దుẖఖం సుఖం భావనయా కుర్వన్ విషమ్ ఇవామృతమ్ । ఇతి నిశ్చయధీరాత్మా ప్రబుద్ధ ఇతి కథ్యతే
బాధను, సుఖాన్ని ధ్యానంతో విషంలా, అమృతంలా భావించే వారు, whose mind is firm in certainty, వారిని మేల్కొన్నవారిగా అంటారు.
తత్ స్థితం వ్యోమని వ్యోమ శాన్తే శాన్తం శివే శివమ్ । శూన్యే శూన్యం సతి చ సద్ యద్ బ్రహ్మణి జగత్ స్థితమ్
ఆకాశంలో ఉన్నది ఆకాశమే; శాంతిలో శాంతి, మంగళంలో మంగళం, శూన్యంలో శూన్యం; అలాగే బ్రహ్మనందంలో ఉన్నది ఈ లోకం, అది సత్యంగా నిలుస్తుంది.
అసంవేదనసంవిత్ఖే తతే విశ్వమ్ ఇతి స్థితే । సోమ్యే సమసమే శాన్తే శివే ఽహన్తాభ్రమẖ క్షయీ
అస్పష్టమైన అవగాహన, స్పష్టమైన అవగాహన రెండింటి ఆకాశంలో ఈ జగత్తు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, మృదువుగా, సమంగా, ప్రశాంతంగా, శుభంగా ఉన్న ఆ స్థితిలో, 'నేను' అనే భ్రమ నశిస్తుంది.
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిజ్ జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ । తత్ సర్వం శాన్తమ్ ఆకాశం పరచిన్తాపురోపమమ్
ఈ లోకంలో కదిలే, కదలని ఏదైనా కనిపిస్తే అది అంతా ప్రశాంతంగా, ఆకాశంలా, పరుల ఆలోచనల నగరంలా ఉంటుంది.
పరచిన్తాపురో మధ్యే గతవిఘ్నం గమాగమౌ । యథా స్తస్ తవ శూన్యత్వాత్ తథైవాస్మిఞ్ జగద్భ్రమే
పరుల ఆలోచనల నగర మధ్యలో, ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా, వచ్చిపోవడం జరుగుతుంటుంది. అవి ఖాళీగా ఉండటం వల్ల ఎలా ఉన్నాయో, అలాగే ఈ జగద్భ్రమలో కూడా జరుగుతుంది.
అద్రిద్యూర్వీనదీశాభా శూన్యతాత్మని జృమ్భతే । అద్రష్టృదృశ్యకరణం మృగతృష్ణామ్బువీచివత్
శూన్యత స్వరూపంలో పర్వతాలు, భూమి, నదులు కనిపించడంలా, చూడేవాడు, చూసేది, సాధనం లేనప్పటికీ, అది మృగతృష్ణలోని నీటి అలలవలె విస్తరిస్తుంది.
స్వప్ననిర్మాణపురవద్ బాలవేతాలతాలవత్ । యద్ ఇదం దృశ్యతే తత్ర కిం కిలాసత్యతేతరత్
కలలో కనిపించే ఊహా పట్టణంలా, పిల్లవాడి చేతిలో ఉన్నదని ఊహించుకునే దెయ్యపండు చెట్టు లా, మనకు కనిపించే ఈ ప్రపంచంలో నిజమైనదేంటో, అబద్ధమైనదేంటో చెప్పడం ఎలా సాధ్యం?
అసత్యమ్ ఏవాహమ్ ఇతి భాసతే సత్యమ్ ఏవ చ । భ్రాన్తిభాజం వినైవేయం భ్రాన్తిస్ స్ఫురతి సాసతీ
నేను అబద్ధమేనని అనిపిస్తుంది, మళ్లీ నిజమేనన్న భావన కూడా కలుగుతుంది. ఈ మాయా భావన భ్రమలో ఉన్నవారికే కలుగుతుంది; ఈ మాయకూడా అసలు స్థిరంగా ఉండదు.
నాసన్ న సన్ న సదసత్ కిమ్ అపీదమ్ అతీన్ద్రియమ్ । అవాచ్యం జగద్ ఇత్య్ ఏవ భాత్య్ అవిక్షుభితం ఖవత్
ఈ జగత్తు అసలు లేదనడానికి కాదు, ఉందనడానికి కాదు, రెండూ కలిసినదీ కాదు. ఇది మన ఇంద్రియాలకు అందని, చెప్పలేని, ఆకాశంలా కదలకుండా కనిపించే ఒక అనుభూతి.
ఇహేచ్ఛానిచ్ఛతే జ్ఞస్య శమాద్ యద్య్ అప్య్ అలం సమే । తథాపి శ్రేయసే మన్యే నన్వ్ అనిచ్ఛోదయం స్ఫుటమ్
ఇక్కడ జ్ఞానికి కోరిక ఉన్నా, లేకున్నా, అంతా శాంతంగా సమంగా ఉంటుంది. అయినా, కోరికలు లేకపోవడం స్పష్టంగా కలిగితే అది నిజంగా శ్రేయస్సుకు దారి తీస్తుందని నేను భావిస్తున్నాను.
అహం జగద్ ఇతి జ్ఞప్తిẖ ఖే ఖస్యేవేయమ్ ఆస్థితా । చిదాత్మనో యథా వాయోస్ స్పన్దో నాత్రాస్తి కారణమ్
నేను జగత్తు అనే భావన ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంది. ఇది ఆకాశంలో ఆకాశం ఉన్నట్టే. చైతన్య స్వరూపునికి, గాలిలో అలజడి ఎలా కారణం లేకుండా వస్తుందో, ఇక్కడ కూడా ఏ కారణం లేదు.
చితశ్ చేత్యోన్ముఖత్వం యత్ తచ్ చిత్తం సైవ సంసృతిః । సేచ్ఛా తన్ముక్తతా ముక్తిర్ యుక్తిం జ్ఞాత్వేతి శామ్యతామ్
మనస్సు అనేది చైతన్యం వస్తువుల వైపు మొగ్గుచూపే స్వభావమే. అదే బంధనం. ఆ మొగ్గు లేకపోతే అదే విముక్తి. ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకుని మనసు శాంతించాలి.
ఇచ్ఛా భవత్వ్ అనిచ్ఛా వా సర్గో ఽస్తు ప్రలయో ఽస్తు వా । క్షతిర్ న కస్యచిత్ కాచిన్ న చ కిఞ్చిద్ ఇహాస్తి హి
ఇష్టమైతే కోరికలు ఉండొచ్చు, లేకపోయినా పరవాలేదు. సృష్టి జరిగినా, లయమైనా ఎవరికి ఏ నష్టమూ లేదు. ఇక్కడ నిజంగా ఏదీ ఉండదు.
ఇచ్ఛానిచ్ఛే సదసతీ భావాభావౌ సుఖాసుఖే । ఇత్య్ అత్ర కల్పనా వ్యోమ్ని సమ్భవన్తి న కాశ్చన
ఇష్టమూ, అనిష్టమూ, ఉండడమూ, లేకపోవడమూ, సుఖమూ, దుఃఖమూ — ఇవన్నీ చైతన్య విస్తారంలో కల్పనలే తప్ప, ఇక్కడ ఏవీ సంభవించవు.
ఇచ్ఛానాం తానవం యస్య దినానుదినమ్ ఆగతమ్ । వివేకశమతృప్తస్య తమ్ ఆహుర్ మోక్షభాగినమ్
ఎవరి కోరికలు రోజుకో రోజు తగ్గిపోతున్నాయో, వివేకంతో, మనశ్శాంతితో తృప్తిగా ఉన్నవాడైతే, అతడిని మోక్షాన్ని పొందే వాడని అంటారు.
ఇచ్ఛాక్షురికయా విద్ధే హృది శూలం ప్రవర్తతే । జయన్తి యత్ర నైతాని మణిమన్త్రౌషధాని వః
కోరిక అనే కత్తి మనసును గాయపరిచినప్పుడు బాధ కలుగుతుంది; అక్కడ ఇవి లేనప్పుడు, రత్నాలు, మంత్రాలు, మందులు ఏవీ పని చేయవు.
యẖ కార్యకారణాద్యూహాన్ కృతవాన్ పూర్వమ్ ఏవ తమ్ । సత్ప్రేక్షయా న పశ్యామో మిథ్యాభ్రమభరాద్ ఋతే
కారణం–ఫలితాల ఊహలను ముందే సృష్టించిన దానిని, మనం నిజమైన దృష్టితో చూడలేం; తప్పు మాయా మేఘాల వల్ల తప్ప.
భ్రమభూతేన కుర్మశ్ చేద్ వ్యవహారమ్ అవస్తునా । తత్ కస్మాత్ పరచిన్తాద్రిẖ కవలత్వం న నీయతే
అసత్యమైన దానితో మాయలో పడి వ్యవహరిస్తే, ఇతరుల ఆలోచనల పర్వతం మింగిపోతుందనే స్థితికి మనం ఎందుకు పోవడం లేదు?
అసతా వ్యవహారశ్ చేత్ ప్రేక్షామాత్రవినాశినా । క్రియతే శశశృఙ్గేణ తత్ కథం చ్ఛాద్యతే న ఖమ్
అసత్యమైన వాటితో వ్యవహారం చేస్తే, అవి చూసిన వెంటనే మాయమవుతాయి. అలాంటప్పుడు, కుందేలు కొమ్ముతో ఆకాశాన్ని కప్పినట్టు ఎలా కుదురుతుంది?
అహమ్భావాచ్ చిదాకాశో జాడ్యాతిశయతẖ క్షణాత్ । పాషాణతాం జలమ్ ఇవ మనస్త్వాద్ యాతి దేహతామ్
నేను అనే భావన వల్ల, ఆ చైతన్య ఆకాశం ఒక్కసారిగా మూర్ఖత్వానికి లోనవుతుంది. నీరు రాయి అయ్యేలా, మనస్సు కూడా దీని వల్ల శరీరరూపం దాల్చుతుంది.
చిత్త్వాద్ అనుభవత్య్ ఏతామ్ అసత్యామ్ ఏవ దేహితామ్ । అవినష్టైవ చిచ్ఛక్తిస్ స్వప్నే స్వమరణం యథా
మనస్సు వల్ల, ఈ అసత్యమైన శరీరభావాన్ని అనుభవిస్తుంది. అయినా, చైతన్యశక్తి నశించదు; కలలో మన మరణాన్ని అనుభవించినా అది నిజంగా జరగనట్టు.
వ్యోమ్న్య్ అసత్యమ్ అవస్తుత్వాత్ సత్యం చానుభవాద్ యథా । నీలత్వం తద్వద్ ఈశే ఽస్మిన్ సర్గో నాసన్ న సన్మయః
ఆకాశంలో అసత్యం దానికి అసలు సారం లేకపోవడంవల్ల, సత్యం అనుభవం వల్ల. నీలిమను ఊహించుకున్నట్టు, ఈ సృష్టి కూడా పూర్తిగా లేనిది కాదు, పూర్తిగా ఉన్నదీ కాదు.
యథా శూన్యత్వనభసోర్ యథా స్పన్దనభస్వతోః । భేదో నాస్తి తథా సర్గబ్రహ్మణోర్ ఏకరూపయోః
ఎలా ఖాళీదనం, ఆకాశం వేరు కాదో, అలాగే అలలు, అలలు ఎగిసే ఆకాశం వేరు కాదో, అచ్చంగా అలాగే సృష్టి, బ్రహ్మం రెండూ ఒకటే స్వరూపంగా ఉంటాయి, వాటికి ఎలాంటి తేడా ఉండదు.
నేహ సఞ్జాయతే కిఞ్చిజ్ జగదాది న నశ్యతి । స్వప్నో నిద్రాగతస్యేవ కేవలం ప్రతిభాసతే
ఇక్కడ ఏదీ పుట్టదు, ఈ లోకం గానీ, ఇంకేదైనా గానీ, ఏదీ నశించదు కూడా. ఇవన్నీ నిద్రలో కలలాగా కేవలం కనిపించేవే.
అవిద్యమానే పృథ్వ్యాదౌ ప్రతిభామాత్రరూపిణి । సర్గే క ఇవ సంరమ్భస్ త్యాగాదానైశ్ చిదమ్బరే
భూమి మొదలైనవి నిజంగా లేవు, ఇవన్నీ కేవలం కనిపించేవే. అప్పుడు సృష్టిలో ఎలాంటి కలవరం, తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం లాంటివి చైతన్య ఆకాశంలో ఎలా ఉంటాయి?
న దేహప్రతిభాతో ఽస్తి బుద్ధ్యాదికరణాన్వితా । కేవలం బ్రహ్మ చిన్మాత్రమ్ ఏవమ్ ఆత్మన్య్ అవస్థితమ్
ఇక్కడ బుద్ధి మొదలైన ఇంద్రియాలతో కూడిన శరీర రూపం లేదు. కేవలం బ్రహ్మం అనే శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే ఆత్మలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
బుద్ధ్యాదేẖ కరణత్వం చ ద్వైతైక్యాసమ్భవాన్ న సత్ । అనేనేదం క్రియత ఇత్య్ అస్యార్థస్యాత్యసమ్భవాత్
బుద్ధి మొదలైనవాటికి చేసే శక్తి నిజంగా లేదు. ఎందుకంటే, రెండుగా లేదా ఒక్కటిగా ఉండడం అసాధ్యమే. 'ఇది దానివల్ల జరిగింది' అనే భావన కూడా అసలు సంభవించదు.
అహేతుర్ అక్రమం భాతి చితి కల్పక్రియాగణః । క్షణేనైవ యథా స్వప్నే మృతిజన్మాబ్ధిసన్తరాః
మనస్సులో ఊహించబడే ఎన్నో పనులు కారణం లేకుండా, వరుస లేకుండా కనిపిస్తాయి. కలలో పుట్టడం, చనిపోవడం, సముద్రాన్ని దాటి పోవడం ఒక్క క్షణంలో జరిగిపోతున్నట్టు ఇవన్నీ అనిపిస్తాయి.
ఖమ్ ఏవ పృథ్వీ ఖం శైలాẖ ఖమ్ ఏవ దృఢభిత్తయః । ఖమ్ ఏవ లోకాస్ స్పన్దẖ ఖం సర్గసంవేదనే చితేః
ఆకాశమే భూమి, ఆకాశమే పర్వతాలు, ఆకాశమే గట్టి గోడలు. ఆకాశమే లోకాలు, కదలిక కూడా ఆకాశమే, మనస్సులో సృష్టి అనుభూతి కూడా ఆకాశమే.
వ్యోమభిత్తౌ జగచ్చిత్రం చిద్రఙ్గమయమ్ ఆతతమ్ । నోదేతి నాస్తమ్ ఆయాతి న తామ్యతి న శామ్యతి
ఆకాశపు తెరపై, చైతన్యంతో కూడిన ఈ జగత్తు చిత్రంగా విస్తరించి ఉంది. ఇది పుట్టదు, మాయమవదు, బాధపడదు, శాంతించదు కూడా.