నిరిచ్ఛత్వం సమాధానమ్ ఆహుర్ ఆగమభూషణాః । యథా శామ్యేన్ మనో ఽనిచ్ఛం నోపభోగశతైర్ అపి
శాస్త్రజ్ఞులు, నిరాసక్తతనే నిజమైన స్థిరత అంటారు. మనసు కోరికలు లేకుండా నిశ్చలమైతే, వందలాది అనుభవాలు వచ్చినా శాంతి కలగవు.
ఇచ్ఛోదయో యథా దుẖఖమ్ ఇచ్ఛాశాన్తిర్ యథా సుఖమ్ । తథా న నరకే నాపి బ్రహ్మలోకే ఽనుభూయతే
కోరికలు ఉద్భవించడమే బాధ, కోరికలు శాంతించడమే ఆనందం. ఇదే సత్యం, నరకంలోనైనా, బ్రహ్మలోకంలోనైనా వేరుగా అనుభవించబడదు.
ఇచ్ఛామాత్రం విదుశ్ చిత్తం తచ్ఛాన్తిర్ మోక్ష ఉచ్యతే । ఏతావన్త్య్ ఏవ శాస్త్రాణి తపాంసి నియమా యమాః
మనస్సు అనేది కేవలం మనసులోని సంకల్పమే అని తెలుసుకో. ఆ సంకల్పం శాంతించడమే మోక్షం అంటారు. అన్ని శాస్త్రాలు, తపస్సులు, నియమాలు, యమాలు — ఇవన్నీ కూడా ఇదే విషయాన్ని చెబుతున్నాయి.
యావతీ యావతీ జన్తోర్ ఇచ్ఛోదేతి యథా యథా । తావతీ తావతీ దుẖఖబీజముష్టిḫ ప్రరోహతి
ఎంతమందిలో ఎంతెంత కోరికలు ఉద్భవిస్తాయో, అంతంతగా బాధలకు విత్తనాలు మొలుస్తాయి.
యథా యథేచ్ఛాస్ తనుతాం యాన్తి జన్తోర్ వివేకతః । తథా తథోపశామ్యన్తి దుẖఖచిన్తావిషూచికాః
వివేకంతో మనిషిలో కోరికలు ఎంత తక్కువవుతాయో, అంతగా బాధాకరమైన ఆలోచనల తాపాలు కూడా తగ్గిపోతాయి.
యథా యథేచ్ఛా ఘనతాం యాన్తి లోకస్య రాగిణః । తథా తథా వివర్తన్తే దుẖఖచిన్తావిషోర్మయః
లోకానికి ఆసక్తితో ఉండే మనిషిలో కోరికలు ఎంత పెరుగుతాయో, అంతగా బాధాకరమైన ఆలోచనల అలలు కూడా ఎక్కువవుతుంటాయి.
ఇచ్ఛా చికిత్స్యతే వ్యాధిర్ న స్వయత్నౌషధేన చేత్ । తద్ అత్ర బలవన్ మన్యే విద్యతే నౌషధాన్తరమ్
కోరిక అనేది ఒక వ్యాధిలాంటిది, దానిని మనం మన శక్తితో మాత్రమే మందు వేసుకున్నట్టు నయం చేయలేం. అందుకే, దీన్ని పోగొట్టేందుకు ఇంకొక బలమైన మార్గం ఉండాలి అని నేను అనుకుంటున్నాను.
ఇచ్ఛోపశమనం కర్తుం యది కృత్స్నం న శక్యతే । స్వల్పమ్ అప్య్ అనుగన్తవ్యం మార్గస్థో నావసీదతి
కోరికను పూర్తిగా తగ్గించలేకపోయినా, కొంతైనా తగ్గించాలి. మార్గంలో నిలబడినవాడు ఎప్పుడూ పడిపోవడు.
యస్ త్వ్ ఇచ్ఛాతానవే యత్నం న కరోతి నరాధమః । సో ఽన్ధకూపే స్వమ్ ఆత్మానం దినానుదినమ్ ఉజ్ఝతి
కోరిక తగ్గించేందుకు ఎలాంటి ప్రయత్నం చేయని మనిషి, రోజురోజుకూ తనను తాను చీకటి గుహలో పడేయడం జరుగుతుంది.
దుẖఖప్రసవశాలిన్యా బీజమ్ ఇచ్ఛైవ సంసృతేః । సమ్యగ్జ్ఞానాగ్నిదగ్ధా సా న భూయḫ పరిరోహతి
బాధలకు కారణమైన సంసారానికి విత్తనం కోరికే. అది సరిగ్గా నిజమైన జ్ఞానాగ్నిలో కాలిపోతే, మళ్లీ మొలకెత్తదు.
ఇచ్ఛామాత్రం హి సంసారో నిర్వాణం తదవేదనమ్ । ఇచ్ఛానుత్పాదనే యత్నẖ క్రియతాం కిం వృథాభ్రమైః
ఈ లోకజీవితం అనేది కేవలం మన కోరిక మాత్రమే. ఆ కోరిక ఉన్న భావన లేకపోతే అదే ముక్తి. కాబట్టి, కోరికలు పుట్టకుండా జాగ్రత్త పడాలి—అర్థం లేని తిప్పలు ఎందుకు పడాలి?
శాస్త్రోపదేశగురవḫ ప్రేక్ష్యన్తే కిమ్ అనర్థకమ్ । కిమ్ ఇచ్ఛాననుసన్ధానసమాధిర్ నాధిగమ్యతే
ఉపయోగం లేని పుస్తకాలు, బోధనలు, గురువులను ఎందుకు చూడాలి? కోరిక ఎలా పుట్టిందో తెలుసుకునే ధ్యానం ఎందుకు సాధించబడదు?
యస్యేచ్ఛాననుసన్ధానమాత్రే దుస్సాధతామతేః । గురూపదేశశాస్త్రాది తస్య నూనమ్ అనర్థకమ్
కేవలం కోరికను గమనించడానికే whose మనసు అదుపులోకి రాకపోతే, అలాంటి వారికి గురువు బోధనలూ, పుస్తకాలూ వృథా.
ఇచ్ఛావిషవికారిణ్యా సత్తయైవ నృణామ్ అలమ్ । దుẖఖప్రసవకారిణ్యా హారిణ్యా జన్మజఙ్గలే
కోరిక అనే విషపు స్వభావం ఒక్కటే మనుషులకు తగినంత కష్టం తెస్తుంది. జన్మల అరణ్యంలో శాంతిని దోచుకుపోయే కారణం అదే.
న వాలీక్రియతే ఽన్యేషామ్ ఆత్మజ్ఞానాయ చేద్ అసౌ । ఇచ్ఛోపశాన్తిẖ క్రియతాం తయాలం తద్ అవాప్యతే
ఇది ఇతరులకు ఆత్మజ్ఞానానికి ఒక్క వాలికంటే కూడా విలువ లేకపోతే, మన కోరికలు శాంతించడమే సాధించాలి; అదే ద్వారా అది పొందవచ్చు.
నిరిచ్ఛతైవ నిర్వాణం సేచ్ఛతైవ హి బన్ధనమ్ । యథాశక్తి జయేద్ ఇచ్ఛాం కిమ్ ఏతావతి దుష్కరమ్
కోరికలు లేకపోవడమే ముక్తి, కోరికలు ఉంటే బంధనమే. ఎంతవరకైనా మన శక్తికి తగినంత కోరికలను జయించాలి—ఇందులో అంత కష్టం ఏముంది?
జరామరణజన్మాదికరఞ్జఖదిరావలేః । బీజమ్ ఇచ్ఛాశు సైవాన్తర్ దహ్యతాం శమవహ్నినా
పుట్టడం, వృద్ధాప్యం, మరణం మొదలైన బాధల అడవి విత్తనం కోరికే. ఆ కోరికను మనసులోనే శాంతి అనే అగ్నితో త్వరగా కాల్చేయాలి.
యతో యతో నిరిచ్ఛత్వం ముక్తతైవ తతస్ తతః । యావద్గతి యథాప్రాణం హన్యాద్ ఇచ్ఛాం సముత్థితామ్
ఎక్కడ కోరికలు లేవో అక్కడే విముక్తి ఉంటుంది. ఎంతకాలం బతికినా, ఎక్కడికి వెళ్లినా, ఎప్పుడు కోరికలు ఉద్భవిస్తాయో అవన్నీ నాశనం చేయాలి.
యతో యతశ్ చ సేచ్ఛత్వం బన్ధపాశాస్ తతస్ తతః । పుణ్యపాపమయా దుẖఖరాశయో వితతార్తయః
ఎక్కడ, ఏ రూపంలో ఆశ కలుగుతుందో అక్కడ నుంచే పుణ్యపాపాలతో కూడిన బంధనాలు, బాధతో నిండిన సంకల్పాలు విస్తరిస్తాయి.
ఇచ్ఛానిరాసరహితే గతే సాధోẖ క్షణే ఽపి చ । దస్యుభిర్ ముషితస్యేవ యుక్తమ్ ఆక్రన్దితం చిరమ్
ఒక మంచి మనిషి మనసులో ఆశ ఒక్క క్షణమైనా తొలగిపోకపోతే, దొంగలు దోచినవాడిలా అతడు చాలా కాలం బాధపడటం తగినదే.
యథా యథాస్య పుంసో ఽన్తర్ ఇచ్ఛా సముపశామ్యతి । తథా తథాస్య కల్యాణం మోక్షాయ పరివర్ధతే
ఒక మనిషి లోపల ఆశ ఎంత తగ్గుతుందో, అంతగా అతని మోక్షానికి కలిగే శ్రేయస్సు పెరుగుతుంది.
ఆత్మనో నిర్వివేకస్య యద్ ఇచ్ఛాపరిపూరణమ్ । సంసారవిషవృక్షస్య తద్ ఏవ పరిషేచనమ్
ఆత్మను గుర్తించని వాడికి ఆశలు నెరవేర్చడం అంటే సంసారమనే విషవృక్షాన్ని నీరు పోయడమే.
హృద్వృక్షజాస్ స్వసుఖదుẖఖకుబీజకోశ్యో వైరాద్ ఇవాశయకృతాద్ అశుభాచ్ ఛుభాచ్ చ । ఆసాద్య దుష్కృతకృశానుశిఖాశ్ శితాన్తా ఇచ్ఛాశ్ ఛమచ్ఛమితి పుంస్పశుమ్ ఆదహన్తి
మనసులోని వృక్షం నుంచి పుట్టే కోరికలు, సుఖదుఃఖాల విత్తనాలతో, మంచిదైనా చెడిదైనా మనసులో కలిగే సంకల్పాల వల్ల ఏర్పడతాయి. అవి చెడు పనుల అగ్ని తాకినప్పుడు, పదే పదే మనిషిని కాల్చుతూ బాధిస్తాయి.
ఇచ్ఛావిషవికారస్య ప్రయోగం యోగనామకమ్ । శాన్తయే శృణు భూయో ఽపి పూర్వమ్ ఉక్తమ్ అపి స్ఫుటమ్
కోరిక అనే విషపు మార్పును శాంతిపరచే మార్గాన్ని, యోగం అని పిలిచే విధానాన్ని, మునుపు చెప్పినప్పటికీ, ఇప్పుడు మళ్లీ స్పష్టంగా విను.
ఆత్మనో వ్యతిరిక్తం చేద్ విద్యతే తద్ ఇహేచ్ఛయా । ఇష్యతామ్ అసతి త్వ్ ఏవం స్వాత్మాన్యత్వే కిమ్ ఇష్యతే
మనకు తప్ప ఇంకేదైనా వేరుగా ఉంటే, దాన్ని ఇక్కడ కోరికతో కోరుకోవచ్చు. కానీ, అలాంటి వేరుదనం లేకపోతే, తనలో తాను ఇంకేమి కోరుకోవాలి?
నిర్భాగావయవా సూక్ష్మా వ్యోమ్నశ్ శూన్యతరైవ చిత్ । సైవాహం జగద్ ఆశాశ్ చ సతీ కిం తత్ తయేష్యతే
చైతన్యం అనేది విడిపోని, భాగాలుగా లేని, ఆకాశం కంటే సూత్ష్మంగా, శూన్యమై ఉంటుంది. అదే నేను, ఇదే జగత్తు, ఇదే ఆశలు. ఇది నిజంగా అర్థమైతే, ఎవరు, ఏమి కోరుకోవాలి?
సా వ్యోమరూపా వ్యోమ్న్య్ ఏవ వేత్తీవావేద్యవేదనా । వ్యోమాత్మ జగదాభాసమ్ అత్రేచ్ఛావిషయో ఽస్తి కః
ఆకాశ స్వరూపమైనది, ఆకాశంలోనే ఉండి, తెలిసినది, తెలిసేవాడు, తెలిసే ప్రక్రియ అన్నీ అదే. మన ఆత్మ ఆకాశమే అయితే, ఇక్కడ కోరదగినది ఏముంది? ఈ లోక రూపం కూడా ఏమిటి?
గ్రాహ్యగ్రాహకసమ్బన్ధẖ కుతశ్ చేద్ ఇతి తన్ న నః । విద్యతే ఽసౌ ప్రసక్తానాం యేషామ్ అస్తి న వేద్మి తాన్
నీకు 'తెలిసేవాడు, తెలిసినది అనే సంబంధం ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?' అని అనిపిస్తే, అది మనకు లేదు. ఆ బంధంలో చిక్కుకున్నవారికే అది ఉంటుంది. అలాంటి వారెవరో నాకు తెలియదు.
గ్రాహ్యగ్రాహకసమ్బన్ధస్ స్వనిష్ఠో ఽపి న లభ్యతే । అసతస్ తు కథం లాభẖ కేన లబ్ధో ఽసితశ్ శశీ
తెలిసేవాడు, తెలిసినది అనే సంబంధాన్ని మనలో వెతికినా అది దొరకదు. అసత్యమైనది ఎలా దొరుకుతుంది? నల్లటి చంద్రుడిని ఎవరైనా పట్టుకున్నారా?
ఏషైవ గ్రాహకాదీనాం సత్తా యన్ నామ నిష్ఠతా । స్వభావప్రేక్షయాసత్యా న జానే క్వ ప్రయాన్తి తే
తెలిసేవాడు మొదలైనవాటికి ఉన్నదని అనుకునే స్థితి కేవలం పేరు మాత్రమే. దాని నిజ స్వభావాన్ని చూస్తే అది అసత్యమే. అవి ఎక్కడికి పోతాయో నాకు తెలియదు.