యత్ కరోషి యద్ అశ్నాసి యజ్ జుహోషి దదాసి యత్ । యచ్ చ పశ్యసి హంస్య్ ఏషి తత్ సర్వం శివమ్ అవ్యయమ్
నీవు చేసే పని ఏదైనా, తినేది ఏదైనా, అర్పించేది, ఇస్తది, చూస్తది, వదిలేది, కోరేది ఏదైనా — ఇవన్నీ శాశ్వతంగా శుభమే.
యద్ అహమ్ యత్ త్వమ్ ఆశా యద్ యత్ క్రియాకాలఖాదయః । యల్ లోకాలోకగిరయస్ తచ్ చిద్వ్యోమ శివం తతమ్
నేను అనే భావన, నీవు అనే భావన, ఆశ, చేసే పనులు, కాలమూ దాని విభాగాలు, లోకాలు, లోకాంతరాలు, పర్వతాలు — ఇవన్నీ చైతన్యాకాశంతో శుభంగా నిండిపోయి ఉన్నాయి.
యద్ రూపలోకమననం యత్ కాలత్రితయం జగత్ । యజ్ జరామరణార్త్యాది తన్ మహాచిన్నభశ్ శివమ్
ఏది రూపమై కనిపించేదో, ఏది లోకమో, ఏది మనస్సులో ఆలోచనలై ఉన్నదో, ఏది గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు కాలమో, ఈ జగత్తు, ఏది వృద్ధాప్యం, మరణం, బాధలు మొదలైనవో—ఈ అన్నీ కూడా ఆ మహత్తరమైన, శుభమైన, చైతన్య ఆకాశమే.
నిర్వివిత్సో నిరాభాసో నిరిచ్ఛో నిర్మనా మునిః । భూత్వా నిరాత్మా నిర్వాణస్ తిష్ఠ సన్తిష్ఠసే యథా
ఏ ఆశ లేకుండా, ఏ రూపం లేకుండా, ఏ కోరిక లేకుండా, మనస్సు లేకుండా, ఆత్మ భావన లేకుండా, నిశ్చలంగా, ముక్తిగా ఉండే మునిగా మారి, నీవు ఎలా ఉన్నావో అలా ఉండిపో.
గతేచ్ఛామననం శాన్తమ్ అనన్తస్స్థమ్ అభావనమ్ । వ్యవహారో ఽస్తు తే మా వా స్పన్దాస్పన్దైర్ యథానిలః
కోరికలు, ఆలోచనలు పోయిన తర్వాత, శాంతంగా, అనంతంగా, ఏ భావన లేకుండా ఉన్నప్పుడు, నీ ప్రవర్తన గాలిలా—కదిలినా, కదలకపోయినా—ఉండాలి లేదా ఉండకపోయినా పరవాలేదు.
నిర్వాసనా నిష్కలనా శాన్తా పురుషతాస్తు తే । శాస్త్రేణ యన్త్రవాహేన వాహ్యా దారుమయీ యథా
నీ వ్యక్తిత్వం ఏ వాసనలూ లేకుండా, ఏ భేదాలు లేకుండా, శాంతంగా ఉండాలి. అది శాస్త్రం వల్లా, యంత్రం నడిపినట్లు అయినా, బొమ్మలా నిశ్చలంగా ఉండాలి.
భూతాలోకో ఽస్తు మాన్తస్ తే స చాస్నేహస్య బాహ్యగః । అనిర్దేశ్యపరాలోకశ్ చిత్రదీపవద్ ఆస్యతామ్
భూతాలయము బయటే ఉండనీ, నీవు అసక్తుడవైతే అది నీకు బయటిదే. వర్ణించలేని పరలోకము, అద్భుతమైన దీపంలా, అది ఎలా ఉందో అలాగే ఉండనీ.
నిర్వాసనస్య విరసస్య నిరేషణస్య శాస్త్రాద్ ఋతే క ఇవ విత్త్వవినోదహేతుః । శాస్త్రార్థసఞ్చలనమ్ అప్య్ అలమ్ అస్య తస్య సంవేదనేష్వ్ అనభిసన్ధిమ్ అతẖ ఖరూపమ్
వాంఛలు లేని వానికి, రుచి లేని వానికి, వెతకని వానికి, శాస్త్రం తప్ప మరేదైనా జ్ఞానం లేదా ఆనందం కోసం ప్రయత్నించడంలో ప్రయోజనం ఏముంది? శాస్త్రార్థం కొంత కదిలినా చాలు, ఎందుకంటే అతని జ్ఞానంలో ఎలాంటి స్వార్థం ఉండదు. అందుకే అది మామూలుగానే ఉంటుంది.
సఞ్జాతకృత్రిమక్షీణసంసృతిప్రత్యయḫ పుమాన్ । అసఙ్కల్పో న సఙ్కల్పం వేత్తి తేనాసద్ ఏవ సః
కృత్రిమంగా కలిగిన, క్షీణించిన సంసార భావనలు పోయినవాడు, సంకల్పాలు లేని వాడు, ఆ సంకల్పాలను తెలుసుకోడు. అందుకే అతడు నిజంగా లేడనే చెప్పాలి.
శ్వాసాన్ మ్లానిర్ ఇవాదర్శే కుతో ఽప్య్ అహమ్ ఇతి స్థితా । విద్ ధి సాకారణా దృష్టా నశ్యత్య్ ఆశు న లభ్యతే
ఉపిరి మసకబారినట్లు అద్దంలో కనిపించడంలా, 'నేను' అనే భావన ఎక్కడోంచో పుట్టుకొస్తుంది. దాని కారణం తెలిసినప్పుడు, అది వెంటనే పోయిపోతుంది, మళ్లీ దొరకదు అని తెలుసుకో.
యస్య క్షీణావరణతా శాన్తసన్దేహతోదితా । పరమామృతపూర్ణాత్మా సత్తయైవ స రాజతే
యావనికలు తొలగిపోయి, సందేహాలు నశించి, పరమ అమృతంతో అంతరాత్మ నిండిపోయిన వాడు, తన స్వరూపంతోనే ప్రకాశిస్తాడు.
సర్వసన్దేహదుẖఖాన్తమిహికామాతరిశ్వనా । భాతి భాస్వద్ధియా దేశస్ తేన పూర్ణేన్దునేవ ఖమ్
అన్ని సందేహాలు, దుఃఖాలు ముగిసిపోయిన చోట, మబ్బు గాలితో తొలగినట్లుగా, ఆ స్థలం ప్రకాశవంతమైన బుద్ధితో మెరిసిపోతుంది; అది పూర్ణచంద్రునితో ఆకాశం నిండినట్లే.
విసంసృతిర్ అసన్దేహో లబ్ధజ్యోతిర్ నిరావృతిః । శరదాకాశవిశదో జ్ఞేనైవ జ్ఞాయతే బుధః
బంధనాల నుండి విముక్తి, సందేహరాహిత్యం, అంతరాలోకాన్ని పొందడం, అడ్డంకులు లేకపోవడం—ఇవి autumn ఆకాశంలా స్పష్టంగా, జ్ఞానులు మాత్రమే తెలుసుకోగలుగుతారు.
నిస్సఙ్కల్పో నిరాధారశ్ శాన్తస్ స్పర్శాత్ పవిత్రతామ్ । అన్తశ్శీతల ఆధత్తే బ్రహ్మలోకాద్ ఇవానిలః
ఆలోచనలు లేని వాడు, ఆధారాలు లేకుండా, శాంతంగా, స్పర్శతో పవిత్రతను పొంది, తనలో చల్లదనం పొందుతాడు; అది బ్రహ్మలోకంనుంచి వచ్చే గాలి లాంటిది.
అసద్రూపోపలమ్భానామ్ ఇయం వస్తుస్వభావతా । యత్ సర్గవేదనం స్వప్నవన్ధ్యాపుత్రోపలమ్భవత్
ఇది వస్తువుల సహజ స్వభావం — మనం సృష్టిని అనుభవించడమూ, కలలో చూసినదాన్నీ, పిల్లలు పుట్టని మహిళకు కుమారుడున్నట్టు ఊహించడమూ, అన్నీ వాస్తవంగా లేనివే.
అవిద్యమానమ్ ఏవేదం జగద్ యద్ అనుభూయతే । అసద్రూపోపలమ్భస్య సైషా వస్తుస్వభావతా
ఈ లోకం మనకు అనుభవమవుతున్నా, నిజంగా లేదు. వాస్తవంగా లేనిదాన్ని చూడడమే వస్తువుల సహజ స్వభావం.
అసత్యేష్వ్ ఏవ సంసారేష్వ్ ఆస్తామ్ అర్థḫ కుతో భవేత్ । స్వర్గాపవర్గయోశ్ శబ్దావ్ ఏవ వన్ధ్యాసుతోపమౌ
ఈ అసత్యమైన సంసారాల్లో ఏదైనా అర్థం ఉందనుకోండి — అది ఎలా సాధ్యం? స్వర్గం, మోక్షం అన్నీ మాటలే, పిల్లలు పుట్టని మహిళకు కుమారుడు ఉన్నట్టు ఊహించడమే.
జగద్ బ్రహ్మతయా సత్యమ్ అనిర్మితమ్ అభావితమ్ । అనిష్ఠితం చాన్యథా తు నాహం నావగతం చ తత్
ఈ లోకం పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా మాత్రమే సత్యం — అది సృష్టించబడలేదు, ఊహించబడలేదు, స్థిరంగా లేదు. వేరే విధంగా అయితే, నాకు అది తెలియదు, అది ఎవరికీ తెలియదు.
ఆత్మస్వభావవిశ్రాన్తేర్ ఇయం వస్తుస్వభావతా । యద్ అహన్తాదిసర్గాదిదృశ్యాద్యనుపలమ్భతా
ఆత్మ స్వభావంలో విశ్రాంతి పొందినప్పుడు, సృష్టి, అహంకారం, కనబడే ప్రతిదీ — ఇవన్నీ కనిపించకపోవడమే వస్తువుల అసలు స్వభావం అని అర్థం.
క్షణాద్ యోజనలక్షాన్తం ప్రాప్తే దేశాన్తరం త్వ్ ఇతః । చేతనే తస్య యద్ రూపం మార్గమధ్యే నిరఞ్జనమ్
ఒక క్షణంలోనే ఇక్కడినుంచి వంద యోజనాల దూరంలో ఉన్న ప్రదేశానికి చేరుకున్నప్పుడు, ప్రయాణమధ్యంలో ఉన్న ఆ చైతన్యం స్వరూపం నిర్మలంగా, కలుషితం కానిదిగా ఉంటుంది.
అస్పన్దవాతసదృశం ఖకోశాభాచ్ఛచిన్మయమ్ । అచేత్యం శాన్తమ్ ఉదితం లతావికసనోపమమ్
అది కదలని గాలిలా, గడిలో ఉన్న ఆకాశంలా, చైతన్యమే రూపంగా, అందరికీ అందని, నిశ్శబ్దంగా, లత పుష్పించునప్పుడు ఎలా ఉద్భవిస్తుందో అలా ప్రబలుతుంది.
సర్వస్య వస్తుజాతస్య తత్ స్వభావం విదుర్ బుధాః । సర్వోపలమ్భో గలతి తత్రస్థస్య వివేకినః
ప్రపంచంలోని ప్రతీ వస్తువుకీ ఇదే స్వభావమని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు. అక్కడ స్థిరంగా ఉండే వివేకి కి అన్ని అనుభూతులు, గ్రహణాలు పోతాయి.
సుషుప్తే స్వప్నధీర్ నాస్తి స్వప్నే నాస్తి సుషుప్తధీః । సర్గనిర్వాణయోర్ భ్రాన్తీ సుషుప్తస్వప్నయోర్ ఇవ
గాఢ నిద్రలో కలల మనస్సు ఉండదు; కలలో గాఢ నిద్రలో ఉండే మనస్సు ఉండదు. సృష్టి, లయాల మధ్య ఉండే అయోమయం కూడా గాఢ నిద్ర, కలల మధ్య ఉండే అయోమయంలా ఉంటుంది.
భ్రాన్తిర్ వస్తుస్వభావో ఽసౌ న స్వప్నో న సుషుప్తతా । న సర్గో న చ నిర్వాణం సత్యం శాన్తమ్ అశేషతః
ఈ అయోమయం అనేది వస్తువుల సహజ స్వభావమే; ఇది కల కాదు, గాఢ నిద్ర కాదు, సృష్టి కాదు, లయం కూడా కాదు. నిజమైనది పూర్తిగా శాంతంగా ఉంటుంది.
భ్రాన్తిస్ త్వ్ అసన్మాత్రమయీ ప్రేక్షితా చేన్ న లభ్యతే । శుక్తిరుప్యమ్ ఇవాసత్యం కిల సమ్ప్రాప్యతే కథమ్
ఈ అయోమయం అసలు లేనిదే అని పరిశీలిస్తే అది కనిపించదు; పుప్పొడి లోపల వెండి ఉన్నట్టు అనిపించినా, అది వాస్తవంగా ఎలా దొరుకుతుంది?
యన్ న లబ్ధం చ తన్ నాస్తి తేన భ్రాన్తేర్ న సమ్భవః । స్వభావాద్ ఉపలమ్భో ఽన్యో నాస్తి కశ్చన కస్యచిత్
ఏది దొరకదో అది ఉండదు; అందువల్ల అయోమయానికి ఉనికి లేదు. దాని స్వభావం తప్ప ఇంకెవరికి ఇంకేదీ అనుభవంలోకి రాదు.
స్వభావ ఏవ సర్వస్మై స్వదతే కిల సర్వదా । అనానైవ హి నానేవ కిం వాదైస్ స విభావ్యతామ్
ప్రతి ఒక్కరికీ తన స్వభావమే ఎప్పుడూ ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. అది వేర్వేరు గానీ, విడివిడిగా గానీ ఉండదు. అలాంటిది వాదాలతో ఎందుకు చర్చించాలి?
అస్వభావే మహద్ దుẖఖం స్వభావే కేవలం శమః । ఇతి బుద్ధ్యా విచార్యాన్తర్ యద్ ఇష్టం తద్ విధీయతామ్
తన స్వభావానికి విరుద్ధంగా ఉండడం వల్ల గొప్ప బాధ కలుగుతుంది; స్వభావంలో మాత్రం కేవలం శాంతి ఉంటుంది. కాబట్టి, బుద్ధితో ఆలోచించి, మనసుకు నచ్చినదాన్ని చేయాలి.
సూక్ష్మే బీజే ఽస్త్య్ అగస్ స్థూలో దృష్టమ్ ఇత్య్ ఉపపద్యతే । శివే ఽమూర్తే జగన్ మూర్తమ్ అస్తీత్య్ ఉత్తమసఙ్కథా
సూక్ష్మమైన విత్తనంలో స్థూలమైన చెట్టు ఉండటం మనం చూస్తూనే ఉంటాం. అలాగే, రూపరహితమైన శివునిలో ఈ జగత్తు వ్యక్తమవుతుంది — ఇదే గొప్ప ఉపదేశం.
రూపాలోకమనస్కారబుద్ధ్యహన్తాదయḫ పరే । స్వరూపభూతాస్ సలిలే ద్రవత్వమ్ ఇవ ఖాత్మకాః
రూపాలు, దృష్టి, సంకల్పాలు, బుద్ధి, అహంకారం మొదలైనవన్నీ పరమమైనవే. ఇవి వాటి స్వభావంలోనే ఉంటాయి, నీటిలో తేమలా, ఆకాశ స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి.