తన్ మహాప్రలయే ప్రాప్తే రుద్రాదిపరిణామిని । భవత్య్ అసద్ అదృశ్యం చ క్వాపి యాతి వినశ్యతి
మహాప్రళయము వచ్చినప్పుడు, రుద్రుడు మొదలైనవారి ద్వారా సృష్టి మారిపోతుంది. అప్పుడు అది కనిపించని, లేనట్టుగా మారి, ఎక్కడో కలిసిపోతుంది.
తతస్ స్తిమితగమ్భీరం న తేజో న తమస్ తతమ్ । అనాఖ్యమ్ అనభివ్యక్తం సత్ కిఞ్చిద్ అవశిష్యతే
ఆ తర్వాత, అక్కడ మిగిలేది నిశ్శబ్దంగా, లోతుగా ఉంటుంది. అక్కడ వెలుగు లేదు, చీకటి లేదు. అది పేరు పెట్టలేని, బయటపడని ఏదో ఒకటి మాత్రమే మిగులుతుంది.
న శూన్యం నాపి చాకాశం న దృశ్యం న చ దర్శనమ్ । న చ భూతపదార్థౌఘో యద్ అనన్తతయా స్థితమ్
అది శూన్యం కాదు, ఆకాశం కాదు, కనబడేది కాదు, చూసేది కూడా కాదు. అది భూతాలు, వస్తువుల సముదాయం కాదు; అది అనంతంగా నిలిచిఉంటుంది.
కిమ్ అప్య్ అవ్యపదేశాత్మ పూర్ణాత్ పూర్ణతరాక్ర్టి । న సన్ నాసన్ న సదసన్ నాభావో భవనం న చ
అది వివరించలేని స్వరూపం కలది, సంపూర్ణాన్ని మించి నిండుగా ఉంటుంది. అది ఉండడమూ కాదు, లేనిదీ కాదు, రెండూ కలిపినదీ కాదు, లేనట్టుగా ఉండడమూ కాదు, నివాసమూ కాదు.
చిన్మాత్రం చేత్యరహితమ్ అనన్తమ్ అజరం శివమ్ । అనాదిమధ్యపర్యన్తం యద్ అనాధి నిరామయమ్
అది కేవలం చైతన్యమే, దేనికీ ఆధారపడని, అనంతమైనది, వయస్సు లేని, మంగళకరమైనది; ఆది, మధ్య, అంతం లేనిది, ఎలాంటి బాధలు లేని, ఎప్పటికీ స్వతంత్రమైనది.
యస్మిఞ్ జగత్ ప్రస్ఫురతి దృష్టిమౌక్తికహంసవత్ । యశ్ చేదం యశ్ చ నైవేదం దేవస్ సదసదాత్మకః
ఈ ప్రపంచం దానిలోనే మెరిసిపోతుంది, అది మన దృష్టిలో ముత్యమూ హంసలా కనిపించడంలా; అది ఇదే అయినా, ఇదికాదు కూడా, అది దైవం, ఉండడూ లేకపోవడూ రెండింటి స్వరూపమైనది.
అకర్ణజిహ్వో ఽనాసాత్వఙ్నేత్రస్ సర్వత్ర సర్వదా । యశ్ శృణోత్య్ ఆస్వాదయతి జిఘ్రన్ స్పృశతి పశ్యతి
ఆయనకు చెవులు, నాలుక, ముక్కు, చర్మం, కళ్ళు లేవు; అయినా ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా, ఆయన వింటాడు, రుచిచూస్తాడు, వాసన పీలుస్తాడు, తాకుతాడు, చూస్తాడు.
స ఏవ సదసద్రూపం యేనాలోకేన లక్ష్యతే । సర్గచిత్రమ్ అనాద్యన్తం ఖరూపం చాప్య్ అరఞ్జనమ్
ఆయనే ఉండడూ లేకపోవడూ రెండింటి రూపాన్ని తన వెలుతురుతో చూపిస్తాడు; ఆది, అంతం లేని ఈ సృష్టిని, కఠినమైనదిగా, రంగులేమీ లేనిదిగా ఆయన గ్రహిస్తాడు.
అర్ధోన్మీలితదృగ్ భ్రూభూమధ్యతారకవజ్ జగత్ । వ్యోమాత్మైవ సదాభాసం స్వరూపం యో ఽభిపశ్యతి
ఎవరైనా అరచూపుతో, కనుబొమ్మల మధ్యలో తారకలా, తన నిజమైన స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ ప్రకాశించే ఆత్మగా చూస్తారో, వారు ఈ ప్రపంచాన్ని కేవలం ఒక భ్రమగా మాత్రమే చూస్తారు.
యస్యాన్యద్ అస్తి న విభోః కారణం శశశృఙ్గవత్ । యస్యేదం చ జగత్ కార్యం తరఙ్గౌఘ ఇవామ్భసః
ఎవరికి పరిపూర్ణుడైన భగవంతునికి వేరే కారణం లేదు, నక్కకు కొమ్ము లేనట్టు; ఈ ప్రపంచం కూడా నీటిలో అలలు ఏర్పడినట్టు కేవలం ఒక ఫలితంగా మాత్రమే కనిపిస్తుందో, వారు నిజంగా తెలుసుకున్నవారు.
జ్వలతస్ సర్వతో ఽజస్రం చిత్తస్థాలీషు తిష్ఠతః । యస్య చిన్మాత్రదీపస్య భాసా భాతి జగత్త్రయమ్
ఎవరికి మనస్సు అనే పాత్రలో ఎప్పుడూ వెలిగే చైతన్యదీపం ఉంటుందో, ఆ దీపం వెలుతురులోనే మూడు లోకాలు ప్రకాశిస్తాయి.
యం వినార్కాదయో ఽప్య్ ఏతే ప్రకాశాస్ తిమిరోపమాః । సతి యస్మిన్ ప్రవర్తన్తే త్రిజగన్మృగతృష్ణికాః
ఎవరిని లేకుండా సూర్యుడు మొదలైనవారు వెలిగినా చీకటి లాంటివారైపోతారో, ఆయన ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మూడు లోకాల మృగతృష్ణికలు కనిపిస్తాయో, వారు పరమార్థాన్ని గ్రహించినవారు.
సస్పన్దే సముదేతీవ నిస్స్పన్దే ఽన్తర్గతేవ చ । ఇయం యస్మిఞ్ జగల్లక్ష్మీర్ అలాత ఇవ చక్రతా
ఈ జగత్తు మహిమ చలనం ఉన్నప్పుడు వెలుగులోకి వస్తుంది, నిశ్చలంగా ఉన్నప్పుడు లోపల దాగి ఉంటుంది. ఇది చుట్టుముట్టే అగ్నికాంతి వలె, యివన్నీ ఎవరిలో జరుగుతాయో, వారు ఆ పరమాత్మ.
జగన్నిర్మాణవిలయవిలాసో వ్యాపకో మహాన్ । స్పన్దాస్పన్దాత్మకో యస్య స్వభావో నిర్మలో ఽక్షయః
ప్రపంచ సృష్టి, లయ, లీలలు అన్నీ వ్యాపించి ఉండే ఆ మహాత్మకు, చలనం, నిశ్చలత రెండూ సహజ లక్షణాలు. ఆయన స్వరూపం నిర్మలమైనది, నశించనిది.
స్పన్దాస్పన్దమయీ యస్య పవనస్యేవ సర్వగా । సత్తా నామ్నైవ భిన్నేవ వ్యవహారాన్ న వస్తుతః
వాయువు లాగా చలనం, నిశ్చలత రెండింటినీ కలిగి, అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉండే ఆ సత్త్వం, పేరులో మాత్రమే వేరు వేరు అనిపించినా, వాస్తవానికి ఒక్కటే.
సర్వదైవ ప్రబుద్ధో యస్ సుప్తో యస్ సర్వదైవ చ । న సుప్తో న ప్రబుద్ధశ్ చ యస్ సర్వత్రైవ సర్వదా
ఎప్పుడూ మేల్కొని ఉండేవాడు, ఎప్పుడూ నిద్రలో ఉండేవాడు, ఏ సమయంలోనూ, ఎక్కడా నిద్రలో లేని వాడూ, మేల్కొని లేని వాడూ కూడా ఆయనే.
యదస్పన్దశ్ శివం శాన్తం యత్స్పన్దస్ త్రిజగత్స్థితిః । స్పన్దాస్పన్దవిలాసాత్మా య ఏకో భరితాకృతిః
చలనం లేనిది శాంతమైనది, మంగళకరమైనది. చలనం ఉన్నదే మూడు లోకాల ఉనికి. చలనం, అచలనం రెండింటి ఆటగా, ఒక్కటే అన్ని రూపాలను నింపినవాడు ఆయనే.
ఆమోద ఇవ పుష్పేషు న నశ్యతి వినాశిషు । ప్రత్యక్షస్థో ఽప్య్ అథాగ్రాహ్యశ్ శౌక్ల్యం శుక్లపటేష్వ్ ఇవ
పువ్వుల్లోని సువాసన, పువ్వు క్షీణించినా పోదు. తెల్ల బట్టల్లోని తెలుపు కనిపించినా, పట్టుకోలేము కదా. ఇదీ అలాగే ఉంటుంది.
మూకోపమో ఽపి యో వక్తా మన్తా యో ఽప్య్ ఉపలోపమః । యో భోక్తా నిత్యతృప్తో ఽపి కర్తా యశ్ చాప్య్ అకిఞ్చన
నోరు లేని వాడిలా కనిపించినా మాట్లాడేవాడు ఆయనే. రాయి లాంటి వాడిలా ఉన్నా ఆలోచించేవాడు ఆయనే. అనుభవించే వాడైనా ఎప్పుడూ తృప్తిగా ఉంటాడు. చేసే వాడైనా ఏమీ తనది కాదు.
యో ఽనఙ్గో ఽపి సమస్తాఙ్గస్ సహస్రకరలోచనః । నకిఞ్చిత్ సంస్థితేనాపి యేన వ్యాప్తమ్ ఇదం జగత్
అవయవాలు లేనివాడైనా, అన్ని అవయవాలు ఉన్నవాడే. వెయ్యి చేతులు, వెయ్యి కళ్ళు ఉన్నవాడే. ఏదీ తనలో స్థిరంగా లేకపోయినా, ఈ లోకం అంతా ఆయన వల్లే నిండిపోయింది.
నిరిన్ద్రియబలస్యాపి యస్యాశేషేన్ద్రియక్రియాః । యస్య నిర్మనసో ఽప్య్ ఏతా మనోనిర్మాణరీతయః
ఇంద్రియాల బలం లేకపోయినా, అన్ని ఇంద్రియాల పనులు ఆయనవే. మనస్సు లేకపోయినా, ఈ మనస్సు సృష్టించే మార్గాలు కూడా ఆయనవే.
యదనాలోచనాద్ భాన్తి సంసారోరగభీతయః । యస్మిన్ దృష్టే పలాయన్తే సర్వథా సర్వదేతయః
ఆయనను గ్రహించకపోవడం వల్లే సంసారసర్ప భయాలు కలుగుతాయి. ఆయనను చూసినప్పుడు, అన్ని రకాల భయాలు పూర్తిగా పారిపోతాయి.
సాక్షిణి స్ఫార ఆభాసే ధ్రువే దీప ఇవ క్రియాః । సతి యస్మిన్ ప్రవర్తన్తే చిత్రేహాస్ స్పన్దపూర్వికాః
సాక్షిగా, వెలిగే దీపంలా స్థిరంగా ఉన్న ఆయనలోనే అన్ని క్రియలు జరుగుతాయి. ఆయన ఉన్నప్పుడు, అన్ని విధాలైన చర్యలు మొదలవుతాయి.
యస్మాద్ ఘటపటాకారపదార్థశతపఙ్క్తయః । తరఙ్గకణకల్లోలవీచయో వారిధేర్ ఇవ
ఆయన నుంచే గడలు, వస్త్రాలు వంటి అనేక వస్తువుల వరుసలు పుట్టుకొస్తాయి. అవి సముద్రంలో అలలు, చినుకులు, కెరటాలు, తరంగాల్లా విస్తరిస్తాయి.
స ఏవాన్యతయోదేతి యః పదార్థశతభ్రమైః । కటకాఙ్గదకేయూరనూపురైర్ ఇవ కాఞ్చనమ్
ఎలా పసిడి చేతబట్టలు, చేతికడులు, పాదకడులు రూపంలో వేర్వేరుగా కనిపిస్తుందో, అదే విధంగా ఒకటే ఉన్నది అనేక వస్తువుల భ్రమతో వేరుగా కనిపిస్తుంది.
యస్ త్వమ్ ఏకావభాసాత్మా యో ఽహమ్ ఏతే జనాశ్ చ యే । యశ్ చ న త్వమ్ అబుద్ధాత్మన్ నాహం నైతే జనాశ్ చ యే
నీవు, నేను, ఈ జనులు — మనందరం ఒకే వెలుగు స్వరూపులం. నీవు కాదు, నేను కాదు, వీళ్లూ కాదు అనిపించేది ఆత్మజ్ఞానం లేకపోవడం వల్లే. నిజానికి మనందరం ఒక్కటే.
అన్యేవావ్యతిరిక్తైవ సైవాసేవ చ భఙ్గురా । పయసీవ తరఙ్గాలీ యస్మిన్ స్ఫురతి దృశ్యభూః
అదే ఒకటి వేరుగా కూడా ఉంటుంది, వేరుగా కానిది కూడా, ఉంది కూడా, లేదు కూడా, నశించేది కూడా. నీటిలో అలలు ఎలా ఉప్పొంగుతాయో, అలాగే ఈ జగత్తు అందులో కనిపిస్తుంది.
యతః కాలస్య కలనా యతో దృశ్యస్య దృశ్యతా । మానసీ కలనా యేన యేన భాసాం విభాసనమ్
కాలం లెక్కించడమూ, కనబడే దానికి కనబడుట కూడా, మనస్సులో ఊహించడమూ, అన్ని వెలుగులకు వెలుగు ఇచ్చేది కూడా ఎవడో అతడినుంచే కలుగుతాయి.
క్రియాం రూపం రసం గన్ధం స్పర్శం శబ్దం చ చేతనమ్ । యద్ వేత్సి తద్ అసౌ దేవో యేన వేత్సి తద్ అప్య్ అసౌ
నీవు క్రియ, రూపం, రుచి, వాసన, స్పర్శ, శబ్దం, లేదా చైతన్యం ఏదైనా తెలుసుకుంటే, అది ఆ దేవుడే. నీవు దానిని తెలుసుకునే ద్వారా కూడా అదే దేవుడు ఉన్నాడు.
ద్రష్టృదర్శనదృశ్యానాం మధ్యే యద్ దర్శనం స్థితమ్ । సాధో తదవధానేన స్వాత్మానమ్ అవబుధ్యసే
దృష్టికర్త, దర్శనం, దృష్ట్యర్థం — వీటి మధ్య నిలిచిన ఆ అవగాహనను, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, నీవు దృష్టిపెట్టినప్పుడు నీ స్వరూపాన్ని తెలుసుకుంటావు.