యావత్ తాని తథోగ్రాణి జగన్తి సకలాని ఖమ్ । శూన్యమ్ ఏవ యథా స్వప్నే సఙ్కల్పకథనే తథా
ఆ భయంకరమైన అన్ని లోకాలు ఆకాశంలో ఉన్నంత కాలం, అవన్నీ ఖాళీగానే ఉన్నాయి; కలలో లేదా ఊహ కథలో ఉండేలా.
న పశ్యన్తి న శృణ్వన్తి కదాచిత్ కానిచిత్ క్వచిత్ । తాని కల్పమహాకల్పజాతాన్ ఏకత్ర తాన్ మిథః
ఆ లోకాలు ఎప్పుడూ ఎక్కడా ఏమీ చూడవు, వినవు; అవి ఊహతో, మహా ఊహతో పుట్టినవిగా, అన్నీ ఒకచోట కలిసే ఉంటాయి.
ప్రమత్తపుష్కరావర్తాన్ ఉన్మత్తోత్పాతమారుతాన్ । స్ఫుటితాద్రీన్ద్రడాక్కారఘట్టితబ్రహ్మమణ్డపాన్
అజాగ్రత్తగా తేలియాడుతున్న కమలాల వలయాలతో, పిచ్చి తుపానుల్లా విరుచుకుపడే అపాయాల గాలులతో, పర్వత శిఖరాలు చీలిపోయినట్టు బ్రహ్మమండపాల గోపురాలు కొట్టబడి విరిగిపోతున్న దృశ్యంతో,
జ్వలత్కల్పాగ్నివిస్ఫోటస్ఫుటదైడబిడాస్పదాన్ । ప్రతపద్ద్వాదశాకారకటుమార్తాణ్డమణ్డలాన్
ప్రపంచాంతకాగ్ని జ్వాలలు ఉప్పొంగి పేలిపోతూ, దేవతల నివాసాలు చీలిపోతూ, పన్నెండు భయంకరమైన సూర్య మండలాలు అన్నిటినీ కాల్చేస్తున్న దృశ్యంతో,
లుఠత్సురపురవ్రాతవితతాక్రన్దఘర్ఘరాన్ । రణన్మేర్వాదికటకశ్రేణీనిగరణోద్భటాన్
విహరించే దేవపురాల సమూహాలు చెల్లాచెదురై, వారి విలపనల ఘోషతో, మేరు వంటి కోటలు వరుసగా మింగివేయబడుతున్న భయంకరమైన దృశ్యంతో,
కల్పాగ్నిజ్వలనోల్లాసపటత్పటపటారవాన్ । ఆత్మభ్రంశబృహత్క్షోభక్షుబ్ధామ్బరమహార్ణవాన్
ప్రళయాగ్ని ఉప్పొంగి పటపటలాడే శబ్దంతో, ఆత్మ నశనం వల్ల కలిగిన మహా కలకలంతో ఆకాశ సముద్రం ఉప్పొంగిపోతున్న దృశ్యంతో,
దేవాసురనరాగారఘర్ఘరాక్రన్దకర్కశాన్ । సప్తార్ణవమహాపూరపూరితార్కేన్దుమన్దిరాన్
దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులు నివసించే గృహాలలో గర్జనలు, అరుపులు వినిపిస్తూ, ఏడు మహాసముద్రాల ప్రవాహంతో సూర్యుడు, చంద్రుడు నివసించే ప్రాంగణాలు నిండిపోయినట్లు ఉన్నాయి.
న విచేతన్తి కల్పాన్తాన్ సర్వాణ్య్ ఏవ పరస్పరమ్ । ఏకమన్దిరసంసుప్తాస్ స్వప్నే రణరయాన్ ఇవ
కల్పాంతంలో ఇవన్నీ ఒకదానికొకటి అసలు తెలియవు; అందరూ ఒకే ఇంట్లో నిద్రపోతున్నవారిలా, యుద్ధం కలలో పోరాడే యోధుల్లా ఉన్నారు.
తత్ర రుద్రసహస్రాణి బ్రహ్మకోటిశతాని చ । దృష్టాని విష్ణులక్షాణి కల్పవృన్దాన్య్ అలం మయా
అక్కడ నేను వేలాది రుద్రులను, కోట్లాది బ్రహ్మలను, లక్షలాది విష్ణువులను, అనేక కల్పాలను చూశాను.
తత్ర క్వచిద్ అనాదిత్యే నిరహోరాత్రభూతలే । అకల్పయుగవర్షాన్తే జగద్వ్యూహైẖ క్షయోదయః
అక్కడ కొన్ని చోట్ల సూర్యుడు లేక, పగలు రాత్రి తేడా లేకుండా భూమిపై, లెక్కలేనంత యుగాలు, సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, లోకాలు పుట్టడం, నశించడం జరుగుతుంటుంది.
చితి సర్వం చితస్ సర్వం చిత్ సర్వం సర్వతశ్ చ చిత్ । చిత్ సర్వైకాత్మికేత్య్ ఏతద్ దృష్టం తత్ర మయాఖిలమ్
చైతన్యం అన్నీగా ఉంది; అన్నీ మనస్సే; జ్ఞానం ఎక్కడైనా ఉంది, అన్నీ జ్ఞాన స్వరూపమే. అలా నేను అక్కడ ఈ సమస్తాన్ని చూశాను.
త్వం కా చిద్ ఇతి చేద్ వక్షి తన్ న కిఞ్చిద్ ఇవాఙ్గ చిత్ । సా హి శూన్యతమా వ్యోమ్నో న చ నామ నకిఞ్చన
నీవు ఏదో ఒకటి అనుకుంటే, ప్రియమైనవాడా, అది ఏమీ లేనట్టే. అది ఖాళీ ఆకాశంలా, దానికి పేరు కూడా లేదు, ఏదీ లేదు.
తద్ ఆకాశమ్ ఇదం భాతి జగద్ ఇత్య్ అభిశబ్దితమ్ । తేనైవ శబ్దనభసా సర్వం హి పరమం నభః
ఈ ఆకాశాన్ని 'లోకం' అని పిలుస్తారు, అది కనిపిస్తున్నదని. కానీ అదే మాట ద్వారా, అన్నీ పరమాకాశమే అని అర్థం.
దృశ్యదృష్టిర్ ఇయం భ్రాన్తిర్ ఆకాశతరుమఞ్జరీ । చిద్వ్యోమాఙ్గకమ్ ఏవేతి తత్రాహమ్ అనుభూతవాన్
ఈ చూచుట, చూడబడుట అనేది మాయ మాత్రమే, అది ఆకాశవృక్షపు పుష్పాల్లాంటిది. ఇది చైతన్యాకాశానికి ఒక భాగమే అని నేను అక్కడ అనుభవించాను.
బుద్ధ్యాకాశైకరూపేణ వ్యాపినా బోధరూపిణా । తత్రానన్తే నసఙ్కల్పమ్ అనుభూతమ్ ఇదం మయా
బుద్ధిచైతన్యమంతటిని వ్యాపించి ఉన్న ఆ పరిపూర్ణ జ్ఞానరూపంలో, ఆ అనంతమైన, సంకల్పములేని స్థితిని నేను అనుభవించాను.
బ్రహ్మవ్యోమ జగజ్జాలం బ్రహ్మవ్యోమ దిశో దశ । బ్రహ్మవ్యోమ కలాకాలదేశద్రవ్యక్రియాదికమ్
ఈ జగత్తు అంతా బ్రహ్మవ్యోమమే; పది దిక్కులూ బ్రహ్మవ్యోమమే; కాలం, భాగాలు, ప్రదేశాలు, పదార్థాలు, క్రియలు—ఇవి అన్నీ బ్రహ్మవ్యోమమే.
తత్రాహమ్ ఇవ సంసారశతే సార్ధే మునీశ్వరాః । దృష్టా వసిష్ఠనామానో బ్రహ్మపుత్రా మదుత్తమాః
అక్కడ నేను, వందల సంసార చక్రాలతో పాటు, వసిష్ఠ అనే పేరుతో బ్రహ్మపుత్రులైన, నాకు మించిన మునిశ్వరులను చూశాను.
బ్రహ్మద్వాసప్తతేస్ త్రేతాస్ సర్వా ఏవ సరాఘవాః । తత్ర దృష్టం కృతశతం ద్వాపరాణాం శతం తథా
అక్కడ డెబ్బై రెండు బ్రహ్మలు, అన్ని త్రేతా రాఘవులు, వందల కృతయుగాలు, అలాగే వంద ద్వాపరయుగాలు నేను చూశాను.
భేదోదయేన చేద్ దృష్టాస్ తాస్ తాస్ సర్గదశాస్ తథా । బోధేన చేత్ తద్ అత్యచ్ఛమ్ ఏకం బ్రహ్మనభస్ తతమ్
విభిన్నత కలిగినప్పుడు, సృష్టి యొక్క ఆ అనేక స్థితులు కనబడతాయి. కానీ జ్ఞానం ద్వారా అవన్నీ దాటి, ఒక్కటైన, నిర్మలమైన, బ్రహ్మ తేజంతో నిండిన స్థితి మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
భేదబ్రహ్మణి నామాస్తి జగద్ బ్రహ్మణ్య్ అథ త్వ్ ఇదమ్ । బ్రహ్మైవాజమ్ అనాద్యన్తం తత్ సర్వం త్వన్మదాదికమ్
విభిన్నతతో కూడిన బ్రహ్మణిలో ఈ జగత్తు ఉంటుంది. కానీ నిజమైన బ్రహ్మణిలో ఇది లేదు. ఆ జన్మలేని, ఆది అంతములేని బ్రహ్మమే అన్నీ—నాలోనుండి నీవరకు ఉన్న ప్రతిదీ.
పాషాణమౌనప్రతిమం నకిఞ్చిద్ అభిశబ్దితమ్ । యత్ తత్ కిఞ్చిద్ ఇవోద్ద్యోతరూపం బ్రహ్మ జగత్ స్మృతమ్
పాషాణం మౌనంలా, ఏ మాటలతోనూ వివరించలేని, స్వల్ప రూపాన్ని పోలినట్టుగా కనిపించే దానిని బ్రహ్మ అని, అదే జగత్తుగా గుర్తించబడుతుంది.
విభాత్య్ అచేత్యచిద్వ్యోమ్ని స్వసత్తైవ జగత్తయా । నిరాకారే నిరాకారా స్వప్నానుభవసన్నిభా
అజ్ఞానం, అసత్త్వం అనే ఖాళీ స్థలంలో, దాని స్వంత ఉనికే జగత్తుగా ప్రకాశిస్తుంది. ఆ రూపరహితంలో కూడా అది రూపం లేనిదిగా, కలలో అనుభూతి లాంటిదిగా ఉంటుంది.
అనన్యద్ ఆత్మనో బ్రహ్మ సర్వం భామాత్రరూపకమ్ । ప్రకాశనమ్ ఇవాలోకẖ కరోతి న కరోతి చ
ఆత్మకు భిన్నంగా లేని బ్రహ్మమే అన్నీ, అది చైతన్య కాంతిగా వెలుగుతుంది. అది వెలుగు లాగానే, ఒకవైపు ప్రకాశింపజేస్తుంది, మరోవైపు ప్రకాశింపజేయదు.
తేషు రామానుభూయన్తే జగల్లక్షేషు తత్ర వై । ఉష్ణాని చన్ద్రవృన్దాని సూర్యాశ్ శీతలమూర్తయః
అక్కడ రామా, జగత్తులో కనిపించే లక్షణాల్లో, వెచ్చని చంద్రులు, చల్లని సూర్యులు అనుభవించబడతాయి.
ప్రజాస్ తమసి పశ్యన్తి పశ్యన్త్య్ ఏవ న తేజసి । ఉలూకస్య సమాచారాస్ తస్యైవ సదృశస్వనాః
అక్కడ జీవులు చీకటిలో చూస్తారు, కానీ వెలుతురులో చూడలేరు. వారి ప్రవర్తన గుడ్లగూబల వంటిది, వారి శబ్దాలు కూడా అలాగే ఉంటాయి.
ఇతశ్ శుభేన నశ్యన్తి యాన్తి పాపైస్ తథా దివమ్ । విషాశనేన జీవన్తి మ్రియన్తే ఽమృతభోజనైః
ఇక్కడ ధర్మంతో నశిస్తారు, పాపంతో స్వర్గానికి చేరుకుంటారు. విషం తింటూ బ్రతుకుతారు, అమృతం తింటే మరణిస్తారు.
యద్ యథా బుధ్యతే బోధో యథోదేత్య్ అథ వా స్వతః । తథాశు స్ఫుటతామ్ ఏతి సద్ వాసద్ వా సద్ ఏవ తత్
ఏదైనా జ్ఞానం ఎలా కలుగుతుందో, అది తానే వచ్చిందో, లేక ఏదైనా విధంగా వచ్చిందో, అది నిజమైనదా, అబద్ధమా అన్నది వెంటనే స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. అది మాత్రమే అక్కడ ఉంటుంది.
విటపాకారమూలౌఘదర్శనాద్ వజ్రశోభిభిః । ఘూర్ణతే పుష్పపత్త్రాఢ్యైḫ పాదపైర్ వ్యోమ్ని కాననమ్
మూలాలు, కొమ్మలు, తాడులు కనిపించడంవల్ల ఆకాశంలో ఉన్న అడవి వృక్షాలు పుష్పాలు, ఆకులతో అలంకరించబడి వజ్రాల్లా మెరిసిపోతూ ఊగుతున్నట్టు అనిపిస్తుంది.
సికతాḫ పీడితాస్ సత్యస్ స్రవన్తి స్నేహజం రసమ్ । శిలాఫలహకేభ్యశ్ చ జాయన్తే కమలాన్య్ అలమ్
రేణువులను బలంగా నొక్కితే, అవి నిజంగా తేమతో కూడిన రసం కారుస్తాయి. రాళ్లలోని ఫలాల నుంచి కూడా పుష్కలంగా కమలాలు పుట్టుకొస్తాయి.
దారుణ్య్ అశ్మని భిత్తౌ చ చఞ్చలాస్ సాలభఞ్జికాః । గృహాఙ్గనాభిస్ సహితా గాయన్తి కథయన్తి చ
చెక్క, రాయి, గోడలపై ఉన్న చలికాలపు స్త్రీమూర్తులు, ఇంటి మహిళలతో కలిసి పాటలు పాడుతూ, మాటలు చెప్పుతూ కనిపిస్తారు.