సర్గేషు నాణుర్ అప్య్ అస్తి న బ్రహ్మాత్మైవ యస్ సదా । బ్రహ్మ సర్గస్ తథా త్వ్ ఏష వాచి భేదో న వస్తుని
సృష్టుల్లో కూడా బ్రహ్మాత్మ స్వరూపం కానిది కనీసం ధూళిబిందువైనా లేదు. అందువల్ల సృష్టి, బ్రహ్మం రెండూ ఒక్కటే — వాస్తవానికి తేడా లేదు, మాటల్లో మాత్రమే తేడా ఉంది.
సర్గ ఏవ పరం బ్రహ్మ పరం బ్రహ్మైవ సర్గతా । మనాగ్ అప్య్ అస్తి న ద్వైతమ్ అత్రాగ్న్యర్కౌష్ణ్యయోర్ ఇవ
సృష్టే పరబ్రహ్మం, పరబ్రహ్మమే సృష్టి. ఇక్కడ చిన్న తేడా కూడా లేదు — అగ్ని, సూర్యుని వేడి, వెలుతురు వలె.
ఇమే సర్గా ఇదం బ్రహ్మ చేత్య్ ఏతా వాక్యదృష్టయః । విదార్యదారురవవద్ భాన్త్య్ అర్థపరివర్జితాః
ఈ సృష్టులు, ఇది బ్రహ్మం అని చెప్పే మాటలు, లోపలేమీ లేని పొద చెక్క అరుపుల్లా, వాస్తవమైన అర్థం లేకుండా ఖాళీగా వినిపిస్తాయి.
ద్వైతమ్ ఐక్యం చ యత్రాస్తి న మనాగ్ అపి తత్ర తే । సర్గబ్రహ్మాదిశబ్దార్థాẖ కథం కస్యేవ భాన్తు తే
ఎక్కడ ద్వైతమూ, ఏకత్వమూ లేవో, అక్కడ సృష్టి, బ్రహ్మం వంటి మాటలకు ఎవరికైనా ఏమాత్రం అర్థం ఉండగలదు?
శాన్తమ్ ఏకమ్ అనాద్యన్తమ్ ఇదమ్ అచ్ఛమ్ అనామయమ్ । వ్యవహారవతో ఽప్య్ అఙ్గ జ్ఞస్య మౌనం శిలాఘనమ్
ఇది శాంతమైనది, ఒక్కటే, ఆది అంతములేనిది, నిర్మలమైనది, బాధలేనిది. ప్రియమైనవాడా, లోకంలో వ్యవహారాలు చేసే జ్ఞానులకు కూడా వారి మౌనం పర్వత శిలల నిశ్శబ్దంలా ఉంటుంది.
నిర్వాణమ్ ఏవమ్ అఖిలం నభ ఏవ దృశ్యం త్వం చాహమ్ అద్రినిచయాశ్ చ సురాసురాశ్ చ । తాదృగ్ జగత్ సమవలోకయ యాదృగ్ అఙ్గ స్వప్నే ఽన్యజన్తుమనసి వ్యవహారజాలమ్
ఈ విధంగా, అన్నీ మోక్షమే, ఆకాశంలో కనిపించునట్లు మాత్రమే ఉన్నాయి. నీవు, నేను, కొండలు, దేవతలు, దానవులు — ఇవన్నీ కలలో ఎవరికో మనసులో ఏర్పడే వ్యవహారాల మాదిరిగానే కనిపిస్తున్నాయి.
అనన్తరం నభẖకోశకుటీకోటరకే మునే । తవ ధ్యానాత్ ప్రబుద్ధస్య వృత్తం వర్షశతేన కిమ్
ఓ మునీంద్రా, ఆ తరువాత, నీవు ఆకాశపు గుహలో ధ్యానం ముగించుకొని మేలుకొని ఉన్న ఆ వంద సంవత్సరాల కాలంలో ఏమి జరిగింది?
తతో ధ్యానాత్ ప్రబుద్ధో ఽహం శ్రుతవాంస్ తత్ర నిస్స్వనమ్ । మృద్వ్ అవ్యక్తపదం హృద్యం న చ వాద్యాన్ న గేయతః
తర్వాత, నేను ధ్యానం నుండి మేలుకొని అక్కడ ఓ స్వరరహితమైన, మృదువైన, స్పష్టంగా వినిపించని, హృదయానికి హాయిగా అనిపించే ఓ ధ్వని వినిపించింది. అది వాద్యాల నుండీ, గానాల నుండీ కాదు.
స్త్రీస్వభావాద్ ఇవ మృదు మధురం చానినాది చ । స్వల్పాఙ్గత్వాద్ అనిర్హ్రాది మయా తద్ వాక్యమ్ ఊహితమ్
ఆ స్వరం స్త్రీ స్వభావంలా మృదువుగా, మధురంగా, స్పష్టమైన ఆరంభం లేకుండా వినిపించింది. అది చాలా సూక్ష్మంగా, స్పష్టంగా కాకపోవడంతో, దాని అర్థాన్ని నేను ఊహించుకున్నాను.
ఇన్దిన్దిరరుతాకారం తన్త్రీరణనరఞ్జనమ్ । న రోదనం న పఠనం వంశకోశసమస్వనమ్
ఆ ధ్వని తేనెటీగల గుంజులా, తంతుల రణనంలా, హృదయానికి ఆనందాన్ని కలిగించేలా వినిపించింది. అది ఏడుపు కాదు, పఠనం కాదు, కానీ వెదురు బొమ్మలోంచి వచ్చే స్వరంలా అనిపించింది.
తద్ ఆకర్ణ్యాశు తత్రేదమ్ అహం చిన్తితవాన్ అథ । శబ్దకర్త్రీక్షణాత్ పశ్యన్ దిశో దశ సవిస్మయః
అది విని, వెంటనే అక్కడ నేనే ఇలా ఆలోచించాను. ఆ శబ్దం వచ్చిన క్షణంలో, ఆశ్చర్యంతో పది దిశలవైపు చూశాను.
వ్యోమ్నో ఽయం సిద్ధసఞ్చారమార్గశూన్యమ్ అనన్తరమ్ । భాగో యోజనలక్షాణి సమతిక్రమ్య సంస్థితః
ఈ ఆకాశ భాగం అంతా ఖాళీగా, అనంతంగా ఉంది. ఇది సిద్ధులు సంచరించే నిర్బంధ మార్గం, లక్షల యోజనల దూరం దాటి విస్తరించి ఉంది.
తద్ ఇహేదృగ్విధస్యాస్య కుతశ్ శబ్దస్య సమ్భవః । శాబ్దికం న చ పశ్యామి యత్నేనాపి విలోకయన్
ఇలాంటి శబ్దం ఇక్కడ ఎలా వచ్చిందో అర్థం కావడం లేదు. ఎంత జాగ్రత్తగా వెతికినా, ఆ శబ్దానికి మూలం ఏమిటో కనపడటం లేదు.
అనన్తమ్ ఇదమ్ ఆశూన్యం పురో మే నిర్మలం నభః । ఇహ భూతం ప్రయత్నేన ప్రేక్ష్యమాణం న దృశ్యతే
నా ముందున్న ఈ అనంతమైన, నిర్మలమైన ఆకాశం పూర్తిగా ఖాళీగా ఉంది. ఎంత గమనంగా చూసినా, ఇక్కడ ఏ జీవి కనపడటం లేదు.
యదేతి చిన్తయిత్వాహం భూయో భూయో విలోకయన్ । శబ్దేశ్వరం న పశ్యామి తదా చిన్తితవాన్ ఇదమ్
ఇలా ఆలోచిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ చూశాను. అయినా ఆ శబ్దానికి అధిపతిని కనుగొనలేకపోయాను. అప్పుడు ఇలా తలంచాను.
ఆకాశ ఏవ భూత్వాహమ్ ఆకాశేనైకతాం గతః । ఆకాశగుణశబ్దార్థాన్ కరోమ్య్ ఆకాశకోశకే
నేను ఆకాశంగా మారి, ఆకాశంతో ఏకమైపోయాను. ఆకాశపు గుణాలు, శబ్దాలు, అర్థాలను ఆకాశపు గర్భంలో నేను సృష్టిస్తున్నాను.
దేహాకాశమ్ ఇదం స్థాప్య ధ్యానేనేహ యథాస్థితమ్ । చిదాకాశవపుర్ వ్యోమ్నా యామ్య్ ఐక్యం వార్ ఇవామ్బునా
ఈ శరీరాన్ని ధ్యానంతో ఇక్కడ స్థిరంగా నిలిపి, చైతన్యమయమైన నా రూపం ఆకాశంతో నీరు నీటిలో కలిసినట్లు ఏకమవుతోంది.
చిన్తయిత్వేత్య్ అహం త్యక్తుం దేహం పద్మాసనే స్థితః । ఆసం సమాధిమ్ ఆధాతుం పునర్ ఆమీలితేక్షణః
ఇలా ఆలోచించి, పద్మాసనంలో కూర్చొని, శరీరాన్ని విడిచిపెట్టేందుకు సిద్ధమయ్యాను. మళ్లీ కళ్లను మూసుకుని సమాధిలోకి ప్రవేశించేందుకు తలంచాను.
త్యక్త్వా బాహ్యాన్ అపి స్పర్శాన్ ఐన్ద్రియాన్ ఆన్తరాన్ అపి । చిత్తాకాశే ఽహమ్ అభవం సంవిత్స్పన్దమయాత్మకః
బయటి ఇంద్రియ సంబంధాలను, అంతర్గత అనుభూతులను కూడా వదిలేసి, నా మనస్సులో 'నేను ఉన్నాను' అనే భావనగా, పూర్తిగా జ్ఞాన స్పందనతో కూడిన స్వరూపంగా నిలిచిపోయాను.
క్రమాత్ తద్ అపి సన్త్యజ్య బుద్ధితత్త్వపదం గతః । సమ్పన్నో ఽహం చిదాకాశో జగజ్జాలైకదర్పణః
ఆ అనంతరంగా, ఆ భావనను కూడా మెల్లగా వదిలి, బుద్ధి తత్వ స్థితిని చేరాను. అప్పుడు నేను జ్ఞానాకాశంగా, అన్ని లోకాల ప్రతిబింబమయ్యే ఒక్క అద్దంగా మారిపోయాను.
తతస్ తేన స్వభావేన భూతవ్యోమైకతామ్ అహమ్ । సమ్ప్రయాతో ఽమ్బునేవామ్బు సౌరభం సౌరభేణ వా
ఆ స్వభావంతోనే, నేను భూతాకాశంతో ఏకమైపోయాను. అది నీరు నీటిలో కలిసిపోయినట్లూ, పరిమళం పరిమళంలో లయమయ్యినట్లూ జరిగింది.
సమ్పన్నో ఽథ మహాకాశో వ్యాప్య్ అనన్తో ఽథ సర్వగః । అనాకారో ఽప్య్ అనాధారస్ సర్వార్థాధారతాం గతః
తర్వాత నేను మహాకాశంగా, అన్నిటినీ వ్యాపించి, అనంతంగా, ఎక్కడికైనా వ్యాపించేవాడిగా మారాను. రూపం లేకపోయినా, ఆధారం లేకపోయినా, అన్ని వస్తువులకు ఆధారంగా నిలిచాను.
యావత్ త్రైలోక్యవృన్దాని సంసారాణాం శతాని చ । తత్ర బ్రహ్మాణ్డలక్షాణి పశ్యామ్య్ అగణితాన్య్ అపి
ఎన్ని మూడు లోకాల సమూహాలు ఉన్నాయో, ఎన్ని జనన మరణ చక్రాలు ఉన్నాయో, అక్కడ నేను లెక్కించలేని అణేక బ్రహ్మాండాలను చూస్తున్నాను.
పరస్పరమ్ అదృష్టాని మిథẖ ఖాన్య్ అమలాని చ । నానాచారవిచారాణి శూన్యాన్య్ ఏవ పరస్పరమ్
అవి ఒకదానికొకటి కనబడవు, పరస్పరం వేరుగా ఉంటాయి, నిర్మలంగా, ఒకదానికొకటి ఖాళీగా, ఒకదానికొకటి ఆలోచనలు, నడవడులు ఏమీ ఉండవు.
స్వప్నరూపాణి సుప్తానాం తుల్యకాలం నృణామ్ ఇవ । మహారమ్భాణ్య్ అదృష్టాని శూన్యాని చ పరస్పరమ్
నిద్రలో ఉన్నవారికి కలలు ఎలా ఒక్కోసారి వేరే వేరే రూపాల్లో కనిపిస్తాయో, అలాగే ఈ గొప్ప సృష్టులు కూడా పరస్పరం కనిపించవు, ఒకదానికొకటి ఖాళీగా ఉంటాయి.
జాయమానాని నశ్యన్తి వర్ధమానాని భూరిశః । వర్తమానాన్య్ అతీతాని భవిష్యన్తి చ సర్వశః
కొన్ని బ్రహ్మాండాలు పుట్టుతుంటే, కొన్ని నశించిపోతుంటాయి, మరికొన్ని విస్తరిస్తుంటాయి; ఉన్నవి, గతించినవి, రాబోయేవి — ఇవన్నీ ఎప్పుడూ జరుగుతూనే ఉంటాయి.
అనేకచిత్తజాతాని మహాభిత్తీని ఖాని చ । మనస్య్ ఏవోగ్రరాజ్యాని కృతాని వివిధైర్ జనైః
వివిధమైన మనుషులు తమ బలమైన అధికారంతో మనసులోనే అనేక రకాల లోకాలను, గొప్ప గోడలను, లోతైన గుంతలను నిర్మించారు.
నిరావరణరూపాణి తథైకావరణాని చ । పఞ్చావరణరూపాణి షడేకావరణాని చ
కొన్ని అడ్డంకులు లేవు, కొన్ని ఒక్క అడ్డంకితో ఉన్నాయి, మరికొన్ని ఐదు అడ్డంకులతో, ఇంకొన్ని ఆరు అడ్డంకులతో ఉన్నాయి.
దశావరణచిత్రాణి షోడశావరణాని చ । చతుర్వింశత్యావృతీని షట్త్రింశత్యావృతీని చ
కొన్ని పదిహేను అడ్డంకులతో, మరికొన్ని పదహారు అడ్డంకులతో, ఇంకొన్ని ఇరవై నాలుగు చుట్టుపక్కలతో, మరికొన్ని ముప్పై ఆరు చుట్టుపక్కలతో ఉన్నాయి.
శూన్యాని భూతపూర్ణాని పఞ్చభూతమయాని చ । ఏకపృథ్వ్యాదిభూతాని చతుష్పృథ్వ్యాదికాని చ
కొన్ని ఖాళీగా ఉన్నాయి, కొన్ని భూతాలతో నిండిపోయాయి, కొన్ని ఐదు భూతాల మిశ్రమంగా ఉన్నాయి, కొన్ని ఒక్క భూమి భూతంతో, మరికొన్ని నాలుగు భూమి భూతాలతో ఉన్నాయి.