స్వప్నో ఽయం జగదాభోగో నకిఞ్చిద్ వా ఖమ్ ఏవ వా । నిర్మలం జ్ఞప్తితామాత్రమ్ ఇత్య్ అసన్మాత్రఖం స్థితమ్
ఈ లోక అనుభవం ఒక కలలా ఉంది, లేదా అసలు ఏమీ లేదు, లేదా ఖాళీ ఆకాశంలా ఉంది. ఇది నిర్మలమైన జ్ఞానం మాత్రమే, అసలు లేని ఖాళీగా నిలిచింది.
స్వప్నస్య విద్యతే ద్రష్టా సాకారో యుష్మదాదికః । ద్రష్టా తు సర్గస్వప్నస్య చిద్వ్యోమైవామలం స్వతః
కలలో చూసేవాడు, మీరు లాంటి రూపంతో ఉంటారు. కానీ సృష్టి అనే కలను చూసేవాడు స్వతహాగా నిర్మలమైన చైతన్య ఆకాశమే.
యథా ద్రష్టామలం వ్యోమ దృశ్యం తద్దృగ్గతం తథా । స్వప్నరూపం కచత్య్ ఉచ్చైర్ జగత్ తేనామలం నభః
ఎలా చూసేవాడు నిర్మలమైన ఆకాశంలా ఉంటాడో, చూసేది కూడా ఆ దర్శనంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అలాగే ఈ లోకం కలలా కనిపిస్తూ, ఆ నిర్మలమైన ఆకాశంలో వెలుగుతుంది.
చిద్వ్యోమ్నో ఽనాకృతేస్ స్వప్నో హృది స్ఫురతి యస్ స్వతః । సర్గస్ తస్య కుతస్ తేన సాకృతిత్వం కథం భవేత్
హృదయంలో ఆకారరహితమైన చైతన్య ఆకాశంలో కల స్వయంగా ఉద్భవించినప్పుడు, అక్కడ సృష్టి ఎలా ఉంటుంది? దానికి నిజమైన రూపం ఎలా కలుగుతుంది?
సాకారస్యైవ యత్ స్వప్నజగత్ తద్ వ్యోమ కేవలమ్ । నిరాకారస్య చిద్వ్యోమ్నస్ సర్గస్వప్నẖ కథం న ఖమ్
రూపమున్నవాడి కలలో కనిపించే లోకం అంతా ఖాళీ ఆకాశమే. అలాంటప్పుడు, రూపం లేని ఆ చైతన్యాకాశంలో కలిగే సృష్టికల కూడా ఆకాశమే కదా?
నిరుపాదానసమ్భారమ్ అభిత్తావ్ ఏవ చిన్నభః । పశ్యత్య్ అకృతమ్ ఏవేమం జగత్స్వప్నం కృతం యథా
ఏ కారణం లేకుండా, ఆ చైతన్యాకాశం తన మీదే ఈ సృష్టికలని, అది నిజంగా సృష్టించబడినట్టే, చూస్తుంది.
మృద్వ్యా చిదాకాశమృదా బ్రహ్మణా బ్రాహ్మణేన ఖే । కృతో ఽపి న కృతస్ సర్గమణ్డపో ఽక్షగవాక్షకః
బ్రహ్మజ్ఞాని, బ్రహ్మతో, ఆ చైతన్యాకాశమన్న మట్టితో, ఈ సృష్టి మందపాన్ని, కిటికీలు తలుపులు ఉన్నట్టు చేసినా, అది నిజంగా సృష్టించబడలేదు.
నో కర్తృతా న చ జగన్తి న భోక్తృతాస్తి నాస్తీతి నాస్తి న చ కిఞ్చిద్ అతో బుధస్ సన్ । పాషాణమౌనమ్ అవలమ్బ్య యథాప్రవాహమ్ ఆచారమ్ ఆచర శరీరమ్ ఇహాస్తు మా వా
ఇక్కడ ఎవ్వరూ చేయేవారు లేరు, లోకాలు లేవు, అనుభవించేవారు లేరు, ఏదీ లేదు, లేదనడానికీ లేదు. అందుకే, జ్ఞానిగా, రాయి మౌనాన్ని ఆశ్రయించి, జీవితం ఎలా నడుస్తుందో అలా నడవు. ఈ శరీరం ఇక్కడ ఉండొచ్చు, లేకపోయినా పరవాలేదు.
తవ స్త్రియా ఖరూపేణ దేహేనాభూత్ తయా కథా । కథమ్ ఉచ్చారితాస్ తత్ర వర్ణాẖ కచటతాదయః
నీ కథ ఒక మహిళ రూపంలో, గాడిద ఆకారంతో ఉన్న శరీరంతో చెప్పబడింది. అలాంటి స్థితిలో 'క', 'చ', 'ట' వంటి అక్షరాలు ఎలా పలికాయో చెప్పు.
అథ చేత్ స్వప్నవద్ వక్షి తత్ పృచ్ఛామి తద్ అప్య్ అహమ్ । ప్రోచ్చరన్తి కుతస్ స్వప్నే వర్ణా యరలవాదయః
నీకు అది కలలా అనిపిస్తే, నేను అడుగుతున్నాను: కలలో 'య', 'ర', 'ల' వంటి అక్షరాలు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయో చెప్పు.
స్వప్నేషు ఖశరీరాణాం వర్ణాẖ కచటతాదయః । కదాచనాపి నోద్యన్తి శవానామ్ ఇవ కేచన
కలలో ఖాళీ శరీరాలు ఉన్నవారికి 'క', 'చ', 'ట' వంటి అక్షరాలు ఎప్పుడూ ఉచ్చరించబడవు. మృతదేహాలకి ఎలాంటి శబ్దాలు రావు కదా, అదే విధంగా.
వర్ణోచ్చారో ఽభవిష్యచ్ చేత్ ప్రకటార్థస్ తతẖ క్వచిత్ । స్వప్నేష్వ్ అన్వభవిష్యత్ తం వినిద్రḫ పార్శ్వగో జనః
కలలో అక్షరాలు పలికితే, అవి స్పష్టంగా అర్థమయ్యేలా పక్కన నిద్రలేకుండా ఉన్నవారికి కూడా వినిపించేవి కదా.
తస్మాన్ న కిఞ్చిత్ స్వప్నేషు తత్ సత్యం భ్రాన్తిర్ ఏవ సా । చిన్మాత్రాకాశకచనం తథా తత్ ఖే స్వభావజమ్
కాబట్టి, మనకు కలల్లో కనబడే ఏదీ నిజమైనది కాదు; అది కేవలం మాయ మాత్రమే. అది చిత్తమాత్రపు ఆకాశంలో సహజంగా మెరిసే ఒక కాంతిలా ఉంటుంది.
యథేన్దుకార్ష్ణ్యఖతరుశిలాగేయాదితాం గతః । ఇవాభాతి చిదాకాశస్ తథా యరలవాదితాం
ఎలా కొత్తచంద్రమాసంలో ఆకాశం చీకటి రంగు, చెట్టు నీడ, రాయి వర్ణం లాంటివి ధరించినట్టు కనిపిస్తుందో, అలాగే చైతన్యమయమైన ఆకాశం కూడా వేర్వేరు లక్షణాలు కలిగి ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది.
తచ్ చిదాకాశకచనం యన్ నామ స్వప్నవేదనమ్ । ఆకాశమ్ ఏవ నభసẖ కచనం విద్ధి నేతరత్
కల అనుభవం అని పిలవబడేది చైతన్యమయమైన ఆకాశంలో మెరిసే కాంతి మాత్రమే. అది కూడా ఆకాశమే, వేరే ఏదీ కాదు అని తెలుసుకో.
యథా స్వప్నస్ తథైవేదం జాగ్రద్ అగ్రే వ్యవస్థితమ్ । ఆకాశమ్ అప్య్ అనాకాశం యథైవేదం తథైవ తత్
ఎలా కల ఒకటి ఉంటుందో, అలాగే మన ముందున్న ఈ జాగ్రత్త స్థితి కూడా అలాగే ఉంది. ఆకాశం నిజంగా ఆకాశం కాదని చెప్పినట్టు, ఇదీ అలాగే అని తెలుసుకో.
తథా కచతి తచ్ చారు చేతనం చతురం తదా । యథా స్థితం తద్ ఏవేదం సత్యం స్థిరమ్ ఇవ స్ఫురత్
అలా ఆ ప్రకాశం మనస్సులో అందంగా, చురుకుగా మెరిసిపోతుంది. అది ఎలా ఉన్నదో, ఇదీ అలాగే కనిపిస్తుంది — నిజమైనదిగా, స్థిరంగా అనిపిస్తుంది.
భగవన్ స్వప్న ఏవేదం కథం జాగ్రద్ అవస్థితమ్ । అసత్యమ్ ఏవ సత్యత్వమ్ ఇవ యాతం కథం వద
ప్రభూ, ఇది కేవలం కల మాత్రమే అయితే, ఇది ఎలా మేల్కొన్న స్థితిలా అనిపిస్తోంది? అసత్యం ఎలా నిజంలా కనిపిస్తోంది? దయచేసి చెప్పండి.
శృణు స్వప్నమయాన్య్ ఏవ కథం సన్తి జగన్త్య్ అలమ్ । నాన్యాని న చ సత్యాని న స్థిరాణి స్థితాని చ
వినండి: ఈ లోకాలు అన్నీ కలలతోనే ఏర్పడినవి. వేరేవి లేవు, ఇవి నిజమైనవీ కావు, నిలిచిపోయేవీ కావు.
అనుభూతాని బీజాని బీజరాశావ్ ఇవామ్బరే । అన్యాన్య్ అన్యాని తాన్య్ ఏవ సమాని న సమాని చ
అనుభవాలు ఆకాశంలో విత్తనాల గుత్తిగా ఉంటాయి. అవన్నీ వేర్వేరు అయినప్పటికీ, ఒకేలా కూడా ఉంటాయి, ఒక్కోసారి వేరు, ఒక్కోసారి ఒకేలా కనిపిస్తాయి.
ప్రత్యేకమ్ అన్తర్ అన్యాని తథైవాభ్యుదితాని చ । పరస్పరమ్ అదృష్టాని బహూని వివిధాని చ
ప్రతి ఒక్కదాని లోపల కూడా, అనేక రకాలైన వేరే వేరే వస్తువులు పుట్టుకొస్తాయి. అవన్నీ ఒకదానికొకటి కనబడవు.
అన్యోఽన్యం తాని సర్వాణి న పశ్యన్త్య్ ఏవ కిఞ్చన । జడానీవైకరాశీని బీజానీవ లగన్త్య్ అపి
అవి అన్నీ ఒకదానికొకటి ఏమాత్రం చూడవు. అవి పక్కపక్కనే ఉన్నా, చైతన్యం లేని గుట్టలలాగా, లేదా గింజలు దగ్గరగా ఉన్నట్లుగా ఉంటాయి.
వ్యోమాత్మకత్వాల్ లగనం న విదన్తి పరస్పరమ్ । అపి చేతనరూపాణి సుప్తానీవ నిరన్తరమ్
వాటి స్వభావం ఆకాశంలా ఉండటం వల్ల, అవి ఒకదానికొకటి తాకవు. అవి చైతన్యరూపాల్లో ఉన్నా, నిద్రలో ఉన్నవారు ఎలా వేరువేరుగా ఉంటారో అలా ఉంటాయి.
సుప్తాస్ స్వప్నజగజ్జాలస్వాచారవ్యవహారిణః । అసురా నిహతా దేవైస్ తే స్వప్నజగతి స్థితాః
నిద్రలో ఉన్నవారు, కలల లోకంలోనే తమ పనులు చేసుకుంటారు. దేవతలు సంహరించిన అసురులు కూడా కలల లోకంలోనే ఉంటారు.
అజ్ఞానాన్ న గతా ముక్తిం నాజాడ్యాజ్ జడతామ్ ఇతాః । న దేహవన్తẖ కిం సన్తు వినా స్వప్నజగత్స్థితేః
అవిధ్య వల్ల వారు విముక్తిని పొందలేదు; మూర్ఖత్వం లేకపోయినా, వారు జడత్వాన్ని పొందలేదు. వారు శరీరాలతో ఉన్నారని అనుకోవడం, స్వప్నలోకంలో ఉన్నట్టే కదా?
సుప్తాస్ స్వప్నజగజ్జాలస్వాచారవ్యవహారిణః । పురుషా నిహతాḫ పుంభిస్ తే తథైవ వ్యవస్థితాః
నిద్రలో ఉన్నవారు స్వప్నప్రపంచంలోనే అన్ని పనులు చేస్తారు, వ్యవహరిస్తారు. అలాగే, మనుషుల చేత మరణించినవారు కూడా అచ్చం అలానే ఉంటారు.
ఏవం యే నిహతా రామ కిం తే కుర్వన్తు కథ్యతామ్ । అజ్ఞత్వాన్ న గతా ముక్తిం చేతనాన్ న దృషత్స్థితాః
ఇలా, రామా, మరణించినవారు ఏమి చేయగలరు? చెప్పు. అవిధ్య వల్ల వారు విముక్తిని పొందలేదు; చైతన్యం ఉన్నా, వారు జాగ్రత్త స్థితిలో లేరు.
సాద్రిద్యూర్వీజనం దృశ్యమ్ ఇదం సర్వం యథాస్థితమ్ । చిరాయానుభవన్త్య్ ఏతే యథేమే వయమ్ ఆదృతాః
ఈ పర్వతాలు, భూమి, ప్రజలు కలిగిన ఈ ప్రపంచం మనం ఎంతకాలం అనుభవిస్తున్నామో అంతకాలం అలాగే ఉంటుంది, ఎందుకంటే మనం దీనికి ఆసక్తిగా ఉంటాం.
తేషాం కల్పజగత్సంస్థా యథాస్మాకం తథైవ తాః । అస్మాకం జాగతీ సంస్థా యథా తేషాం తథైవ చ
వాళ్ల ఊహలో ఉన్న లోక వ్యవస్థ మనదేలా ఉంటే, మన లోక నిర్మాణం కూడా వాళ్లదేలా ఉంటుంది.
యే తేషాం స్వప్నపురుషాస్ త ఏవేమే వయం స్థితాః । యే చ తే రామ సంసారాస్ తేభ్య ఏకమ్ ఇమం విదుః
వాళ్ల కలలో కనిపించే మనుషులే మనమే ఇక్కడ ఉన్నవాళ్లం. రామా, వాళ్లకు సంసారాలు కూడా ఇదే ఒకటిగా తెలుస్తాయి.