పాషాణాఖ్యానమ్ అత్రేదం శృణు శ్రుతిరసాయనమ్ । పూర్వం మయైవ యద్ దృష్టం చిత్రం ప్రకృతమ్ ఏవ వా
ఇప్పుడు నేను ముందుగా చూచిన ఒక అద్భుతమైన లేదా సహజమైన పాషాణం కథను, పవిత్రమైన ఉపదేశరసంగా, నీవు విను.
అహం విదితవేద్యత్వాత్ కదాచిత్ పూర్ణమానసః । త్యక్తుమ్ ఇచ్ఛుర్ ఇమం లోకం వ్యవహారఘనభ్రమమ్
ఒకసారి, తెలిసినదంతా తెలుసుకున్న తరువాత, నా మనసు సంతృప్తిగా నిండిపోయింది. అప్పుడే ఈ లోకాన్ని, ప్రపంచ వ్యవహారాల కలకలాన్ని వదిలిపెట్టాలని ఆశపడ్డాను.
ధ్యానైకనిష్ఠతామ్ ఏత్య శనైర్ విశ్రాన్తయే చిరమ్ । త్యక్తాజవఞ్జవీభావ ఏకాన్తార్థీ శమం వ్రజన్
ధ్యానంలో స్థిరత సాధించి, నెమ్మదిగా చాలా కాలం విశ్రాంతిని కోరుతూ, అన్ని చంచలతను, మోసాన్ని వదిలిపెట్టి, ఒంటరితనాన్ని మాత్రమే కోరుతూ, శాంతి వైపు సాగాను.
ఇదం చిన్తితవాన్ అస్మి కస్మింశ్చిద్ అమరాలయే । సంస్థితో వివిధాḫ పశ్యన్ భఙ్గురా జాగతీర్ గతీః
ఒక అమరుల నివాసంలో నిలబడి, ఈ లోకంలోని అనేక నశ్వరమైన మార్గాలను చూస్తూ, ఇలా ఆలోచించాను.
విరసా ఖల్వ్ ఇయం లోకస్థితిర్ ఆపాతసున్దరీ । న జాతు సుఖదా మన్యే కస్యచిత్ కేనచిత్ క్వచిత్
ఈ లోక జీవితం నిజంగా రుచిలేని దానిలా ఉంది, పైకి చూడగానే అందంగా కనిపించినా, నిజమైన ఆనందాన్ని ఎప్పుడూ ఎవరికీ, ఎక్కడా, ఎలాంటి పరిస్థితిలోనూ ఇవ్వదు అని నేను అనుకోవడం లేదు.
ఉద్వేగం జనయన్త్య్ అన్తస్ తీవ్రసంవేగఖేదతః । ఇమా దృశ్యదృశో ద్రష్టుర్ ఇష్టానిష్టఫలప్రదాః
ఈ కనిపించే, కనిపించని వస్తువులు చూసేవారికి ఇష్టమైన, ఇష్టంలేని ఫలితాలను ఇస్తూ, లోపల తీవ్రమైన కలవరాన్ని, బాధను కలిగిస్తాయి.
కిమ్ ఇదం దృశ్యతే కిం వా ప్రేక్ష్యతే కో ఽహమ్ ఏవ వా । సర్వం శాన్తమ్ అజం వ్యోమ చిన్మాత్రాత్మ నిరిఙ్గనమ్
ఇది ఏమిటి కనిపించేది? ఏమిటి పరిశీలించేది? నేనెవరు? అన్నీ ప్రశాంతంగా, జన్మించని, ఆకాశంలా, చిత్తమాత్ర స్వరూపంగా, ఎలాంటి భేదాలూ లేకుండా ఉన్నాయి.
తస్మాత్ సమస్తసిద్ధేన్ద్రదేవదైత్యాదిదుర్గమమ్ । సుప్రదేశమ్ ఇతో గత్వా సఙ్గోప్యాత్మానమ్ ఆత్మనా
అందుకే, ఇక్కడినుంచి బయలుదేరి, సమస్త సిద్ధులు, దేవతలు, దానవులు చేరలేని ఆ పరమమైన స్థలానికి వెళ్లి, మన ఆత్మను మనలో మనం దాచుకోవాలి.
అదృశ్యస్ సర్వభూతానాం నిర్వికల్పసమాధిగః । సమే స్వచ్ఛే పదే శాన్తే ఆసే విగతవేదనమ్
ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులకు కనిపించని, ద్వంద్వరహిత ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉండి, ఆ నిర్మలమైన, ప్రశాంతమైన స్థితిలో నేను బాధలు లేని స్థితిలో ఉంటాను.
తస్మాత్ కో ను ప్రదేశస్ స్యాద్ అత్యన్తం శూన్యతాం గతః । యత్రైతా నానుభూయన్తే పఞ్చబాహ్యార్థవేదనాః
అందువల్ల, ఈ ఐదు బాహ్య విషయాల అనుభూతి లేని, పూర్తిగా శూన్యమైన స్థలం ఎక్కడ ఉంది?
శబ్దకాననవార్యబ్దభూతా ధ్యానినమ్ ఆకులాః । క్షోభయన్త్య్ అప్య్ అసఙ్క్షుబ్ధాస్ తస్మాన్ మే గిరయో ఽరయః
శబ్దం, అడవి, నీరు, పర్వతాలు, భూతాలు — ఇవన్నీ తాము అశాంతిగా లేకపోయినా, ధ్యానంలో ఉన్నవారిని కూడా కలవరపెడతాయి. అందుకే నాకు పర్వతాలు, అడవులు శత్రువులే.
నానావిధా నగేన్ద్రాణామ్ అన్తరా వలితా జనైః । దేశా విషమయా ఏవ నిశ్శేషా విషయాహిభిః
పర్వతాల మధ్య ఉన్న ప్రాంతాలు జనాలతో నిండిపోయి, ఇంద్రియ విషయాల అనే పాములతో పూర్తిగా ప్రమాదకరంగా ఉన్నాయి.
జనైర్ జలచరైర్ వ్యాప్తాస్ సాగరాగారకుక్షయః । వివిధారమ్భసంరబ్ధైర్ నగరాణీవ నాగరైః
సముద్రపు గుహలు నానా రకాల జలచరాలతో నిండిపోయి ఉంటాయి, అది మనుషులు రకరకాల పనుల్లో మునిగిపోయి ఉండే పట్టణాల్లా కనిపిస్తాయి.
తటాన్య్ అద్ర్యమ్బురాశీనాం లోకపాలపురాణి చ । భూతాకులాని శృఙ్గాణి పాతాలకుహరాణి చ
పర్వతాల తీరాలు, జలరాశుల ఒడలు, లోకపాలకుల పాత నగరాలు, జీవులతో కిటకిటలాడే శిఖరాలు, పాతాళపు లోతైన గుహలు—
గాయన్త్య్ అనిలశీత్కారైర్ నృత్యన్తి లతికాకరైః । పుష్పైర్ హసన్త్య్ అగేన్ద్రాణాం గుహా గహనకోటరాః
వాటిలో గాలి పాటలు పాడుతుంటుంది, వనమల్లెలు నాట్యం చేస్తుంటాయి, పర్వత గుహలు పుష్పాలతో నవ్వుతుంటాయి.
మౌనిమీనమునిస్పర్శకమ్పినాలచలామ్బుజాః । సరస్యో విరసా ఏవ వార్యావర్తవిరావితాః
సరస్సుల్లోని తామరపువ్వులు మౌనంగా ఉన్న ఋషులు, మునులు తాకినప్పుడు వణికిపోతూ, నీటిలోని ప్రవాహాల వల్ల బలహీనంగా, జీవం లేని వంటివిగా మారిపోతున్నాయి.
పవనస్పన్దసఙ్క్షుబ్ధతృణపాంసుపతాకినీ । రటత్య్ అనిలభాఙ్కారైర్ నిర్జనోర్వ్య్ అప్య్ అసంయతా
ఒంటరిగా ఉన్న భూమి, గాలిలో ఊగిసలాడే గడ్డి, ధూళి తో కలిసిపోయి, గాలి తాకిడితో కలకలమంటూ శబ్దం చేస్తోంది.
తస్మాద్ ఆకాశమ్ ఆశూన్యం కస్మింశ్చిద్ దూరకోణకే । అత్ర తిష్ఠామ్య్ అవష్టభ్య యోగయుక్తిమ్ అనిన్దితామ్
అందుకే, ఎక్కడో దూరపు మూలలో, ఆకాశం ఖాళీగా లేని చోట, నేను నిందించదగని యోగ సాధనలో స్థిరంగా నిలిచి ఇక్కడ ఉన్నాను.
కస్మింశ్చిద్ ఏకకోణే ఽత్ర కృత్వా కల్పనయా కుటీమ్ । వజ్రోదరదృఢాం తస్యామ్ అన్తస్ తిష్ఠామ్య్ అవాసనమ్
ఈ ప్రదేశంలో, ఒక ఒంటరి మూలలో, నా ఊహతో వజ్రంలా బలమైన పునాదితో ఒక చిన్న గుడిసెను నిర్మించాను. అందులో, కూర్చోవడానికి ఏమీ లేకుండా, నేను ఉండిపోతున్నాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య యాతో ఽహమ్ ఆకాశమ్ అసినిర్మలమ్ । యావత్ తద్ అపి పశ్యామి సకలం వితతాన్తరమ్
ఇలా ఆలోచిస్తూ, నేను మలినములేని ఆకాశంలోకి ప్రవేశించాను. దాన్ని చూస్తున్నంత కాలం, అది అంతటా వ్యాపించి ఉన్న విశాలతను నేను గమనిస్తున్నాను.
క్వచిద్ భ్రమత్సిద్ధగణం క్వచిద్ ఉద్గర్జదమ్బుదమ్ । క్వచిద్ విద్యాధరధరం యక్షోత్క్షిప్తక్షయం క్వచిత్
కొన్ని చోట్ల సిద్ధులు సంచరిస్తున్నారు, ఇంకొన్ని చోట్ల మేఘాలు గర్జిస్తున్నాయి, మరికొన్ని చోట్ల విద్యాధరుల కొండలు కనిపిస్తున్నాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల యక్షుల నివాసాలు ఎగిరిపోతున్నాయి.
క్వచిత్ భ్రమత్పురవరం ప్రారబ్ధసమరం క్వచిత్ । క్వచిద్ ద్రవజ్జలధరం క్వచిద్ ఉన్నృత్తయోగిని
కొన్ని చోట్ల గొప్ప నగరాలు సంచరిస్తున్నాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల యుద్ధాలు మొదలయ్యాయి, మరికొన్ని చోట్ల మేఘాలు వేగంగా ప్రవహిస్తున్నాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల యోగినులు ఉల్లాసంగా నృత్యం చేస్తున్నారు.
క్వచిద్ దైత్యపురోడ్డీనం సగన్ధర్వపురం క్వచిత్ । క్వచిద్ భ్రమద్గ్రహగణం తారకాకులితం క్వచిత్
కొన్ని చోట్ల దానవుల నగరాలు మునిగిపోయాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల గంధర్వుల నగరాలు ఉన్నాయి, మరికొన్ని చోట్ల గ్రహాల గుంపులు సంచరిస్తున్నాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల నక్షత్రాలు సముదాయంగా మెరుస్తున్నాయి.
క్వచిత్ ఖఖగసఙ్ఘుష్టం క్వచిత్ క్షుబ్ధమహానిలమ్ । క్వచిద్ ఉత్పాతవలితం క్వచిన్ మఙ్గలమణ్డితమ్
కొన్ని చోట్ల ఆకాశం పక్షుల గుంపులతో హోరెత్తుతోంది, ఇంకొన్ని చోట్ల పెద్ద గాలి కలకలం చేస్తోంది, మరికొన్ని చోట్ల అపశకునాలు కనిపిస్తున్నాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల శుభసూచకాలు అలంకరించబడ్డాయి.
క్వచిచ్ చాపూర్వభూతౌఘం నాగైశ్ చాగోపితం క్వచిత్ । క్వచిద్ అర్కరథాక్రాన్తం క్వచిద్ అర్కరథోద్ధురమ్
కొన్ని చోట్ల ఎప్పుడూ లేని వరదలు వచ్చాయి, మరికొన్ని చోట్ల పాములు దాచిపెట్టినట్టు కనిపించాయి. ఇంకొన్ని చోట్ల సూర్యుని రథం దాటి పోయింది, మరికొన్ని చోట్ల ఆ సూర్యరథం ఊపిరాడనివ్వకుండా తిప్పింది.
క్వచిద్ ఆదిత్యదాహార్తం శశిశైత్యాన్వితం క్వచిత్ । క్వచిత్ క్షుద్రజనాసహ్యం క్వచిద్ అగ్న్యౌష్ణ్యదుర్గమమ్
కొన్ని చోట్ల సూర్యుని వేడి వల్ల దహించబడింది, మరికొన్ని చోట్ల చంద్రుని చల్లదనం నిండింది. ఇంకొన్ని చోట్ల సాధారణ జనులకు భరించలేనిది, మరికొన్ని చోట్ల అగ్నిచే వేడి కారణంగా దాటి వెళ్లలేనిది.
క్వచిద్ ఉత్తాలవేతాలం గరుడోడ్డామరం క్వచిత్ । క్వచిత్ సప్రలయామ్భోదం క్వచిత్ సప్రలయానిలమ్
కొన్ని చోట్ల పెద్దగా అరుస్తున్న భూతాలు తిరిగాయి, మరికొన్ని చోట్ల గరుడులు పైకి ఎగిరిపోతూ కనిపించాయి. ఇంకొన్ని చోట్ల ప్రళయ మేఘాలు ఉన్నాయి, మరికొన్ని చోట్ల ప్రళయ గాలులు వీశాయి.
తతో భూతగణాంస్ త్యక్త్వా దూరాద్ దూరతరం గతః । ప్రాప్తవాన్ అహమ్ ఏకాన్తం శూన్యమ్ అత్యన్తవిస్తృతమ్
అంతటితో ఆ భూతగణాలను వదిలిపెట్టి, ఇంకా దూరంగా వెళ్లి, చివరకు విస్తారమైన ఒంటరిగా ఉన్న ఖాళీ ప్రదేశాన్ని చేరుకున్నాను.
అత్యన్తమన్దపవనం స్వప్నే ఽప్య్ అప్రాప్తభూతకమ్ । మఙ్గలోత్పాతరహితమ్ అగమ్యం సిద్ధసన్తతేః
అక్కడ గాలి కూడా కదలని, ఏ జీవి కనీసం కలలో కూడా చేరలేని, శుభాశుభాలు లేని, సిద్ధులు కూడా చేరలేని ఒక అంతరించిపోయిన స్థలం ఉంది.
కల్పితాథ మయా తత్ర కుటీ ప్రకటకోటరా । నీరన్ధ్రకుడ్యనిబిడా పద్మకుట్మలసున్దరీ
ఆ స్థలంలో నేను ఊహలో ఒక గుహతో కూడిన చిన్న మంటపాన్ని నిర్మించాను. దాని గోడలు ఎక్కడా పగుళ్లు లేకుండా దట్టంగా ఉండి, అది మూసిన కమలపు కొమ్మలా అందంగా కనిపించింది.