అస్వభావాత్మతా సర్గస్ స్వభావైకాత్మతా శివః । భూయతాం పరమవ్యోమ్నా శామ్యతాం మేహ తామ్యతామ్
ఈ సృష్టి సహజ స్వభావం లేని దానిగా భావించాలి. శుభం అనగా నిజ స్వభావంలో ఏకత్వమే. ఈ సమస్తం పరమాకాశంలో లీనమై పోవాలి. ఈ బాధలు అంతా శాంతించాలి.
నాత్మానమ్ అవగచ్ఛామి న దృశ్యం న జగద్భ్రమమ్ । బ్రహ్మ శాన్తం ప్రవిష్టో ఽస్మి బ్రహ్మైవాస్మి నిరామయః
నేను నన్ను నేను చూడటం లేదు, కనబడేదాన్ని కూడా కాదు, ఈ లోక మాయను కూడా కాదు. నేను శాంతమైన బ్రహ్మంలో లీనమయ్యాను. నేను బ్రహ్మమే, నాకెలాంటి వ్యాధి లేదు.
త్వమ్ ఏవ పశ్యసి త్వత్త్వం మత్త్వశబ్దార్థజృమ్భితమ్ । పశ్యామి శాన్తమ్ ఏవాహం కేవలం పరమం నభః
నీవే నీ స్వరూపాన్ని చూస్తున్నావు, 'నీవు', 'నేను' అనే పదాల అర్థంగా అది వెలుగుతుంది. నేను మాత్రం శాంతమైన పరమాకాశాన్ని మాత్రమే చూస్తున్నాను.
బ్రహ్మణ్య్ ఏవ పరాకాశే రూపాలోకమనోమయాః । విభ్రమాస్ తవ సఞ్జాతాẖ కల్పస్పన్దా ఇవానిలే
బ్రహ్మంలోనే, ఆ పరమాకాశంలో, రూపం, దృష్టి, మనస్సుతో కూడిన నీ భ్రమలు పుట్టుకొస్తున్నాయి. అవి గాలిలో కల్పన తడబాటు లాగా ఉంటాయి.
బ్రహ్మాత్మా వేత్తి నో సర్గం సర్గాత్మా బ్రహ్మ వేత్తి నో । సుషుప్తో వేత్తి న స్వప్నం స్వప్నస్థో న సుషుప్తకమ్
బ్రహ్మస్వరూపంలో ఉన్న ఆత్మ సృష్టిని తెలుసుకోదు; సృష్టిస్వరూపంలో ఉన్న ఆత్మ బ్రహ్మను తెలుసుకోదు. గాఢ నిద్రలో ఉన్నవాడు కలను గుర్తించడు; కలలో ఉన్నవాడు గాఢ నిద్రను గుర్తించడు.
ప్రబుద్ధో బ్రహ్మజగతోర్ జాగ్రత్స్వప్నదృశోర్ ఇవ । రూపం జానాతి వారూపం జీవన్ముక్తḫ ప్రశాన్తధీః
ఎలా మేలుకున్నవాడు జాగ్రత్త స్థితి, కల స్థితి రెండింటినీ తెలుసుకోగలడో, అలాగే బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకున్న, ప్రశాంతమైన మనస్సు కలిగిన జీవన్ముక్తుడు రూపాన్ని, రూపరహితాన్ని రెండింటినీ తెలుసుకుంటాడు.
యథాభూతమ్ ఇదం సర్వం పరిజానాతి బోధవాన్ । సంశామ్యతి చ శుద్ధాత్మా శరదీవ పయోధరః
ఎవడు బోధతో ఉన్నాడో అతడు ఈ సమస్తాన్ని యథార్థంగా తెలుసుకుంటాడు; శుద్ధాత్మ ప్రశాంతంగా మారుతుంది, శరదృతువులో మేఘం కరిగిపోవడంలా.
స్మృతిస్థẖ కల్పనాస్థో వా యథాఖ్యాతశ్ చ సఙ్గరః । సదసద్ భ్రాన్తతామాత్రం తథాహన్త్వజగద్భ్రమః
స్మృతిలో ఉన్నా, ఊహలో ఉన్నా, ఉపదేశంలో చెప్పినట్టైనా, సత్యం అసత్యం అనే కలహం కేవలం మాయ మాత్రమే. అలాగే 'నేను' అనే భావన, జగత్తు అనే భావన కూడా భ్రమే.
ఆత్మన్య్ అపి నాస్తి హి యా ద్రష్టా యస్యా న విద్యతే కశ్చిత్ । న చ శూన్యం నాశూన్యం భ్రాన్తిర్ ఇయం భాసతే సేతి
ఆత్మలో కూడా చూసేవాడు ఎవ్వరూ లేరు, చూసే వస్తువు కూడా లేదు. ఇది శూన్యమూ కాదు, శూన్యముకాదు కూడా కాదు. ఇలా కనిపించేది కేవలం మాయ మాత్రమే.
అస్వభావస్వభావో ఽయం సర్గో ఽహన్తాదివేదనః । స్వభావైకస్వభావేన నిర్వాణీక్రియతాం స్వయమ్
ఈ సృష్టి, 'నేను' అనే భావన మొదలైనవి నిజమైన స్వభావం లేనివే. ఒక్కటే నిజమైన స్వభావంతో మనమే ముక్తిని పొందాలి.
యత్రాదిత్యో భవేత్ తత్ర యథాలోకస్ తథా భవేత్ । పరం విషయవైరస్యం యత్ర తత్ర ప్రబుద్ధధీః
ఎక్కడ సూర్యుడు ఉంటాడో అక్కడ వెలుతురు ఉంటుంది. అలాగే, ఎక్కడ ఇంద్రియ విషయాలపై పరమ వైరాగ్యం ఉంటుందో అక్కడే మెలకువైన మనస్సు ఉంటుంది.
అకర్తృకర్మకరణమ్ అదృశ్యద్రష్టృదర్శనమ్ । జగద్ అగ్రాహ్యమ్ అస్ఫారమ్ అభిత్తౌ చిత్రమ్ ఉత్థితమ్
ఇక్కడ చేయేవాడు, చేయుడు, చేయించేవి లేవు; చూసేవాడు, చూడటం, కనిపించేది కనిపించవు. ఈ లోకం పట్టుకోలేనిది, అంచులు లేనిది, విరగని సత్యంపై ఉద్భవించిన అద్భుతం.
న చోత్థితం కిఞ్చన వా శాన్తే శాన్తం తథా స్థితమ్ । అనామయం పరం బ్రహ్మ సత్యమ్ అవ్యయమ్ ఏవ తత్
శాంతమైనదానిలో ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ నిలిచిపోదు. అది అన్ని బాధల నుంచి విముక్తమైన పరబ్రహ్మం, నిజమైనది, అక్షయమైనది.
చిచ్చమత్కారమాత్రాత్మకల్పనారఙ్గరఞ్జనాః । సఙ్ఖ్యాతుం కేన శక్యన్తే ఖే జగచ్చిత్రపుత్రికాః
ఈ ప్రపంచం అంతా ఆకాశంలో చిత్రాల్లా కనిపించే ఊహలు మాత్రమే. ఇవన్నీ మనస్సు ఆశ్చర్యంతో సృష్టించిన కల్పనలు. వీటిని ఎవరు లెక్కించగలరు?
రసభావవికారాఢ్యం నృత్యన్త్యో ఽభినయైర్ నవైః । పరమాణుం ప్రతి ప్రాయẖ ఖే స్ఫురన్త్యో ఽమ్బరాత్మికాః
వివిధ భావాలతో అలంకరించబడినవి, ఎప్పటికప్పుడు కొత్త నాట్యభంగిమలతో నర్తిస్తున్నవి, ఆకాశస్వరూపమైన ఆ రూపాలు ప్రతి అణువును తాకుతూ మెరిసిపోతున్నాయి.
సర్వర్తుశేఖరధరా దిగ్బాహులతికాకులాః । పాతాలపాదలతికా బ్రహ్మలోకశిరోధరాః
అవి అన్ని ఋతువులను అలంకారంగా ధరించాయి, దిక్కులు వాటి చేతుల్లా లతలవలె చుట్టుకున్నాయి, వాటి వేర్లు పాతాళంలో, తలలు బ్రహ్మలోకాన్ని తాకుతున్నాయి.
చన్ద్రార్కలోలనయనాస్ తారోత్కరతనూరుహాః । సప్తలోకాఙ్గలతికాḫ పరితో ఽచ్ఛామ్బరామ్బరాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి కళ్లతో, నక్షత్రాల వలె మెరుస్తున్న శరీరాలతో, ఈ సప్తలోకాలు అన్నీ చుట్టూ స్వచ్చమైన ఆకాశపు వెలుతురుతో ప్రకాశిస్తున్న వేలుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
ద్వీపామ్బురాశివలయా లోకాలోకాద్రిమేఖలాః । భూతభావచలజ్జీవాḫ ప్రవహత్ప్రాణమారుతాః
ద్వీపాలు, సముద్రాలు చుట్టుముట్టి, లోకలోక పర్వతం మెడలో బంగడిలా ఉండి, కదిలే జీవులతో నిండిన ఈ లోకాలు ఎప్పటికప్పుడు ప్రవహించే ప్రాణవాయువుతో జీవించుతున్నాయి.
వనోపవనవిన్యాసహారకేయూరభూషితాః । పురాణవేదవచనాẖ క్రియాఫలవిలోచనాః
వనాలు, ఉద్యానవనాలు అలంకారాల్లా అలంకరించబడి, వారి మాటలు పురాణాలు, వేదాల వాక్యాల్లా వినిపిస్తూ, వారి చూపు చేసే పనులకు ఫలితాల మీదే నిలిచివుంటుంది.
త్రిజగత్పుత్రికానృత్తం యద్ ఇదం దృశ్యతే పురః । బ్రహ్మవారిద్రవత్వం తత్ తద్ బ్రహ్మానిలచోపనమ్
మూడు లోకాల కుమార్తెల నాట్యం మన ముందే కనిపిస్తున్నది బ్రహ్మస్వరూపపు ప్రవాహం, ఆ కదలిక బ్రహ్మవాయువు ఆటగా ఉంది.
అస్వభావస్థతైవాస్య కారణం కారణాత్మకమ్ । అసుషుప్తస్థతా స్వాపే స్వప్నస్యేవాసతీ చ సా
తన సహజ స్వభావంలో నిలిచిపోవడమే కారణం, అది కూడా కారణ స్వరూపమే. నిద్రలో కూడా అతను గాఢ నిద్రలో లేనట్టు ఉండటం, కలలాంటిదిగా, వాస్తవం కాదు.
అసుషుప్తస్ సుషుప్తస్థస్ స్వభావం భావయన్ భవ । జాగ్రత్య్ అపి గతవ్యగ్రం మాసత్స్వప్నమ్ ఇమం శ్రయ
ఓ జీవా! నీవు గాఢ నిద్రలో ఉన్నప్పటికీ అప్రమత్తంగా ఉండి, నీ స్వభావాన్ని మనసులో ఉంచు. మేల్కొన్నప్పుడు కూడా మనస్సు చెలరేగకుండా, ఈ కలలాంటి స్థితిని ఆశ్రయించు.
యజ్ జాగ్రతి సుషుప్తత్వం బోధాద్ అరసమ్ ఆసనమ్ । తం స్వభావం విదుస్ తజ్జ్ఞా ముక్తిస్ తత్పరిణామితా
మేల్కొన్నపుడే గాఢ నిద్ర స్థితి ఉంటే, అది జ్ఞాన రుచి లేని ఆసనం లాంటిది. ఆ స్వభావాన్ని తెలిసినవారు, అదే ముక్తి రూపంగా మారినదని తెలుసుకుంటారు.
అకర్తృకర్మకరణమ్ అదృశ్యద్రష్టృదర్శనమ్ । అరూపాలోకమననం స్థితం బ్రహ్మ జగత్తయా
కర్త, కార్యం, సాధనం లేని క్రియ; దృష్టా, దృశ్యం, దర్శనం లేని చూడటం; రూపం, వెలుగు లేని ఆలోచన—ఇవి అన్నీ జగత్తుగా నిలిచిన బ్రహ్మ స్వరూపం.
కాన్తే కాన్తం ప్రకచతి పూర్ణే పూర్ణం వ్యవస్థితమ్ । ద్విత్వైక్యరహితే భాతి ద్విత్వైక్యపరివర్జితమ్
ప్రియుడు ప్రియుడిలో వెలుగుతాడు, సంపూర్ణమైనది సంపూర్ణమైనదిలో స్థిరంగా ఉంటుంది. అక్కడ ద్వంద్వం లేదా ఏకత్వం రెండూ లేవు, అవి లేని చోట అది ప్రకాశిస్తుంది.
సతి సత్యం స్థితం శాన్తం సర్గాత్మాత్మాత్మని స్వయమ్ । ఆకాశకోశసదృశం శిలాజఠరసన్నిభమ్
ఉండేది ఉండేదిలోనే ఉంది, అది శాంతంగా, సృష్టి సారంగా, ఆత్మలో తానే తాను నిలిచి ఉంటుంది. అది ఆకాశపు విస్తారంలా, రాయి లోపలిలా ఉంటుంది.
సురత్నజఠరాకారం ఘనమ్ అప్య్ అమ్బరోపమమ్ । ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవ క్షుబ్ధమ్ అప్య్ అక్షుబ్ధమ్ అసచ్ చ సత్
అది విలువైన రత్నపు లోపలిలా ఘనంగా ఉన్నా, ఆకాశంలా ఉంటుంది; ప్రతిబింబంలా కలతగొన్నట్టున్నా, నిజానికి కలత లేనిది, అసత్యమూ, సత్యమూ రెండూ కలిసినట్టుంది.
భవిష్యన్నవనిర్మాణం చేతసీవ స్థితం పురమ్ । బ్రహ్మబృంహితభారూపమ్ అభేదీకృతమానసమ్
మనసులో సృష్టించబడే కొత్త పట్టణంలా అది నిలుస్తుంది; అది బ్రహ్మంగా విస్తరించి, మనస్సు ఏకరూపంగా మారినట్టుంది.
యథా సఙ్కల్పనగరం సఙ్కల్పాన్ నైవ భిద్యతే । తథాయం జగదాభాసḫ పరమార్థాన్ న భిద్యతే
యెలా మన ఊహల్లో ఊహించిన నగరం, ఆ ఊహలకే వేరుగా ఉండదు, అలాగే ఈ ప్రపంచం కూడా పరమార్థానికి వేరుగా లేదు.
హేమపీఠమ్ ఇవానేకభవిష్యత్సన్నివేశవత్ । లక్ష్యమాణమ్ అపి స్థానం శాన్తమ్ అవ్యయమ్ ఆస్థితమ్
బంగారు ఆసనం ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, అది శాంతంగా, మారని స్థితిలో స్థిరంగా ఉంటుంది.