స విశ్రాన్తమనా మౌనీ యస్య ప్రకృతకర్మసు । స్పన్దో దారుమయస్యేవ విగతేచ్ఛమ్ అనాకులమ్
యవనిక మాదిరిగా, మనసు పూర్తిగా విశ్రాంతి చెందినవాడవాడు, మౌనంగా ఉండి, సహజమైన పనుల్లో ఎలాంటి చలనం లేకుండా, కోరికలు లేకుండా, కలవరపడకుండా, చెక్క బొమ్మలా నిశ్చలంగా ఉంటాడు.
అన్తశ్శూన్యం బహిశ్శూన్యం విరసం గతవాసనమ్ । జరద్వేణోర్ ఇవ జ్ఞస్య జీవతో భాతి జీవితమ్
తెలివైనవాడికి జీవితం లోపల, బయటా శూన్యంగా, రుచి లేకుండా, అన్ని వాసనలూ పోయినట్లుగా, పాత బోసిపోయిన వెదురు మాదిరిగా కనిపిస్తుంది.
యస్మై న స్వదతే దృశ్యమ్ అదృశ్యం స్వదతే హృది । సబాహ్యాభ్యన్తరం శాన్తస్ స ఉత్తీర్ణో భవార్ణవాత్
బయట కనిపించేదానిలో ఆసక్తి లేని, హృదయంలో కనిపించని దానిలో ఆనందపడే వాడు, లోపల బయటా ప్రశాంతంగా ఉండి, జనన మరణాల సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళిపోతాడు.
ఉచ్యన్తాం శబ్దజాలాని వంశవద్ గతవాసనమ్ । రసేనానఙ్గలగ్నేన ప్రకృతాన్య్ అన్యచోదనైః
పలుకుబడి అన్నీ శబ్దాల తంతువులే, వాసన పోయిన వంశం లాంటివి. వాటి సహజ అర్థాలు, ఎలాంటి రుచి లేకుండా, ఇంకెవరూ ప్రేరేపించకుండానే ఉంటాయి.
స్పృశ్యన్తాం స్పర్శనీయాని యథాప్రాప్తాన్య్ అవాసనమ్ । కూటాగారవద్ అక్షుబ్ధమ్ అనిచ్ఛమననోదయమ్
ఎదురుగా వచ్చే స్పర్శించదగిన వస్తువులను, మనసులో ఆసక్తి లేకుండా, శాంతంగా, కోరిక లేకుండా, ఉద్వేగం లేకుండా, ఒక మేడలోని మండపంలా గమనించాలి.
స్వాద్యన్తాం రసజాలాని విగతేచ్ఛాభయైషణమ్ । అపగర్వాభిలషణం యథాప్రాప్తాని దర్వివత్
ఎదురుగా వచ్చే రుచులను, ఆశ, భయం, కోరిక లేకుండా, గర్వం లేకుండా, ఆకాంక్ష లేకుండా, ఒక కల్చిలా ఏది వస్తే అది మాత్రమే తీసుకున్నట్టు ఆసక్తి లేకుండా ఆస్వాదించాలి.
దృశ్యన్తాం రూపజాతాని పురḫ ప్రాప్తాన్య్ అవాసనమ్ । అరసం నిర్మనోమానమ్ అగర్ధం చిత్రనేత్రవత్
ముందు కనిపించే రూపాలను, మనసులో ఆసక్తి లేకుండా, రుచి లేకుండా, గర్వం లేకుండా, ఆకర్షణ లేకుండా, ఒక చిత్రాన్ని చూస్తున్న కళ్లలా చూడాలి.
శిఙ్ఘ్యన్తాం గన్ధపుష్పాణి విగతేచ్ఛమ్ అవాసనమ్ । స్పన్దవత్త్వే ఽపి లగ్నాని త్యాగాయ వనవాతవత్
గంధాలు, పువ్వులను కోరిక లేకుండా, ఆసక్తి లేకుండా వాసించాలి. అవి ఎంత ఆకర్షణగా ఉన్నా, అడవి గాలిలా వాటిని వదిలిపెట్టేందుకు సిద్ధంగా ఉండాలి.
ఇతి చేద్ విరసత్వేన బోధయిత్వా చికిత్సితాః । న భోగరోగాస్ తద్ దుẖఖశాన్త్యై నాస్తి కథైవ వః
ఇలా విరక్తతను బోధించి, అనుభవాల వ్యాధులను చికిత్స చేస్తే, మీకు బాధలు మిగిలే మార్గమే ఉండదు.
యస్ స్వాదయన్ భోగవిషం రతిమ్ ఏతి దినే దినే । సో ఽగ్నౌ స్వమూర్ధ్ని జ్వలితే కక్షమ్ అక్షయమ్ ఉజ్ఝతి
ప్రతి రోజు అనుభవాల విషాన్ని ఆస్వాదిస్తూ ఆనందించే వాడు, తన తలపై అగ్ని మండినప్పుడు ఎప్పటికీ తరుగని దావుడిని వదిలిపెడతాడు.
నిరిచ్ఛత్వం సమాధానమ్ ఆహుర్ ఆగమభూషణాః । యథా శామ్యేన్ మనో ఽనిచ్ఛం నోపభోగశతైర్ అపి
శాస్త్రజ్ఞులు, నిరాసక్తతనే నిజమైన స్థిరత అంటారు. మనసు కోరికలు లేకుండా నిశ్చలమైతే, వందలాది అనుభవాలు వచ్చినా శాంతి కలగవు.
ఇచ్ఛోదయో యథా దుẖఖమ్ ఇచ్ఛాశాన్తిర్ యథా సుఖమ్ । తథా న నరకే నాపి బ్రహ్మలోకే ఽనుభూయతే
కోరికలు ఉద్భవించడమే బాధ, కోరికలు శాంతించడమే ఆనందం. ఇదే సత్యం, నరకంలోనైనా, బ్రహ్మలోకంలోనైనా వేరుగా అనుభవించబడదు.
ఇచ్ఛామాత్రం విదుశ్ చిత్తం తచ్ఛాన్తిర్ మోక్ష ఉచ్యతే । ఏతావన్త్య్ ఏవ శాస్త్రాణి తపాంసి నియమా యమాః
మనస్సు అనేది కేవలం మనసులోని సంకల్పమే అని తెలుసుకో. ఆ సంకల్పం శాంతించడమే మోక్షం అంటారు. అన్ని శాస్త్రాలు, తపస్సులు, నియమాలు, యమాలు — ఇవన్నీ కూడా ఇదే విషయాన్ని చెబుతున్నాయి.
యావతీ యావతీ జన్తోర్ ఇచ్ఛోదేతి యథా యథా । తావతీ తావతీ దుẖఖబీజముష్టిḫ ప్రరోహతి
ఎంతమందిలో ఎంతెంత కోరికలు ఉద్భవిస్తాయో, అంతంతగా బాధలకు విత్తనాలు మొలుస్తాయి.
యథా యథేచ్ఛాస్ తనుతాం యాన్తి జన్తోర్ వివేకతః । తథా తథోపశామ్యన్తి దుẖఖచిన్తావిషూచికాః
వివేకంతో మనిషిలో కోరికలు ఎంత తక్కువవుతాయో, అంతగా బాధాకరమైన ఆలోచనల తాపాలు కూడా తగ్గిపోతాయి.
యథా యథేచ్ఛా ఘనతాం యాన్తి లోకస్య రాగిణః । తథా తథా వివర్తన్తే దుẖఖచిన్తావిషోర్మయః
లోకానికి ఆసక్తితో ఉండే మనిషిలో కోరికలు ఎంత పెరుగుతాయో, అంతగా బాధాకరమైన ఆలోచనల అలలు కూడా ఎక్కువవుతుంటాయి.
ఇచ్ఛా చికిత్స్యతే వ్యాధిర్ న స్వయత్నౌషధేన చేత్ । తద్ అత్ర బలవన్ మన్యే విద్యతే నౌషధాన్తరమ్
కోరిక అనేది ఒక వ్యాధిలాంటిది, దానిని మనం మన శక్తితో మాత్రమే మందు వేసుకున్నట్టు నయం చేయలేం. అందుకే, దీన్ని పోగొట్టేందుకు ఇంకొక బలమైన మార్గం ఉండాలి అని నేను అనుకుంటున్నాను.
ఇచ్ఛోపశమనం కర్తుం యది కృత్స్నం న శక్యతే । స్వల్పమ్ అప్య్ అనుగన్తవ్యం మార్గస్థో నావసీదతి
కోరికను పూర్తిగా తగ్గించలేకపోయినా, కొంతైనా తగ్గించాలి. మార్గంలో నిలబడినవాడు ఎప్పుడూ పడిపోవడు.
యస్ త్వ్ ఇచ్ఛాతానవే యత్నం న కరోతి నరాధమః । సో ఽన్ధకూపే స్వమ్ ఆత్మానం దినానుదినమ్ ఉజ్ఝతి
కోరిక తగ్గించేందుకు ఎలాంటి ప్రయత్నం చేయని మనిషి, రోజురోజుకూ తనను తాను చీకటి గుహలో పడేయడం జరుగుతుంది.
దుẖఖప్రసవశాలిన్యా బీజమ్ ఇచ్ఛైవ సంసృతేః । సమ్యగ్జ్ఞానాగ్నిదగ్ధా సా న భూయḫ పరిరోహతి
బాధలకు కారణమైన సంసారానికి విత్తనం కోరికే. అది సరిగ్గా నిజమైన జ్ఞానాగ్నిలో కాలిపోతే, మళ్లీ మొలకెత్తదు.
ఇచ్ఛామాత్రం హి సంసారో నిర్వాణం తదవేదనమ్ । ఇచ్ఛానుత్పాదనే యత్నẖ క్రియతాం కిం వృథాభ్రమైః
ఈ లోకజీవితం అనేది కేవలం మన కోరిక మాత్రమే. ఆ కోరిక ఉన్న భావన లేకపోతే అదే ముక్తి. కాబట్టి, కోరికలు పుట్టకుండా జాగ్రత్త పడాలి—అర్థం లేని తిప్పలు ఎందుకు పడాలి?
శాస్త్రోపదేశగురవḫ ప్రేక్ష్యన్తే కిమ్ అనర్థకమ్ । కిమ్ ఇచ్ఛాననుసన్ధానసమాధిర్ నాధిగమ్యతే
ఉపయోగం లేని పుస్తకాలు, బోధనలు, గురువులను ఎందుకు చూడాలి? కోరిక ఎలా పుట్టిందో తెలుసుకునే ధ్యానం ఎందుకు సాధించబడదు?
యస్యేచ్ఛాననుసన్ధానమాత్రే దుస్సాధతామతేః । గురూపదేశశాస్త్రాది తస్య నూనమ్ అనర్థకమ్
కేవలం కోరికను గమనించడానికే whose మనసు అదుపులోకి రాకపోతే, అలాంటి వారికి గురువు బోధనలూ, పుస్తకాలూ వృథా.
ఇచ్ఛావిషవికారిణ్యా సత్తయైవ నృణామ్ అలమ్ । దుẖఖప్రసవకారిణ్యా హారిణ్యా జన్మజఙ్గలే
కోరిక అనే విషపు స్వభావం ఒక్కటే మనుషులకు తగినంత కష్టం తెస్తుంది. జన్మల అరణ్యంలో శాంతిని దోచుకుపోయే కారణం అదే.
న వాలీక్రియతే ఽన్యేషామ్ ఆత్మజ్ఞానాయ చేద్ అసౌ । ఇచ్ఛోపశాన్తిẖ క్రియతాం తయాలం తద్ అవాప్యతే
ఇది ఇతరులకు ఆత్మజ్ఞానానికి ఒక్క వాలికంటే కూడా విలువ లేకపోతే, మన కోరికలు శాంతించడమే సాధించాలి; అదే ద్వారా అది పొందవచ్చు.
నిరిచ్ఛతైవ నిర్వాణం సేచ్ఛతైవ హి బన్ధనమ్ । యథాశక్తి జయేద్ ఇచ్ఛాం కిమ్ ఏతావతి దుష్కరమ్
కోరికలు లేకపోవడమే ముక్తి, కోరికలు ఉంటే బంధనమే. ఎంతవరకైనా మన శక్తికి తగినంత కోరికలను జయించాలి—ఇందులో అంత కష్టం ఏముంది?
జరామరణజన్మాదికరఞ్జఖదిరావలేః । బీజమ్ ఇచ్ఛాశు సైవాన్తర్ దహ్యతాం శమవహ్నినా
పుట్టడం, వృద్ధాప్యం, మరణం మొదలైన బాధల అడవి విత్తనం కోరికే. ఆ కోరికను మనసులోనే శాంతి అనే అగ్నితో త్వరగా కాల్చేయాలి.
యతో యతో నిరిచ్ఛత్వం ముక్తతైవ తతస్ తతః । యావద్గతి యథాప్రాణం హన్యాద్ ఇచ్ఛాం సముత్థితామ్
ఎక్కడ కోరికలు లేవో అక్కడే విముక్తి ఉంటుంది. ఎంతకాలం బతికినా, ఎక్కడికి వెళ్లినా, ఎప్పుడు కోరికలు ఉద్భవిస్తాయో అవన్నీ నాశనం చేయాలి.
యతో యతశ్ చ సేచ్ఛత్వం బన్ధపాశాస్ తతస్ తతః । పుణ్యపాపమయా దుẖఖరాశయో వితతార్తయః
ఎక్కడ, ఏ రూపంలో ఆశ కలుగుతుందో అక్కడ నుంచే పుణ్యపాపాలతో కూడిన బంధనాలు, బాధతో నిండిన సంకల్పాలు విస్తరిస్తాయి.
ఇచ్ఛానిరాసరహితే గతే సాధోẖ క్షణే ఽపి చ । దస్యుభిర్ ముషితస్యేవ యుక్తమ్ ఆక్రన్దితం చిరమ్
ఒక మంచి మనిషి మనసులో ఆశ ఒక్క క్షణమైనా తొలగిపోకపోతే, దొంగలు దోచినవాడిలా అతడు చాలా కాలం బాధపడటం తగినదే.