అహం జగద్ ఇతి జ్ఞప్తిẖ ఖే ఖస్యేవేయమ్ ఆస్థితా । చిదాత్మనో యథా వాయోస్ స్పన్దో నాత్రాస్తి కారణమ్
నేను జగత్తు అనే భావన ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంది. ఇది ఆకాశంలో ఆకాశం ఉన్నట్టే. చైతన్య స్వరూపునికి, గాలిలో అలజడి ఎలా కారణం లేకుండా వస్తుందో, ఇక్కడ కూడా ఏ కారణం లేదు.
చితశ్ చేత్యోన్ముఖత్వం యత్ తచ్ చిత్తం సైవ సంసృతిః । సేచ్ఛా తన్ముక్తతా ముక్తిర్ యుక్తిం జ్ఞాత్వేతి శామ్యతామ్
మనస్సు అనేది చైతన్యం వస్తువుల వైపు మొగ్గుచూపే స్వభావమే. అదే బంధనం. ఆ మొగ్గు లేకపోతే అదే విముక్తి. ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకుని మనసు శాంతించాలి.
ఇచ్ఛా భవత్వ్ అనిచ్ఛా వా సర్గో ఽస్తు ప్రలయో ఽస్తు వా । క్షతిర్ న కస్యచిత్ కాచిన్ న చ కిఞ్చిద్ ఇహాస్తి హి
ఇష్టమైతే కోరికలు ఉండొచ్చు, లేకపోయినా పరవాలేదు. సృష్టి జరిగినా, లయమైనా ఎవరికి ఏ నష్టమూ లేదు. ఇక్కడ నిజంగా ఏదీ ఉండదు.
ఇచ్ఛానిచ్ఛే సదసతీ భావాభావౌ సుఖాసుఖే । ఇత్య్ అత్ర కల్పనా వ్యోమ్ని సమ్భవన్తి న కాశ్చన
ఇష్టమూ, అనిష్టమూ, ఉండడమూ, లేకపోవడమూ, సుఖమూ, దుఃఖమూ — ఇవన్నీ చైతన్య విస్తారంలో కల్పనలే తప్ప, ఇక్కడ ఏవీ సంభవించవు.
ఇచ్ఛానాం తానవం యస్య దినానుదినమ్ ఆగతమ్ । వివేకశమతృప్తస్య తమ్ ఆహుర్ మోక్షభాగినమ్
ఎవరి కోరికలు రోజుకో రోజు తగ్గిపోతున్నాయో, వివేకంతో, మనశ్శాంతితో తృప్తిగా ఉన్నవాడైతే, అతడిని మోక్షాన్ని పొందే వాడని అంటారు.
ఇచ్ఛాక్షురికయా విద్ధే హృది శూలం ప్రవర్తతే । జయన్తి యత్ర నైతాని మణిమన్త్రౌషధాని వః
కోరిక అనే కత్తి మనసును గాయపరిచినప్పుడు బాధ కలుగుతుంది; అక్కడ ఇవి లేనప్పుడు, రత్నాలు, మంత్రాలు, మందులు ఏవీ పని చేయవు.
యẖ కార్యకారణాద్యూహాన్ కృతవాన్ పూర్వమ్ ఏవ తమ్ । సత్ప్రేక్షయా న పశ్యామో మిథ్యాభ్రమభరాద్ ఋతే
కారణం–ఫలితాల ఊహలను ముందే సృష్టించిన దానిని, మనం నిజమైన దృష్టితో చూడలేం; తప్పు మాయా మేఘాల వల్ల తప్ప.
భ్రమభూతేన కుర్మశ్ చేద్ వ్యవహారమ్ అవస్తునా । తత్ కస్మాత్ పరచిన్తాద్రిẖ కవలత్వం న నీయతే
అసత్యమైన దానితో మాయలో పడి వ్యవహరిస్తే, ఇతరుల ఆలోచనల పర్వతం మింగిపోతుందనే స్థితికి మనం ఎందుకు పోవడం లేదు?
అసతా వ్యవహారశ్ చేత్ ప్రేక్షామాత్రవినాశినా । క్రియతే శశశృఙ్గేణ తత్ కథం చ్ఛాద్యతే న ఖమ్
అసత్యమైన వాటితో వ్యవహారం చేస్తే, అవి చూసిన వెంటనే మాయమవుతాయి. అలాంటప్పుడు, కుందేలు కొమ్ముతో ఆకాశాన్ని కప్పినట్టు ఎలా కుదురుతుంది?
అహమ్భావాచ్ చిదాకాశో జాడ్యాతిశయతẖ క్షణాత్ । పాషాణతాం జలమ్ ఇవ మనస్త్వాద్ యాతి దేహతామ్
నేను అనే భావన వల్ల, ఆ చైతన్య ఆకాశం ఒక్కసారిగా మూర్ఖత్వానికి లోనవుతుంది. నీరు రాయి అయ్యేలా, మనస్సు కూడా దీని వల్ల శరీరరూపం దాల్చుతుంది.
చిత్త్వాద్ అనుభవత్య్ ఏతామ్ అసత్యామ్ ఏవ దేహితామ్ । అవినష్టైవ చిచ్ఛక్తిస్ స్వప్నే స్వమరణం యథా
మనస్సు వల్ల, ఈ అసత్యమైన శరీరభావాన్ని అనుభవిస్తుంది. అయినా, చైతన్యశక్తి నశించదు; కలలో మన మరణాన్ని అనుభవించినా అది నిజంగా జరగనట్టు.
వ్యోమ్న్య్ అసత్యమ్ అవస్తుత్వాత్ సత్యం చానుభవాద్ యథా । నీలత్వం తద్వద్ ఈశే ఽస్మిన్ సర్గో నాసన్ న సన్మయః
ఆకాశంలో అసత్యం దానికి అసలు సారం లేకపోవడంవల్ల, సత్యం అనుభవం వల్ల. నీలిమను ఊహించుకున్నట్టు, ఈ సృష్టి కూడా పూర్తిగా లేనిది కాదు, పూర్తిగా ఉన్నదీ కాదు.
యథా శూన్యత్వనభసోర్ యథా స్పన్దనభస్వతోః । భేదో నాస్తి తథా సర్గబ్రహ్మణోర్ ఏకరూపయోః
ఎలా ఖాళీదనం, ఆకాశం వేరు కాదో, అలాగే అలలు, అలలు ఎగిసే ఆకాశం వేరు కాదో, అచ్చంగా అలాగే సృష్టి, బ్రహ్మం రెండూ ఒకటే స్వరూపంగా ఉంటాయి, వాటికి ఎలాంటి తేడా ఉండదు.
నేహ సఞ్జాయతే కిఞ్చిజ్ జగదాది న నశ్యతి । స్వప్నో నిద్రాగతస్యేవ కేవలం ప్రతిభాసతే
ఇక్కడ ఏదీ పుట్టదు, ఈ లోకం గానీ, ఇంకేదైనా గానీ, ఏదీ నశించదు కూడా. ఇవన్నీ నిద్రలో కలలాగా కేవలం కనిపించేవే.
అవిద్యమానే పృథ్వ్యాదౌ ప్రతిభామాత్రరూపిణి । సర్గే క ఇవ సంరమ్భస్ త్యాగాదానైశ్ చిదమ్బరే
భూమి మొదలైనవి నిజంగా లేవు, ఇవన్నీ కేవలం కనిపించేవే. అప్పుడు సృష్టిలో ఎలాంటి కలవరం, తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం లాంటివి చైతన్య ఆకాశంలో ఎలా ఉంటాయి?
న దేహప్రతిభాతో ఽస్తి బుద్ధ్యాదికరణాన్వితా । కేవలం బ్రహ్మ చిన్మాత్రమ్ ఏవమ్ ఆత్మన్య్ అవస్థితమ్
ఇక్కడ బుద్ధి మొదలైన ఇంద్రియాలతో కూడిన శరీర రూపం లేదు. కేవలం బ్రహ్మం అనే శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే ఆత్మలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
బుద్ధ్యాదేẖ కరణత్వం చ ద్వైతైక్యాసమ్భవాన్ న సత్ । అనేనేదం క్రియత ఇత్య్ అస్యార్థస్యాత్యసమ్భవాత్
బుద్ధి మొదలైనవాటికి చేసే శక్తి నిజంగా లేదు. ఎందుకంటే, రెండుగా లేదా ఒక్కటిగా ఉండడం అసాధ్యమే. 'ఇది దానివల్ల జరిగింది' అనే భావన కూడా అసలు సంభవించదు.
అహేతుర్ అక్రమం భాతి చితి కల్పక్రియాగణః । క్షణేనైవ యథా స్వప్నే మృతిజన్మాబ్ధిసన్తరాః
మనస్సులో ఊహించబడే ఎన్నో పనులు కారణం లేకుండా, వరుస లేకుండా కనిపిస్తాయి. కలలో పుట్టడం, చనిపోవడం, సముద్రాన్ని దాటి పోవడం ఒక్క క్షణంలో జరిగిపోతున్నట్టు ఇవన్నీ అనిపిస్తాయి.
ఖమ్ ఏవ పృథ్వీ ఖం శైలాẖ ఖమ్ ఏవ దృఢభిత్తయః । ఖమ్ ఏవ లోకాస్ స్పన్దẖ ఖం సర్గసంవేదనే చితేః
ఆకాశమే భూమి, ఆకాశమే పర్వతాలు, ఆకాశమే గట్టి గోడలు. ఆకాశమే లోకాలు, కదలిక కూడా ఆకాశమే, మనస్సులో సృష్టి అనుభూతి కూడా ఆకాశమే.
వ్యోమభిత్తౌ జగచ్చిత్రం చిద్రఙ్గమయమ్ ఆతతమ్ । నోదేతి నాస్తమ్ ఆయాతి న తామ్యతి న శామ్యతి
ఆకాశపు తెరపై, చైతన్యంతో కూడిన ఈ జగత్తు చిత్రంగా విస్తరించి ఉంది. ఇది పుట్టదు, మాయమవదు, బాధపడదు, శాంతించదు కూడా.
చిద్వారిణి జగత్తుఙ్గతరఙ్గద్రవరూపిణి । కిం కదా కథమ్ ఉత్పన్నం కిం శాన్తం చ కదా కథమ్
చైతన్యము అనెడు నీటిలో ఈ లోకము అలలవలె లయమై, ఎప్పుడు, ఎలా, ఏదినుండి పుట్టిందో, ఎప్పుడు, ఎలా, ఎక్కడ కలిసిపోయిందో ఎవరికీ తెలియదు.
శాన్తే మహాచిదాకాశే జగచ్ఛూన్యత్వశాలిని । చేత్యాసమ్భవతస్ సన్తి నోదయాస్తమయోక్తయః
ప్రపంచము లేని ఆ పరమ చైతన్యము నిండిన ప్రశాంతమైన ఆ విస్తారంలో, వస్తువులు పుట్టే అవకాశమే లేకపోవడం వల్ల, పుట్టుక లేదా లయ గురించి చెప్పే మాటలు అక్కడ ఉండవు.
పర్వతా గగనాయన్తే గగనం పర్వతాయతే । సంవేదనప్రయోగేణ బ్రహ్మణస్ సర్గతాస్థితౌ
పర్వతాలు ఆకాశంలా కనిపించవచ్చు, ఆకాశం పర్వతంలా అనిపించవచ్చు; మన అనుభవం వల్లే బ్రహ్మలో సృష్టి, లయం అనేవి ఉంటాయి.
సంవిచ్చూర్ణప్రయోగేణ నిమేషార్ధేన యోగినః । కుర్వన్తి జగద్ ఆకాశమ్ ఆకాశం త్రిజగన్తి హి
యోగులు చైతన్యపు పొడి శక్తిని ఉపయోగించి, కంటిపాప మూసేలోపే, ఆకాశం నుండి లోకాలను, మూడు లోకాల నుండి ఆకాశాన్ని సృష్టించగలరు.
సిద్ధసఙ్కల్పనగరాణ్య్ అసఙ్ఖ్యాని యథామ్బరే । తథా సర్గసహస్రాణి సన్తి తాని తు చిన్నభః
ఎలా ఆకాశంలో అనేక సిద్ధుల సంకల్పంతో ఏర్పడిన నగరాలు కనిపిస్తాయో, అలాగే చైతన్యాకాశంలో సహస్రాదిక సృష్టులు ఉన్నాయి.
మహార్ణవే యథావర్తా అన్యోఽన్యమ్ అపి మిశ్రితాః । పృథగ్ ఏవావతిష్ఠన్తే వ్యతిరిక్తా న తే తతః
ఎలా మహాసముద్రంలో ఉన్న చక్రాలు పరస్పరం కలిసిపోతూ కూడా వేరుగా ఉంటాయో, అలాగే ఈ సృష్టులు కూడా వేరువేరుగా నిలుస్తాయి.
సర్గాత్ సర్గాన్తరాలోకో యḫ ప్రబుద్ధస్య యోగినః । సిద్ధలోకాన్తరప్రాప్తిస్ సైవేతి విబుధోక్తయః
ఒక సృష్టి నుండి మరొక సృష్టికి మధ్య ఉన్న ఖాళీని, జ్ఞానముగల యోగికి సిద్ధుల లోకాల్లోకి చేరడం అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
అవినాశీని భూతాని స్థితాని పరమే శివే । వ్యోమ్నీవ శూన్యతోల్లాసాస్ సర్గవర్గా నిరర్గలాః
ప్రాణులు నశించని వారు, పరమశివునిలో స్థిరంగా ఉంటారు. ఆకాశంలో ఖాళీ వెలుగు ఎలా నిరోధం లేకుండా వ్యాపిస్తుందో, సృష్టుల సమూహాలు కూడా అంతే స్వేచ్ఛగా ఉంటాయి.
పరమార్థనిజామోదాస్ సహజాస్ సర్గవిభ్రమాః । నోద్యన్తి నోపశామ్యన్తి లేఖా ఇవ శిలోదరే
పరమార్థమైన నిజమైన ఆనందాలు, సహజంగా ఉన్న సృష్టి మాయలు, ఇవి ఎప్పుడూ పుట్టవు, ఎప్పుడూ అంతమవు. ఇవి రాయి లోపల ఉన్న గీతల్లా మారని వాటివే.
అన్యోఽన్యం కుసుమామోదా మిలితా అప్య్ అమిశ్రితాః । వ్యోమరూపాస్ తథా సర్గా అన్యోఽన్యం సిద్ధభూమయః
పువ్వుల సువాసనలు కలిసినా కలవని విధంగా ఉంటాయి. అలాగే సృష్టులు ఆకాశ స్వరూపంలో ఉంటాయి. సిద్ధుల లోకాలు కూడా పరస్పరం కలవకుండా వేరుగా ఉంటాయి.