చతుర్దశదశైకాదివిధభూతగణాని చ । పునస్ తాన్య్ ఏవ తాన్య్ అన్తర్ అన్యాన్య్ అన్యాన్య్ అథో బహిః
పద్నాలుగు, పది, ఒకటి ఇలా ఉన్న భూత గణాలు — ఇవే మళ్లీ లోపల ఉంటాయి, మరికొన్ని బయట ఉంటాయి, ఇంకొన్ని ఇంకెక్కడో ఉంటాయి.
నరకస్వర్గపాతాలబన్ధుమిత్రమయాన్య్ అపి । మహారమ్భమయాన్య్ ఏవ శూన్యాని పరమార్థతః
నరకం, స్వర్గం, పాతాళం, బంధుత్వం, స్నేహం లాంటి వాటన్నీ మహా ఘనంగా కనిపించినా, పరమార్థంగా చూస్తే ఇవన్నీ శూన్యమే.
క్షీరామ్బుధేర్ జలానీవ స్నేహసారాణి సర్వతః । తరఙ్గభఙ్గురాణ్య్ అన్తర్ బహిశ్ చావృత్తిమన్తి చ
పాలు కలిసిన సముద్రంలో నీటి బొట్లు ఎక్కడైనా ఉండే మాధుర్యంతో ఉన్నట్టు, ఇవి అంతా అలలు లాంటివే. లోపల, బయట రెండింటిలోనూ బలహీనంగా ఉండి, తిరుగుడు ప్రవాహాలతో నిండివుంటాయి.
ఆభాసమాత్రరూపాణి తేజాంస్య్ ఆత్మవివస్వతః । జాతానీవ స్వతస్ తాని స్పన్దనాని నభస్వతః
ఇవి కేవలం కనిపించేవే, ఆత్మరవి వెలుగుల్లా. ఆకాశంలో తరంగాల్లా, ఇవి తామే తాము పుట్టినట్టు అనిపిస్తాయి.
వృక్షరూపాణి పత్త్రాణాం బుద్ధ్యహఙ్కారచేతసామ్ । అసతామ్ అప్య్ అసన్త్య్ ఏవ స్వప్నో ఽన్యస్థో నృణామ్ ఇవ
బుద్ధి, అహంకారం, మనస్సు అన్నీ ఆకులకోసం వృక్షాల్లా ఉంటాయి. అవి నిజంగా లేనివైనా, మనుషులకు ఎక్కడో జరిగే కలలా ఉన్నట్టే ఉంటాయి.
పురాణవేదసిద్ధాన్తకల్పనాతల్పపాలిషు । ఘననిద్రాణి సుప్తాని బిభ్రన్తి శవతామ్ ఇవ
పురాతనమైన, వేదాల సిద్ధాంతాలు, ఊహల చిన్న పెట్టెలో, ఇవి మృతదేహాలకు వచ్చిన గాఢ నిద్రలా నిద్రించిపోతుంటాయి.
పరమార్థమహారణ్యే చిద్గన్ధర్వకృతాణి ఖే । సూర్యదీపకదీప్తీని గృహాణి గహనాన్య్ అతి
పరమార్థమనే గొప్ప అడవిలో, ఆకాశంలో చిద్గంధర్వులు నిర్మించిన అద్భుతమైన భవనాలు మెరిసిపోతూ, సూర్యుడి వెలుగుతో, దీపాల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, చాలా లోతుగా, దట్టంగా కనిపించాయి.
ప్రజాయమానాని నభస్య్ అనన్తే విశీర్యమాణాని చ నిర్నిమిత్తమ్ । తదా త్వ్ అహం తైమిరికాక్షదృష్టకేశోణ్డుకానీవ జగన్త్య్ అపశ్యమ్
అవి అనంతమైన ఆకాశంలో ఉద్భవించి, కారణం లేకుండానే మళ్లీ కరిగిపోయేవి. అప్పుడు నా కళ్ళు చీకటి పట్టినవాడివి అయ్యాయి, లోకాలను కేవలం జుట్టు గుండ్లలా మాత్రమే చూశాను.
తతో ఽహమ్ అభితో భ్రాన్తస్ తాదృశḫ ప్రవిచారయన్ । బహుకాలమ్ అసంరుద్ధసంవిదాకాశతాం గతః
అప్పటి నుంచి నేను చుట్టూ తిరుగుతూ, ఆలోచిస్తూ, చాలా కాలం పాటు నిర్బంధం లేని, ఆకాశంలా విస్తరించిన చైతన్య స్థితిలోకి ప్రవేశించాను.
శబ్దం పశ్చాత్ తమ్ అశ్రౌషమ్ అహం వీణాస్వనోపమమ్ । క్రమాత్ స్ఫుటపదం జాతం తత ఆర్యాత్వమ్ ఆగతమ్
తర్వాత, వీణా స్వరానికి సమానమైన ఒక శబ్దం నా చెవిలో పడింది. అది క్రమంగా స్పష్టమైన పదాలుగా మారింది. ఆ శబ్దం వలన నాకు ఉన్నతత్వం కలిగింది.
శబ్దదేశపతద్దృష్టిర్ దృష్టవాన్ వనితామ్ అహమ్ । పార్శ్వే కనకనిష్ష్యన్దప్రభయా భాసితామ్బరామ్
ఆ శబ్దం వచ్చే దిశగా చూసాను. అక్కడ, పక్కన బంగారం ప్రవహించే వెలుగుతో ఆమె వస్త్రాలు మెరిసిపోతుండగా, ఒక స్త్రీ కనిపించింది.
ఆలోలమాల్యవసనామ్ అలకాకులలోచనామ్ । లోలధమ్మిల్లవలనామ్ అన్యాం శ్రియమ్ ఇవాగతామ్
ఆమె మెడలో అలకలు చెలరేగి, కన్నులు చలించిపోతూ, అలజడి జుట్టుతో, అలంకారాలు, వస్త్రాలు ఊగిపోతూ, కొత్తగా వచ్చిన శ్రీదేవిలా కనిపించింది.
కాన్తకాఞ్చనగౌరాఙ్గీమ్ అఙ్గస్థనవయౌవనామ్ । వనదేవీమ్ ఇవామోదిసర్వావయవసున్దరీమ్
ఆమె అవయవాలు మెరిసే బంగారం రంగులో, యవ్వనంతో నిండిన శరీరం, ప్రతి భాగమూ అందంగా, అరణ్య దేవతలా ఆనందాన్ని పంచుతూ కనిపించింది.
సా పూర్ణచన్ద్రవదనా పుష్పప్రకరహాసినీ । యౌవనోద్దామవదనా పక్ష్మలేక్షణశాలినీ
ఆమె ముఖం పూర్ణచంద్రంలా వెలిగింది. పుష్పాల సమూహంతో చిరునవ్వు చిందించింది. యవ్వన ఉల్లాసంతో ముఖం ప్రకాశించింది. పొడవాటి కళ్ల పొగులు ఆమెకు మరింత అందాన్ని ఇచ్చాయి.
ఆకాశకోశసదనా శశాఙ్కకరసున్దరీ । ముక్తాకలాపరచనా కాన్తా మదనుసారిణీ
ఆకాశపు విహారంగా, చంద్రుని కిరణాల్లా అందంగా, ముత్యాల హారాలతో అలంకరించబడిన నా ప్రియురాలు నన్ను వెంటాడింది.
స్వరేణ మధురేణేమామ్ ఆర్యామ్ ఆర్యవిలాసినీ । పపాఠాకఠినం వామా మత్పార్శ్వే మృదుహాసినీ
తన మధురమైన స్వరంతో, ఈ సద్గుణాలయమైన, సౌమ్యమైన నవ్వుతో నా పక్కన నిలబడి, కొంత గంభీరంగా అయినా మృదువుగా ఈ మాటలు చదివింది.
అసదుదితరిక్తచేతనసంసృతిమృగసరితి ముహ్యమానానామ్ । అవలమ్బనతటవిటపినమ్ అభినౌమి భవన్తమ్ ఏవ మునే
ఈ మాయా లోకంలో మోసపోయి, అసత్యమైన, ఖాళీ మనసుతో తికమకపడే వారికి, నదీ తీరంలో ఆశ్రయమిచ్చే వృక్షంలా ఉన్న మునివర్యా! మీకే నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఇత్య్ ఆకర్ణ్యాహమ్ ఆలోక్య తాం చారువచనస్వనామ్ । లలనేయం కిమ్ అనయేత్య్ అనాదృత్యైవ తాం గతః
ఆమె మధురమైన మాటలు, స్వరం విని, 'ఈ మహిళ ఎవరు?' అని ఆలోచించి, ఆమెను పట్టించుకోకుండా అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాను.
తతో జగద్వృన్దమయీం మాయాం సమ్ప్రేక్ష్య విస్మితః । అనాదృత్యైవ తాం వ్యోమ్ని విహర్తుమ్ అహమ్ ఉద్యతః
అప్పుడు ఆ అనేక లోకాల రూపమైన మాయను చూసి ఆశ్చర్యపోయాను. దానిని పట్టించుకోకుండా, ఆకాశంలో సంచరించాలనే సంకల్పం చేసాను.
తతస్ తాం తత్కృతాం చిన్తామ్ అలమ్ ఉత్సృజ్య ఖే స్థితామ్ । జగన్మాయాం కలయితుం వ్యోమాత్మాహం ప్రవృత్తవాన్
ఆమె వల్ల కలిగిన ఆ ఆలోచనను పూర్తిగా వదిలేసి, అది ఆకాశంలో నిలిచినప్పటికీ, నేను ఆకాశ స్వరూపుడిగా ఆ జగన్మాయను పరిశీలించటం ప్రారంభించాను.
యావత్ తాని తథోగ్రాణి జగన్తి సకలాని ఖమ్ । శూన్యమ్ ఏవ యథా స్వప్నే సఙ్కల్పకథనే తథా
ఆ భయంకరమైన అన్ని లోకాలు ఆకాశంలో ఉన్నంత కాలం, అవన్నీ ఖాళీగానే ఉన్నాయి; కలలో లేదా ఊహ కథలో ఉండేలా.
న పశ్యన్తి న శృణ్వన్తి కదాచిత్ కానిచిత్ క్వచిత్ । తాని కల్పమహాకల్పజాతాన్ ఏకత్ర తాన్ మిథః
ఆ లోకాలు ఎప్పుడూ ఎక్కడా ఏమీ చూడవు, వినవు; అవి ఊహతో, మహా ఊహతో పుట్టినవిగా, అన్నీ ఒకచోట కలిసే ఉంటాయి.
ప్రమత్తపుష్కరావర్తాన్ ఉన్మత్తోత్పాతమారుతాన్ । స్ఫుటితాద్రీన్ద్రడాక్కారఘట్టితబ్రహ్మమణ్డపాన్
అజాగ్రత్తగా తేలియాడుతున్న కమలాల వలయాలతో, పిచ్చి తుపానుల్లా విరుచుకుపడే అపాయాల గాలులతో, పర్వత శిఖరాలు చీలిపోయినట్టు బ్రహ్మమండపాల గోపురాలు కొట్టబడి విరిగిపోతున్న దృశ్యంతో,
జ్వలత్కల్పాగ్నివిస్ఫోటస్ఫుటదైడబిడాస్పదాన్ । ప్రతపద్ద్వాదశాకారకటుమార్తాణ్డమణ్డలాన్
ప్రపంచాంతకాగ్ని జ్వాలలు ఉప్పొంగి పేలిపోతూ, దేవతల నివాసాలు చీలిపోతూ, పన్నెండు భయంకరమైన సూర్య మండలాలు అన్నిటినీ కాల్చేస్తున్న దృశ్యంతో,
లుఠత్సురపురవ్రాతవితతాక్రన్దఘర్ఘరాన్ । రణన్మేర్వాదికటకశ్రేణీనిగరణోద్భటాన్
విహరించే దేవపురాల సమూహాలు చెల్లాచెదురై, వారి విలపనల ఘోషతో, మేరు వంటి కోటలు వరుసగా మింగివేయబడుతున్న భయంకరమైన దృశ్యంతో,
కల్పాగ్నిజ్వలనోల్లాసపటత్పటపటారవాన్ । ఆత్మభ్రంశబృహత్క్షోభక్షుబ్ధామ్బరమహార్ణవాన్
ప్రళయాగ్ని ఉప్పొంగి పటపటలాడే శబ్దంతో, ఆత్మ నశనం వల్ల కలిగిన మహా కలకలంతో ఆకాశ సముద్రం ఉప్పొంగిపోతున్న దృశ్యంతో,
దేవాసురనరాగారఘర్ఘరాక్రన్దకర్కశాన్ । సప్తార్ణవమహాపూరపూరితార్కేన్దుమన్దిరాన్
దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులు నివసించే గృహాలలో గర్జనలు, అరుపులు వినిపిస్తూ, ఏడు మహాసముద్రాల ప్రవాహంతో సూర్యుడు, చంద్రుడు నివసించే ప్రాంగణాలు నిండిపోయినట్లు ఉన్నాయి.
న విచేతన్తి కల్పాన్తాన్ సర్వాణ్య్ ఏవ పరస్పరమ్ । ఏకమన్దిరసంసుప్తాస్ స్వప్నే రణరయాన్ ఇవ
కల్పాంతంలో ఇవన్నీ ఒకదానికొకటి అసలు తెలియవు; అందరూ ఒకే ఇంట్లో నిద్రపోతున్నవారిలా, యుద్ధం కలలో పోరాడే యోధుల్లా ఉన్నారు.
తత్ర రుద్రసహస్రాణి బ్రహ్మకోటిశతాని చ । దృష్టాని విష్ణులక్షాణి కల్పవృన్దాన్య్ అలం మయా
అక్కడ నేను వేలాది రుద్రులను, కోట్లాది బ్రహ్మలను, లక్షలాది విష్ణువులను, అనేక కల్పాలను చూశాను.
తత్ర క్వచిద్ అనాదిత్యే నిరహోరాత్రభూతలే । అకల్పయుగవర్షాన్తే జగద్వ్యూహైẖ క్షయోదయః
అక్కడ కొన్ని చోట్ల సూర్యుడు లేక, పగలు రాత్రి తేడా లేకుండా భూమిపై, లెక్కలేనంత యుగాలు, సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, లోకాలు పుట్టడం, నశించడం జరుగుతుంటుంది.