సుహృత్కేలివిలాసేషు సభోద్యానాశనాదిషు । శాస్త్రతర్కవివాదేషు న తథాస్థీయతే స్థిరమ్
స్నేహితులతో సరదాగా గడిపినా, సభల్లో, తోటల్లో, భోజనంలో, లేదా శాస్త్రాలపై వాదనల్లో ఉన్నా—అలాంటి దృఢమైన ఆసక్తి ఉండదు.
ఉపశాన్తేన దాన్తేన స్వాత్మారామేణ మౌనినా । జ్ఞతైవాన్విష్యతే జ్ఞేన విజ్ఞానైకాన్తవాదినా
శాంతమైనవాడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడు, తనలో తానే ఆనందించే వాడు, మౌనంగా ఉండేవాడు, జ్ఞానాన్ని కోరుకునే వాడు, నిజమైన బోధనే ముఖ్యమని భావించే వాడు—ఇలాంటి జ్ఞాని మాత్రమే దీనిని తెలుసుకుంటాడు.
ఏవమ్ అభ్యాసవశతḫ పరే విశ్రమ్యతే పదే । నిమ్నే ఽమ్భసేవ శాన్తేన స్వయమ్ ఏవ వివేకినా
ఇలా సాధన శక్తితో, మనిషి పరమ స్థితిలో విశ్రాంతి పొందుతాడు. నీరు లోతైన చోటికి సహజంగా చేరి నిలిచినట్టు, వివేకి కూడా తానే తానే శాంతిగా మారిపోతాడు.
సబాహ్యాభ్యన్తరం శాన్తా జ్ఞతైవార్థతయోదితా । న సమ్భవతి భిన్నో ఽర్థ ఇత్య్ ఏవ పరమం పదమ్
బయట, లోపల రెండింటిలోను శాంతంగా ఉండే, వేరే ఏదీ లేని, తెలిసినదిగా చెప్పబడే స్థితి — ఇదే పరమ పదం.
నార్థోపలబ్ధిర్ నో శూన్యమ్ అస్తి బోధాత్మతాం వినా । ఇత్య్ అన్తరనుభూతిస్థమ్ ఆహుస్ తత్ పరమం పదమ్
తెలివి సారముండక ఏ వస్తువు పొందడం లేదు, శూన్యమూ లేదు. అంతరానుభవంలో నిలిచినదాన్నే పరమ స్థితి అంటారు.
అబోధబోధబోధేన ద్వైతైక్యోపశమే సతి । నిర్వాణమ్ ఆసితం శాన్తమ్ ఆహుస్ స్వం పరమం పదమ్
తెలియకపోవడం, తెలిసినదాన్ని తెలుసుకోవడం వల్ల ద్వైతం, అద్వైతం రెండూ ప్రశాంతమయ్యాక, శాంతమైన నిర్వాణాన్ని పొందుతారు. ఇదే తన పరమ స్థితి అని అంటారు.
స్వసంవిన్మాత్రవిశ్రామవతామ్ అమనసాం సతామ్ । న స్వదన్తే హి విషయాḫ పయాంసి దృషదామ్ ఇవ
తమ స్వీయ జ్ఞానంలో నిశ్చలంగా నిలిచిన మహానుభావులకు, ఇంద్రియ విషయాలు ఎలాంటి ఆనందాన్ని ఇవ్వవు. ఇది రాళ్లకు పాలు ఎంత నిరుపయోగమో, అలాగే ఉంటుంది.
నిరోధపదమ్ ఆపన్నో నిర్మనా మౌనమన్థరః । స్వభావే స్థిత ఏవాస్తే చిత్రే కృత ఇవాత్మవాన్
మనస్సు లేని నిశ్శబ్ద స్థితిని సాధించినవాడు, స్వభావంలో స్థిరంగా ఉండి, అద్భుతమైన రూపంలో తానే తాను నిలిచినట్టు ఉంటాడు.
సర్వార్థమ్ అర్థరహితం మహద్ ఏవ పరాణువత్ । అశూన్యమ్ ఏవ శూన్యాత్మ హృదయం వేద్యవేదినః
విషయార్థాలు లేని అతని హృదయం, పరమమైనదిగా, అంతటా వ్యాపించి, శూన్యమయమైనా అసలు ఖాళీ కాదు. తెలిసినవాడు, తెలిసినదాన్ని కలిగి ఉన్నవాడి హృదయం ఇది.
అహన్త్వంజగదీహాది దిక్కాలకలనాది చ । జ్ఞస్య జ్ఞానాది శూన్యాది స్థితమ్ ఏవ న విద్యతే
జ్ఞానికి 'నేను' అనే భావన, లోకానికి ఆకాంక్ష, దిక్కులు, కాలం, జ్ఞానం, శూన్యత — ఇవన్నీ ఉన్నట్టు కనిపించినా, వాస్తవంగా లేవు.
జ్ఞేనామలపదస్థేన దీపేనేవ న చేత్యతే । తమో హార్దం యథా బాహ్యం రాగద్వేషభయాదివత్
నిర్మలమైన జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు, హృదయంలోని చీకటిని చూడడు. ఎలా అంటే, బయట దీపం ఉండగా లోపల చీకటి కనిపించదు. అలాగే, రాగం, ద్వేషం, భయం లాంటివి కూడా అతనికి కనిపించవు.
రజోరహితసర్వాశం సత్త్వాత్ పరమ్ ఉపాగతమ్ । అసమ్భవత్తమోరూపం ప్రణమేత్ తజ్జ్ఞభాస్కరమ్
రజోగుణం లేకుండా, అన్ని ఆశలు విడిచిపెట్టి, సత్త్వగుణాన్ని కూడా దాటి, చీకటి ఎప్పుడూ చేరలేని స్వభావం కలిగిన ఆ జ్ఞానసూర్యుడిని మనం గౌరవించాలి.
భేదప్రవిలయే జాతే చిత్తే చాదృశ్యతాం గతే । యా స్థితిḫ ప్రాప్తబోధస్య న వాగ్గోచరమ్ ఏతి సా
భేదాలు అంతా కలిసిపోయి, మనస్సు కనిపించకుండా పోయినప్పుడు, ఆ జ్ఞానం పొందినవాడి స్థితిని మాటలతో చెప్పడం సాధ్యం కాదు.
దదాత్య్ ఏతన్మయబుద్ధేర్ నిర్వాణం పరమేశ్వరః । అహర్నిశం పరమయా చిరం భక్త్యా ప్రసాదితః
ఇలాంటి ధ్యానంలో లీనమైన మనస్సుకు, పరమేశ్వరుడు రాత్రింబవళ్లు, ఎంతో కాలం భక్తితో పూజించినప్పుడు, మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
ఈశ్వరẖ కో మునిశ్రేష్ఠ కథం భక్త్యా ప్రసాద్యతే । ఏతన్ మే తత్త్వతో బ్రూహి సర్వతత్త్వవిదాం వర
మునిశ్రేష్ఠా, పరమేశ్వరుడు ఎవరు? ఆయన భక్తితో ఎలా సంతోషిస్తారు? నీవు అన్ని తత్త్వాలను తెలిసినవాడవు, నిజంగా నాకు చెప్పు.
ఈశ్వరో న మహాబుద్ధే దూరే న చ సుదుర్లభః । మహాబోధమయైకాత్మా స్వాత్మైవ పరమేశ్వరః
ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా, పరమేశ్వరుడు దూరంగా లేరు, పొందడం కూడా చాలా కష్టం కాదు. ఆయన గొప్ప జ్ఞానస్వరూపుడు, మన సొంత ఆత్మే పరమేశ్వరుడు.
తస్మిన్ సర్వం తతస్ సర్వం స సర్వం సర్వతశ్ చ సః । సో ఽన్తస్ సర్వమయో నిత్యం తస్మై సర్వాత్మనే నమః
అందులోనే అన్నీ ఉన్నాయి, అన్నీ ఆయన నుంచే వచ్చాయి, ఆయనే అన్నీ, ఎక్కడైనా ఆయనే ఉన్నారు. ఆయన ఎప్పుడూ అంతరంగంలో అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటారు. ఆ సమస్తాత్మనికి నా నమస్కారం.
తస్మాద్ ఇమాḫ ప్రతీయన్తే సర్గప్రలయవిక్రియాః । అకారణం కారణతో గతయḫ పవనాద్ ఇవ
అందుకే, సృష్టి, లయ, మార్పులు అన్నీ కూడా ఆయన వల్లనే జరుగుతున్నట్టు తెలుస్తుంది. కారణం లేని కారణంగా, ఇవి గాలిలో కదలికలు పుట్టినట్టు వస్తుంటాయి.
అనిశం పూజయన్త్య్ ఏనం సర్వాస్ స్థావరజఙ్గమాః । యథాభిమతదానేన సర్వతో భూతజాతయః
అడుగడుగునా, స్థిరమైనవైనా, చలించే జీవులైనా, అందరూ ఆయన్ను తమకు ఇష్టమైన విధంగా, తాము కోరిన దానిని సమర్పిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ ఆ పరమాత్మను పూజిస్తారు.
సుబహూన్య్ ఏష జన్మాని యథాభిమతయేచ్ఛయా । యదా సమ్పూజితస్ తేన ప్రసాదమ్ అధిగచ్ఛతి
ఆయన అనేక జన్మలను తన కోరిక ప్రకారం అనుభవిస్తాడు. ఆ పరమాత్మను ఎవరు భక్తితో పూజిస్తారో, వారికి ఆయన అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
ప్రసన్నస్ సన్ మహాదేవస్ స్వయమ్ ఆత్మా మహేశ్వరః । బోధాయ ప్రేరయత్య్ ఆశు దూతం పూతం శుభేహితైః
పరమేశ్వరుడు సంతోషించినప్పుడు, ఆయన తానే స్వయంగా, మంచిదైన సంకల్పంతో, పవిత్రమైన దూతను వెంటనే పంపిస్తాడు, ఆ వ్యక్తికి జ్ఞానం కలిగించేందుకు.
ఆత్మనా పరమేశేన కో దూతḫ ప్రేర్యతే మునే । స దూతో బోధనం చాపి కరోతి వద మే కథమ్
ఓ మునీంద్రా! ఆ పరమాత్మ తనతోనే ఎవరు దూతగా పంపిస్తాడు? ఆ దూత జ్ఞానం ఎలా కలిగిస్తాడు? దయచేసి నాకు వివరించు.
ఆత్మసమ్ప్రేరితో దూతో వివేకో నామ నామతః । హృద్గుహాయాం స వరదస్ తిష్ఠతీన్దుర్ ఇవామ్బరే
ఆత్మచేత ప్రేరేపించబడిన వివేకమనే దూత, హృదయగుహలో ఆశీర్వాదాలు ప్రసాదిస్తూ, ఆకాశంలో చంద్రుడు ఉన్నట్లుగా అక్కడ నిలిచి ఉంటాడు.
స ఏష వాసనాత్మానం జన్తుం బోధయతి క్రమాత్ । సంసారసాగరాత్ తస్మాత్ తారయత్య్ అవివేకినమ్
ఈ వివేకం, వాసనలతో కూడిన జీవిని క్రమంగా జాగృతం చేస్తుంది. వివేకం లేని వారిని సంసారసముద్రం నుండి రక్షిస్తుంది.
బోధాత్మైషో ఽన్తరాత్మైవ పరమḫ పరమేశ్వరః । అస్యైవ వాచకో రామ ప్రణవో వేదసమ్మతః
బోధతో కూడిన ఈ అంతరాత్మే పరమేశ్వరుడు. రామా! దీనికే వేదాలలో ప్రణవమనే అక్షరం పేరుగా ఉంది.
జపహోమతపోదానపాఠయజ్ఞక్రియాక్రమైః । ఏష ప్రసాద్యతే నిత్యం నరనాగసురాసురైః
జపం, హోమం, తపస్సు, దానం, పఠనం, యజ్ఞక్రియలు వంటి విధుల ద్వారా, ఈ ఆత్మను మనుషులు, నాగులు, దేవతలు, అసురులు ఎప్పుడూ ప్రసన్నం చేసుకుంటారు.
ద్యౌర్ మూర్ధా పృథివీ పాదౌ తారకా రోమరాజయః । భూతాన్య్ అస్థీని హృదయం వ్యోమాస్య పరమేష్ఠినః
ఆకాశమే తల, భూమే పాదాలు, నక్షత్రాలు రోమాలు, భూతాలు ఎముకలు, హృదయం అంతరిక్షం, నోరు పరమేశ్వరునికి చెందింది.
సర్వత్రైష చిదాత్మత్వాద్ వాతి జిఘ్రతి పశ్యతి । తేనైష సర్వతోలక్ష్యకరకర్ణాక్షిపాదభృత్
ప్రపంచమంతటా చైతన్య స్వరూపంగా ఉండి, ఇది ఊదుతుంది, వాసన పీలుస్తుంది, చూస్తుంది. అందుకే ఇది అన్నీ చేయి, పాదం, కన్ను, చెవి, రూపాలవాటిని కలిగి ఉంది.
వివేకదూతమ్ ఉద్బోధ్య హత్వా చిత్తపిశాచకమ్ । ఆత్మనా పదవీం స్ఫారాం జీవẖ కామ్ అపి నీయతే
వివేకాన్ని మేల్కొలిపి, మనస్సు అనే పిశాచాన్ని తొలగించి, జీవుడు తన ఆత్మ ద్వారా విశాలమైన మార్గంలో, తాను కోరిన చోటికి నడిపించబడతాడు.
త్యక్త్వా సర్వవికల్పౌఘాన్ విధూయానర్థసఙ్కటమ్ । పౌరుషేణాత్మనైవాత్మా స్వయమ్ ఏవ ప్రసాద్యతామ్
అన్ని సందేహాలను విడిచిపెట్టి, దురదృష్ట బాధను దూరం చేసి, తన సొంత శక్తితో ఆత్మనే తాను సంతృప్తిపరచాలి.