అస్వభావస్థతైవాస్య కారణం కారణాత్మకమ్ । అసుషుప్తస్థతా స్వాపే స్వప్నస్యేవాసతీ చ సా
తన సహజ స్వభావంలో నిలిచిపోవడమే కారణం, అది కూడా కారణ స్వరూపమే. నిద్రలో కూడా అతను గాఢ నిద్రలో లేనట్టు ఉండటం, కలలాంటిదిగా, వాస్తవం కాదు.
అసుషుప్తస్ సుషుప్తస్థస్ స్వభావం భావయన్ భవ । జాగ్రత్య్ అపి గతవ్యగ్రం మాసత్స్వప్నమ్ ఇమం శ్రయ
ఓ జీవా! నీవు గాఢ నిద్రలో ఉన్నప్పటికీ అప్రమత్తంగా ఉండి, నీ స్వభావాన్ని మనసులో ఉంచు. మేల్కొన్నప్పుడు కూడా మనస్సు చెలరేగకుండా, ఈ కలలాంటి స్థితిని ఆశ్రయించు.
యజ్ జాగ్రతి సుషుప్తత్వం బోధాద్ అరసమ్ ఆసనమ్ । తం స్వభావం విదుస్ తజ్జ్ఞా ముక్తిస్ తత్పరిణామితా
మేల్కొన్నపుడే గాఢ నిద్ర స్థితి ఉంటే, అది జ్ఞాన రుచి లేని ఆసనం లాంటిది. ఆ స్వభావాన్ని తెలిసినవారు, అదే ముక్తి రూపంగా మారినదని తెలుసుకుంటారు.
అకర్తృకర్మకరణమ్ అదృశ్యద్రష్టృదర్శనమ్ । అరూపాలోకమననం స్థితం బ్రహ్మ జగత్తయా
కర్త, కార్యం, సాధనం లేని క్రియ; దృష్టా, దృశ్యం, దర్శనం లేని చూడటం; రూపం, వెలుగు లేని ఆలోచన—ఇవి అన్నీ జగత్తుగా నిలిచిన బ్రహ్మ స్వరూపం.
కాన్తే కాన్తం ప్రకచతి పూర్ణే పూర్ణం వ్యవస్థితమ్ । ద్విత్వైక్యరహితే భాతి ద్విత్వైక్యపరివర్జితమ్
ప్రియుడు ప్రియుడిలో వెలుగుతాడు, సంపూర్ణమైనది సంపూర్ణమైనదిలో స్థిరంగా ఉంటుంది. అక్కడ ద్వంద్వం లేదా ఏకత్వం రెండూ లేవు, అవి లేని చోట అది ప్రకాశిస్తుంది.
సతి సత్యం స్థితం శాన్తం సర్గాత్మాత్మాత్మని స్వయమ్ । ఆకాశకోశసదృశం శిలాజఠరసన్నిభమ్
ఉండేది ఉండేదిలోనే ఉంది, అది శాంతంగా, సృష్టి సారంగా, ఆత్మలో తానే తాను నిలిచి ఉంటుంది. అది ఆకాశపు విస్తారంలా, రాయి లోపలిలా ఉంటుంది.
సురత్నజఠరాకారం ఘనమ్ అప్య్ అమ్బరోపమమ్ । ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవ క్షుబ్ధమ్ అప్య్ అక్షుబ్ధమ్ అసచ్ చ సత్
అది విలువైన రత్నపు లోపలిలా ఘనంగా ఉన్నా, ఆకాశంలా ఉంటుంది; ప్రతిబింబంలా కలతగొన్నట్టున్నా, నిజానికి కలత లేనిది, అసత్యమూ, సత్యమూ రెండూ కలిసినట్టుంది.
భవిష్యన్నవనిర్మాణం చేతసీవ స్థితం పురమ్ । బ్రహ్మబృంహితభారూపమ్ అభేదీకృతమానసమ్
మనసులో సృష్టించబడే కొత్త పట్టణంలా అది నిలుస్తుంది; అది బ్రహ్మంగా విస్తరించి, మనస్సు ఏకరూపంగా మారినట్టుంది.
యథా సఙ్కల్పనగరం సఙ్కల్పాన్ నైవ భిద్యతే । తథాయం జగదాభాసḫ పరమార్థాన్ న భిద్యతే
యెలా మన ఊహల్లో ఊహించిన నగరం, ఆ ఊహలకే వేరుగా ఉండదు, అలాగే ఈ ప్రపంచం కూడా పరమార్థానికి వేరుగా లేదు.
హేమపీఠమ్ ఇవానేకభవిష్యత్సన్నివేశవత్ । లక్ష్యమాణమ్ అపి స్థానం శాన్తమ్ అవ్యయమ్ ఆస్థితమ్
బంగారు ఆసనం ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, అది శాంతంగా, మారని స్థితిలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
అజస్రనాశోత్పాదాఢ్యమ్ ఏకరూపమ్ అనామయమ్ । అనాశోత్పాదమ్ అజరమ్ అనేకమ్ ఇవ కాన్తిమత్
ఎప్పటికీ పుట్టి పోయే ప్రక్రియతో నిండినది, ఒక్కటే రూపం, బాధలేని స్వరూపం, పుట్టుక లేక మరణం లేని, వృద్ధాప్యం లేని, అనేకంగా కనిపించే ప్రకాశవంతమైనది.
బ్రహ్మైవ శాన్తఘనభావగతం విభాతి సర్గోదయేన విగతాస్తమయోదయేన । వ్యోమైవ శూన్యవిభవేన గలత్స్వభావలాభం ప్రతి ప్రసభమ్ ఏవ న తు ప్రబుద్ధే
బ్రహ్మం శాంతితో నిండినదిగా సృష్టి ప్రారంభంలో వెలుగుతుంది; అది అస్తమించదు, ఉదయించదు. ఆకాశం లాగా శూన్య మహిమతో, తన స్వభావాన్ని మరిచేది అవగాహన లేని వారికి మాత్రమే, తెలుసుకున్న వారికి కాదు.
చిత్తవత్ కచనం శాన్తే యత్ తత్ తస్మాన్ న భిద్యతే । అవ్యాకృతామలతయా క్వాతస్ సర్గాదిసమ్భవః
మనస్సు ఎలా అద్దానికి భేదంగా ఉండదో, అలాగే శాంతమైనది కూడా వేరుగా ఉండదు. అది అవ్యక్తంగా, నిర్మలంగా ఉండగా, దానిలో నుండి సృష్టి మొదలైనవి ఎలా ఉత్పన్నమవుతాయో చెప్పలేం.
చిత్తదీపే గతే యాన్తి భ్రాన్తివద్ భాన్తి ఖే స్థితే । రూపాలోకమనస్కారాస్ సంవిదమ్బుద్రవోర్మయః
మనస్సులో వెలుగు పోయినప్పుడు, ఆకాశంలో కనిపించే ఆకారాలు, వెలుగులు, సంకల్పాలు అన్నీ మాయలాగా కనబడకుండా పోతాయి. అలాగే, జ్ఞాన సముద్రంలో ఉన్న అలలు కూడా అంతే.
నిరస్తకారణాపేక్షం మరుతస్ స్పన్దనం యథా । యథా విసరణం భాసస్ తథా జగద్ ఇదం పరే
గాలి కదలికకు ఎలాంటి కారణం అవసరం లేకపోవడం వలె, వెలుగు వ్యాపించడంలా, ఈ జగత్తు కూడా పరమాత్మలో అలా ఉద్భవిస్తుంది.
ద్రవత్వమ్ ఇవ కీలాలే శూన్యత్వమ్ ఇవ చామ్బరే । స్పన్దనం మరుతీవేదం కిమ్ అప్య్ ఆత్మమయం పరే
పాకంలో ద్రవత్వం ఉన్నట్లు, ఆకాశంలో శూన్యత ఉన్నట్లు, ఈ గాలి కదలిక కూడా పరమాత్మలో పూర్తిగా ఆత్మతోనే నిండినదిగా ఉంటుంది.
మహాచితి మహాకాశే యద్ ఇదం భాసతే జగత్ । తచ్ చిత్త్వమ్ ఏవ కచతి నిర్మలత్వం మణావ్ ఇవ
ఈ విశాలమైన చైతన్యంలో, ఆకాశంలా విస్తరించిన మహాచైతన్యంలో, కనిపించే ఈ లోకం అంతా కూడా చైతన్యమే; అది ముద్దుబండిలా నిర్మలంగా మెరిసిపోతుంది.
యథా ద్రవత్వం పయసి యథా శూన్యత్వమ్ అమ్బరే । యథా ప్రస్పన్దనం వాయౌ మహాచితి తథా జగత్
నీటిలో తడిపనిలా, ఆకాశంలో ఖాళీదనం ఎలా ఉంటుందో, గాలిలో కదలిక ఎలా ఉంటుందో, అలాగే ఈ లోకం కూడా మహాచైతన్యంలోనే ఉంది.
వేత్తి వాయుర్ యథా స్పన్దం తథా వేత్తి జగచ్ చితిః । న ద్వైతైక్యాదిభేదానాం మనాగ్ అప్య్ అత్ర సమ్భవః
గాలి తన కదలికను ఎలా తెలుసుకుంటుందో, అలాగే చైతన్యం ఈ లోకాన్ని తెలుసుకుంటుంది; ఇక్కడ ద్వైతం, ఏకత్వం లాంటి భేదాలు ఏమాత్రం ఉండవు.
అవివేకవివేకాభ్యాం భాసురం భఙ్గురం జగత్ । బోధే సద్ ఏవాసద్రూపమ్ అభాసురమ్ అభఙ్గురమ్
వివేకం లేదా అవివేకంతో ఈ లోకం ప్రకాశవంతంగా, కానీ తేలికగా పాడైపోయేలా కనిపిస్తుంది; కానీ నిజమైన జ్ఞానంలో ఇది అసత్యమైనది, వెలుగు లేనిది, విరగని స్వరూపంలో ఉంటుంది.
జ్ఞప్తిమాత్రాద్ ఋతే శుద్ధాద్ ఆదిమధ్యాన్తవర్జితాత్ । నాన్యద్ అస్తీతి నిర్ణీతం మహాచిన్మాత్రరూపిణః
ఆది, మధ్య, అంత్యములు లేని, పరమశుద్ధమైన జ్ఞానం తప్ప ఇంకొకటి లేదని, స్వరూపంగా పరమచైతన్యమే ఉన్నవానికి ఇది స్పష్టంగా తెలిసిన విషయమే.
తత్ కస్యచిచ్ ఛివం శాన్తం కస్యచిద్ బ్రహ్మ శాశ్వతమ్ । కస్యచిచ్ ఛూన్యతామాత్రం కస్యచిజ్ జ్ఞప్తిమాత్రకమ్
దానిని కొందరు శాంతమైన మంగళంగా, మరికొందరు నిత్యమైన బ్రహ్మంగా, ఇంకొందరు ఖాళీగా, మరికొందరు కేవలం స్వచ్ఛమైన జ్ఞానంగా భావిస్తారు.
తద్ అనన్తాత్మ చిద్రూపం చేత్యతామ్ ఏవ భావయత్ । స్వసంస్థమ్ ఏవ జ్ఞేయత్వమ్ అవగచ్ఛతి చిన్తయా
ఆ అనంతమైన, చైతన్యస్వరూపమైన ఆత్మను మనం తెలిసినదిగా ఊహించుకుంటాం గాని, ఆలోచన ద్వారా తెలిసేది మనలోనే స్థిరంగా ఉందని గ్రహిస్తారు.
నాస్తి సత్తాం వినా వాయోర్ యథా స్పన్దేషు కారణమ్ । తథా మహాచితో ఽచ్ఛాయాస్ సర్గసంవిత్తివృత్తిషు
ఎలా వాయువు ఉండకపోతే దాని కదలికలకు కారణం ఉండదు, అలాగే పరమచైతన్యపు ప్రకాశంలో సృష్టి, అనుభూతి వంటి కార్యాలు స్వయంగా ఉద్భవిస్తాయి.
నిత్యం సత్త్వమ్ అసత్త్వం వా హేతుర్ అన్యానపేక్షణాత్ । ఇత్య్ అత్రార్థే ఽభవిష్యత్ సద్ ద్విత్వైకత్వాస్తితావశాత్
ఏది ఉండటం లేదా ఉండకపోవడం ఎప్పటికీ ఒకేలా ఉంటుందో, అది దాని కారణం మరేదైనా మీద ఆధారపడకపోవడమే కారణం. ఈ విషయంలో, ద్వైతం లేదా అద్వైతం ఉన్నదని చెప్పాల్సిన అవసరం వల్లే వాటి వాస్తవత ఉత్పన్నమవుతుంది.
కో ఽత్ర కల్పయితా ద్విత్వమ్ ఏకత్వం వా మహామ్బరే । విష్వగ్ విశ్వమ్ అపారైకా పరమాకాశకోశతా
ఈ విస్తారమైన ఆకాశంలో ద్వైతం లేదా ఏకత్వాన్ని ఊహించగలిగేది ఎవరు? ఈ సమస్త జగత్తు అంతటా వ్యాపించి, అంతులేని పరమాకాశపు పొరగా ఉంది.
యథా స్పన్దానిలద్విత్వశబ్ద ఏవ న వాస్తవః । విశ్వవిశ్వేశ్వరద్విత్వం తథైవాసన్మయాత్మకమ్
ఎలా అంటే, కదలిక లేదా గాలికి ద్వైతం అన్నది మాటల్లో మాత్రమే ఉంది, వాస్తవంలో కాదు. అలాగే, జగత్తు మరియు దాని అధిపతికి ద్వైతం కూడా మనసులో కలిగే భావన మాత్రమే.
సద్ ఏవాసమ్భవద్ద్విత్వం మహాచిన్మాత్రకం తు యత్ । విశ్వాభాసం తద్ ఏవేదం న విశ్వం సన్ న విశ్వతా
నిజమైన సత్త్వానికి ద్వైతం ఉండదు; పరిపూర్ణమైన చైతన్యమే జగత్తుగా కనిపిస్తుంది. ఇది నిజంగా జగత్తు కాదు, జగత్తు అనే భావన కూడా లేదు.
దేశకాలాదిసత్త్వేన కదాచిద్ ధేమ్ని సత్యతా । కటకత్వస్య భిన్నస్య విశ్వస్య న తథా పరే
దేశం, కాలం మొదలైనవాటికి ఉన్న వాస్తవత వల్ల, బంగారంలో ఉన్న కంకణానికి కొంత ప్రత్యేకత కనిపించవచ్చు. కానీ ఈ విశ్వానికి, అది వేరుగా ఉన్నదని భావించడంలో, అంతిమంగా అలాంటి వాస్తవత లేదు.
ద్విత్వైక్యాసమ్భవే చాత్ర కార్యకారణతా కుతః । స్యాచ్ చేత్ తత్ కల్పనామాత్రమ్ ఏవైతన్ నాన్యవస్తుతా
ఇక్కడ ద్వైతం లేదా ఏకత్వం అసాధ్యమైతే, కార్యం-కారణం అనే సంబంధం ఎలా ఉంటుంది? అది ఉన్నట్టు అనిపించినా, అది ఊహ మాత్రమే; వాస్తవంగా ఏదీ లేదు.