ఏవమ్ అచ్ఛం పరాకాశే స్వప్నపత్తనవజ్ జగత్ । భాతి ప్రథమమ్ ఏవేదం బ్రహ్మైవేత్థమ్ అతస్ స్థితమ్
ఇలా స్వచ్ఛమైన ఆకాశంలో ఈ లోకం మొదట కలలో పట్టణంలా మెరిసిపోతుంది. ఇది బ్రహ్మమే, అలాగే నిలిచిఉంటుంది.
తద్ ఇదం తాదృశం విద్ధి సర్వం సర్వాత్మకం చ యత్ । దేశాద్ దేశాన్తరప్రాప్తౌ విదో మధ్యమ్ అనఙ్కితమ్
ఏది కనిపించినా అది అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి ఉందని తెలుసుకో. ఒక చోటినుంచి ఇంకో చోటికి వెళ్ళినప్పుడు, తెలిసినవాడు మధ్యలో ఎటువంటి గుర్తు లేకుండా ఉంటాడు.
చిద్వ్యోమ్నశ్ శాన్తశాన్తస్య మధ్యమ్ ఏవైవమ్ ఆస్థితమ్ । జగత్తయేవ సలిలమ్ ఏవోర్మ్యాదితయా యథా
చైతన్యము అనే నిర్మలమైన ఆకాశంలో ఎప్పుడూ శాంతంగా ఉండే మధ్య భాగం ఇలానే స్థిరంగా ఉంటుంది. ఈ లోకము నీటిలా, అలలు మొదలైనవిగా కనిపించడమే.
యద్ ఉదేత్య్ ఉదితం యచ్ చ యచ్ చ నోదేతి నోదితమ్ । దేశాద్ దేశాన్తరప్రాప్తౌ విదో మధ్యాన్ న భేది తత్
ఏది ఉద్భవించినా, ఏది ఉద్భవించకపోయినా, ఒక చోటు నుండి మరొక చోటుకు వెళ్ళినప్పుడు, తెలిసినవాడు మధ్యలో ఎక్కడా విడిపోవడం జరగదు.
అతẖ కిలాస్య సర్గస్య కారణం శశశృఙ్గవత్ । ప్రయత్నేనాపి చాన్విష్టం న కిఞ్చిద్ ఉపలభ్యతే
అందువల్ల, ఈ సృష్టికి కారణం నక్కకు కొమ్ము ఉన్నట్లు ఊహలోనే ఉంది. ఎంత ప్రయత్నించినా దానికి అసలు ఆధారం ఏమీలేదు.
యద్ అకారణకం భాతి తద్ అభాతం భ్రమాత్మకమ్ । భ్రమస్యాసత్యరూపస్య సత్యతా కథమ్ ఉచ్యతే
కారణం లేకుండా కనిపించేది వాస్తవంలో లేదు, అది మాయ మాత్రమే. అసత్యమైన మాయకు నిజమైనదని ఎలా చెప్పగలం?
కారణేన వినా కార్యం కిల కిం నామ విద్యతే । యద్ అపుత్రస్య సత్పుత్రదర్శనం స భ్రమో న సత్
కారణం లేకుండా ఫలితం ఎప్పుడైనా ఉంటుందా? కుమారుడు లేని వాడికి మంచి కుమారుడిని చూడటం కల్పన మాత్రమే, అది నిజం కాదు.
యస్ త్వ్ అకారణకో భాతి స స్వభావో విజృమ్భతే । సర్వరూపేణ సఙ్కల్పగన్ధర్వనగరాదివత్
కారణం లేకుండా కనిపించేది దాని స్వభావమే విస్తరించడమే. అది అన్ని రూపాల్లో వ్యక్తమవుతుంది, మనసులో ఊహించుకున్న గంధర్వనగరంలా.
దేశాద్ దేశాన్తరప్రాప్తౌ క్షణాన్ మధ్యం విదో వపుః । స్వరూపమ్ అజహత్ త్వ్ ఏవ రాజతే ఽర్థవివర్తవత్
ఒక శరీరం ఒక చోటు నుండి మరో చోటుకు వెళ్లినప్పుడు, నిజాన్ని తెలిసినవారు దాని స్వరూపం ఎప్పుడూ మారదని చూస్తారు. అది వస్తువు ఒక రూపం నుండి మరో రూపానికి మారినట్టు ప్రకాశిస్తుంది.
బోధ ఏవ కచత్య్ అర్థరూపేణ స చ ఖాద్ అణుః । దృష్టాన్తో ఽత్రానుభూతో ఽన్తస్ స్వప్నసఙ్కల్పపర్వతః
బోధనే వస్తువుల రూపంగా ప్రకాశిస్తుంది. అది ఆకాశంలా, పరమణువులా ఎంతో సూక్ష్మంగా ఉంటుంది. దీనికి ఉదాహరణగా మన కలలో ఊహించుకున్న పర్వతాన్ని తీసుకోవచ్చు.
విద్యతే వటబీజే ఽన్తర్ యథా భావీ మహాద్రుమః । పరమాణౌ తథా సర్గో బ్రహ్మన్ కస్మాన్ న విద్యతే
ఎలా వటవృక్షం భవిష్యత్తులో వటబీజంలో దాగి ఉంటుందో, అలాగే పరమాణువులో సృష్టి దాగి ఉండకూడదా, ఓ బ్రహ్మన్?
యత్రాస్తి బీజం తత్ర స్యాచ్ ఛాఖా వితతరూపిణీ । జన్యతే కారణైస్ సా చ వితతా సహకారిభిః
ఎక్కడ బీజం ఉంటుందో, అక్కడ దాని కారణాలతో, సహాయులతో, విస్తరించిన కొమ్మలు పుట్టొచ్చు.
సమస్తభూతప్రలయే బీజమ్ ఆకారి కిం భవేత్ । సహకార్య్ అథ కిం తస్య జాయతే యద్వశాజ్ జగత్
అన్ని భూతాలు లయమైపోయినప్పుడు ఆ బీజానికి ఏమవుతుంది? దాని సహాయకులు లేకపోతే, వారి వల్ల ఈ జగత్తు ఎలా పుడుతుంది?
యత్ తు బ్రహ్మ పరం శాన్తం కా తత్రాకారకల్పనా । పరమాణుత్వయోగో ఽపి నాత్ర కేవాత్ర బీజతా
కానీ పరమశాంతమైన బ్రహ్మంలో రూపాన్ని ఊహించటం ఎలా సాధ్యం? అక్కడ పరమాణువు అనే భావనకూడా లేదు, బీజం అనే ఆలోచనకూ స్థానం లేదు.
కారణస్యేతి బీజస్య సత్యాసత్యైకకారిణః । అసమ్భవాజ్ జగత్సత్తా కథం కేన కుతẖ క్వ వా
కారణం అంటే విత్తనం నిజమైనదా, అబద్ధమైనదా రెండూ కలిసే ఉంటే, అలాంటి అసాధ్యమైన పరిస్థితిలో ఈ లోకానికి ఉనికెప్పుడు, ఎవరి వల్ల, ఎక్కడ, ఎలా కలుగుతుంది?
జగద్ ఆస్తే పరస్యాణోర్ అన్తర్ ఇత్య్ అపి నోచితమ్ । సార్షపే కణకే మేరుర్ ఆస్త ఇత్య్ అజ్ఞకల్పనా
ఈ లోకం పరమసూక్ష్మమైన కణంలో ఉంది అనడం సరికాదు. అది మినప్పప్పులో లేక చిన్న ధాన్యంలో మెరుపర్వతం ఉందని ఊహించడంలాంటిది. ఇలాంటి కల్పన అజ్ఞానులదే.
సతి బీజే ప్రవర్తన్తే కార్యకారణదృష్టయః । నిరాకారస్య కిం బీజం క్వ జన్యజనకక్రమః
విత్తనం ఉన్నప్పుడు కారణం-ఫలితాల భావనలు కలుగుతాయి. కానీ రూపరహితమైనదానికి విత్తనం ఎక్కడ ఉంటుంది? అక్కడ పుట్టినదీ, పుట్టించిందీ అనే క్రమం ఎలా ఉంటుంది?
అతో యత్ పరమం తత్త్వం తద్ ఏవేదం జగత్ స్థితమ్ । నేహ ప్రజాయతే కిఞ్చిన్ న చ కిఞ్చన నశ్యతి
అందువల్ల పరమసత్యమే ఈ లోకంగా నిలిచిఉంది. ఇక్కడ ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ నశించదు కూడా.
చిదాకాశశ్ చిదాకాశే హృది చిత్త్వాజ్ జగద్భ్రమమ్ । అశుద్ధవద్ ఇవాశుద్ధే శుద్ధశ్ శుద్ధే ప్రపశ్యతి
చైతన్యాకాశం లోని చైతన్యాకాశంలో మనస్సు వల్ల ఈ జగత్తు మాయగా కనిపిస్తుంది. అపవిత్రుడు అపవిత్రతను చూసినట్టు, పవిత్రుడు పవిత్రతను చూస్తాడు.
స్వమ్ ఏవ భాసతే తస్య రూపం స్పన్ద ఇవానిలే । సర్గశబ్దార్థకలనా నేహ కాశ్చన సన్తి నః
దాని స్వరూపమే వెలుగుతుంది, గాలిలో అలజడి లాగానే. మనకు ఇక్కడ 'సృష్టి' అనే మాటలు, అర్థాల కల్పనలు లేవు.
యథా శూన్యత్వమ్ ఆకాశే ద్రవత్వం చ యథా జలే । అనన్యాత్మమయే శుద్ధా సర్గతేయం తథాత్మని
ఎలా ఆకాశంలో శూన్యత, నీటిలో ద్రవత్వం ఉంటాయో, అలాగే ఆత్మతో వేరుగా లేని ఈ పవిత్రమైన సృష్టి కూడా ఆత్మలోనే ఉంది.
భారూపమ్ ఇదమ్ ఆశాన్తం జగద్ బ్రహ్మైవ నస్ తతమ్ । అనాదినిధనం సత్యం నోదేతి న చ నశ్యతి
ఈ అంతులేని రూపాలుగల జగత్తు బ్రహ్మంతోనే నిండిపోయి ఉంది. ఇది ఆది అంతములేని నిజమైనది, పుట్టదు, నశించదు.
దేశాద్ దేశాన్తరప్రాప్తౌ క్షణాన్ మధ్యే విదో వపుః । యత్ తజ్ జగద్ ఇతీవేదం వ్యోమాత్మాత్మన్య్ అవస్థితమ్
ఒక చోటు నుంచి మరొక చోటుకు వెళ్ళేటప్పుడు, ఆ మధ్యలో క్షణాల్లో శరీరం కనబడదు. అలాగే ఈ జగత్తు కూడా మనలోనే, ఆకాశంలాంటి ఆత్మగా స్థిరంగా ఉంది అని తెలుసుకో.
యథా స్పన్దో ఽనిలే తోయే ద్రవత్వం వ్యోమ్ని శూన్యతా । తథా జగద్ ఇదం భాతమ్ అనన్యత్ త్వ్ ఇదమ్ ఆత్మని
ఎలా గాలి లో కదలిక, నీటిలో ద్రవత్వం, ఆకాశంలో ఖాళీదనం ఉంటాయో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా మన ఆత్మతో వేరుగా కాకుండా, అదే రూపంలో ప్రకాశిస్తుంది.
సంవిన్నభో నను జగన్నభ ఇత్య్ అనఙ్కమ్ ఆత్మన్య్ అవస్థితమ్ అనస్తమయోదయాఙ్కమ్ । తత్రాఙ్గభూతమ్ అఖిలం తదనన్యద్ ఏవ శూన్యం నిరస్తకలనో ఽమ్బరశాన్తమ్ ఆస్స్వ
చైతన్యం అనే ఆకాశమే ఈ జగత్తుకు ఆకాశం. అది ఆత్మలో గుర్తుల్లేకుండా నిశ్చలంగా ఉంది; దానికి ఉదయం, సాయంకాలం లేవు. అందులోని అన్నీ దాని భాగాలే, దానితో వేరుగా ఏమీ లేదు. అంతా ఖాళీగా, విభాగాలు లేని ఆకాశశాంతిలో నీవు నిలిచిపో.
భావాభావగ్రహోత్సర్గస్థూలసూక్ష్మచరాచరాః । ఆదావ్ ఏవ హి నోత్పన్నాస్ సర్గాదౌ కారణం వినా
ఉండటం, ఉండకపోవడం, పట్టుకోవడం, వదిలిపెట్టడం, స్థూలం, సూక్ష్మం, కదిలే, కదలని—all ఇవన్నీ సృష్టి మొదట్లో పుట్టలేదు. కారణం లేకుండా సృష్టి మొదలవదు.
న త్వ్ అమూర్తో హి చిద్ధాతుẖ కారణం భవితుం క్వచిత్ । ఖాత్మాశక్తస్ సమూర్తీనాం బీజమ్ ఉర్వీరుహామ్ ఇవ
అరూపమైన ఆ చైతన్య స్వరూపం ఎప్పుడూ ఏదైనా కారణం కాలేదు; ఆకాశంలాంటి ఆత్మకు రూపాలకి విత్తనంగా ఉండే శక్తి లేదు, భూమి మొక్కలకు విత్తనంగా ఉండలేనట్లు.
స్వభావమ్ ఏవ సతతం భావయన్ భావనాత్మకమ్ । ఆత్మన్య్ ఏవ హి చిద్ధాతుస్ సర్గానుభవవత్ స్థితః
తన స్వభావాన్ని ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, ఆ చైతన్య ధాతువు ధ్యానం రూపంగా తనలోనే స్థిరంగా ఉండి సృష్టిని అనుభవిస్తుంది.
ఆస్వాదయన్ నిజం భావం చిద్ధాతుర్ గగనాత్మకః । బద్ధస్ సర్గప్రలాపేన క్షీవẖ క్షుబ్ధతయా యథా
తన స్వరూపాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, ఆ గగనస్వరూపమైన చైతన్య ధాతువు సృష్టి మాయలో బంధించబడి, అలసిపోయి, కలవరంగా ఉంటుంది.
యదా సర్వమ్ అనుత్పన్నం నాస్త్య్ ఏవాపి చ దృశ్యతే । తదా బ్రహ్మైవ విద్ధీదం సమం శాన్తమ్ అసత్సమమ్
ఎప్పుడు ఏదీ ఉత్పన్నం కాలేదు, ఏదీ కనిపించదు, అప్పుడు ఇదే బ్రహ్మమని తెలుసుకో — అది సమంగా, శాంతంగా, అసత్తుతో సమానంగా ఉంటుంది.