కుత ఏషా కథం చేతి వికల్పాన్ అనుదాహరన్ । నేదమ్ ఏషా న చాస్తీతి స్వయం జ్ఞాస్యసి బోధతః
ఇది ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? ఎలా జరిగింది? అనే సందేహాలు మనసులోకి రానీయకుండా, నీవు నేరుగా తెలుసుకుంటావు—ఇది నిజంగా లేదు, అసలు ఉండదు కూడా.
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిజ్ జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ । సర్వం సర్వవికారాఢ్యం కల్పాన్తే తద్ వినశ్యతి
ఈ లోకంలో కనిపించే ఏదైనా, స్థావరజంగమమయమైనది అయినా, ఎన్నో మార్పులతో కూడినదైనా, అంతా కల్పాంతంలో నశించిపోతుంది.
అస్య భాగవిభాగాత్మా నాశో ఽవశ్యమ్ అవారితః । బిన్దునా బిన్దునామ్భోధేర్ ఉద్ధృతస్యాస్తి హి క్షయః
భాగాలుగా విడిపోయినదానికి నాశనం తప్పదు; సముద్రం నుంచి ఒక బిందువు బయటకు తీస్తే, అది తప్పక పోతుంది.
ఏవం స్థితే ద్రవ్యనాశే బ్రహ్మణస్ తన్మయత్వతః । నానన్తత్వం న చాస్తిత్వం న చైతత్ సమ్భవత్య్ అలమ్
పదార్థం నశించిపోతుందనేది స్థిరమైతే, అది పరబ్రహ్మస్వరూపమైనందున, దీనిలో అనంతత్వం లేదు, ఉండడమూ లేదు, ఇది అసలు సాధ్యమూ కాదు.
మదశక్తిర్ ఇవ జ్ఞానమ్ ఇతి నాస్మాసు సిధ్యతి । దేహావజ్ఞానతో ఽస్మాకం స్వప్నవత్ తన్ న తత్త్వతః
మనలో జ్ఞానం మదపాన శక్తిలా స్థిరంగా ఉండదు. ఎందుకంటే మనం శరీరాన్ని లెక్కచేయకుండా ఉంటాం. అందువల్ల అది మనకు కలలాంటిది, నిజమైనది కాదు.
నశ్యత్య్ ఏతి చ దృశ్యశ్రీస్ సైవాన్యైవ నవైవ వా । ఇత్థం భవేత్ సముచితం కృతం శాస్త్రం న చాన్యథా
మనకు కనబడే వైభవం నశించి మళ్లీ కనిపిస్తుంది. అది అదే అయినా, కొత్తదైనా, వేరైనా ఉండొచ్చు. ఇలా సరైనది జరిగిపోతుంది, శాస్త్రం కూడా వేరుగా ఉండదు.
సైవైతీత్య్ అసముల్లేఖం కథం నష్టస్య సమ్భవః । తద్రూపాన్యేతి యుక్తం స్యాద్ అనుభూతార్థగా వయమ్
ఒకటి నశించిపోయిన తర్వాత 'అదే' అని మనసులో ఎలా వస్తుంది? అది ఆ రూపంలో మళ్లీ వస్తే సరిపోతుంది. మనం అనుభవించినదానిని మాత్రమే నమ్మేవాళ్లం.
సైవ వ్యోమతయైవాసీద్ ఇత్య్ అసత్ సైవ సా కథమ్ । తథైవ వ్యోమసంస్థా చేన్ నాశం తర్హి న సా గతా
'అది అంతకు ముందు ఆకాశంలా ఉండేది' అని చెప్పడం సత్యం కాదు. అది పోయినపుడు ఎలా అదే అవుతుంది? అది ఆకాశంలా అలాగే ఉంటే, అది నశించలేదు, పోయిందీ కాదు.
కార్యకారణయోర్ ఏకరూపతైవం యదా తదా । కార్యకారణతాభావాద్ ఐక్యమ్ ఏవాస్మదాగమః
కార్యం, కారణం రెండూ ఒకటే అని తెలిసినప్పుడు, వాటి మధ్య భేదం లేకుండా పోయినప్పుడు, మన మతం ఏకత్వమే అని చెప్పాలి.
శూన్యం త్వ్ అనుపలమ్భత్వం యద్ గతం నష్టమ్ ఏవ తత్ । అన్యస్ తర్హి భవేన్ నాశẖ కీదృశẖ కిల కథ్యతామ్
శూన్యత అంటే కనిపించకపోవడమే; పోయినది నిజంగా పోయినట్టే. ఇంకేదైనా నాశనం ఉంటే, అది ఎలా ఉంటుందో చెప్పండి.
నష్టం భూయస్ తద్ ఉత్పన్నమ్ ఇతి తత్ ప్రత్యయో ఽత్ర కః । నశ్యత్య్ అవశ్యం తేనేదం పునర్ అన్యత్ ప్రవర్తతే
పోయినది మళ్లీ పుట్టిందని అనుకుంటే, దానికి ఏమి నిశ్చయం? పోయినది తప్పకుండా పోతుంది, దాని స్థానంలో ఇంకొకటి వస్తుంది.
మధ్యమధ్యోద్యదుత్సేధఫలాద్యవయవైకికా । ఆదాహం బీజసత్తాస్తి కార్యకారణతా కుతః
మధ్య, ఉత్తమ, ఆరంభం, పెరుగుదల, ఫలం, భాగాలు — ఇవి ఒక్కొక్కటిగా ఉన్నప్పుడు, విత్తనం ఉండకపోతే, కార్యం, కారణం ఎలా ఉంటాయి?
దేశకాలక్రియాత్మైకం యథాదృష్టమ్ ఇహ స్థితమ్ । బీజమ్ ఏవైకకమ్ అతో న ఘటḫ పటకార్యకృత్
ఇక్కడ మనకు కనిపించే ప్రతి వస్తువు, దిక్కు, కాలం, చర్య, ఆత్మ — ఇవన్నీ ఒకటిగా కలిసిపోయి ఉన్నట్టు, నిజానికి ఒక్క విత్తనం మాత్రమే ఉంది. అందుకే, మట్టి గడ లేదా బట్ట నిజంగా వాటి ఫలితాలకు కారణాలు కావు.
సర్వదర్శనవిశ్రాన్తే నామ్ని భేదో న వస్తుని । పరమార్థమయే తేన వివాదేన కిమ్ అత్ర నః
అన్ని అభిప్రాయాలు నిశ్శబ్దంగా నిలిచినప్పుడు, పేరులోనూ, వస్తువులోనూ ఎలాంటి భేదం ఉండదు. అంతిమ సత్య స్వరూపమైన దానిలో వాదనలు మనకు ఎందుకు అవసరం?
ఇదం శాన్తమ్ అనాద్యన్తం తద్రూపత్వాద్ విచారతః । వ్యోమాభం బోధతామాత్రమ్ అనుభూతిప్రమాణతః
ఇది ప్రశాంతంగా, ఆది అంతం లేని స్వరూపంతో ఉంటుంది. విచారించినప్పుడు ఇదే నిజమైన స్వరూపం. ఇది ఆకాశంలా, కేవలం జ్ఞానం మాత్రమే. అనుభవంతో తెలుసుకునే పరిమాణం ఇదే.
యథైతన్ నానుభూతం సద్ యథైతన్ నానుభూయతే । యథైతత్ సిద్ధిమ్ ఆప్నోతి తద్ ఇదం కథ్యతే క్రమాత్
ఇది ముందుగా అనుభవించబడలేదు, ఇప్పుడు కూడా అనుభవించబడటం లేదు, కానీ ఇది పూర్తిగా సిద్ధించాక ఎలా ఉంటుందో, అలా ఒక్కొక్క దశగా వివరించబడుతోంది.
మహాకల్పాన్త ఉన్నష్టే సర్వస్మిన్ దృశ్యమణ్డలే । ఆమహాదేవపర్యన్తం సమనోబుద్ధికర్మణి
మహాకల్పాంతంలో, ఈ జగత్తులో కనిపించే ప్రతిదీ నశించినప్పుడు — మహాదేవుడు మొదలుకొని మనస్సు, బుద్ధి, క్రియాశక్తి వరకు అన్నీ ఒకేలా లయమైపోయినప్పుడు —
వ్యోమన్య్ అపి శమం యాతే కాలే ఽప్య్ అకలితస్థితౌ । వాయావ్ అపి క్వాపి గతే తేజస్య్ అత్యన్తమ్ అస్థితే
ఆకాశం కూడా నిశ్చలమై, కాలం తెలియని స్థితిలో నిలిచిపోయినప్పుడు, గాలి ఎక్కడికో పోయి, అగ్ని పూర్తిగా శాంతమైపోయినప్పుడు —
తమస్య్ ఉపగతే ధ్వంసం వార్యాదౌ సుచిరం క్షతే । అలమ్ అన్తమ్ అనుప్రాప్తే సర్వశబ్దార్థసఞ్చయే
చీకటి కూడా కరిగిపోయి, నీరు మొదలైనవి చాలా కాలంగా లేకుండా పోయినప్పుడు, పేర్లు, రూపాలు అన్నీ అంతమయ్యే చివరికి —
శిష్యతే శాన్తబోధాత్మ సద్ అచ్ఛం బోధ్యవర్జితమ్ । అనాదినిధనం బోధ్యం కిమ్ అప్య్ అమలమ్ అవ్యయమ్
అప్పుడు మిగిలేది — శాంతమైన, స్వచ్ఛమైన, ఎలాంటి తెలిసినదానికీ అతీతమైన, ఆది అంతం లేని, కలుషరహితమైన, నశించని ఆ జ్ఞానం మాత్రమే.
అవాచ్యమ్ అనభివ్యక్తమ్ అతీన్ద్రియమ్ అనామకమ్ । సర్వభూతాత్మకం శూన్యం సద్ అసచ్ చ పరం పదమ్
అది మాటల్లో చెప్పలేనిది, బయటకు వ్యక్తం కానిది, ఇంద్రియాలకు అందనిది, పేరులేనిది; అన్ని జీవులలోని ఆత్మ, శూన్యమూ, ఉన్నదీ కానిది, లేనదీ కానిది, పరమ పదం.
తన్ న వాయుర్ న చాకాశం న బుద్ధ్యాది న శూన్యకమ్ । న కిఞ్చిద్ అథ సర్వాత్మ కిమ్ అప్య్ అన్యత్ పరం నభః
అది గాలి కాదు, ఆకాశం కాదు, బుద్ధి లాంటి వాటికాదు, శూన్యమూ కాదు; అది ఏదీ కాదు, అయినా అన్నిటిలో ఆత్మ; మరొకటి, పరమమైన ఆకాశం.
తద్విదా తత్పదస్థేన తన్ ముక్తేనానుభూయతే । అన్యైẖ కేవలమ్ ఆమ్నాతైర్ ఆగమైర్ ఏవ వర్ణ్యతే
దాన్ని తెలిసినవారు, ఆ స్థితిలో నిలిచినవారు, ముక్తులైనవారు అనుభవిస్తారు; ఇతరులు మాత్రం, వేదాలు లేదా శాస్త్రాల ద్వారా మాత్రమే వర్ణిస్తారు.
న కాలో న తమో నాత్మా న సన్ నాసన్ న దేశదిక్ । న మధ్యమ్ ఏతయోర్ నాన్తో న బోధో నాప్య్ అబోధితమ్
అక్కడ కాలం లేదు, చీకటి లేదు, ఆత్మ లేదు, ఉండడమూ లేదు, ఉండకపోవడమూ లేదు, దిక్కులు లేవు, మధ్యమూ లేదు, అంతమూ లేదు, జ్ఞానం లేదు, అజ్ఞానం లేదు.
కిమ్ అప్య్ ఏతద్ అత్యచ్ఛం చ బుధ్యతే బోధపారగైః । శాన్తసంసారవిసరైḫ పరాం భూమిమ్ ఉపాగతైః
ఇది ఒక అంతులేని పారదర్శకమైన విషయం, దీన్ని లోకబంధనపు విషాన్ని జయించి, పరమ స్థితిని చేరిన, జ్ఞానసముద్రాన్ని దాటి వచ్చిన వారు మాత్రమే గ్రహించగలరు.
ప్రతిషిద్ధా మయైతే తు యే ఽర్థాస్ సర్వే ఽత్ర తే స్థితాః । అస్మద్బుద్ధ్యాపరిచ్ఛేద్యాస్ సోమ్యామ్బోధేర్ ఇవోర్మయః
నేను నిషేధించిన అన్ని విషయాలు ఇక్కడే ఉన్నాయి. అయినా మన బుద్ధికి అవి అందుబాటులోకి రావు, మృదువుగా అలలెత్తే సముద్రపు అలలు ఎలా మన చేతికి అందవో అలాగే.
యథాస్థితం స్థితాస్ సర్వే భావాస్ తత్ర తథా యథా । అనుత్కీర్ణా మహాస్తమ్భే వివిధాస్ సాలభఞ్జికాః
అక్కడ అన్ని స్థితులు యథాతథంగా అలాగే నిలిచివుంటాయి, పెద్ద స్తంభంపై ఎన్నో విభిన్న శిల్పాలు ఎలా కదలకుండా ఉంటాయో అలాగే.
ఏవం తత్ర స్థితాస్ సర్వే భావాస్ తత్ర న చ స్థితాః । అసర్వాత్మైవ సర్వాత్మ తద్ ఏతద్ అతద్ ఏవ చ
అక్కడ అన్ని స్థితులు ఉన్నట్టే ఉన్నాయి, అయినా లేవు కూడా. అది అన్ని రూపాలకూ ఆధారం కానిది అయినా, అన్నిటికీ ఆధారం; ఇది ఇదే, కాదు కూడా.
పదం యథైతత్ సర్వాత్మ సర్వార్థపరివర్జితమ్ । యథావత్ తత్ ప్రపశ్యన్తి తత్రైకపరిణామినః
ఈ స్థితి అన్ని ప్రాణుల ఆత్మగా, ఏ వస్తువులూ లేని స్వరూపంగా ఉన్నదని, అందులో పూర్తిగా లీనమైనవారు నిజంగా చూడగలుగుతారు.
సర్వార్థాస్తమయే జాతే సర్వార్థరహితం పదమ్ । సర్వార్థపరిపూర్ణం చ తద్ ఆద్యం పరిదృశ్యతే
అన్ని విషయాలు అంతమయ్యాక, వాటి లేని స్థితిని, అలాగే అన్ని విషయాలతో నిండిన ఆ ప్రాథమిక స్థితిని కూడా మనం గ్రహించగలం.