అవాచ్యమ్ అనభివ్యక్తమ్ అతీన్ద్రియమ్ అనామకమ్ । సర్వభూతాత్మకం శూన్యం సద్ అసచ్ చ పరం పదమ్
అది మాటల్లో చెప్పలేనిది, బయటకు వ్యక్తం కానిది, ఇంద్రియాలకు అందనిది, పేరులేనిది; అన్ని జీవులలోని ఆత్మ, శూన్యమూ, ఉన్నదీ కానిది, లేనదీ కానిది, పరమ పదం.
తన్ న వాయుర్ న చాకాశం న బుద్ధ్యాది న శూన్యకమ్ । న కిఞ్చిద్ అథ సర్వాత్మ కిమ్ అప్య్ అన్యత్ పరం నభః
అది గాలి కాదు, ఆకాశం కాదు, బుద్ధి లాంటి వాటికాదు, శూన్యమూ కాదు; అది ఏదీ కాదు, అయినా అన్నిటిలో ఆత్మ; మరొకటి, పరమమైన ఆకాశం.
తద్విదా తత్పదస్థేన తన్ ముక్తేనానుభూయతే । అన్యైẖ కేవలమ్ ఆమ్నాతైర్ ఆగమైర్ ఏవ వర్ణ్యతే
దాన్ని తెలిసినవారు, ఆ స్థితిలో నిలిచినవారు, ముక్తులైనవారు అనుభవిస్తారు; ఇతరులు మాత్రం, వేదాలు లేదా శాస్త్రాల ద్వారా మాత్రమే వర్ణిస్తారు.
న కాలో న తమో నాత్మా న సన్ నాసన్ న దేశదిక్ । న మధ్యమ్ ఏతయోర్ నాన్తో న బోధో నాప్య్ అబోధితమ్
అక్కడ కాలం లేదు, చీకటి లేదు, ఆత్మ లేదు, ఉండడమూ లేదు, ఉండకపోవడమూ లేదు, దిక్కులు లేవు, మధ్యమూ లేదు, అంతమూ లేదు, జ్ఞానం లేదు, అజ్ఞానం లేదు.
కిమ్ అప్య్ ఏతద్ అత్యచ్ఛం చ బుధ్యతే బోధపారగైః । శాన్తసంసారవిసరైḫ పరాం భూమిమ్ ఉపాగతైః
ఇది ఒక అంతులేని పారదర్శకమైన విషయం, దీన్ని లోకబంధనపు విషాన్ని జయించి, పరమ స్థితిని చేరిన, జ్ఞానసముద్రాన్ని దాటి వచ్చిన వారు మాత్రమే గ్రహించగలరు.
ప్రతిషిద్ధా మయైతే తు యే ఽర్థాస్ సర్వే ఽత్ర తే స్థితాః । అస్మద్బుద్ధ్యాపరిచ్ఛేద్యాస్ సోమ్యామ్బోధేర్ ఇవోర్మయః
నేను నిషేధించిన అన్ని విషయాలు ఇక్కడే ఉన్నాయి. అయినా మన బుద్ధికి అవి అందుబాటులోకి రావు, మృదువుగా అలలెత్తే సముద్రపు అలలు ఎలా మన చేతికి అందవో అలాగే.
యథాస్థితం స్థితాస్ సర్వే భావాస్ తత్ర తథా యథా । అనుత్కీర్ణా మహాస్తమ్భే వివిధాస్ సాలభఞ్జికాః
అక్కడ అన్ని స్థితులు యథాతథంగా అలాగే నిలిచివుంటాయి, పెద్ద స్తంభంపై ఎన్నో విభిన్న శిల్పాలు ఎలా కదలకుండా ఉంటాయో అలాగే.
ఏవం తత్ర స్థితాస్ సర్వే భావాస్ తత్ర న చ స్థితాః । అసర్వాత్మైవ సర్వాత్మ తద్ ఏతద్ అతద్ ఏవ చ
అక్కడ అన్ని స్థితులు ఉన్నట్టే ఉన్నాయి, అయినా లేవు కూడా. అది అన్ని రూపాలకూ ఆధారం కానిది అయినా, అన్నిటికీ ఆధారం; ఇది ఇదే, కాదు కూడా.
పదం యథైతత్ సర్వాత్మ సర్వార్థపరివర్జితమ్ । యథావత్ తత్ ప్రపశ్యన్తి తత్రైకపరిణామినః
ఈ స్థితి అన్ని ప్రాణుల ఆత్మగా, ఏ వస్తువులూ లేని స్వరూపంగా ఉన్నదని, అందులో పూర్తిగా లీనమైనవారు నిజంగా చూడగలుగుతారు.
సర్వార్థాస్తమయే జాతే సర్వార్థరహితం పదమ్ । సర్వార్థపరిపూర్ణం చ తద్ ఆద్యం పరిదృశ్యతే
అన్ని విషయాలు అంతమయ్యాక, వాటి లేని స్థితిని, అలాగే అన్ని విషయాలతో నిండిన ఆ ప్రాథమిక స్థితిని కూడా మనం గ్రహించగలం.
తవ తావన్ మహాబుద్ధే సర్వార్థోపశమాత్మకమ్ । న సమ్యగ్జ్ఞానమ్ ఉత్పన్నం సంశయో ఽత్ర నిదర్శనమ్
ఓ మహామతి, నీకు అన్ని విషయాల నిశ్చలత స్వరూపమైన సంపూర్ణ జ్ఞానం ఇంకా కలగనపుడు, సందేహమే మిగిలినదానికి నిదర్శనంగా ఉంటుంది.
యḫ ప్రబుద్ధో నిరాభాసం పరమ్ ఆభాసమ్ ఆగతః । స్వస్థాన్తẖకరణశ్ శాన్తస్ తం స్వభావం స పశ్యతి
ఎవడు పూర్తిగా మేలుకుని, రూపరహితమైన పరమ స్వరూపాన్ని చేరి, తన అంతఃకరణం ప్రశాంతంగా స్థిరంగా ఉంటాడో, అతడు అదే తన సహజ స్వభావంగా చూస్తాడు.
అయం త్వమ్ అహమ్ ఇత్యాదిస్ త్రికాలగజగద్భ్రమః । తత్రాస్తి హేమపిణ్డే ఽన్తర్ ఇవ రూపకజాలకమ్
నేను, నువ్వు, వాడు అనే భావాలు, గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు కాలాల్లో, ఈ లోకంలో కలిగే మాయా భ్రమలు, బంగారు ముద్దలోని అలంకారాల రూపాలు లాగా అక్కడ ఉన్నాయి.
హేమపిణ్డాద్ యథా భాణ్డజాలం నానుపలభ్యతే । తథా న లభ్యతే భిన్నం పరమార్థఘనాజ్ జగత్
ఎలా బంగారు ముద్దను వదిలి వేరు వేరు పాత్రలు కనిపించవు, అలాగే పరమార్థ స్వరూపాన్ని విడిచి ఈ జగత్తు వేరుగా కనిపించదు.
సర్వదైవాపి భిన్నాత్మా స్వాఙ్గభూతోపలమ్భదృక్ । సజగచ్ చాజగచ్ చైతద్ ధేమేవాఙ్గదరూపకమ్
ఎన్ని విధాలుగా వేరు వేరు రూపాల్లో కనిపించినా, జగత్తే తన అవయవాలుగా ఉన్న దృష్టి, బంగారులోని అలంకారాల రూపాల్లా, సృష్టితో కూడినదైనా, లేకపోయినదైనా అదే.
రిక్తం దేశాదిశబ్దార్థైర్ దేశకాలక్రియాత్మకమ్ । యథాస్థితమ్ ఇదం తత్ర సర్వమ్ అస్తి న చాస్తి చ
దేశం అనే పదం, కాలం, క్రియ వంటి మాటలకు అర్థం లేకుండా, అవే స్వరూపంగా ఉన్న ఈ సృష్టి, అక్కడ యథాస్తితిగా ఉంది, లేదనిపించడమూ ఉంది.
యథోర్మ్యాది సమే తోయే చిత్రం చిత్రకృదీహితే । భాణ్డవృన్దమ్ అయḫపిణ్డే తథేదం బ్రహ్మణి స్థితమ్
ఎలా ఒకే నీటిలో అలలు, తరంగాలు వగైరా రూపాలు ఒక చిత్రకారుడు ఊహించినట్లు, లేదా ఒక రాగి ముద్దలో ఎన్నో పాత్రలు కనిపించేలా ఉంటాయో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా పరబ్రహ్మంలోనే స్థితమై ఉంది.
యథైతద్ అత్ర నో భిన్నం నాభిన్నం నాస్తి చాస్తి చ । నిత్యం తన్మయమ్ ఏవాచ్ఛం శాన్తే శాన్తమ్ ఇదం తథా
ఇక్కడ ఇది విడిగా కూడా కాదు, కలిసిపోయినదిగా కూడా కాదు, లేదు అని కూడా కాదు, ఉంది అని కూడా కాదు. ఎప్పటికీ అది స్వచ్ఛంగా, పరిపూర్ణంగా, శాంతంగా, శాంతిలో లీనమై ఉంటుంది.
అనిఖాతైవ భాతీయం త్రిజగత్సాలభఞ్జికా । సురసస్యైవ దృశ్యత్వమ్ ఇతా బ్రహ్మణి దారుణి
ఈ మూడు లోకాలు, చెట్టులో చెక్కిన బొమ్మలవంటి రూపంలో కనిపిస్తున్నా, నిజానికి చెక్కబడలేదు. అది కేవలం పరబ్రహ్మంలో కనిపించే అందమైన రూపమే.
నిఖాతా దృశ్యతాం యాన్తి స్తమ్భస్థాస్ సాలభఞ్జికాః । అఖాతా ఏవ భాన్త్య్ అత్ర త్రిజగత్సాలభఞ్జికాః
చెట్టులో బొమ్మలు చెక్కినప్పుడు అవి స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఇక్కడ మాత్రం ఈ మూడు లోకాల బొమ్మలు చెక్కకుండా ఉన్నట్లే కనిపిస్తున్నాయి.
అస్మిన్న్ అక్షోభ్య ఏవాన్తస్ తరఙ్గాస్ సృష్టిదృష్టయః । సరస్య్ అతిరసే భాన్తి చిద్ఘనామృతవృష్టయః
ఈ స్థితిలో లోపల ఏ కదలిక లేకుండా ఉండే మనస్సులో, సృష్టి రూపాల అలలు ఉద్భవిస్తుంటాయి. ఆ పరమ సారస్వత సరస్సులో, చైతన్యామృతపు వర్షాలు ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తాయి.
అవిభాగే విభాగస్థా అక్షోభే క్షుభితా ఇవ । అవిభాతా విభాన్తీవ చిద్ఘనే సృష్టివృష్టయః
ఏకత్వంలో విడిపోవడం ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది; కదలని దానిలో కలకలం ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. చైతన్యమయమైన ఆ పరిపూర్ణతలో, సృష్టి వర్షాలు వెలిగినట్లు అనిపించినా, నిజంగా అవి లేవు.
పరమాణౌ పరమాణావ్ అత్ర సంసారమణ్డలమ్ । విభాతి భాసురారమ్భైర్ అపి భాతి న కిఞ్చన
ఒక పరమాణువులోనే ఈ సంసార చక్రం కనిపిస్తుంది. ఎంత వెలుగుతో ప్రారంభాలు ఉన్నా, వాస్తవానికి అక్కడ ఏదీ నిజంగా లేదు.
ఆకాశకాలపవనాదిపదార్థజాతమ్ అప్య్ అఙ్గమ్ అఙ్గరహితస్య తద్ అప్య్ అనఙ్గమ్ । సర్వాత్మకం సకలభావవికారశూన్యమ్ అప్య్ ఏతద్ ఆహుర్ అజరం పరమాత్మతత్త్వమ్
ఆకాశం, కాలం, గాలి మొదలైన పదార్థాల సముదాయం, అవయవాలు లేనిది అయిన దానికి అవయవాల వలె ఉంటాయి. కానీ అవి కూడా నిజంగా అవయవాలు కావు. అన్ని రూపాలకు ఆధారమైన, మార్పులకు అతీతమైన, వృద్ధాప్యం లేని పరమాత్మ తత్వమిదే అని వారు చెబుతారు.
యథాచేత్యే చేతనతా యథాకాలే చ కాలతా । యథా చ వ్యోమతావ్యోమ్న్య్ అజడే చ జడతా యథా
ఎలా జీవిలో చైతన్యం ఉంటుంది, కాలంలో కాలతత్వం ఉంటుంది, ఆకాశంలో ఆకాశ స్వభావం ఉంటుంది, చైతన్యవంతుడిలో జడత్వం ఎలా ఉంటుందో,
యథావాయౌ చ వాయుత్వమ్ అభూతాదౌ చ భూతతా । యథాస్పన్దాత్మని స్పన్దో యథామూర్తే చ మూర్తతా
అలాగే గాలిలో గాలి లక్షణం, భూతాలలో భూతత్వం, కదిలే దాంట్లో కదలిక, రూపం లేనిదానిలో రూపం ఎలా ఉంటాయో,
యథాభిన్నే చ భిన్నత్వం యథానన్తే చ సాన్తతా । యథాదృశ్యే చ దృశ్యత్వం యథాసర్గేషు సర్గతా
అలాగే ఏకత్వంలో విభజన, అనంతంలో పరిమితి, కనపడనిదానిలో కనబడుట, సృష్టించని దాంట్లో సృష్టి ఎలా ఉంటాయో,
ఏతత్ క్రమేణ హే బ్రహ్మన్ వద మే వదతాం వర । ఆదితḫ పరిపాట్యైవ బోధ్యన్తే హ్య్ అల్పబోధినః
ఓ బ్రహ్మన్, మాట్లాడేవారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడు, దయచేసి వీటిని క్రమంగా వివరించు. ఎందుకంటే, తక్కువ అర్ధం చేసుకునే వారికి మొదటి నుండి ఒక్కొక్కటిగా చెప్పినప్పుడు మాత్రమే అవి బోధపడతాయి.
తద్ అనన్తం మహాకాశం మహాచిద్ఘనమ్ ఉచ్యతే । అవేద్యవిద్రసమయం శాన్తమ్ ఏకం సమస్థితి
ఆ అనంతమైన, విస్తారమైన, పరిపూర్ణమైన చైతన్య స్వరూపం, మనకు తెలిసే వస్తువులు లేని, శాంతమైన, ఏకత్వంగా, సమంగా ఉండే స్వరూపంగా చెప్పబడుతుంది.
బ్రహ్మవిష్ణ్వీశ్వరాద్యన్తే మహాప్రలయనామని । శబ్దార్థే రూఢిమ్ ఆపన్నే యచ్ ఛుద్ధమ్ అవశిష్యతే
బ్రహ్మ, విష్ణు, ఈశ్వరుడు మొదలైన పేర్లకు మహాప్రళయం సమయంలో అర్థం తీరినప్పుడు, మిగిలేది శుద్ధమైనదే.