చిత్త్వాద్ అనుభవత్య్ ఏతామ్ అసత్యామ్ ఏవ దేహితామ్ । అవినష్టైవ చిచ్ఛక్తిస్ స్వప్నే స్వమరణం యథా
మనస్సు వల్ల, ఈ అసత్యమైన శరీరభావాన్ని అనుభవిస్తుంది. అయినా, చైతన్యశక్తి నశించదు; కలలో మన మరణాన్ని అనుభవించినా అది నిజంగా జరగనట్టు.
వ్యోమ్న్య్ అసత్యమ్ అవస్తుత్వాత్ సత్యం చానుభవాద్ యథా । నీలత్వం తద్వద్ ఈశే ఽస్మిన్ సర్గో నాసన్ న సన్మయః
ఆకాశంలో అసత్యం దానికి అసలు సారం లేకపోవడంవల్ల, సత్యం అనుభవం వల్ల. నీలిమను ఊహించుకున్నట్టు, ఈ సృష్టి కూడా పూర్తిగా లేనిది కాదు, పూర్తిగా ఉన్నదీ కాదు.
యథా శూన్యత్వనభసోర్ యథా స్పన్దనభస్వతోః । భేదో నాస్తి తథా సర్గబ్రహ్మణోర్ ఏకరూపయోః
ఎలా ఖాళీదనం, ఆకాశం వేరు కాదో, అలాగే అలలు, అలలు ఎగిసే ఆకాశం వేరు కాదో, అచ్చంగా అలాగే సృష్టి, బ్రహ్మం రెండూ ఒకటే స్వరూపంగా ఉంటాయి, వాటికి ఎలాంటి తేడా ఉండదు.
నేహ సఞ్జాయతే కిఞ్చిజ్ జగదాది న నశ్యతి । స్వప్నో నిద్రాగతస్యేవ కేవలం ప్రతిభాసతే
ఇక్కడ ఏదీ పుట్టదు, ఈ లోకం గానీ, ఇంకేదైనా గానీ, ఏదీ నశించదు కూడా. ఇవన్నీ నిద్రలో కలలాగా కేవలం కనిపించేవే.
అవిద్యమానే పృథ్వ్యాదౌ ప్రతిభామాత్రరూపిణి । సర్గే క ఇవ సంరమ్భస్ త్యాగాదానైశ్ చిదమ్బరే
భూమి మొదలైనవి నిజంగా లేవు, ఇవన్నీ కేవలం కనిపించేవే. అప్పుడు సృష్టిలో ఎలాంటి కలవరం, తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం లాంటివి చైతన్య ఆకాశంలో ఎలా ఉంటాయి?
న దేహప్రతిభాతో ఽస్తి బుద్ధ్యాదికరణాన్వితా । కేవలం బ్రహ్మ చిన్మాత్రమ్ ఏవమ్ ఆత్మన్య్ అవస్థితమ్
ఇక్కడ బుద్ధి మొదలైన ఇంద్రియాలతో కూడిన శరీర రూపం లేదు. కేవలం బ్రహ్మం అనే శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే ఆత్మలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
బుద్ధ్యాదేẖ కరణత్వం చ ద్వైతైక్యాసమ్భవాన్ న సత్ । అనేనేదం క్రియత ఇత్య్ అస్యార్థస్యాత్యసమ్భవాత్
బుద్ధి మొదలైనవాటికి చేసే శక్తి నిజంగా లేదు. ఎందుకంటే, రెండుగా లేదా ఒక్కటిగా ఉండడం అసాధ్యమే. 'ఇది దానివల్ల జరిగింది' అనే భావన కూడా అసలు సంభవించదు.
అహేతుర్ అక్రమం భాతి చితి కల్పక్రియాగణః । క్షణేనైవ యథా స్వప్నే మృతిజన్మాబ్ధిసన్తరాః
మనస్సులో ఊహించబడే ఎన్నో పనులు కారణం లేకుండా, వరుస లేకుండా కనిపిస్తాయి. కలలో పుట్టడం, చనిపోవడం, సముద్రాన్ని దాటి పోవడం ఒక్క క్షణంలో జరిగిపోతున్నట్టు ఇవన్నీ అనిపిస్తాయి.
ఖమ్ ఏవ పృథ్వీ ఖం శైలాẖ ఖమ్ ఏవ దృఢభిత్తయః । ఖమ్ ఏవ లోకాస్ స్పన్దẖ ఖం సర్గసంవేదనే చితేః
ఆకాశమే భూమి, ఆకాశమే పర్వతాలు, ఆకాశమే గట్టి గోడలు. ఆకాశమే లోకాలు, కదలిక కూడా ఆకాశమే, మనస్సులో సృష్టి అనుభూతి కూడా ఆకాశమే.
వ్యోమభిత్తౌ జగచ్చిత్రం చిద్రఙ్గమయమ్ ఆతతమ్ । నోదేతి నాస్తమ్ ఆయాతి న తామ్యతి న శామ్యతి
ఆకాశపు తెరపై, చైతన్యంతో కూడిన ఈ జగత్తు చిత్రంగా విస్తరించి ఉంది. ఇది పుట్టదు, మాయమవదు, బాధపడదు, శాంతించదు కూడా.
చిద్వారిణి జగత్తుఙ్గతరఙ్గద్రవరూపిణి । కిం కదా కథమ్ ఉత్పన్నం కిం శాన్తం చ కదా కథమ్
చైతన్యము అనెడు నీటిలో ఈ లోకము అలలవలె లయమై, ఎప్పుడు, ఎలా, ఏదినుండి పుట్టిందో, ఎప్పుడు, ఎలా, ఎక్కడ కలిసిపోయిందో ఎవరికీ తెలియదు.
శాన్తే మహాచిదాకాశే జగచ్ఛూన్యత్వశాలిని । చేత్యాసమ్భవతస్ సన్తి నోదయాస్తమయోక్తయః
ప్రపంచము లేని ఆ పరమ చైతన్యము నిండిన ప్రశాంతమైన ఆ విస్తారంలో, వస్తువులు పుట్టే అవకాశమే లేకపోవడం వల్ల, పుట్టుక లేదా లయ గురించి చెప్పే మాటలు అక్కడ ఉండవు.
పర్వతా గగనాయన్తే గగనం పర్వతాయతే । సంవేదనప్రయోగేణ బ్రహ్మణస్ సర్గతాస్థితౌ
పర్వతాలు ఆకాశంలా కనిపించవచ్చు, ఆకాశం పర్వతంలా అనిపించవచ్చు; మన అనుభవం వల్లే బ్రహ్మలో సృష్టి, లయం అనేవి ఉంటాయి.
సంవిచ్చూర్ణప్రయోగేణ నిమేషార్ధేన యోగినః । కుర్వన్తి జగద్ ఆకాశమ్ ఆకాశం త్రిజగన్తి హి
యోగులు చైతన్యపు పొడి శక్తిని ఉపయోగించి, కంటిపాప మూసేలోపే, ఆకాశం నుండి లోకాలను, మూడు లోకాల నుండి ఆకాశాన్ని సృష్టించగలరు.
సిద్ధసఙ్కల్పనగరాణ్య్ అసఙ్ఖ్యాని యథామ్బరే । తథా సర్గసహస్రాణి సన్తి తాని తు చిన్నభః
ఎలా ఆకాశంలో అనేక సిద్ధుల సంకల్పంతో ఏర్పడిన నగరాలు కనిపిస్తాయో, అలాగే చైతన్యాకాశంలో సహస్రాదిక సృష్టులు ఉన్నాయి.
మహార్ణవే యథావర్తా అన్యోఽన్యమ్ అపి మిశ్రితాః । పృథగ్ ఏవావతిష్ఠన్తే వ్యతిరిక్తా న తే తతః
ఎలా మహాసముద్రంలో ఉన్న చక్రాలు పరస్పరం కలిసిపోతూ కూడా వేరుగా ఉంటాయో, అలాగే ఈ సృష్టులు కూడా వేరువేరుగా నిలుస్తాయి.
సర్గాత్ సర్గాన్తరాలోకో యḫ ప్రబుద్ధస్య యోగినః । సిద్ధలోకాన్తరప్రాప్తిస్ సైవేతి విబుధోక్తయః
ఒక సృష్టి నుండి మరొక సృష్టికి మధ్య ఉన్న ఖాళీని, జ్ఞానముగల యోగికి సిద్ధుల లోకాల్లోకి చేరడం అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
అవినాశీని భూతాని స్థితాని పరమే శివే । వ్యోమ్నీవ శూన్యతోల్లాసాస్ సర్గవర్గా నిరర్గలాః
ప్రాణులు నశించని వారు, పరమశివునిలో స్థిరంగా ఉంటారు. ఆకాశంలో ఖాళీ వెలుగు ఎలా నిరోధం లేకుండా వ్యాపిస్తుందో, సృష్టుల సమూహాలు కూడా అంతే స్వేచ్ఛగా ఉంటాయి.
పరమార్థనిజామోదాస్ సహజాస్ సర్గవిభ్రమాః । నోద్యన్తి నోపశామ్యన్తి లేఖా ఇవ శిలోదరే
పరమార్థమైన నిజమైన ఆనందాలు, సహజంగా ఉన్న సృష్టి మాయలు, ఇవి ఎప్పుడూ పుట్టవు, ఎప్పుడూ అంతమవు. ఇవి రాయి లోపల ఉన్న గీతల్లా మారని వాటివే.
అన్యోఽన్యం కుసుమామోదా మిలితా అప్య్ అమిశ్రితాః । వ్యోమరూపాస్ తథా సర్గా అన్యోఽన్యం సిద్ధభూమయః
పువ్వుల సువాసనలు కలిసినా కలవని విధంగా ఉంటాయి. అలాగే సృష్టులు ఆకాశ స్వరూపంలో ఉంటాయి. సిద్ధుల లోకాలు కూడా పరస్పరం కలవకుండా వేరుగా ఉంటాయి.
సఙ్కల్పాకాశరూపత్వాత్ సర్వార్థానుభవస్థితేః । తనుసఙ్కల్పమోహానాం సత్యాశ్ శాపవరోక్తయః
అన్ని విషయాలు మనసులో ఊహల ఆకాశంలా ఉంటాయి, అనుభూతులు అందులోనే స్థిరంగా ఉంటాయి. క్షుద్రమైన ఊహల్లో మాయలో పడినవారికి శాపాలు, వరాలు నిజంగా ఫలిస్తాయి.
న జ్ఞానవాదితా సత్యా న చ బాహ్యార్థవాదితా । యథావేదనమ్ ఏతాని వేదనాని ఫలన్తి వః
జ్ఞానం గురించి చెప్పినదీ, బాహ్య విషయాల గురించి చెప్పినదీ నిజం కాదు. మీరు ఎలా అనుభవిస్తారో, ఆ అనుభూతులే మీకు ఫలిస్తాయి.
చితి చిత్త్వం యద్ అస్త్య్ అన్తర్ జగద్ ఇత్య్ ఏవ భాతి తత్ । భేదో ద్రవత్వపయసోర్ ఇవ నాత్రోపపద్యతే
మనస్సు లోపల ఉన్న చైతన్యం ప్రపంచంగా కనిపిస్తుంది. నీళ్లకూ వాటి తరళత్వానికీ తేడా లేనట్టు, ఇక్కడ కూడా వేరువేరు అని చెప్పలేం.
కాలో జగన్తి భువనాన్య్ అహమ్ అక్షవర్గస్ త్వ్ ఏతాని తత్ర చ తథేతి చ సర్వమ్ ఏకమ్ । చిద్వ్యోమ శాన్తమ్ అజమ్ అవ్యయమ్ ఈశ్వరాత్మ రాగాదయẖ ఖలు న కేచన సమ్భవన్తి
కాలం, లోకాలు, భువనాలు, నేను, ఇంద్రియ సమూహం—ఇవి అన్నీ, 'ఇలా ఉంది' అనే భావనతో కలిపి, ఒకటే. ఆ శాంతమైన, జన్మలేని, మారని, పరమాత్మ స్వరూపమైన చైతన్యాకాశంలో, రాగాదులు అసలు కలుగవు.
చిత్ పశ్యతి జగన్ మిథ్యా స్వవేదనవిబోధితా । వ్యోమ్ని మాయాఞ్జనాసిక్తా దృగ్ ఇవాచలనర్తనమ్
తన స్వీయ జ్ఞానంతో మేల్కొన్న చైతన్యం, ప్రపంచాన్ని అసత్యంగా చూస్తుంది. అది మాయా కాజల్ వేసిన కంటిలా, ఆకాశంలో పర్వతాల నాట్యం కనిపించడంలా ఉంటుంది.
బ్రహ్మసర్గశ్ చిత్తసర్గో ద్వావ్ ఏతౌ సదృశౌ మతౌ । పరమార్థస్వరూపత్వాద్ అక్షుబ్ధత్వాత్ సదైవ చ
బ్రహ్మ సృష్టి, మనస్సు సృష్టి—ఈ రెండూ ఒకే విధంగా భావించబడతాయి. ఎందుకంటే అవి పరమార్థ స్వరూపమైనవి, ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉంటాయి.
జ్ఞానరూపతయాబాహ్యం బాహ్యం చానుభవాత్ తథా । సత్యరూపమ్ అతస్ సత్యాం విద్ధి బాహ్యార్థరూపతామ్
జ్ఞానం స్వరూపంగా బయట ఉండదు, కానీ మనకు బయటగా అనిపిస్తుంది. అందువల్ల, నిజమైన స్వరూపం ఈ లోకాన్ని బయటగా కనిపించేలా చేయడమే అని తెలుసుకో.
బాహ్యార్థవాదవిజ్ఞానవాదయోర్ ఐక్యమ్ ఏవ నః । వేదనైకాత్మరూపత్వాత్ సర్వదా సదసత్స్థితేః
బయటి వస్తువుల సిద్ధాంతం, జ్ఞాన సిద్ధాంతం రెండూ మనకు ఒకటే. ఎందుకంటే అన్ని అనుభూతులు—అవి నిజమైనవైనా, అబద్ధమైనవైనా—ఒకే జ్ఞాన స్వరూపాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
అక్షుబ్ధా ఖానిలాలోకజలభూశాన్తిశాలినీ । తతా శూన్యా మహారమ్భా బ్రహ్మసత్తైవ సర్వతః
ఆకాశం, గాలి, వెలుగు, నీరు, భూమి—ఇవి అన్నీ ప్రశాంతంగా, అశాంతికి లోనవకుండా ఉంటాయి. అంతటా విస్తరించి, శూన్యంగా, మహత్తుగా, బ్రహ్మస్వరూపమే అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉంది.
తస్మిన్ సర్వం తతస్ సర్వం తత్ సర్వం సర్వతశ్ చ తత్ । తచ్ చ సర్వమయం నిత్యం తస్మై సర్వాత్మనే నమః
అందులోనే అన్నీ ఉన్నాయి; దానివల్లే అన్నీ ఉద్భవించాయి; అది అన్నిటిలోనూ ఉంది, అన్నింటికీ ఆధారం. అది ఎప్పటికీ అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటుంది. ఆ సర్వాత్మ స్వరూపునికి నమస్సులు.