చిద్వారిణి జగత్తుఙ్గతరఙ్గద్రవరూపిణి । కిం కదా కథమ్ ఉత్పన్నం కిం శాన్తం చ కదా కథమ్
చైతన్యము అనెడు నీటిలో ఈ లోకము అలలవలె లయమై, ఎప్పుడు, ఎలా, ఏదినుండి పుట్టిందో, ఎప్పుడు, ఎలా, ఎక్కడ కలిసిపోయిందో ఎవరికీ తెలియదు.
శాన్తే మహాచిదాకాశే జగచ్ఛూన్యత్వశాలిని । చేత్యాసమ్భవతస్ సన్తి నోదయాస్తమయోక్తయః
ప్రపంచము లేని ఆ పరమ చైతన్యము నిండిన ప్రశాంతమైన ఆ విస్తారంలో, వస్తువులు పుట్టే అవకాశమే లేకపోవడం వల్ల, పుట్టుక లేదా లయ గురించి చెప్పే మాటలు అక్కడ ఉండవు.
పర్వతా గగనాయన్తే గగనం పర్వతాయతే । సంవేదనప్రయోగేణ బ్రహ్మణస్ సర్గతాస్థితౌ
పర్వతాలు ఆకాశంలా కనిపించవచ్చు, ఆకాశం పర్వతంలా అనిపించవచ్చు; మన అనుభవం వల్లే బ్రహ్మలో సృష్టి, లయం అనేవి ఉంటాయి.
సంవిచ్చూర్ణప్రయోగేణ నిమేషార్ధేన యోగినః । కుర్వన్తి జగద్ ఆకాశమ్ ఆకాశం త్రిజగన్తి హి
యోగులు చైతన్యపు పొడి శక్తిని ఉపయోగించి, కంటిపాప మూసేలోపే, ఆకాశం నుండి లోకాలను, మూడు లోకాల నుండి ఆకాశాన్ని సృష్టించగలరు.
సిద్ధసఙ్కల్పనగరాణ్య్ అసఙ్ఖ్యాని యథామ్బరే । తథా సర్గసహస్రాణి సన్తి తాని తు చిన్నభః
ఎలా ఆకాశంలో అనేక సిద్ధుల సంకల్పంతో ఏర్పడిన నగరాలు కనిపిస్తాయో, అలాగే చైతన్యాకాశంలో సహస్రాదిక సృష్టులు ఉన్నాయి.
మహార్ణవే యథావర్తా అన్యోఽన్యమ్ అపి మిశ్రితాః । పృథగ్ ఏవావతిష్ఠన్తే వ్యతిరిక్తా న తే తతః
ఎలా మహాసముద్రంలో ఉన్న చక్రాలు పరస్పరం కలిసిపోతూ కూడా వేరుగా ఉంటాయో, అలాగే ఈ సృష్టులు కూడా వేరువేరుగా నిలుస్తాయి.
సర్గాత్ సర్గాన్తరాలోకో యḫ ప్రబుద్ధస్య యోగినః । సిద్ధలోకాన్తరప్రాప్తిస్ సైవేతి విబుధోక్తయః
ఒక సృష్టి నుండి మరొక సృష్టికి మధ్య ఉన్న ఖాళీని, జ్ఞానముగల యోగికి సిద్ధుల లోకాల్లోకి చేరడం అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
అవినాశీని భూతాని స్థితాని పరమే శివే । వ్యోమ్నీవ శూన్యతోల్లాసాస్ సర్గవర్గా నిరర్గలాః
ప్రాణులు నశించని వారు, పరమశివునిలో స్థిరంగా ఉంటారు. ఆకాశంలో ఖాళీ వెలుగు ఎలా నిరోధం లేకుండా వ్యాపిస్తుందో, సృష్టుల సమూహాలు కూడా అంతే స్వేచ్ఛగా ఉంటాయి.
పరమార్థనిజామోదాస్ సహజాస్ సర్గవిభ్రమాః । నోద్యన్తి నోపశామ్యన్తి లేఖా ఇవ శిలోదరే
పరమార్థమైన నిజమైన ఆనందాలు, సహజంగా ఉన్న సృష్టి మాయలు, ఇవి ఎప్పుడూ పుట్టవు, ఎప్పుడూ అంతమవు. ఇవి రాయి లోపల ఉన్న గీతల్లా మారని వాటివే.
అన్యోఽన్యం కుసుమామోదా మిలితా అప్య్ అమిశ్రితాః । వ్యోమరూపాస్ తథా సర్గా అన్యోఽన్యం సిద్ధభూమయః
పువ్వుల సువాసనలు కలిసినా కలవని విధంగా ఉంటాయి. అలాగే సృష్టులు ఆకాశ స్వరూపంలో ఉంటాయి. సిద్ధుల లోకాలు కూడా పరస్పరం కలవకుండా వేరుగా ఉంటాయి.
సఙ్కల్పాకాశరూపత్వాత్ సర్వార్థానుభవస్థితేః । తనుసఙ్కల్పమోహానాం సత్యాశ్ శాపవరోక్తయః
అన్ని విషయాలు మనసులో ఊహల ఆకాశంలా ఉంటాయి, అనుభూతులు అందులోనే స్థిరంగా ఉంటాయి. క్షుద్రమైన ఊహల్లో మాయలో పడినవారికి శాపాలు, వరాలు నిజంగా ఫలిస్తాయి.
న జ్ఞానవాదితా సత్యా న చ బాహ్యార్థవాదితా । యథావేదనమ్ ఏతాని వేదనాని ఫలన్తి వః
జ్ఞానం గురించి చెప్పినదీ, బాహ్య విషయాల గురించి చెప్పినదీ నిజం కాదు. మీరు ఎలా అనుభవిస్తారో, ఆ అనుభూతులే మీకు ఫలిస్తాయి.
చితి చిత్త్వం యద్ అస్త్య్ అన్తర్ జగద్ ఇత్య్ ఏవ భాతి తత్ । భేదో ద్రవత్వపయసోర్ ఇవ నాత్రోపపద్యతే
మనస్సు లోపల ఉన్న చైతన్యం ప్రపంచంగా కనిపిస్తుంది. నీళ్లకూ వాటి తరళత్వానికీ తేడా లేనట్టు, ఇక్కడ కూడా వేరువేరు అని చెప్పలేం.
కాలో జగన్తి భువనాన్య్ అహమ్ అక్షవర్గస్ త్వ్ ఏతాని తత్ర చ తథేతి చ సర్వమ్ ఏకమ్ । చిద్వ్యోమ శాన్తమ్ అజమ్ అవ్యయమ్ ఈశ్వరాత్మ రాగాదయẖ ఖలు న కేచన సమ్భవన్తి
కాలం, లోకాలు, భువనాలు, నేను, ఇంద్రియ సమూహం—ఇవి అన్నీ, 'ఇలా ఉంది' అనే భావనతో కలిపి, ఒకటే. ఆ శాంతమైన, జన్మలేని, మారని, పరమాత్మ స్వరూపమైన చైతన్యాకాశంలో, రాగాదులు అసలు కలుగవు.
చిత్ పశ్యతి జగన్ మిథ్యా స్వవేదనవిబోధితా । వ్యోమ్ని మాయాఞ్జనాసిక్తా దృగ్ ఇవాచలనర్తనమ్
తన స్వీయ జ్ఞానంతో మేల్కొన్న చైతన్యం, ప్రపంచాన్ని అసత్యంగా చూస్తుంది. అది మాయా కాజల్ వేసిన కంటిలా, ఆకాశంలో పర్వతాల నాట్యం కనిపించడంలా ఉంటుంది.
బ్రహ్మసర్గశ్ చిత్తసర్గో ద్వావ్ ఏతౌ సదృశౌ మతౌ । పరమార్థస్వరూపత్వాద్ అక్షుబ్ధత్వాత్ సదైవ చ
బ్రహ్మ సృష్టి, మనస్సు సృష్టి—ఈ రెండూ ఒకే విధంగా భావించబడతాయి. ఎందుకంటే అవి పరమార్థ స్వరూపమైనవి, ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉంటాయి.
జ్ఞానరూపతయాబాహ్యం బాహ్యం చానుభవాత్ తథా । సత్యరూపమ్ అతస్ సత్యాం విద్ధి బాహ్యార్థరూపతామ్
జ్ఞానం స్వరూపంగా బయట ఉండదు, కానీ మనకు బయటగా అనిపిస్తుంది. అందువల్ల, నిజమైన స్వరూపం ఈ లోకాన్ని బయటగా కనిపించేలా చేయడమే అని తెలుసుకో.
బాహ్యార్థవాదవిజ్ఞానవాదయోర్ ఐక్యమ్ ఏవ నః । వేదనైకాత్మరూపత్వాత్ సర్వదా సదసత్స్థితేః
బయటి వస్తువుల సిద్ధాంతం, జ్ఞాన సిద్ధాంతం రెండూ మనకు ఒకటే. ఎందుకంటే అన్ని అనుభూతులు—అవి నిజమైనవైనా, అబద్ధమైనవైనా—ఒకే జ్ఞాన స్వరూపాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
అక్షుబ్ధా ఖానిలాలోకజలభూశాన్తిశాలినీ । తతా శూన్యా మహారమ్భా బ్రహ్మసత్తైవ సర్వతః
ఆకాశం, గాలి, వెలుగు, నీరు, భూమి—ఇవి అన్నీ ప్రశాంతంగా, అశాంతికి లోనవకుండా ఉంటాయి. అంతటా విస్తరించి, శూన్యంగా, మహత్తుగా, బ్రహ్మస్వరూపమే అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉంది.
తస్మిన్ సర్వం తతస్ సర్వం తత్ సర్వం సర్వతశ్ చ తత్ । తచ్ చ సర్వమయం నిత్యం తస్మై సర్వాత్మనే నమః
అందులోనే అన్నీ ఉన్నాయి; దానివల్లే అన్నీ ఉద్భవించాయి; అది అన్నిటిలోనూ ఉంది, అన్నింటికీ ఆధారం. అది ఎప్పటికీ అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటుంది. ఆ సర్వాత్మ స్వరూపునికి నమస్సులు.
చిన్మయత్వాద్ యదా చేత్యమ్ ఏతి ద్రష్టృచితైకతామ్ । తదా దృశ్యాఙ్గయైవైతచ్ చేత్యతే నాన్యయా చితా
చైతన్య స్వభావం వల్ల, తెలిసినది చూసేవాడి మనస్సుతో ఏకత్వం పొందినప్పుడు, అది కేవలం చూసే భాగం ద్వారానే తెలుసుకోబడుతుంది, మరే ఇతర మనస్సు ద్వారా కాదు.
యదా చిన్మాత్రమ్ ఏవేయం ద్రష్టృదర్శనదృశ్యదృక్ । తదానుభవనం తత్ర సర్వస్య ఫలితం స్థితమ్
ఈ చూసేవాడు, చూడటం, చూసినది అన్నీ కలిసిపోయి కేవలం చైతన్యమే అయినప్పుడు, అందరి అనుభవం అందులోనే పూర్తిగా స్థిరంగా ఉంటుంది.
ద్రష్టృదృశ్యే న యద్య్ ఏకమ్ అభవిష్యచ్ చిదాత్మకే । తద్ దృశ్యాస్వాదమ్ అజ్ఞాస్యన్ న ద్రష్టేక్షోర్ ఇవోపలః
చూసేవాడు, చూసినది రెండూ చైతన్య స్వరూపంలో ఒక్కటిగా లేకపోతే, చూసినదాని రుచి తెలిసేది కాదు; అది కన్ను లేని రాయి చూసినట్టు అవుతుంది.
చిన్మయత్వాచ్ చితౌ చేత్యం జలమ్ అప్స్వ్ ఇవ మజ్జతి । తేనానుభూతిర్ భవతి నాన్యథా కాష్ఠయోర్ ఇవ
చైతన్య స్వభావం వల్ల, తెలిసినది మనస్సులో నీరు నీటిలో కలిసినట్టు లయమవుతుంది. అందువల్ల అనుభూతి కలుగుతుంది; లేకపోతే, అది రెండు దుంపల మాదిరిగా వేరుగా ఉంటుంది.
సజాతీయైకతాభావాద్ యథా కాష్ఠం న చేతతి । దారు తద్వద్ అపి ద్రష్టా దృశ్యం నాజ్ఞాస్యద్ ఆజడమ్
ఒకే స్వభావం ఉన్నప్పుడు, మట్టికట్టెకు భావం ఉండదు. అలాగే, చూస్తున్నవాడు చూస్తున్నది జడమైతే, దాన్ని గ్రహించలేడు.
యాదృక్సత్తాని కాష్ఠాని తాదృగ్రూపం స్వచేతనమ్ । జానన్తి నేతరత్ తస్మాద్ దృశ్యచిద్దృశ్యచేతనమ్
మట్టికట్టెకు ఉన్న జీవం, అదే రకమైనదాన్ని మాత్రమే తెలుసుతుంది, వేరేదాన్ని కాదు. అందువల్ల, చూస్తున్నదానికి ఉన్న చైతన్యం, చూస్తున్నదానినే తెలుసుతుంది.
మహాచిదాత్మతైవాస్తి జలానిలధరాశ్మనామ్ । నైతేషు స్పన్దబుద్ధ్యాది ప్రాణజీవాద్యభావతః
నీరు, గాలి, భూమి, రాయి వీటిలో మహాచైతన్యమే ఉంది. వీటిలో చలనం, బుద్ధి, ప్రాణం లేవు, ఎందుకంటే ప్రాణులు, జీవశక్తి ఉండవు.
ప్రాణబుద్ధ్యాదయస్ సత్తాం భావనావశతో గతాః । భావనా చిచ్చమత్కారస్ స యథేచ్ఛమ్ ఉదేతి చ
ప్రాణం, బుద్ధి మొదలైనవి మన ఊహ వల్లే ఉనికిలోకి వస్తాయి. ఊహ అనేది చైతన్యానికి అద్భుతం, అది మన ఇష్టానుసారం ప్రబలుతుంది.
జగత్తయా శాన్తతయా బ్రహ్మసత్తావతిష్ఠతే । పుంస్తయాగతయేవాత్మా రేతోవటకణీకయోః
ఈ లోకమంతా తన శాంతత ద్వారా బ్రహ్మస్వరూపంలో నిలిచి ఉంటుంది; అది యథార్థంగా మన ఆత్మ శుక్లంలోనూ, మర్రిచెట్టు విత్తనంలోనూ ఉండే విధానంలా ఉంటుంది.
సర్వాఙ్గాణుమయం వీర్యం యో యస్మాద్ అఙ్గతో ఽణుకః । స స తత్ తద్ భవత్య్ అఙ్గం వీర్యం చ స్వాత్మని స్థితమ్
ప్రతి అవయవంలోనూ, ప్రతి కణంలోనూ ఉన్న శక్తి, ఏ అవయవం నుంచి వచ్చిందో అది అదే అవయవంగా మారుతుంది; ఆ శక్తి ఎప్పుడూ తనలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది.