ఘుణక్షుణ్ణాఙ్గపూర్ణేన్దుబిమ్బోదరమనోహరా । కల్హారకున్దమన్దారపుష్పశ్రీకోశశోభితా
ఆ గది ఆకారం, పురుగు తినిన భాగాలు ఉన్నప్పటికీ, పూర్ణ చంద్రబింబంలా ఆకర్షణీయంగా ఉండేది. కల్హార, మల్లె, మందార పువ్వుల వర్ణభూషణతో అది మరింత అందంగా మెరిసింది.
సమగ్రభూతాగమ్యత్వం తత్ర సఙ్కల్ప్య చేతసా । అగమ్యే సర్వభూతానామ్ అహమ్ ఆసం తదా తతః
అక్కడ నా మనస్సుతో, ఈ ప్రదేశం అన్ని జీవులకు అందని దూరమైనదని ఊహించాను. ఆ అందని స్థలంలోనే నేను ఉండిపోయాను.
బద్ధపద్మాసనశ్ శాన్తమనాḫ పరమమౌనవాన్ । సంవత్సరశతాన్తేన నిర్ణీయోత్థానమ్ ఆత్మనః
బద్ధపద్మాసనంలో కూర్చొని, మనసు ప్రశాంతంగా, పరమమైన మౌనాన్ని పాటిస్తూ, నూరు సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత లేవాలని నిర్ణయించుకున్నాను.
నిర్వికల్పసమాధిస్థో నిద్రాముద్రామ్ ఇవాగతః । సమస్ సోమ్యో నభస్స్వచ్ఛస్ సముత్కీర్ణ ఇవామ్బరాత్
విచారణలేని సమాధిలో స్థిరంగా ఉండి, నిద్ర ముద్రలోకి ప్రవేశించినట్టు, ఆకాశం లా నిర్మలంగా, శాంతంగా, మృదువుగా, ఆకాశం నుంచి ఉద్భవించినట్టు అనిపించింది.
శుద్ధం యద్ అనుసన్ధత్తే చేతḫ పశ్యతి తత్ క్షణాత్ । చిరేణ వా శాపవరవ్యక్తివద్ వితతం యదా
మనసు ఏదైనా నిర్మలంగా ధ్యానిస్తే, అది వెంటనే కనబడుతుంది; లేదంటే, శాపం లేదా వరం ఫలించేలా, కొంతకాలం తరువాత కూడా ప్రकटమవుతుంది.
తదా వర్షశతేనాత్ర బోధబీజం ధృతాఙ్కురమ్ । ఆసీన్ మే హృదయక్షేత్రే కాలసేకవికాసతః
అప్పుడు, నూరు సంవత్సరాల తరువాత, నా హృదయక్షేత్రంలో జ్ఞానబీజం మొలకెత్తి, కాలప్రవాహంతో వికసించింది.
సమ్ప్రబుద్ధో ఽభవన్ మే ఽథ జీవో సమ్బుద్ధవేదనః । శిశిరక్షీణగాత్రస్య మధావ్ ఇవ రసస్ తరోః
ఆ సమయంలో నేను పూర్తిగా మేల్కొన్నాను. నా వ్యక్తిగత చైతన్యం స్పష్టంగా తెలిసింది. అది చలికాలం తీరిన తర్వాత వసంతంలో చెట్టులో రసం పైకి ఎక్కినట్లుగా అనిపించింది.
తచ్ ఛతం తత్ర వర్షాణాం నిమేష ఇవ మే గతమ్ । బహ్వ్యో ఽపి కాలగతయో భవన్త్య్ ఏకధియాం మనాక్
అక్కడ నాకు వంద సంవత్సరాలు క్షణంలో గడిచిపోయినట్లుగా అనిపించాయి. ఒకే మనస్సుతో ఉన్నవారికి ఎంతకాలమైనా చిన్నదిగా, లెక్కచేయని విధంగా గడిచిపోతుంది.
వికాసమ్ ఆగతో బాహ్యం తతో బుద్ధీన్ద్రియక్రమః । వాసన్తḫ పుష్పరూపేణ ద్రుమస్యేవ రసో మమ
ఆ తర్వాత నా బాహ్య ఇంద్రియాలు, బుద్ధి క్రమంగా వికసించాయి. అది వసంతంలో చెట్టు రసం పుష్పాలుగా బయటకు కనిపించటంలా ఉంది.
మాం ప్రాణపూరితమ్ ఉపాగతసంవిదంశమ్ అభ్యాగతస్ త్వ్ అహమ్ ఇతి ప్రసృతḫ పిశాచః । ఇచ్ఛాఙ్గనావివలితో ఽథ కుతో ఽపి సద్మ ప్రోన్నామసన్నమనవాయుర్ ఇవాగ్రవృక్షమ్
ఆ సమయంలో ప్రాణంతో నిండిన నేను, కొంత చైతన్యంతో కూడిన నేను, 'నేనేను' అనే భావన అనే రాక్షసుడి వశమైనాను. అది ఎక్కడినుంచో వచ్చిన గాలి ఊపిరిలా ఆకస్మాత్తుగా వచ్చి, కోరిక అనే యువతితో ఊగిపోతూ, ఎత్తైన చెట్టును ఊపినట్లుగా నన్ను కదిలించింది.
త్వామ్ అప్య్ ఉదితనిర్వాణమ్ అహఙ్కారపిశాచకః । బాధతే కిమ్ ఇతి బ్రూహి మునే మన్మోహశాన్తయే
ఓ మునీంద్రా, నీవు నిర్వాణాన్ని పొందినవాడివైనా, ఈ అహంకార రూపి పిశాచం నిన్ను ఇంకా ఎందుకు బాధిస్తోంది? నా మనస్సులోని మోహం శాంతించేందుకు దయచేసి చెప్పు.
అహమ్భావం వినా దేహస్థితిస్ తజ్జ్ఞాజ్ఞయోర్ ఇహ । ఆధేయస్య నిరాధారా న సంస్థేవోపపద్యతే
‘నేను’ అనే భావం లేకుండా, ఈ శరీరం ఉన్నదిగా ఉండడం — అది జ్ఞానులు అయినా, అజ్ఞానులు అయినా — సాధ్యపడదు. ఆధారమున్నది, దాని ఆధారం లేకుండా నిలబడలేను.
అయం త్వ్ అత్ర విశేషస్ తం శృణు విశ్రాన్తచేతసః । శ్రుతేన యేనాహమ్భావపిశాచశ్ శాన్తిమ్ ఏతి తే
ఇక్కడ ఒక తేడా ఉంది, నిశ్చలమైన మనస్సుతో విను. ఇది వినగానే, నీలోని అహంభావ రూపి పిశాచం శాంతిస్తుంది.
అహమ్భావపిశాచో ఽయమ్ అజ్ఞానశిశునామునా । అవిద్యమాన ఏవాన్తẖ కల్పితస్ తేన సూత్థితః
ఈ అహంభావ పిశాచం, అజ్ఞానం అనే చిన్నపిల్ల వల్ల మనసులో ఊహించబడుతుంది. నిజంగా అది లేనప్పటికీ, ఊహించబడినందువల్ల ఉద్భవిస్తుంది.
అజ్ఞానమ్ అపి నాస్త్య్ ఏవ ప్రేక్షితం యన్ న లభ్యతే । విచారిణా దీపవతా స్వరూపం తమసో యథా
ఏదీ పొందలేనట్టు కనిపించే చోట అజ్ఞానం ఉండదు. దీని అసలు స్వరూపం విచారణతో, చీకటిని దీపం వెలుగులో ఎలా తెలుస్తుందో అలా తెలుస్తుంది.
యథా యథా విలోక్యతే తథా తథా విలీయతే । ఇహాజ్ఞతాపిశాచికా తథావిచారితా సతీ
దాన్ని ఎంతగా పరిశీలిస్తే అంతగా అది కరుగుతుంది. ఇక్కడ అజ్ఞానమనే పిశాచిని కూడా సరిగ్గా విచారించినప్పుడు అంతరించిపోతుంది.
విలసన్త్యామ్ అవిద్యాయామ్ అజ్ఞతోదేతి శాశ్వతీ । బుద్ధిమోహాత్మికా యక్షీ నిర్దేహైవ యథా నిశి
అజ్ఞానం వెలిగినప్పుడు, ఎప్పటికీ మాయలో పడే బుద్ధి కలిగిన యక్షిని, శరీరం లేకుండా, రాత్రిపూట కనిపించేదిలా ఉద్భవిస్తుంది.
సతి సర్గే త్వ్ అవిద్యాయాస్ సమ్భవో నాసతి క్వచిత్ । సతి ద్వితీయే శశిని ద్వితీయో విద్యతే శశః
సృష్టి ఉన్నప్పుడు మాత్రమే అజ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది; అది లేనప్పుడు ఎప్పుడూ ఉండదు. రెండవ చంద్రుడు ఉన్నప్పుడే రెండవ మొసలి ఉంటుందన్నట్లు.
సర్గస్ త్వ్ అయమ్ అజాతత్వాద్ అజ్ఞజ్ఞాతో న విద్యతే । న జాతẖ కారణాభావాత్ పూర్వమ్ ఏవ ఖవృక్షవత్
ఈ సృష్టి అసలు పుట్టలేదు కనుక, తెలియని వారికి అది తెలియదు. కారణం లేకపోవడం వల్ల, అది ఎప్పుడూ కలగలేదు; అది ఆకాశంలో చెట్టు లాంటిది.
పరమాకాశకోశాన్తర్ ఆదిసర్గే నిరామయే । పృథ్వ్యాదేర్ ఉపలమ్భస్య భవేత్ కిమ్ ఇవ కారణమ్
పరమమైన ఆకాశపు లోపల, మొదటి స్వచ్ఛమైన సృష్టిలో, భూమి మొదలైనవి కనిపించడానికి ఏ కారణం ఉండగలదు?
బీజాత్ కారణతẖ కార్యమ్ అఙ్కురẖ కిల జాయతే । న బీజమ్ అపి యత్రాస్తి తత్ర స్యాద్ అఙ్కురẖ కుతః
విత్తనం కారణంగా మొక్క మొలుస్తుంది. కానీ అక్కడ విత్తనం లేకపోతే, మొక్క ఎలా పుడుతుంది?
కారణేన వినా కార్యం న చ నామోపపద్యతే । కదా క ఇవ ఖే కేన దృష్టో లబ్ధస్ స్ఫుటో ద్రుమః
కారణం లేకుండా ఫలితం కలగదు, పేరు కూడా ఉండదు. ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎవరు ఆకాశంలో స్పష్టంగా చెట్టును చూశారు?
సఙ్కల్పేనామ్బరే యద్ వా దృశ్యతే విటపాదికమ్ । స సఙ్కల్పస్ తథాభూతో న త్వ్ అత్రాస్తి పదార్థతా
ఆకాశంలో మనకు కనిపించే చెట్లు మొదలైనవి మన ఊహ వల్లే కనిపిస్తున్నాయి. ఆ ఊహ అలా కనిపించినా, నిజంగా వాటికి ఎలాంటి వాస్తవత లేదు.
యో ఽయమ్ ఏవం చిదాకాశే సర్గాదావ్ అనుభూయతే । శూన్యే కూప ఇవాకాశస్ సర్గస్ స్థితినిరర్గలః
సృష్టి ప్రారంభంలో చైతన్యాకాశంలో అనుభవించేది, ఖాళీ బావిలో ఆకాశం కనిపించడంలా ఉంటుంది. ఆ ఖాళీలో సృష్టి నిర్బంధం లేకుండా కొనసాగుతుంది.
సమ ఏవ చిదాకాశẖ కచత్య్ ఆత్మని తత్తయా । స్వభావ ఏవ సర్గాఖ్యశ్ చిత్త్వాచ్ చైతన్యమ్ ఈశ్వరః
చైతన్యాకాశం సమంగా తనలోనే ప్రకాశిస్తుంది. దాని సహజ స్వభావమే 'సృష్టి' అని పిలుస్తారు. అది చైతన్యమే కాబట్టి, అదే పరమేశ్వరుడు.
స్వప్నసర్గో ఽత్ర దృష్టాన్తḫ ప్రత్యహం యో ఽనుభూయతే । స్వయం సంవేదనం స్వప్నే స్ఫురత్య్ అద్రిపురాకృతి
ప్రతి రోజు మనం అనుభవించే స్వప్నసృష్టి ఇక్కడ ఉదాహరణ. ఆ స్వప్నంలో మనకు బయట ఏ వస్తువు ఆకారమూ లేకుండా, మన స్వయంగా ఆ అనుభూతి వెలుగుతుంది.
చిత్స్వభావో యథా స్వప్న ఆస్తే సర్గ ఇవేహ వః । అసర్గే సర్గవద్ భాతస్ తథా పూర్వం మహామ్బరే
ఎలా కలలో మనసు స్వభావంగా ఉంటుంది, అలాగే ఈ సృష్టి కూడా మీకు ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. సృష్టి లేకపోయినా, అది ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది, మునుపటిలాగే ఆ మహా ఆకాశంలో.
అవేద్యం వేదనం శుద్ధమ్ ఏవ భాత్య్ అజమ్ అవ్యయమ్ । సర్గాదౌ యద్ అనాద్యన్తం స్థితస్ సర్గస్ స ఏవ వః
ఏది శుద్ధమైనది, జన్మించనిది, నశించనిది, సృష్టి ఆరంభంలో తెలియని జ్ఞానంగా కనిపించేదో, ఆది అంతములేని అదే వస్తువు మీకు సృష్టిగా నిలిచిఉంది.
నేహ సర్గో ఽస్తి నైవాయం పృథ్వ్యాదిగణగోలకః । సర్వం శాన్తమ్ అనాలమ్బం బ్రహ్మైవ బ్రహ్మణి స్థితమ్
ఇక్కడ సృష్టి లేదు, భూమి మొదలైన లోకాలు కూడా లేవు. అన్నీ ప్రశాంతంగా, ఆధారంలేకుండా, పరబ్రహ్మంలోనే పరబ్రహ్మంగా నిలిచి ఉన్నాయి.
సర్వశక్త్యాత్మ తద్ బ్రహ్మ యథా కచతి యాదృశమ్ । రూపమ్ అత్యజద్ ఏవాచ్ఛం తథా భవతి తాదృశమ్
అన్ని శక్తుల మూలమైన ఆ పరబ్రహ్మం, ఎలా ప్రకాశిస్తుందో అలా కనిపిస్తుంది. తన స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకుండా, ఎలాంటి రూపంగా కనిపిస్తే అలా అవుతుంది.