అనావరణతో ఽరణ్యే యక్షాద్ విభ్రమరూపిణః । యథా స్ఫురన్తి భూతాని తథేమాని చతుర్దశ
అడవిలో మాయ రూపమైన యక్షుని వల్ల, అతడు కనిపించేలా ఉన్నా, అనేక జీవులు ఎలా కనిపిస్తాయో, అలాగే ఈ పద్నాలుగు లోకాలు కూడా మాయ వల్లే ఉద్భవించాయి.
భ్రమమాత్రమ్ అహం మిథ్యైవేతి బుద్ధ్యా విభావయన్ । యక్షో ఽయక్షత్వమ్ ఆయాతి చిత్తం చాచిత్తతామ్ ఇదమ్
'నేను' అనేది కేవలం మాయ, వాస్తవం కాదు అని బుద్ధితో గ్రహించినవాడు, యక్షుడు యక్షత్వాన్ని వదిలిపెడతాడు; అలాగే, మనస్సు కూడా మనస్సు కాకుండా పోతుంది.
నిరస్తసకలాశఙ్కం త్యాగగ్రహణవర్జితమ్ । అవిసారిసమస్తేచ్ఛం శాన్తమ్ ఆస్స్వ యథాస్థితమ్
ఏమీ సందేహాలు లేకుండా, పట్టుబాటు లేదా వదిలిపెట్టడం లాంటి భావాలు లేకుండా, ఏ కోరికకూ కదలకుండా, ప్రశాంతంగా ఉన్నట్లే ఉండు.
అత్యన్తాసమ్భవద్దృశ్యం ద్రష్ట్రాత్మకమ్ ఇదం తతమ్ । అథ వా నైవ ద్రష్ట్రాత్మ సవాచ్యం కిమ్ అవాప్యతే
ఈ జగత్తు పూర్తిగా అసాధ్యమైనదిగా కనిపిస్తున్నా, అది కేవలం దర్శించేవాడి స్వరూపంతో నిండిపోయి ఉంది. లేకపోతే, అది దర్శించేవాడి స్వరూపమే అని చెప్పడం కూడా అవసరం లేదు—ఇలాంటి మాటల వల్ల ఏమి లాభం?
వసన్తరసపూరస్య యథా విటపగుల్మతా । స్వరూపమాత్రభరతస్ సంవిదస్ సర్గతా తథా
వసంతకాలపు రసం చెట్లు, పొదలు అన్నింటినీ నింపినట్లు, ఈ సృష్టి అంతా కూడా కేవలం ఆ చైతన్య స్వరూపంతో నిండిపోయి ఉంది.
యద్ ఇదం జగదాభాసం శుద్ధచిన్మాత్రవేదనమ్ । కాత్రైకతా ద్వితా కా వా నిర్వాణమ్ అలమ్ ఆస్యతామ్
ఈ జగత్తు కేవలం భ్రమ మాత్రమే, శుద్ధమైన చైతన్యమే దీనిని గ్రహిస్తుంది. ఇక్కడ ఏకత్వం, ద్వైతం అనే భావాలకు ఏమి అర్థం ఉంది? శాశ్వతమైన శాంతిని పొందు.
భూయతాం చిన్మయవ్యోమ్నా పీయతాం పరమో రసః । స్థీయతాం విగతాశఙ్కం నిర్వాణానన్దనన్దనే
నీవు చైతన్యంతో నిండిన ఆకాశంలా మారి, పరమానందరసాన్ని ఆస్వాదించు. ఎటువంటి సందేహం లేకుండా, నిర్వాణానందం పుష్పించే తోటలో స్థిరంగా నిలుచు.
కిమ్ ఏతాస్వ్ అతిశూన్యాసు సంసారారణ్యభూమిషు । మానవా వాతహరిణా భ్రమథోద్భ్రాన్తబుద్ధయః
ఈ ప్రపంచజీవితపు పూర్తిగా ఖాళీ అడవుల్లో, మనసు గాలిలో తికమకపడే జింకల్లా అయోమయంగా మారిన మనుషులు ఎందుకు తిరుగుతున్నారు?
జగత్త్రయమరీచ్యమ్బువిప్రలబ్ధాన్ధబుద్ధయః । మా ధావత ఘనవ్యగ్రమ్ ఆశయోపహతాశయాః
మూడు లోకాల మాయాజలంతో మోసపోయి, ఆశలతో అంధులైన మనసుతో, మేఘాలా అల్లాడుతూ, మీ కోరికలే మీ మార్గాన్ని అడ్డుకుంటున్నప్పుడు, మీరు అర్థంలేని పరుగులు పెట్టకండి.
రూపాలోకమనస్కారమృగతృష్ణామ్బుపాయినః । వ్యర్థం మా యూయమ్ ఆయూంషి నరాẖ క్షపయతైణకాః
రూపాలు, దృశ్యాలు, మనస్సులో కలిగే మాయాజలాన్ని వెంబడించే మీరు, దాహంతో పరుగెత్తే జింకల్లా, మీ జీవితాన్ని వృథా చేయవద్దు.
జగద్గన్ధర్వనగరాగారగర్ధేన నశ్యథ । సుఖరూపాణి దుẖఖాని శాసనాయైవ పశ్యథ
ఈ మాయా లోకపు వేశ్యాగృహపు దుర్గంధంలో మీరు నశిస్తున్నారు; ఆనందాలని మీరు బాధలుగా చూస్తున్నారు, అది కేవలం నియమం కోసం మాత్రమే.
జగత్కేశోణ్డుకం భ్రాన్త్యై మా మహామ్బరమధ్యగమ్ । అవలోకయతాభ్రాన్తే స్వరూపే పరిణమ్యతామ్
ఈ లోకం ఆకాశంలో తేలియాడే జుట్టు గుండ్రంగా ఉంది; మాయలో ఉన్నవాడు దాన్ని చూడక, తన అసలు స్వభావంలో లీనమవాలి.
మానవా వాతలోలోచ్చపత్త్రప్రాన్తామ్బుభఙ్గురాః । మా నవాసు నవాస్వ్ అన్ధగర్భశయ్యాసు శయ్యతామ్
మనుషులు గాలిలో ఊగే ఆకుపై నీటి బొట్టు లా బలహీనంగా ఉంటారు; వారు మళ్లీ మళ్లీ కొత్త జన్మల చీకటి గర్భాలలో పడకూడదు.
అవిరామమ్ అనాద్యన్తం స్వభావే శాన్తమ్ ఆస్యతామ్ । ద్రష్టృదృశ్యదశాదోషాద్ అస్వభావాద్ విరమ్యతామ్
ఆది అంతం లేని, శాంతమైన నీ స్వభావంలో ఎల్లప్పుడూ నిలుచుండి ఉండాలి; దృష్టికర్త, దృష్టిపదార్థం అనే భ్రమ వల్ల వచ్చే అసలు కాని స్వభావాన్ని వదిలేయాలి.
అజ్ఞావబుద్ధస్ సంసారస్ సాహం నాస్తి మనాగ్ అపి । అవిశిష్టం తు యత్ సత్యం తస్య నామ న విద్యతే
అజ్ఞానం ఉన్నవారికే ఈ జనన మరణాల చక్రం ఉంటుంది. నిజంగా ఏకరూపంగా ఉన్నదానికి చిన్న పేరు కూడా ఉండదు.
త్రోటయిత్వా తు తృష్ణాయశ్శృఙ్ఖలావలితం బలాత్ । సంసారపఞ్జరం తిష్ఠ సర్వస్యోర్ధ్వే మృగేన్ద్రవత్
తనపై చుట్టుకున్న తృష్ణ అనే గొలుసులను బలవంతంగా తెంచేసి, ఈ లోకబంధనపు పంజరాన్ని దాటి, అందరికన్నా ఎత్తుగా సింహంలా నిలువుము.
ఆత్మాత్మీయగ్రహభ్రాన్తిశాన్తిమాత్రం విముక్తతా । యథాతథాస్థితస్యాపి సా స్వసత్తైవ యోగినః
నేను, నాది అనే మాయా భావన పోయినప్పుడు కలిగే శాంతే విముక్తి. యోగికి ఎక్కడ ఉన్నా అదే అతని నిజమైన స్థితి.
నిర్వాణతావాసనతా పరోపశమతా జ్ఞతా । సంసారాధ్వని ఖిన్నస్య శీతా విశ్రమభూమయః
ఈ సంసార మార్గంలో అలసిపోయినవారికి విముక్తిలో నివాసం, పరశాంతిలో విశ్రాంతి, ఇతరుల బాధలు తీరినదాన్ని తెలుసుకోవడం — ఇవన్నీ చల్లని విశ్రాంతి స్థలాలవంటివి.
తజ్జ్ఞజ్ఞాతో న మూర్ఖాణాం మూర్ఖజ్ఞాతో న తద్విదామ్ । విద్యతే జగదర్థో ఽసావ్ అవాచ్యో ఽన్యస్ తయోర్ మిథః
అది జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు, మూర్ఖులు కాదు. మూర్ఖులు తెలుసుకున్నదాన్ని ఆ జ్ఞానులు మాత్రం తెలుసుకోరు. అందుకే, ఈ లోకార్థం ఇద్దరి మధ్య చెప్పలేనిది.
విశ్వతా భ్రాన్తిసంశాన్తౌ సంస్థితైవ న లభ్యతే । మహార్ణవామ్బువలితా పుత్రికేవ పయోమయీ
ఈ విశ్వమంతా భ్రమ తొలగిపోయినప్పుడు, అది ఉండిపోతుంది గానీ పట్టుకోలేం — అది మహాసముద్రంలో తేలుతున్న నీటితో చేసిన కుమార్తె లాంటిది.
భ్రాన్తిశాన్తౌ విముక్తస్య వినిర్వాణస్య విశ్వతా । యథా స్థితైవ గలితా విద్యతే చ యథాస్థితమ్
భ్రమ శాంతమైనప్పుడు, విముక్తుడికి, నిశ్చలుడికి ఈ విశ్వం ఉన్నట్టే ఉంటుంది, అయినా అది లీనమై పోయినట్టే ఉంటుంది, ఉన్నదానిలా ఉండిపోతుంది.
నిర్దగ్ధతృణభస్మాలీ క్వాపి యాతి యథానిలైః । సతాం స్వభావవిశ్రామైẖ క్వాపి యాతి తథా జగత్
ఎలాగైతే కాలిన పొలంలో బూడిదను గాలి ఎక్కడికో తీసుకెళ్తుందో, అలాగే సజ్జనుల సహజ విశ్రాంతితో ఈ లోకం ఎక్కడికో పోతుంది.
జగద్ బ్రహ్మపదార్థస్య సన్నివేశస్ స తూత్తమః । బ్రహ్మశబ్దార్థరూపాత్మా న జగచ్ఛబ్దకార్థభాక్
ఈ లోకమంతా పరబ్రహ్మ తత్వాన్ని వివరిస్తుంది. ఇది అత్యుత్తమమైనది. దీని అసలు స్వరూపం 'బ్రహ్మ' అనే పదానికి ఉన్న అర్థమే, 'లోకం' అనే పదానికి ఉన్న అర్థం కాదు.
నవజాతస్య బాలస్య పదార్థా యాదృశా ఇమే । విదుషస్ తాదృశా ఏవ తిష్ఠతẖ క్షీణవాసనమ్
కొత్తగా పుట్టిన శిశువుకి వస్తువులు ఎలా ఉంటాయో, అన్ని ఆశలు తగ్గిన జ్ఞానికి కూడా అవి అలాగే కనిపిస్తాయి.
యా నిశా సర్వభూతానాం తస్యాం జాగర్తి సంయమీ । యస్యాం జాగ్రతి భూతాని సా రాత్రిḫ పశ్యతో మునేః
ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులు నిద్రపోయే ఆ రాత్రిలో నియమంగా ఉండే వాడు మేల్కొని ఉంటాడు. జీవులు మేల్కొని ఉండే సమయం, సాక్షాత్కారాన్ని పొందిన మునికి అది రాత్రిలా ఉంటుంది.
స్థితమ్ ఏవ విరామాయ జాగ్రజ్ జ్ఞస్య సుషుప్తవత్ । చిత్రావలోకిన ఇవ జాగ్రత్య్ అస్య రసైషణాః
జ్ఞానికి స్థిరంగా ఉన్నదంతా విరమించడానికే. అతడు మేల్కొని ఉన్నా, అది నిద్రలో ఉన్నట్టే. రంగుల ప్రదర్శనను చూస్తున్నవాడిలా, అతడు మేల్కొని ఉన్నా, రసాల వేట మాత్రం అతడిలో ఉండదు.
జాత్యన్ధరూపానుభవసమం భువనవేదనమ్ । భ్రాన్తప్రాయమ్ అసద్రూపం జ్ఞస్య భాతి న భాతి చ
ఈ లోకాన్ని చూడటం జన్మతో అంధుడైనవాడికి అనుభవమెలా ఉంటుందో అలాగే ఉంటుంది. జ్ఞానికి ఇది కొన్నిసార్లు కనిపిస్తుంది, కొన్నిసార్లు కనిపించదు; ఎక్కువగా ఇది అసత్యమైన రూపంగా, మాయగా అనిపిస్తుంది.
విమూఢబుద్ధం త్రిజగద్ విబుద్ధవిషయం న సత్ । విబుద్ధబుద్ధం త్రిజగద్ విమూఢవిషయం న సత్
మూఢబుద్ధి గలవాడికి కనిపించేది జాగృతుడికి నిజంగా ఉండదు; అలాగే జాగృతుడికి అనిపించేది మూఢునికి నిజంగా ఉండదు.
స్వప్నే స్వప్నతయా జ్ఞాతే రూపాలోకమనẖక్రియాః । న స్వదన్తే యథా తద్వజ్ జాగ్రత్స్వప్నే స్ఫురన్తు మా
కలలో కలగానే రూపాలు, వెలుతురు, చర్యలు కనిపించినా అవి కలగాడిని నిజంగా ప్రభావితం చేయవు. అలాగే మెలకువలోనూ కలలోనూ ఏదైనా జరిగినా అవి ఆత్మను తాకవు.
నిర్విభాగస్ సమాశ్వస్తో నిరోధం పరమ్ ఆగతః । ఆశీతలాన్తẖకరణో నిర్వాణో జ్ఞో ఽవతిష్ఠతే
ఏకత్వంలో స్థిరంగా, పరమ నియమాన్ని సాధించి, లోపల మనస్సు చల్లబడిన జ్ఞాని మోక్షంలో నిలిచిపోతాడు.