బీజాత్ కారణతẖ కార్యమ్ అఙ్కురẖ కిల జాయతే । న బీజమ్ అపి యత్రాస్తి తత్ర స్యాద్ అఙ్కురẖ కుతః
విత్తనం కారణంగా మొక్క మొలుస్తుంది. కానీ అక్కడ విత్తనం లేకపోతే, మొక్క ఎలా పుడుతుంది?
కారణేన వినా కార్యం న చ నామోపపద్యతే । కదా క ఇవ ఖే కేన దృష్టో లబ్ధస్ స్ఫుటో ద్రుమః
కారణం లేకుండా ఫలితం కలగదు, పేరు కూడా ఉండదు. ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎవరు ఆకాశంలో స్పష్టంగా చెట్టును చూశారు?
సఙ్కల్పేనామ్బరే యద్ వా దృశ్యతే విటపాదికమ్ । స సఙ్కల్పస్ తథాభూతో న త్వ్ అత్రాస్తి పదార్థతా
ఆకాశంలో మనకు కనిపించే చెట్లు మొదలైనవి మన ఊహ వల్లే కనిపిస్తున్నాయి. ఆ ఊహ అలా కనిపించినా, నిజంగా వాటికి ఎలాంటి వాస్తవత లేదు.
యో ఽయమ్ ఏవం చిదాకాశే సర్గాదావ్ అనుభూయతే । శూన్యే కూప ఇవాకాశస్ సర్గస్ స్థితినిరర్గలః
సృష్టి ప్రారంభంలో చైతన్యాకాశంలో అనుభవించేది, ఖాళీ బావిలో ఆకాశం కనిపించడంలా ఉంటుంది. ఆ ఖాళీలో సృష్టి నిర్బంధం లేకుండా కొనసాగుతుంది.
సమ ఏవ చిదాకాశẖ కచత్య్ ఆత్మని తత్తయా । స్వభావ ఏవ సర్గాఖ్యశ్ చిత్త్వాచ్ చైతన్యమ్ ఈశ్వరః
చైతన్యాకాశం సమంగా తనలోనే ప్రకాశిస్తుంది. దాని సహజ స్వభావమే 'సృష్టి' అని పిలుస్తారు. అది చైతన్యమే కాబట్టి, అదే పరమేశ్వరుడు.
స్వప్నసర్గో ఽత్ర దృష్టాన్తḫ ప్రత్యహం యో ఽనుభూయతే । స్వయం సంవేదనం స్వప్నే స్ఫురత్య్ అద్రిపురాకృతి
ప్రతి రోజు మనం అనుభవించే స్వప్నసృష్టి ఇక్కడ ఉదాహరణ. ఆ స్వప్నంలో మనకు బయట ఏ వస్తువు ఆకారమూ లేకుండా, మన స్వయంగా ఆ అనుభూతి వెలుగుతుంది.
చిత్స్వభావో యథా స్వప్న ఆస్తే సర్గ ఇవేహ వః । అసర్గే సర్గవద్ భాతస్ తథా పూర్వం మహామ్బరే
ఎలా కలలో మనసు స్వభావంగా ఉంటుంది, అలాగే ఈ సృష్టి కూడా మీకు ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. సృష్టి లేకపోయినా, అది ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది, మునుపటిలాగే ఆ మహా ఆకాశంలో.
అవేద్యం వేదనం శుద్ధమ్ ఏవ భాత్య్ అజమ్ అవ్యయమ్ । సర్గాదౌ యద్ అనాద్యన్తం స్థితస్ సర్గస్ స ఏవ వః
ఏది శుద్ధమైనది, జన్మించనిది, నశించనిది, సృష్టి ఆరంభంలో తెలియని జ్ఞానంగా కనిపించేదో, ఆది అంతములేని అదే వస్తువు మీకు సృష్టిగా నిలిచిఉంది.
నేహ సర్గో ఽస్తి నైవాయం పృథ్వ్యాదిగణగోలకః । సర్వం శాన్తమ్ అనాలమ్బం బ్రహ్మైవ బ్రహ్మణి స్థితమ్
ఇక్కడ సృష్టి లేదు, భూమి మొదలైన లోకాలు కూడా లేవు. అన్నీ ప్రశాంతంగా, ఆధారంలేకుండా, పరబ్రహ్మంలోనే పరబ్రహ్మంగా నిలిచి ఉన్నాయి.
సర్వశక్త్యాత్మ తద్ బ్రహ్మ యథా కచతి యాదృశమ్ । రూపమ్ అత్యజద్ ఏవాచ్ఛం తథా భవతి తాదృశమ్
అన్ని శక్తుల మూలమైన ఆ పరబ్రహ్మం, ఎలా ప్రకాశిస్తుందో అలా కనిపిస్తుంది. తన స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకుండా, ఎలాంటి రూపంగా కనిపిస్తే అలా అవుతుంది.
యథా స్వప్నపురం జన్తోశ్ చిన్మాత్రప్రవిజృమ్భితమ్ । తథైవ సర్గస్ సర్గాదౌ శుద్ధచిన్మాత్రజృమ్భితః
ఒక మనిషి కలలో ఒక పట్టణాన్ని చూసినప్పుడు అది కేవలం మనస్సు వల్లే కనిపించునట్లు, సృష్టి ప్రారంభంలో కూడా ఈ జగత్తు శుద్ధమైన చైతన్యంవల్లే ఉద్భవించింది.
స్వచ్ఛే చిత్పరమాకాశే చిదాకాశో య ఆస్థితః । స్వభావ ఏవ సర్గో ఽసావ్ ఇతి తేనైవ భావితః
స్పష్టమైన పరమమైన చైతన్యాకాశంలో, ఆ చైతన్య స్వరూపంగా నిలిచినదే ఈ సృష్టి; అందుకే అది దానికే సహజంగా భావించబడింది.
భావ్యభావకభావాదిభూమీనాం భవనం భృశమ్ । సర్వం చిన్నభ ఏవాచ్ఛమ్ ఆత్మనాత్మని సంస్థితమ్
భావించబడినవి, భావించే ప్రక్రియ, భావించే వారు — ఇవన్నీ కూడా పూర్తిగా శుద్ధమైన చైతన్యాకాశంలో, ఆత్మలో ఆత్మగా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
ఏవం స్థితే కుతస్ సర్గẖ కుతో ఽవిద్యా క్వ చాజ్ఞతా । బ్రహ్మ శాన్తం ఘనం సర్వం క్వాహఙ్కారాదయస్ స్థితాః
ఇలా ఉన్నప్పుడు, సృష్టి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? అవిద్య ఎక్కడ ఉంది? అజ్ఞానం ఎక్కడ ఉంది? అన్నీ శాంతమైన, ఘనమైన బ్రహ్మమే; అప్పుడు అహంకారం మొదలైనవి ఎక్కడ నిలుస్తాయో చెప్పండి.
అహమ్భావస్య సంశాన్తిర్ ఏషాసౌ కథితా తవ । అహమ్భావḫ పరిజ్ఞాతḫ పిశాచ ఇవ శామ్యతి
ఈ 'నేను' అనే భావం పూర్తిగా శాంతించడమే నీకు వివరించబడింది. ఈ 'నేను' అనే భావం పూర్తిగా తెలుసుకున్నప్పుడు, అది పిశాచంలా మాయమై పోతుంది.
మయా త్వ్ ఏవమ్ అహమ్భావḫ పరిజ్ఞాతో యదాఖిలః । తదా మే విద్యమానో ఽపి నిష్ఫలశ్ శరదభ్రవత్
నేను ఈ 'నేను' అనే భావాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నప్పుడు, అది కనిపించినా కూడా, అది శరదృతువులో మేఘంలా వ్యర్థంగా మారిపోతుంది.
చిత్రాగ్నిదాహో విజ్ఞాతో యథా దాహ్యేషు నిష్ఫలః । తథాహమ్భావసర్గాది జ్ఞాతం విఫలతామ్ ఇయాత్
ఎలా ఊహించిన అగ్ని దహనానికి పనికిరాకుండా పోతుందో, అలాగే 'నేను' అనే భావం, సృష్టి మొదలైనవి తెలుసుకున్నప్పుడు అవి ఫలితం లేకుండా పోతాయి.
ఇతి మే ఽహఙ్కృతేస్ త్యాగే రాగే చ సమతా యది । తదా వ్యోమ్న ఇవ వ్యోమ్ని సర్గే ఽసర్గే చ మే స్థితిః
అహంకారం, రాగాన్ని వదిలిన తర్వాత నాకు సమత భావం కలిగితే, సృష్టిలోనైనా, లేనప్పటికీ నా స్థితి ఆకాశంలో ఆకాశంలా ఉంటుంది.
అహమ్భావస్య నైవాహం నాహమ్భావో మమేతి చ । తేన విద్ధి చిదాకాశమ్ ఏవేదమ్ ఇతి నిర్ఘనమ్
నేను 'నేను' అనే భావం కాదు, 'నేను కాదు' అనే భావం కూడా నాది కాదు. అందువల్ల, ఇది అన్ని భేదాలు లేని శుద్ధమైన చైతన్యాకాశమే అని తెలుసుకో.
యథా మమ తథాన్యేషామ్ ఇతి బోధవతామ్ ఇహ । అగ్నిత్వమ్ ఇవ చిత్రాగ్నేర్ నాస్త్య్ అహమ్బోధవిభ్రమః
ఈ లోకంలో జ్ఞానులు ఇలా గ్రహిస్తారు: నాకు ఉన్నట్లే, ఇతరులకూ ఉంటుంది. బొమ్మలోని అగ్ని అగ్నిగా ఉండదని ఎవరికీ సందేహం లేనట్లు, స్వీయజ్ఞానంలో కూడా ఎలాంటి అయోమయం ఉండదు.
నాహమ్ అస్మి న చాన్యో ఽస్తి సర్వం వాస్తీతినిశ్చయః । ప్రకృతవ్యవహారస్ త్వం శిలామౌనమయో భవ
నేను లేను, ఇంకొకరు లేరు, అన్నీ ఉన్నాయనే నిశ్చయం — ఇదే సహజమైన ప్రవర్తన. నువ్వు రాయి మౌనంలా నిశ్శబ్దంగా ఉండి పో.
ఆకాశకోశవిశదాకృతిర్ ఏవ తిష్ఠ నిర్దేహవచ్ చిరమ్ అపహ్నుతసర్వభావః । అద్యాదితశ్ చ కిల చిన్మయమ్ ఏవ సర్వం నో దృశ్యమ్ అస్తి శివమ్ ఏవమ్ అశేషమ్ ఇత్థమ్
ఆకాశపు పుటలా స్పష్టమైన రూపంతో, శరీరం లేనట్టు, అన్ని భావాలను విడిచిపెట్టి, చాలా కాలం ఉండిపో. మొదటి నుంచీ అన్నీ చైతన్యమే; వేరే ఏదీ కనిపించదు — ఇదే పరిపూర్ణమైన మంగళం.
అహో ను వితతోదారా విపులా విమలాచలా । భవతా భగవన్ భూత్యై భూయో దృష్టిర్ ఉదాహృతా
ఓ మహానుభావా! మీరు మళ్లీ చూపిన దృష్టి ఎంత విస్తృతంగా, ఉదారంగా, విశాలంగా, నిర్మలంగా ఉందో! ఇది మనకు మేలుకోసం వెలుగునిచ్చింది.
సర్వథా సర్వదా సార్వం సర్వం సర్వత్ర సర్వదమ్ । సద్ ఇత్య్ ఏవ స్థితం సత్యం సమం సమనుభూతితః
ప్రతి చోట, ప్రతి సమయంలో, అన్ని విధాలా, అన్నీ ఎప్పుడూ ఉన్నాయి; అన్నింటికీ దాతగా నిలుస్తుంది. నిజంగా, 'ఉనికే' ఒకటే సత్యంగా, అందరికీ సమానంగా అనుభవంలోకి వస్తుంది.
అయమ్ అస్తి మమ బ్రహ్మన్ సంశయస్ తం నివారయ । కిమ్ ఇదం భగవన్ నామ పాషాణాఖ్యానమ్ ఉచ్యతే
ఓ బ్రహ్మన్! నాకు ఒక సందేహం ఉంది, దయచేసి దాన్ని తీర్చండి. భగవంతుడా, 'పాషాణ ఉపమానం' అని చెప్పబడేది ఏమిటో వివరించండి.
సర్వత్ర సర్వదా సర్వమ్ అస్తీతి ప్రతిపాదనే । పాషాణాఖ్యానదృష్టాన్తో మయాయం తవ కథ్యతే
ప్రతి చోట, ప్రతి సమయంలో, అన్నీ ఉన్నాయని చెప్పడానికే, నీకు అర్థమయ్యేలా 'పాషాణ ఉపమానం' అనే ఈ ఉదాహరణను నేను చెబుతున్నాను.
నీరన్ధ్రైకఘనాఙ్గస్య పాషాణస్యాపి కోటరే । సన్తి సర్గసహస్రాణి కథయేతి ప్రదర్శ్యతే
ఒక దట్టమైన, దుర్గమమైన రాయిలోని చిన్న రంధ్రంలో కూడా అనేక సృష్టులు ఉన్నాయని చెప్పబడింది, చూపించబడింది.
భూతాకాశే మహత్య్ అస్మిన్ స్వం శూన్యత్వమ్ అనుజ్ఝతి । సన్తి సర్గసహస్రాణి కథయేతి ప్రదర్శ్యతే
ఈ విస్తారమైన భూతాకాశంలో దాని స్వంత ఖాళీ తనం మిగిలేలా ఉంటుంది; అనేక సృష్టులు ఇక్కడ ఉన్నాయని చెప్పబడింది, చూపించబడింది.
కుడ్యాదౌ సన్తి సర్గౌఘా ఇతి చేత్ కథ్యతే మునే । తత్ ఖే విభాన్తి సర్గౌఘా ఇతి కిం న ప్రదర్శ్యతే
ఓ మునీశ్వరా! గోడలో లేదా ఇతరత్రా సృష్టుల సమూహాలు ఉన్నాయని చెబితే, ఆకాశంలో కూడా సృష్టుల సమూహాలు ఎందుకు కనబడవు?
ఏతత్ తే వర్ణితం రామ ముఖ్యమ్ ఏవ మయాఖిలమ్ । యో ఽయమ్ ఆలక్ష్యతే సర్గస్ సర్గ ఏవ ఖమ్ ఆస్థితమ్
ఓ రామా! నేను నీకు ముఖ్యంగా, పూర్తిగా వివరించినది ఇదే. మనకు కనబడే ఈ సృష్టే ఆకాశంలో స్థితమైన సృష్టి.