అస్మిన్న్ అక్షోభ్య ఏవాన్తస్ తరఙ్గాస్ సృష్టిదృష్టయః । సరస్య్ అతిరసే భాన్తి చిద్ఘనామృతవృష్టయః
ఈ స్థితిలో లోపల ఏ కదలిక లేకుండా ఉండే మనస్సులో, సృష్టి రూపాల అలలు ఉద్భవిస్తుంటాయి. ఆ పరమ సారస్వత సరస్సులో, చైతన్యామృతపు వర్షాలు ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తాయి.
అవిభాగే విభాగస్థా అక్షోభే క్షుభితా ఇవ । అవిభాతా విభాన్తీవ చిద్ఘనే సృష్టివృష్టయః
ఏకత్వంలో విడిపోవడం ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది; కదలని దానిలో కలకలం ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. చైతన్యమయమైన ఆ పరిపూర్ణతలో, సృష్టి వర్షాలు వెలిగినట్లు అనిపించినా, నిజంగా అవి లేవు.
పరమాణౌ పరమాణావ్ అత్ర సంసారమణ్డలమ్ । విభాతి భాసురారమ్భైర్ అపి భాతి న కిఞ్చన
ఒక పరమాణువులోనే ఈ సంసార చక్రం కనిపిస్తుంది. ఎంత వెలుగుతో ప్రారంభాలు ఉన్నా, వాస్తవానికి అక్కడ ఏదీ నిజంగా లేదు.
ఆకాశకాలపవనాదిపదార్థజాతమ్ అప్య్ అఙ్గమ్ అఙ్గరహితస్య తద్ అప్య్ అనఙ్గమ్ । సర్వాత్మకం సకలభావవికారశూన్యమ్ అప్య్ ఏతద్ ఆహుర్ అజరం పరమాత్మతత్త్వమ్
ఆకాశం, కాలం, గాలి మొదలైన పదార్థాల సముదాయం, అవయవాలు లేనిది అయిన దానికి అవయవాల వలె ఉంటాయి. కానీ అవి కూడా నిజంగా అవయవాలు కావు. అన్ని రూపాలకు ఆధారమైన, మార్పులకు అతీతమైన, వృద్ధాప్యం లేని పరమాత్మ తత్వమిదే అని వారు చెబుతారు.
యథాచేత్యే చేతనతా యథాకాలే చ కాలతా । యథా చ వ్యోమతావ్యోమ్న్య్ అజడే చ జడతా యథా
ఎలా జీవిలో చైతన్యం ఉంటుంది, కాలంలో కాలతత్వం ఉంటుంది, ఆకాశంలో ఆకాశ స్వభావం ఉంటుంది, చైతన్యవంతుడిలో జడత్వం ఎలా ఉంటుందో,
యథావాయౌ చ వాయుత్వమ్ అభూతాదౌ చ భూతతా । యథాస్పన్దాత్మని స్పన్దో యథామూర్తే చ మూర్తతా
అలాగే గాలిలో గాలి లక్షణం, భూతాలలో భూతత్వం, కదిలే దాంట్లో కదలిక, రూపం లేనిదానిలో రూపం ఎలా ఉంటాయో,
యథాభిన్నే చ భిన్నత్వం యథానన్తే చ సాన్తతా । యథాదృశ్యే చ దృశ్యత్వం యథాసర్గేషు సర్గతా
అలాగే ఏకత్వంలో విభజన, అనంతంలో పరిమితి, కనపడనిదానిలో కనబడుట, సృష్టించని దాంట్లో సృష్టి ఎలా ఉంటాయో,
ఏతత్ క్రమేణ హే బ్రహ్మన్ వద మే వదతాం వర । ఆదితḫ పరిపాట్యైవ బోధ్యన్తే హ్య్ అల్పబోధినః
ఓ బ్రహ్మన్, మాట్లాడేవారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడు, దయచేసి వీటిని క్రమంగా వివరించు. ఎందుకంటే, తక్కువ అర్ధం చేసుకునే వారికి మొదటి నుండి ఒక్కొక్కటిగా చెప్పినప్పుడు మాత్రమే అవి బోధపడతాయి.
తద్ అనన్తం మహాకాశం మహాచిద్ఘనమ్ ఉచ్యతే । అవేద్యవిద్రసమయం శాన్తమ్ ఏకం సమస్థితి
ఆ అనంతమైన, విస్తారమైన, పరిపూర్ణమైన చైతన్య స్వరూపం, మనకు తెలిసే వస్తువులు లేని, శాంతమైన, ఏకత్వంగా, సమంగా ఉండే స్వరూపంగా చెప్పబడుతుంది.
బ్రహ్మవిష్ణ్వీశ్వరాద్యన్తే మహాప్రలయనామని । శబ్దార్థే రూఢిమ్ ఆపన్నే యచ్ ఛుద్ధమ్ అవశిష్యతే
బ్రహ్మ, విష్ణు, ఈశ్వరుడు మొదలైన పేర్లకు మహాప్రళయం సమయంలో అర్థం తీరినప్పుడు, మిగిలేది శుద్ధమైనదే.
సర్గస్య కారణం తత్ర న కిఞ్చిద్ ఉపపద్యతే । మలమ్ ఆకారబీజాది మాయామోహభ్రమాదికమ్
అందులో సృష్టికి కారణమైందని ఏదీ చెప్పలేం—కాదు మలము, కాదు రూపం పుట్టించే విత్తనం, కాదు మాయ, మోహం, లేదా భ్రమ.
కేవలం శాన్తమ్ అత్యచ్ఛమ్ ఆద్యన్తపరివర్జితమ్ । తద్ విద్యతే యత్ర కిల ఖమ్ అపి స్థూలమ్ అశ్మవత్
అక్కడ కేవలం పరమశాంతమైనది, పూర్తిగా నిర్మలమైనది, ఆది అంతములేని స్వరూపమే ఉంటుంది. అక్కడ స్థూలంగా కనిపించే ఆకాశం కూడా రాయి లాగా ఉన్నట్లు చెప్పబడుతుంది.
న చ నాస్తీతి తద్ వక్తుం శక్యతే విద్వపుర్ యతః । న చైవాస్తీతి తద్ వక్తుం యుక్తం శాన్తమ్ అలం యతః
అది లేదని చెప్పడం సరి కాదే, ఎందుకంటే జ్ఞానులు దాని గురించి తెలుసుకుంటారు. అలాగే, అది ఉందని కూడా చెప్పడం తగదు, ఎందుకంటే అది నిశ్శబ్దంగా, ఎలాంటి వాదనలకు అతీతంగా ఉంటుంది.
నిమేషయోజనశతం ప్రాప్తాయామ్ ఆత్మసంవిది । మధ్యే తస్యాం తు యద్ రూపం రూపం తస్య పదస్య తత్
ఆత్మజ్ఞానంలో ఒక నిమిషపు వంద యోజనల దూరాన్ని దాటి వెళ్లినప్పుడు, ఆ మధ్య కనిపించే రూపమే ఆ స్థితికి స్వరూపం.
తస్మిన్ పదే జగద్రూపం యద్ ఇదం దృశ్యతే స్ఫురత్ । సకారణమ్ ఇవాకారకరాలమ్ ఇవ భేదవత్
ఆ స్థితిలో ఈ జగత్తు రూపంగా కనిపించే ఏదైనా, కారణంతో, రూపంతో, భయంకరమైన వైవిధ్యంతో ప్రకాశించేలా అనిపించినా,
తత్ సర్వం కారణాభావాన్ న జాతం న చ విద్యతే । నాకారయుక్తం న జగన్ న చ ద్వైతైక్యసంయుతమ్
అది అన్నీ, కారణం లేకపోవడంవల్ల, పుట్టలేదు, నిజంగా లేదు. జగత్తు రూపం కలిగి లేదు, ద్వైతమో, అద్వైతమో కలిసినదీ కాదు.
యద్ అకారణకం తస్య సత్తా నేహోపపద్యతే । స్వయం నిత్యానుభూతే ఽర్థే కో ఽత్రాపహ్నవశక్తిమాన్
కారణం లేకుండా ఏదీ ఈ లోకంలో ఉనికి పొందదు. మనకు మనలో ఎప్పుడూ అనుభూతి అయ్యే విషయాన్ని ఎవరు నిరాకరించగలరు?
న చ శాన్తమ్ అనాద్యన్తం జగతẖ కారణం భవేత్ । బ్రహ్మామూర్తం సుమూర్తస్య దృశ్యస్యాబ్రహ్మరూపిణః
ప్రపంచానికి శాంతమైనది, ఆది అంతం లేనిది కారణం కాలేదు. బ్రహ్మ స్వరూపం, కనబడే ఈ జగత్తు స్వరూపానికి సమానం కాదు.
తస్మాత్ తత్ర జగద్రూపం యద్ ఆభానం తద్ ఏవ తత్ । స్వయమ్ ఏవ తద్ ఆభాతి చిదాకాశం చితి స్థితమ్
అందువల్ల, జగత్తు ఎలా కనిపిస్తే అది అదే. అది తనంతట తానే ప్రకాశిస్తుంది; ఆ చైతన్యము, జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
జగచ్ చిద్ బ్రహ్మ భావాశ్ చ తథాభావో భ్రమాది చ । సర్వమ్ ఏకమ్ అజం శాన్తమ్ అద్వైతైక్యమ్ అనామయమ్
ఈ జగత్తు, చైతన్యం, బ్రహ్మ, అన్ని భావాలు, కనిపించడమూ, మాయా—ఇవన్నీ ఒకటే. అవి జన్మించనివి, శాంతమైనవి, ద్వంద్వం లేనివి, బాధలేనివి.
పూర్ణాత్ పూర్ణం ప్రసరతి పూర్ణే పూర్ణం విరాజతే । పూర్ణమ్ ఏవోదితం పూర్ణాత్ పూర్ణే పూర్ణం వ్యవస్థితమ్
పూర్ణత నుండి పూర్ణత పుట్టుకొస్తుంది; పూర్ణతలోనే పూర్ణత వెలుగుతుంది. పూర్ణత నుంచే పూర్ణత వెలిసింది; పూర్ణతలోనే పూర్ణత స్థిరంగా ఉంది.
శాన్తం సమం సముదయాస్తమయైర్ విహీనమ్ ఆకారముక్తమ్ అజమ్ అమ్బరమ్ అచ్ఛమ్ ఏవ । సర్వం సదా సదసద్ ఏవ తథోదితాత్మ నిర్వాణమ్ ఆద్యమ్ ఇదమ్ ఉత్తమబోధరూపమ్
శాంతంగా, సమంగా, ఆరంభం లేకుండా, అంతం లేకుండా, రూపం లేకుండా, జననం లేని, ఆకాశంలా నిర్మలంగా ఉన్నది ఇదే. ఇది అన్నీ, ఎప్పుడూ, ఉండేదీ, ఉండనిదీ, ఇలానే ఆత్మగా ప్రకటించబడింది. ఇదే ముక్తి, ఆదికాలపు, ఉత్తమమైన జ్ఞానరూపం.
జగన్నామ నభస్ స్వచ్ఛం సద్ బ్రహ్మ నభసి స్థితమ్ । నభో నభసి భాతీదం జగచ్ఛబ్దార్థ ఇత్య్ అజమ్
ఈ జగత్తు అనే పేరు ఆకాశానికే. అది స్వచ్ఛమైనది, నిజమైన బ్రహ్మం ఆకాశంలోనే నిలిచింది. ఆకాశం ఆకాశంలోనే ప్రకాశిస్తుంది. 'జగత్తు' అనే పదానికి అర్థం ఇదే, అది జననం లేనిది.
త్వమ్ అహం జగద్ ఇత్యాదిశబ్దార్థైర్ బ్రహ్మ బ్రహ్మణి । శాన్తం సమసమాభాసం స్థితమ్ అస్థితమ్ ఏవ సత్
‘నీవు’, ‘నేను’, ‘జగత్తు’ అనే పదాల అర్థాలన్నీ బ్రహ్మంలోనే బ్రహ్మంగా ఉన్నాయి. అవి శాంతంగా, సమంగా కనిపిస్తూ, నిలిచి ఉన్నట్టుగా, నిలవనట్టుగా కూడా, సత్యంగా ఉన్నాయి.
సముద్రగిరిమేఘోర్వీవిస్ఫోటమయమ్ అప్య్ అజమ్ । కాష్ఠమౌనవద్ ఏవేదం జగద్ బ్రహ్మావతిష్ఠతే
సముద్రం, పర్వతం, మేఘం, భూమి ఇవన్నీ కనిపించినా, ఇవన్నీ జనించనివే. ఎట్లా చెక్క దాన్ని మౌనంగా ఉండిపోతుందో, అలాగే ఈ జగత్తు బ్రహ్మంలో నిశ్చలంగా నిలిచి ఉంది.
ద్రష్టాద్రష్టైవ దృశ్యస్యాభావాత్ స్వాత్మని సంస్థితః । కర్తాకర్తైవ కర్తవ్యాభావతẖ కరణాద్ ఋతే
ఇక్కడ దృష్టి ఉండే వారు కేవలం దృష్టి మాత్రమే, ఎందుకంటే చూసే వస్తువు లేనప్పుడు వారు తమలోనే స్థిరంగా ఉంటారు. అలాగే, చేసే వారు కేవలం చేసే వారే, ఎందుకంటే చేయాల్సిన పని లేకుండా, కర్మ లేకుండా వేరుగా ఉంటారు.
న జ్ఞత్వం న చ కర్తృత్వం న జడత్వం న భోక్తృతా । న శూన్యతా న చార్థత్వమ్ ఇహ నాపి నఞర్థతా
ఇక్కడ ఎటువంటి తెలిసినదనం లేదు, చేసే హక్కు లేదు, జడత్వం లేదు, అనుభవించేవాడు కూడా లేడు. శూన్యత లేదు, ప్రయోజనం లేదు, అర్థం లేనిదనడం కూడా లేదు.
శిలాజఠరవత్ సత్యం ఘనమ్ ఏకమ్ అజం తతమ్ । సర్వం శాన్తమ్ అనాద్యన్తమ్ ఏకం విధినిషేధయోః
రాయి లోపలిలా, ఇది నిజమైనది, ఘనమైనది, ఏకమైనది, జనించనిది, అన్నింటినీ వ్యాపించినది. ఇది పూర్తిగా శాంతంగా ఉంది, ఆది అంతం లేవు, ఒక్కటే, ఆజ్ఞలకూ నిషేధాలకూ అతీతంగా ఉంది.
మరణం జీవితం సత్యమ్ అసత్యమ్ అశుభం శుభమ్ । సర్వమ్ ఏకమ్ అజం వ్యోమ వీచిజాలం జలం యథా
మరణమూ, జీవితం, సత్యమూ, అసత్యమూ, శుభమూ, అశుభమూ — ఇవన్నీ ఒక్కటే. అవి జనించని ఆకాశంలా, అలలు నీటిలో కలిసిపోయినట్టు, అంతా ఒకటే.
విద్భాగ ఏవ దృశ్యత్వం ద్రష్టృత్వం చైవ గచ్ఛతి । ఏతచ్ చ కల్పనం స్వప్నపురాదిష్వ్ అనుభూయతే
విభాగం వల్లే చూచేవాడు, చూచబడేది అనే భావన కలుగుతుంది. ఇది కల్పన మాత్రమే. కలలో పట్టణాలు కనిపించడంలా ఇదీ అనుభవంలోకి వస్తుంది.