యత్రాదిత్యో భవేత్ తత్ర యథాలోకస్ తథా భవేత్ । పరం విషయవైరస్యం యత్ర తత్ర ప్రబుద్ధధీః
ఎక్కడ సూర్యుడు ఉంటాడో అక్కడ వెలుతురు ఉంటుంది. అలాగే, ఎక్కడ ఇంద్రియ విషయాలపై పరమ వైరాగ్యం ఉంటుందో అక్కడే మెలకువైన మనస్సు ఉంటుంది.
అకర్తృకర్మకరణమ్ అదృశ్యద్రష్టృదర్శనమ్ । జగద్ అగ్రాహ్యమ్ అస్ఫారమ్ అభిత్తౌ చిత్రమ్ ఉత్థితమ్
ఇక్కడ చేయేవాడు, చేయుడు, చేయించేవి లేవు; చూసేవాడు, చూడటం, కనిపించేది కనిపించవు. ఈ లోకం పట్టుకోలేనిది, అంచులు లేనిది, విరగని సత్యంపై ఉద్భవించిన అద్భుతం.
న చోత్థితం కిఞ్చన వా శాన్తే శాన్తం తథా స్థితమ్ । అనామయం పరం బ్రహ్మ సత్యమ్ అవ్యయమ్ ఏవ తత్
శాంతమైనదానిలో ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ నిలిచిపోదు. అది అన్ని బాధల నుంచి విముక్తమైన పరబ్రహ్మం, నిజమైనది, అక్షయమైనది.
చిచ్చమత్కారమాత్రాత్మకల్పనారఙ్గరఞ్జనాః । సఙ్ఖ్యాతుం కేన శక్యన్తే ఖే జగచ్చిత్రపుత్రికాః
ఈ ప్రపంచం అంతా ఆకాశంలో చిత్రాల్లా కనిపించే ఊహలు మాత్రమే. ఇవన్నీ మనస్సు ఆశ్చర్యంతో సృష్టించిన కల్పనలు. వీటిని ఎవరు లెక్కించగలరు?
రసభావవికారాఢ్యం నృత్యన్త్యో ఽభినయైర్ నవైః । పరమాణుం ప్రతి ప్రాయẖ ఖే స్ఫురన్త్యో ఽమ్బరాత్మికాః
వివిధ భావాలతో అలంకరించబడినవి, ఎప్పటికప్పుడు కొత్త నాట్యభంగిమలతో నర్తిస్తున్నవి, ఆకాశస్వరూపమైన ఆ రూపాలు ప్రతి అణువును తాకుతూ మెరిసిపోతున్నాయి.
సర్వర్తుశేఖరధరా దిగ్బాహులతికాకులాః । పాతాలపాదలతికా బ్రహ్మలోకశిరోధరాః
అవి అన్ని ఋతువులను అలంకారంగా ధరించాయి, దిక్కులు వాటి చేతుల్లా లతలవలె చుట్టుకున్నాయి, వాటి వేర్లు పాతాళంలో, తలలు బ్రహ్మలోకాన్ని తాకుతున్నాయి.
చన్ద్రార్కలోలనయనాస్ తారోత్కరతనూరుహాః । సప్తలోకాఙ్గలతికాḫ పరితో ఽచ్ఛామ్బరామ్బరాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి కళ్లతో, నక్షత్రాల వలె మెరుస్తున్న శరీరాలతో, ఈ సప్తలోకాలు అన్నీ చుట్టూ స్వచ్చమైన ఆకాశపు వెలుతురుతో ప్రకాశిస్తున్న వేలుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
ద్వీపామ్బురాశివలయా లోకాలోకాద్రిమేఖలాః । భూతభావచలజ్జీవాḫ ప్రవహత్ప్రాణమారుతాః
ద్వీపాలు, సముద్రాలు చుట్టుముట్టి, లోకలోక పర్వతం మెడలో బంగడిలా ఉండి, కదిలే జీవులతో నిండిన ఈ లోకాలు ఎప్పటికప్పుడు ప్రవహించే ప్రాణవాయువుతో జీవించుతున్నాయి.
వనోపవనవిన్యాసహారకేయూరభూషితాః । పురాణవేదవచనాẖ క్రియాఫలవిలోచనాః
వనాలు, ఉద్యానవనాలు అలంకారాల్లా అలంకరించబడి, వారి మాటలు పురాణాలు, వేదాల వాక్యాల్లా వినిపిస్తూ, వారి చూపు చేసే పనులకు ఫలితాల మీదే నిలిచివుంటుంది.
త్రిజగత్పుత్రికానృత్తం యద్ ఇదం దృశ్యతే పురః । బ్రహ్మవారిద్రవత్వం తత్ తద్ బ్రహ్మానిలచోపనమ్
మూడు లోకాల కుమార్తెల నాట్యం మన ముందే కనిపిస్తున్నది బ్రహ్మస్వరూపపు ప్రవాహం, ఆ కదలిక బ్రహ్మవాయువు ఆటగా ఉంది.
అస్వభావస్థతైవాస్య కారణం కారణాత్మకమ్ । అసుషుప్తస్థతా స్వాపే స్వప్నస్యేవాసతీ చ సా
తన సహజ స్వభావంలో నిలిచిపోవడమే కారణం, అది కూడా కారణ స్వరూపమే. నిద్రలో కూడా అతను గాఢ నిద్రలో లేనట్టు ఉండటం, కలలాంటిదిగా, వాస్తవం కాదు.
అసుషుప్తస్ సుషుప్తస్థస్ స్వభావం భావయన్ భవ । జాగ్రత్య్ అపి గతవ్యగ్రం మాసత్స్వప్నమ్ ఇమం శ్రయ
ఓ జీవా! నీవు గాఢ నిద్రలో ఉన్నప్పటికీ అప్రమత్తంగా ఉండి, నీ స్వభావాన్ని మనసులో ఉంచు. మేల్కొన్నప్పుడు కూడా మనస్సు చెలరేగకుండా, ఈ కలలాంటి స్థితిని ఆశ్రయించు.
యజ్ జాగ్రతి సుషుప్తత్వం బోధాద్ అరసమ్ ఆసనమ్ । తం స్వభావం విదుస్ తజ్జ్ఞా ముక్తిస్ తత్పరిణామితా
మేల్కొన్నపుడే గాఢ నిద్ర స్థితి ఉంటే, అది జ్ఞాన రుచి లేని ఆసనం లాంటిది. ఆ స్వభావాన్ని తెలిసినవారు, అదే ముక్తి రూపంగా మారినదని తెలుసుకుంటారు.
అకర్తృకర్మకరణమ్ అదృశ్యద్రష్టృదర్శనమ్ । అరూపాలోకమననం స్థితం బ్రహ్మ జగత్తయా
కర్త, కార్యం, సాధనం లేని క్రియ; దృష్టా, దృశ్యం, దర్శనం లేని చూడటం; రూపం, వెలుగు లేని ఆలోచన—ఇవి అన్నీ జగత్తుగా నిలిచిన బ్రహ్మ స్వరూపం.
కాన్తే కాన్తం ప్రకచతి పూర్ణే పూర్ణం వ్యవస్థితమ్ । ద్విత్వైక్యరహితే భాతి ద్విత్వైక్యపరివర్జితమ్
ప్రియుడు ప్రియుడిలో వెలుగుతాడు, సంపూర్ణమైనది సంపూర్ణమైనదిలో స్థిరంగా ఉంటుంది. అక్కడ ద్వంద్వం లేదా ఏకత్వం రెండూ లేవు, అవి లేని చోట అది ప్రకాశిస్తుంది.
సతి సత్యం స్థితం శాన్తం సర్గాత్మాత్మాత్మని స్వయమ్ । ఆకాశకోశసదృశం శిలాజఠరసన్నిభమ్
ఉండేది ఉండేదిలోనే ఉంది, అది శాంతంగా, సృష్టి సారంగా, ఆత్మలో తానే తాను నిలిచి ఉంటుంది. అది ఆకాశపు విస్తారంలా, రాయి లోపలిలా ఉంటుంది.
సురత్నజఠరాకారం ఘనమ్ అప్య్ అమ్బరోపమమ్ । ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవ క్షుబ్ధమ్ అప్య్ అక్షుబ్ధమ్ అసచ్ చ సత్
అది విలువైన రత్నపు లోపలిలా ఘనంగా ఉన్నా, ఆకాశంలా ఉంటుంది; ప్రతిబింబంలా కలతగొన్నట్టున్నా, నిజానికి కలత లేనిది, అసత్యమూ, సత్యమూ రెండూ కలిసినట్టుంది.
భవిష్యన్నవనిర్మాణం చేతసీవ స్థితం పురమ్ । బ్రహ్మబృంహితభారూపమ్ అభేదీకృతమానసమ్
మనసులో సృష్టించబడే కొత్త పట్టణంలా అది నిలుస్తుంది; అది బ్రహ్మంగా విస్తరించి, మనస్సు ఏకరూపంగా మారినట్టుంది.
యథా సఙ్కల్పనగరం సఙ్కల్పాన్ నైవ భిద్యతే । తథాయం జగదాభాసḫ పరమార్థాన్ న భిద్యతే
యెలా మన ఊహల్లో ఊహించిన నగరం, ఆ ఊహలకే వేరుగా ఉండదు, అలాగే ఈ ప్రపంచం కూడా పరమార్థానికి వేరుగా లేదు.
హేమపీఠమ్ ఇవానేకభవిష్యత్సన్నివేశవత్ । లక్ష్యమాణమ్ అపి స్థానం శాన్తమ్ అవ్యయమ్ ఆస్థితమ్
బంగారు ఆసనం ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, అది శాంతంగా, మారని స్థితిలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
అజస్రనాశోత్పాదాఢ్యమ్ ఏకరూపమ్ అనామయమ్ । అనాశోత్పాదమ్ అజరమ్ అనేకమ్ ఇవ కాన్తిమత్
ఎప్పటికీ పుట్టి పోయే ప్రక్రియతో నిండినది, ఒక్కటే రూపం, బాధలేని స్వరూపం, పుట్టుక లేక మరణం లేని, వృద్ధాప్యం లేని, అనేకంగా కనిపించే ప్రకాశవంతమైనది.
బ్రహ్మైవ శాన్తఘనభావగతం విభాతి సర్గోదయేన విగతాస్తమయోదయేన । వ్యోమైవ శూన్యవిభవేన గలత్స్వభావలాభం ప్రతి ప్రసభమ్ ఏవ న తు ప్రబుద్ధే
బ్రహ్మం శాంతితో నిండినదిగా సృష్టి ప్రారంభంలో వెలుగుతుంది; అది అస్తమించదు, ఉదయించదు. ఆకాశం లాగా శూన్య మహిమతో, తన స్వభావాన్ని మరిచేది అవగాహన లేని వారికి మాత్రమే, తెలుసుకున్న వారికి కాదు.
చిత్తవత్ కచనం శాన్తే యత్ తత్ తస్మాన్ న భిద్యతే । అవ్యాకృతామలతయా క్వాతస్ సర్గాదిసమ్భవః
మనస్సు ఎలా అద్దానికి భేదంగా ఉండదో, అలాగే శాంతమైనది కూడా వేరుగా ఉండదు. అది అవ్యక్తంగా, నిర్మలంగా ఉండగా, దానిలో నుండి సృష్టి మొదలైనవి ఎలా ఉత్పన్నమవుతాయో చెప్పలేం.
చిత్తదీపే గతే యాన్తి భ్రాన్తివద్ భాన్తి ఖే స్థితే । రూపాలోకమనస్కారాస్ సంవిదమ్బుద్రవోర్మయః
మనస్సులో వెలుగు పోయినప్పుడు, ఆకాశంలో కనిపించే ఆకారాలు, వెలుగులు, సంకల్పాలు అన్నీ మాయలాగా కనబడకుండా పోతాయి. అలాగే, జ్ఞాన సముద్రంలో ఉన్న అలలు కూడా అంతే.
నిరస్తకారణాపేక్షం మరుతస్ స్పన్దనం యథా । యథా విసరణం భాసస్ తథా జగద్ ఇదం పరే
గాలి కదలికకు ఎలాంటి కారణం అవసరం లేకపోవడం వలె, వెలుగు వ్యాపించడంలా, ఈ జగత్తు కూడా పరమాత్మలో అలా ఉద్భవిస్తుంది.
ద్రవత్వమ్ ఇవ కీలాలే శూన్యత్వమ్ ఇవ చామ్బరే । స్పన్దనం మరుతీవేదం కిమ్ అప్య్ ఆత్మమయం పరే
పాకంలో ద్రవత్వం ఉన్నట్లు, ఆకాశంలో శూన్యత ఉన్నట్లు, ఈ గాలి కదలిక కూడా పరమాత్మలో పూర్తిగా ఆత్మతోనే నిండినదిగా ఉంటుంది.
మహాచితి మహాకాశే యద్ ఇదం భాసతే జగత్ । తచ్ చిత్త్వమ్ ఏవ కచతి నిర్మలత్వం మణావ్ ఇవ
ఈ విశాలమైన చైతన్యంలో, ఆకాశంలా విస్తరించిన మహాచైతన్యంలో, కనిపించే ఈ లోకం అంతా కూడా చైతన్యమే; అది ముద్దుబండిలా నిర్మలంగా మెరిసిపోతుంది.
యథా ద్రవత్వం పయసి యథా శూన్యత్వమ్ అమ్బరే । యథా ప్రస్పన్దనం వాయౌ మహాచితి తథా జగత్
నీటిలో తడిపనిలా, ఆకాశంలో ఖాళీదనం ఎలా ఉంటుందో, గాలిలో కదలిక ఎలా ఉంటుందో, అలాగే ఈ లోకం కూడా మహాచైతన్యంలోనే ఉంది.
వేత్తి వాయుర్ యథా స్పన్దం తథా వేత్తి జగచ్ చితిః । న ద్వైతైక్యాదిభేదానాం మనాగ్ అప్య్ అత్ర సమ్భవః
గాలి తన కదలికను ఎలా తెలుసుకుంటుందో, అలాగే చైతన్యం ఈ లోకాన్ని తెలుసుకుంటుంది; ఇక్కడ ద్వైతం, ఏకత్వం లాంటి భేదాలు ఏమాత్రం ఉండవు.
అవివేకవివేకాభ్యాం భాసురం భఙ్గురం జగత్ । బోధే సద్ ఏవాసద్రూపమ్ అభాసురమ్ అభఙ్గురమ్
వివేకం లేదా అవివేకంతో ఈ లోకం ప్రకాశవంతంగా, కానీ తేలికగా పాడైపోయేలా కనిపిస్తుంది; కానీ నిజమైన జ్ఞానంలో ఇది అసత్యమైనది, వెలుగు లేనిది, విరగని స్వరూపంలో ఉంటుంది.