శాన్తాశేషవిశేషస్య నిరేషణవిశేషిణః । సత్తామ్ అసత్తాసదృశీం క ఆకలయితుం క్షమః
ప్రపంచ భేదాలన్నీ మిగలకుండా శాంతంగా, ఏదీ వెతకని స్వభావంతో ఉన్నవాడిలో, ఉండడమా లేక ఉండకపోవడమా అన్న తేడా కనిపెట్టగలవాడు ఎవరు?
మారైర్ న కిఞ్చిన్ మ్రియతే జీవైẖ కిఞ్చిన్ న జీవతి । శుద్ధసంవిన్మయస్యాస్య సమలోకస్య ఖస్య చ
ఈ శుద్ధమైన చైతన్యమయమైన లోకానికి, ఆకాశానికి కూడా, మరణదూతలు ఏమీ చంపలేవు; జీవదూతలు ఏదీ జీవింపజేయలేవు.
మిథ్యా లోకస్య కచతో భ్రాన్తీ మరణజన్మనీ । అసత్య్ అపి భ్రాన్తిభాజి మృగతృష్ణానదీతటే
ఈ లోకం అసత్యమే, మాయా పూటగొడుగు లాంటిది; జననం మరణం అన్నవి భ్రమ మాత్రమే. నిజంగా లేనప్పటికీ, అది మృగతృష్ణా నది ఒడ్డున కనిపించడంలా భ్రమకు లోనవుతుంది.
సమ్యక్పరీక్షితం యావన్ న భ్రాన్తిర్ న పరీక్షకః । న నామ జన్మమరణే కేవలం శాన్తమ్ అవ్యయమ్
యథావిధిగా విచారించినప్పుడు, భ్రమ కూడా ఉండదు, విచారించేవాడు కూడా ఉండడు. జననం మరణం అనే పేర్లే లేవు; శాంతమైన, అవినాశమైనదే మిగిలిపోతుంది.
దృశ్యాద్ యో విరతిం యాత ఆత్మారామశ్ శమం గతః । స సన్న్ ఏవాసదాభాసḫ పరితీర్ణభవార్ణవః
కనిపించే ప్రపంచం నుంచి మనసు వాపసు తీసుకుని, తనలో తానే ఆనందిస్తూ, శాంతిని పొందినవాడు, ఉన్నవాడే అయినా లేనట్టు కనిపిస్తాడు. అతడు జనన మరణాల సముద్రాన్ని దాటి పోయాడు.
దీపనిర్వాణనిర్వాణమ్ అస్తఙ్గతమనోమతిమ్ । ఆత్మన్య్ ఏవ శమం యాతం సన్తమ్ ఏవామలం విదుః
దీపం ఆరిపోయినట్టు, మనస్సు ఊహలు మాయమైనట్టు, తనలో తానే శాంతిని పొందినవాడిని నిజంగా నిర్మలుడని జ్ఞానులు అంటారు.
ఆబుద్ధ్యాది జగద్ దృశ్యం యస్మై న స్వదతే స్వతః । ఆకాశస్యేవ శాన్తస్య తమ్ ఆహుర్ ముక్తమ్ ఉత్తమాః
బుద్ధి మొదలుకొని ఈ లోకం తనంతట తానే ఆకర్షించని వాడిని, ఆకాశం లా శాంతంగా ఉన్న వాడిని, ఉత్తమ ముక్తులు నిజంగా విముక్తుడని అంటారు.
అహమ్ అస్త్య్ అవిచారేణ విచారేణాహమ్ అస్తి నో । అభావాద్ అహమర్థస్య క్వ జగత్ క్వ చ సంసృతిః
విచారణ లేకుండా 'నేను ఉన్నాను' అనిపిస్తుంది; విచారణతో 'నేను' అనే భావనే ఉండదు. ఆ 'నేను' అనే భావం లేకపోతే, లోకం ఎక్కడ? సంసారం ఎక్కడ?
సంవిత్సంవేదనాద్ ఏవ బుద్ధ్యాద్యాకారవత్ స్థితమ్ । రూపాలోకమనోరూపం జగద్ వేత్తి విదమ్బరమ్
చైతన్యం, అవగాహన రూపంలో, బుద్ధి మొదలైన రూపాలుగా నిలిచి, ఈ లోకం — రూపాలు, దృశ్యాలు, మనస్సులో కలిగే భావాల్లా కనిపించే — ఒక మాయాజాలంలా తెలుస్తుంది.
సర్వార్థశాన్తమనసస్ సతస్ సర్వాత్మనస్ తవ । సర్వథా సర్వదా సార్వం సర్వమ్ ఆచరణం శివమ్
నీ మనస్సు సంపూర్ణంగా ప్రశాంతంగా ఉండి, నీ సత్తా అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉన్నప్పుడు, ఎప్పుడైనా, ఎక్కడైనా, ఏ పని చేసినా, అవన్నీ శుభమే అవుతాయి.
యత్ కరోషి యద్ అశ్నాసి యజ్ జుహోషి దదాసి యత్ । యచ్ చ పశ్యసి హంస్య్ ఏషి తత్ సర్వం శివమ్ అవ్యయమ్
నీవు చేసే పని ఏదైనా, తినేది ఏదైనా, అర్పించేది, ఇస్తది, చూస్తది, వదిలేది, కోరేది ఏదైనా — ఇవన్నీ శాశ్వతంగా శుభమే.
యద్ అహమ్ యత్ త్వమ్ ఆశా యద్ యత్ క్రియాకాలఖాదయః । యల్ లోకాలోకగిరయస్ తచ్ చిద్వ్యోమ శివం తతమ్
నేను అనే భావన, నీవు అనే భావన, ఆశ, చేసే పనులు, కాలమూ దాని విభాగాలు, లోకాలు, లోకాంతరాలు, పర్వతాలు — ఇవన్నీ చైతన్యాకాశంతో శుభంగా నిండిపోయి ఉన్నాయి.
యద్ రూపలోకమననం యత్ కాలత్రితయం జగత్ । యజ్ జరామరణార్త్యాది తన్ మహాచిన్నభశ్ శివమ్
ఏది రూపమై కనిపించేదో, ఏది లోకమో, ఏది మనస్సులో ఆలోచనలై ఉన్నదో, ఏది గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు కాలమో, ఈ జగత్తు, ఏది వృద్ధాప్యం, మరణం, బాధలు మొదలైనవో—ఈ అన్నీ కూడా ఆ మహత్తరమైన, శుభమైన, చైతన్య ఆకాశమే.
నిర్వివిత్సో నిరాభాసో నిరిచ్ఛో నిర్మనా మునిః । భూత్వా నిరాత్మా నిర్వాణస్ తిష్ఠ సన్తిష్ఠసే యథా
ఏ ఆశ లేకుండా, ఏ రూపం లేకుండా, ఏ కోరిక లేకుండా, మనస్సు లేకుండా, ఆత్మ భావన లేకుండా, నిశ్చలంగా, ముక్తిగా ఉండే మునిగా మారి, నీవు ఎలా ఉన్నావో అలా ఉండిపో.
గతేచ్ఛామననం శాన్తమ్ అనన్తస్స్థమ్ అభావనమ్ । వ్యవహారో ఽస్తు తే మా వా స్పన్దాస్పన్దైర్ యథానిలః
కోరికలు, ఆలోచనలు పోయిన తర్వాత, శాంతంగా, అనంతంగా, ఏ భావన లేకుండా ఉన్నప్పుడు, నీ ప్రవర్తన గాలిలా—కదిలినా, కదలకపోయినా—ఉండాలి లేదా ఉండకపోయినా పరవాలేదు.
నిర్వాసనా నిష్కలనా శాన్తా పురుషతాస్తు తే । శాస్త్రేణ యన్త్రవాహేన వాహ్యా దారుమయీ యథా
నీ వ్యక్తిత్వం ఏ వాసనలూ లేకుండా, ఏ భేదాలు లేకుండా, శాంతంగా ఉండాలి. అది శాస్త్రం వల్లా, యంత్రం నడిపినట్లు అయినా, బొమ్మలా నిశ్చలంగా ఉండాలి.
భూతాలోకో ఽస్తు మాన్తస్ తే స చాస్నేహస్య బాహ్యగః । అనిర్దేశ్యపరాలోకశ్ చిత్రదీపవద్ ఆస్యతామ్
భూతాలయము బయటే ఉండనీ, నీవు అసక్తుడవైతే అది నీకు బయటిదే. వర్ణించలేని పరలోకము, అద్భుతమైన దీపంలా, అది ఎలా ఉందో అలాగే ఉండనీ.
నిర్వాసనస్య విరసస్య నిరేషణస్య శాస్త్రాద్ ఋతే క ఇవ విత్త్వవినోదహేతుః । శాస్త్రార్థసఞ్చలనమ్ అప్య్ అలమ్ అస్య తస్య సంవేదనేష్వ్ అనభిసన్ధిమ్ అతẖ ఖరూపమ్
వాంఛలు లేని వానికి, రుచి లేని వానికి, వెతకని వానికి, శాస్త్రం తప్ప మరేదైనా జ్ఞానం లేదా ఆనందం కోసం ప్రయత్నించడంలో ప్రయోజనం ఏముంది? శాస్త్రార్థం కొంత కదిలినా చాలు, ఎందుకంటే అతని జ్ఞానంలో ఎలాంటి స్వార్థం ఉండదు. అందుకే అది మామూలుగానే ఉంటుంది.
సఞ్జాతకృత్రిమక్షీణసంసృతిప్రత్యయḫ పుమాన్ । అసఙ్కల్పో న సఙ్కల్పం వేత్తి తేనాసద్ ఏవ సః
కృత్రిమంగా కలిగిన, క్షీణించిన సంసార భావనలు పోయినవాడు, సంకల్పాలు లేని వాడు, ఆ సంకల్పాలను తెలుసుకోడు. అందుకే అతడు నిజంగా లేడనే చెప్పాలి.
శ్వాసాన్ మ్లానిర్ ఇవాదర్శే కుతో ఽప్య్ అహమ్ ఇతి స్థితా । విద్ ధి సాకారణా దృష్టా నశ్యత్య్ ఆశు న లభ్యతే
ఉపిరి మసకబారినట్లు అద్దంలో కనిపించడంలా, 'నేను' అనే భావన ఎక్కడోంచో పుట్టుకొస్తుంది. దాని కారణం తెలిసినప్పుడు, అది వెంటనే పోయిపోతుంది, మళ్లీ దొరకదు అని తెలుసుకో.
యస్య క్షీణావరణతా శాన్తసన్దేహతోదితా । పరమామృతపూర్ణాత్మా సత్తయైవ స రాజతే
యావనికలు తొలగిపోయి, సందేహాలు నశించి, పరమ అమృతంతో అంతరాత్మ నిండిపోయిన వాడు, తన స్వరూపంతోనే ప్రకాశిస్తాడు.
సర్వసన్దేహదుẖఖాన్తమిహికామాతరిశ్వనా । భాతి భాస్వద్ధియా దేశస్ తేన పూర్ణేన్దునేవ ఖమ్
అన్ని సందేహాలు, దుఃఖాలు ముగిసిపోయిన చోట, మబ్బు గాలితో తొలగినట్లుగా, ఆ స్థలం ప్రకాశవంతమైన బుద్ధితో మెరిసిపోతుంది; అది పూర్ణచంద్రునితో ఆకాశం నిండినట్లే.
విసంసృతిర్ అసన్దేహో లబ్ధజ్యోతిర్ నిరావృతిః । శరదాకాశవిశదో జ్ఞేనైవ జ్ఞాయతే బుధః
బంధనాల నుండి విముక్తి, సందేహరాహిత్యం, అంతరాలోకాన్ని పొందడం, అడ్డంకులు లేకపోవడం—ఇవి autumn ఆకాశంలా స్పష్టంగా, జ్ఞానులు మాత్రమే తెలుసుకోగలుగుతారు.
నిస్సఙ్కల్పో నిరాధారశ్ శాన్తస్ స్పర్శాత్ పవిత్రతామ్ । అన్తశ్శీతల ఆధత్తే బ్రహ్మలోకాద్ ఇవానిలః
ఆలోచనలు లేని వాడు, ఆధారాలు లేకుండా, శాంతంగా, స్పర్శతో పవిత్రతను పొంది, తనలో చల్లదనం పొందుతాడు; అది బ్రహ్మలోకంనుంచి వచ్చే గాలి లాంటిది.
అసద్రూపోపలమ్భానామ్ ఇయం వస్తుస్వభావతా । యత్ సర్గవేదనం స్వప్నవన్ధ్యాపుత్రోపలమ్భవత్
ఇది వస్తువుల సహజ స్వభావం — మనం సృష్టిని అనుభవించడమూ, కలలో చూసినదాన్నీ, పిల్లలు పుట్టని మహిళకు కుమారుడున్నట్టు ఊహించడమూ, అన్నీ వాస్తవంగా లేనివే.
అవిద్యమానమ్ ఏవేదం జగద్ యద్ అనుభూయతే । అసద్రూపోపలమ్భస్య సైషా వస్తుస్వభావతా
ఈ లోకం మనకు అనుభవమవుతున్నా, నిజంగా లేదు. వాస్తవంగా లేనిదాన్ని చూడడమే వస్తువుల సహజ స్వభావం.
అసత్యేష్వ్ ఏవ సంసారేష్వ్ ఆస్తామ్ అర్థḫ కుతో భవేత్ । స్వర్గాపవర్గయోశ్ శబ్దావ్ ఏవ వన్ధ్యాసుతోపమౌ
ఈ అసత్యమైన సంసారాల్లో ఏదైనా అర్థం ఉందనుకోండి — అది ఎలా సాధ్యం? స్వర్గం, మోక్షం అన్నీ మాటలే, పిల్లలు పుట్టని మహిళకు కుమారుడు ఉన్నట్టు ఊహించడమే.
జగద్ బ్రహ్మతయా సత్యమ్ అనిర్మితమ్ అభావితమ్ । అనిష్ఠితం చాన్యథా తు నాహం నావగతం చ తత్
ఈ లోకం పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా మాత్రమే సత్యం — అది సృష్టించబడలేదు, ఊహించబడలేదు, స్థిరంగా లేదు. వేరే విధంగా అయితే, నాకు అది తెలియదు, అది ఎవరికీ తెలియదు.
ఆత్మస్వభావవిశ్రాన్తేర్ ఇయం వస్తుస్వభావతా । యద్ అహన్తాదిసర్గాదిదృశ్యాద్యనుపలమ్భతా
ఆత్మ స్వభావంలో విశ్రాంతి పొందినప్పుడు, సృష్టి, అహంకారం, కనబడే ప్రతిదీ — ఇవన్నీ కనిపించకపోవడమే వస్తువుల అసలు స్వభావం అని అర్థం.
క్షణాద్ యోజనలక్షాన్తం ప్రాప్తే దేశాన్తరం త్వ్ ఇతః । చేతనే తస్య యద్ రూపం మార్గమధ్యే నిరఞ్జనమ్
ఒక క్షణంలోనే ఇక్కడినుంచి వంద యోజనాల దూరంలో ఉన్న ప్రదేశానికి చేరుకున్నప్పుడు, ప్రయాణమధ్యంలో ఉన్న ఆ చైతన్యం స్వరూపం నిర్మలంగా, కలుషితం కానిదిగా ఉంటుంది.