కార్యకారణభావాది బ్రహ్మైవ సకలం యది । తదా బ్రహ్మణి సర్గాణాం కారణార్థీ విలజ్జతామ్
కారణం–కార్యములన్నీ బ్రహ్మమే అయితే, సృష్టికి కారణం ఏమిటి అని వెతికేవారు బ్రహ్మంలోనే సిగ్గుపడాలి.
న దుẖఖమ్ అస్తి న సుఖం శాన్తం శివమయం జగత్ । నాస్తి విన్మాత్రతాన్యత్వమ్ అత ఇచ్ఛోదయẖ కుతః
ఇక్కడ నొప్పి లేదు, సుఖం లేదు; ఈ జగత్తు శాంతంగా, మంగళకరంగా ఉంది. శుద్ధ చైతన్యంలో భేదం లేదు, అప్పుడు కోరికలు ఎలా పుట్టగలవు?
మృద్దేహయోధసేనాయాం న మృణ్మాత్రేతరద్ యథా । న సజ్జగదహన్తాదౌ దృశ్యే బ్రహ్మేతరత్ తథా
మట్టి దేహాలతో కూడిన సైన్యంలో మట్టికంటే వేరేది ఏదీ లేకపోవడం లాగానే, ఈ ప్రపంచంలో 'నేను' అనే భావం, ఇతరత్వం వంటివి కనిపించినా, వాటిలో పరబ్రహ్మమే తప్ప వేరొకటి లేదు.
ఏవం చేత్ తద్ ఉదేత్వ్ ఇచ్ఛా మా వోదేతు మునీశ్వర । సా తు బ్రహ్మైవ కో ఽర్థస్ స్యాద్ అస్యా విధినిషేధనైః
ఇలా అయితే, మహర్షీ, కోరిక కలిగినా లేకపోయినా పరవాలేదు; అది కూడా పరబ్రహ్మమే. దానికి నియమాలు పెట్టడం, నిషేధించడం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం?
జ్ఞతాయాం సమ్ప్రబుద్ధాయామ్ ఇచ్ఛా బ్రహ్మైవ నేతరత్ । యథాసి బుద్ధవాన్ రామ తత్ సత్యం కిం త్వ్ ఇదం శృణు
పూర్తిగా జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, కోరిక కూడా పరబ్రహ్మమే, వేరేది కాదు. రామా, నీవు అర్థం చేసుకున్నట్లు ఇది నిజమే; అయినా, ఇది కూడా విను.
యదా యదా జ్ఞతోదేతి శామ్యతీచ్ఛా తదా తదా । వస్తుస్వభావాద్ ఉదయత్య్ ఆదిత్యే యామినీ యథా
ఎప్పుడు జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుందో, అప్పుడు కోరిక స్వయంగా శాంతిస్తుంది. అది సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు రాత్రి తన స్వభావం వల్ల మాయమయ్యే విధంగా జరుగుతుంది.
యథా యథోదయో జ్ఞప్తేర్ ద్వైతశాన్తిస్ తథా తథా । వాసనావిలయశ్ చైవ కథమ్ ఇచ్ఛోదయో భవేత్
జ్ఞానం ఎంత పెరుగుతుందో, అంతగా ద్వైత భావన తగ్గిపోతుంది. అలాగే మనసులో ఉన్న వాసనలూ క్రమంగా మాయమవుతాయి. అలాంటప్పుడు కోరికలు ఎలా ఉద్భవించగలవు?
తస్యావిద్యోపశాన్తేయం నిర్మలా ముక్తతోదితా । అశేషదృశ్యవైరస్యాద్ యస్యేచ్ఛోదేతి న క్వచిత్
అజ్ఞానం శాంతమయ్యాక, ఈ స్వచ్ఛమైన విముక్త కోరిక కలుగుతుంది. కాని, చూసే ప్రతిదానిపట్ల పూర్తిగా ఆసక్తి లేకపోవడం వల్ల, అలాంటి వ్యక్తికి ఎక్కడా కోరికలు పుట్టవు.
విరక్తతాస్య నో దృశ్యే న చాప్య్ అత్రాస్య రక్తతా । కేవలం జ్ఞాయ దృశ్యశ్రీస్ స్వదతే న స్వభావతః
ఆయనకి కనిపించే విషయాల్లో ఆసక్తి గానీ, విరక్తి గానీ ఉండదు. కేవలం జ్ఞానంతోనే చూసే ప్రపంచ సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదిస్తాడు, అది సహజంగా కలిగిన ఆనందం కాదు.
కాకతలీయయోగేన పరప్రేరణయాథ వా । యది కిఞ్చిత్ కదాచిచ్ చ సమ్యగ్ ఇచ్ఛతి వా న వా
ఏదైనా యాదృచ్ఛికంగా, లేక ఇతరుల ప్రేరణతో, అప్పుడప్పుడూ ఏదైనా కోరిక కలిగినా, అది సరైనదా కాదా అనేది ముఖ్యం కాదు — అలాంటివి అరుదుగా మాత్రమే వస్తాయి.
తద్ అస్య సేచ్ఛానిచ్ఛా చ బ్రహ్మైవాత్ర న సంశయః । ఇచ్ఛాయాం జ్ఞాయతే జ్ఞస్యావశ్యమ్ ఏవ తు తానవమ్
అతని కోరికలు గానీ, కోరికలేమి గానీ, ఇవన్నీ బ్రహ్మమే అని ఎలాంటి సందేహం లేదు. కోరిక ఉన్నప్పుడు, తెలిసినవానికి ఆ కోరికలు తగ్గిపోవడం తప్పనిసరి అని గ్రహించవచ్చు.
జ్ఞతా చేద్ ఉదితా జన్తోస్ తద్ ఇచ్ఛాస్యోపశామ్యతి । నైతయోస్ స్థితిర్ ఏకత్ర ప్రకాశతమసోర్ ఇవ
ఒక జీవిలో తెలిసినవాడు ఉద్భవిస్తే, అతని కోరికలు శాంతించిపోతాయి. ఈ రెండూ ఒక చోట కలిసివుండవు, వెలుతురు-చీకట్లు కలిసి ఉండని విధంగా.
ప్రతిషేధవిధీనాం తు తజ్జ్ఞో న విషయẖ క్వచిత్ । శాన్తసర్వైషణేచ్ఛస్య కో ఽస్య కిం వక్తి కింకృతే
ఏది చేయాలి, ఏది చేయకూడదు అనే ఆజ్ఞలు తెలిసినవాడికి ఎప్పుడూ వర్తించవు. అతని అన్ని ఆశలు, కోరికలు శాంతించిపోయినప్పుడు, ఎవరు ఏమి చెప్పగలరు? ఎందుకు చెప్పగలరు?
ఏతద్ ఏవ జ్ఞతాచిహ్నం యద్ ఇచ్ఛాస్వ్ అతితానవమ్ । హ్లాదనం సర్వలోకానామ్ అథానుదయ ఏవ వా
ఇది తెలిసినవాడి లక్షణం — అతని కోరికలు చాలా తగ్గిపోతాయి, అందరికీ ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి, లేదా అసలు కోరికలు పుట్టవు కూడా.
దృశ్యం విరసతాం యాతం యదా న స్వదతే క్వచిత్ । తదా నేచ్ఛా ప్రసరతి తదైవ చ విముక్తతా
ఈ లోకంలో కనబడే ప్రతి వస్తువు రుచికరంగా అనిపించక, ఎక్కడా ఆనందాన్ని కలిగించకపోతే, అప్పుడు కోరికలు కలగవు. అదే సమయంలో విముక్తి కలుగుతుంది.
బోధాద్ అనైక్యమ్ అద్వైతం యశ్ శాన్తమ్ అవతిష్ఠతే । ఇచ్ఛానిచ్ఛాదయస్ సర్వే భావాస్ తస్య శివాత్మకాః
బోధతో విడిపోని, అద్వైత స్వభావంలో నిశ్చలంగా ఉండేవాడికి, కోరిక, ద్వేషం వంటి అన్ని భావాలూ శుభమయమైనవే అవుతాయి.
బోధాద్ అస్తమితద్వైతమ్ అద్వైతాద్ ఐక్యవర్జితమ్ । యస్ స్వచ్ఛో విగతవ్యగ్రశ్ శాన్త ఆత్మన్య్ అవస్థితః
బోధ వల్ల ద్వైత భావం పోయి, అద్వైతంలో కూడ ఏకత్వం లేకుండా, అంతర్లీనంగా నిర్మలంగా, చంచలత లేకుండా, శాంతంగా తనలోనే స్థిరంగా ఉండేవాడు—
నైవ తస్య కృతేనార్థో న సతా నాసతా సదా । న చాత్మనా న చాన్యేన నైతైర్ మరణజీవితైః
అటువంటి వాడికి తాను చేసే పనుల్లో, ఉన్నదానిలో, లేనిదానిలో, తనలో, ఇతరులలో, మరణం-జీవితం వంటి వాటిలో ఏ ప్రయోజనం ఉండదు.
ఇచ్ఛా చ తస్య నోదేతి నిర్వాణస్య ప్రబోధినః । యది వోదేతి తత్ స్వచ్ఛా బ్రహ్మ శాశ్వతమ్ ఏవ సా
నిర్వాణాన్ని తెలుసుకున్నవారికి ఆశలు పుట్టవు. పుట్టినా, అది స్వచ్ఛమైన, శాశ్వతమైన బ్రహ్మమే.
న దుẖఖమ్ అస్తి న సుఖం శాన్తం శివమ్ అజం జగత్ । ఇతి యో ఽన్తశ్ శిలేవాస్తే తం ప్రబుద్ధం విదుర్ బుధాః
ఇక్కడ బాధ లేదు, ఆనందం లేదు; ఈ లోకం శాంతంగా, మంగళకరంగా, జననం లేనిదిగా ఉంది. ఎవరు అంతరంగా ఈ స్థితిలో, రాయి లా నిలిచుంటారో, వారిని జ్ఞానులు మేల్కొన్నవారిగా గుర్తిస్తారు.
దుẖఖం సుఖం భావనయా కుర్వన్ విషమ్ ఇవామృతమ్ । ఇతి నిశ్చయధీరాత్మా ప్రబుద్ధ ఇతి కథ్యతే
బాధను, సుఖాన్ని ధ్యానంతో విషంలా, అమృతంలా భావించే వారు, whose mind is firm in certainty, వారిని మేల్కొన్నవారిగా అంటారు.
తత్ స్థితం వ్యోమని వ్యోమ శాన్తే శాన్తం శివే శివమ్ । శూన్యే శూన్యం సతి చ సద్ యద్ బ్రహ్మణి జగత్ స్థితమ్
ఆకాశంలో ఉన్నది ఆకాశమే; శాంతిలో శాంతి, మంగళంలో మంగళం, శూన్యంలో శూన్యం; అలాగే బ్రహ్మనందంలో ఉన్నది ఈ లోకం, అది సత్యంగా నిలుస్తుంది.
అసంవేదనసంవిత్ఖే తతే విశ్వమ్ ఇతి స్థితే । సోమ్యే సమసమే శాన్తే శివే ఽహన్తాభ్రమẖ క్షయీ
అస్పష్టమైన అవగాహన, స్పష్టమైన అవగాహన రెండింటి ఆకాశంలో ఈ జగత్తు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, మృదువుగా, సమంగా, ప్రశాంతంగా, శుభంగా ఉన్న ఆ స్థితిలో, 'నేను' అనే భ్రమ నశిస్తుంది.
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిజ్ జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ । తత్ సర్వం శాన్తమ్ ఆకాశం పరచిన్తాపురోపమమ్
ఈ లోకంలో కదిలే, కదలని ఏదైనా కనిపిస్తే అది అంతా ప్రశాంతంగా, ఆకాశంలా, పరుల ఆలోచనల నగరంలా ఉంటుంది.
పరచిన్తాపురో మధ్యే గతవిఘ్నం గమాగమౌ । యథా స్తస్ తవ శూన్యత్వాత్ తథైవాస్మిఞ్ జగద్భ్రమే
పరుల ఆలోచనల నగర మధ్యలో, ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా, వచ్చిపోవడం జరుగుతుంటుంది. అవి ఖాళీగా ఉండటం వల్ల ఎలా ఉన్నాయో, అలాగే ఈ జగద్భ్రమలో కూడా జరుగుతుంది.
అద్రిద్యూర్వీనదీశాభా శూన్యతాత్మని జృమ్భతే । అద్రష్టృదృశ్యకరణం మృగతృష్ణామ్బువీచివత్
శూన్యత స్వరూపంలో పర్వతాలు, భూమి, నదులు కనిపించడంలా, చూడేవాడు, చూసేది, సాధనం లేనప్పటికీ, అది మృగతృష్ణలోని నీటి అలలవలె విస్తరిస్తుంది.
స్వప్ననిర్మాణపురవద్ బాలవేతాలతాలవత్ । యద్ ఇదం దృశ్యతే తత్ర కిం కిలాసత్యతేతరత్
కలలో కనిపించే ఊహా పట్టణంలా, పిల్లవాడి చేతిలో ఉన్నదని ఊహించుకునే దెయ్యపండు చెట్టు లా, మనకు కనిపించే ఈ ప్రపంచంలో నిజమైనదేంటో, అబద్ధమైనదేంటో చెప్పడం ఎలా సాధ్యం?
అసత్యమ్ ఏవాహమ్ ఇతి భాసతే సత్యమ్ ఏవ చ । భ్రాన్తిభాజం వినైవేయం భ్రాన్తిస్ స్ఫురతి సాసతీ
నేను అబద్ధమేనని అనిపిస్తుంది, మళ్లీ నిజమేనన్న భావన కూడా కలుగుతుంది. ఈ మాయా భావన భ్రమలో ఉన్నవారికే కలుగుతుంది; ఈ మాయకూడా అసలు స్థిరంగా ఉండదు.
నాసన్ న సన్ న సదసత్ కిమ్ అపీదమ్ అతీన్ద్రియమ్ । అవాచ్యం జగద్ ఇత్య్ ఏవ భాత్య్ అవిక్షుభితం ఖవత్
ఈ జగత్తు అసలు లేదనడానికి కాదు, ఉందనడానికి కాదు, రెండూ కలిసినదీ కాదు. ఇది మన ఇంద్రియాలకు అందని, చెప్పలేని, ఆకాశంలా కదలకుండా కనిపించే ఒక అనుభూతి.
ఇహేచ్ఛానిచ్ఛతే జ్ఞస్య శమాద్ యద్య్ అప్య్ అలం సమే । తథాపి శ్రేయసే మన్యే నన్వ్ అనిచ్ఛోదయం స్ఫుటమ్
ఇక్కడ జ్ఞానికి కోరిక ఉన్నా, లేకున్నా, అంతా శాంతంగా సమంగా ఉంటుంది. అయినా, కోరికలు లేకపోవడం స్పష్టంగా కలిగితే అది నిజంగా శ్రేయస్సుకు దారి తీస్తుందని నేను భావిస్తున్నాను.