పశుర్ అజ్ఞో హ్య్ అమూర్తో ఽపి దుఃఖస్యైవైష భాజనమ్ । చేతనత్వాచ్ చేతతీదమ్ అత్యనర్థస్ స్వయం స్థితః
జీవి అజ్ఞానంగా, రూపం లేకపోయినా, బాధలకు పాత్రమే. ఎందుకంటే అది చైతన్యంతో ఉండి, ఈ బాధను అనుభవిస్తుంది. అందుకే అది గొప్ప దురదృష్టంలోనే ఉంటుంది.
చేత్యనిర్ముక్తతా యా స్యాద్ అచేత్యోన్ముఖతాథవా । అస్య సా భరితావస్థా తాం జ్ఞాత్వా నానుశోచతి
విషయాల జ్ఞానం లేకపోవడం లేదా వాటి వైపు మనస్సు పోకపోవడమే సంపూర్ణ స్థితి. దీన్ని తెలుసుకున్నవాడు ఇక దుఃఖించడు.
భిద్యతే హృదయగ్రన్థిశ్ ఛిద్యన్తే సర్వసంశయాః । క్సీయన్తే చాస్య కర్మాణి తస్మిన్ దృష్టే పరాపరే
పరమార్థాన్ని, అపరమార్థాన్ని చూచినప్పుడు హృదయంలోని ముడి తెరుచుకుంటుంది, అన్ని సందేహాలు తొలగిపోతాయి, అతని కర్మలు కూడా క్షీణిస్తాయి.
తస్య చేత్యోన్ముఖత్వం తు చేత్యాసమ్భవనం వినా । రోద్ధుం న శక్యం దృశ్యం తు చేత్యం శామ్యతు వై కథమ్
విషయాల పట్ల ఆకర్షణ ఉండడాన్ని, ఆ విషయాలు అసాధ్యమై పోయినప్పుడే ఆపడం సాధ్యం. కనబడేవి విషయాలుగా ఉన్నంతవరకు అవి ఎలా శాంతించగలవు?
సాధుసఙ్గమసచ్ఛాస్త్రైస్ సంసారార్ణవతారకః । దృశ్యతే పరమాత్మా యస్ స బ్రహ్మన్ వద కీదృశః
ధర్మపరుల సాంగత్యం, సత్యమైన శాస్త్రాల అధ్యయనం వల్ల, మనల్ని సంసారసముద్రం దాటి పోయించేవాడు పరమాత్మ అని తెలుస్తుంది. ఓ బ్రహ్మన్, ఆ పరమాత్మ ఎలా ఉంటాడు చెప్పు.
యద్ ఏతచ్ చేతనం జీవో విశీర్ణో జన్మజఙ్గలే । ఏతమ్ ఆత్మానమ్ ఇచ్ఛన్తి యే తే ఽజ్ఞాః పణ్డితా అపి
ఈ చైతన్యం, అంటే జీవుడు, జన్మల అరణ్యంలో చెలరేగిపోతూ ఉన్నాడు. దాన్ని ఆత్మగా కోరేవారు, ఎంత విద్యావంతులైనా, వారు తెలియని వారే.
జీవ ఏవేహ సంసారశ్ చేతనాద్ దుఃఖసన్తతేః । అస్మిఞ్ జ్ఞాతే నావిజ్ఞాతం కిఞ్చిద్ భవతి కుత్రచిత్
ఈ లోకంలో జీవుడే సంసారం, చైతన్యంతో పాటు బాధల పరంపర వల్ల అది ఏర్పడింది. ఇది తెలిసినవాడికి ఇక ఏదీ తెలియని విషయం ఉండదు.
జ్ఞాయతే పరమాత్మా చేద్ రామ తద్ దుఃఖసన్తతిః । క్షయమ్ ఏతి విషావేశశాన్తావ్ ఇవ విషూచికా
ఓ రామా, పరమాత్మను తెలుసుకుంటే బాధల పరంపర అంతమవుతుంది. విషం పోయినప్పుడు వ్యాధి ఎలా మాయమవుతుందో, అలాగే.
రూపం కథయ మే బ్రహ్మన్ యథావత్ పరమాత్మనః । యస్మిన్ దృష్టే నరో మోహాత్ సమగ్రాత్ సన్తరిష్యతి
బ్రహ్మన్, పరమాత్మ యొక్క నిజమైన స్వరూపాన్ని నాకు వివరించండి. ఆ స్వరూపాన్ని చూసినవాడు, మాయ అనే సముద్రాన్ని పూర్తిగా దాటి వెళ్ళగలడు.
దేశాద్ దేశాన్తరం దూరం ప్రాప్తాయాస్ సంవిదో వపుః । నిమేషేణైవ యన్ మధ్యే తద్ రూపం పరమాత్మనః
మనస్సు ఒక చోటు నుండి మరొక దూరమైన చోటుకు ప్రయాణించినా, క్షణంలోనే పొందగలిగేది, అదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
అత్యన్తాభావ ఏవాస్తి సంసారస్య జగత్స్థితేః । యస్మిన్ బోధమహామ్భోధౌ తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఈ లోక జీవనానికి, జగత్తు నిలిచిఉండటానికి అసలు అస్తిత్వమే లేదు. కానీ, ఆ మేల్కొనుబడి అనే మహాసముద్రంలో ఉన్నదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
ద్రష్టృదృశ్యక్రమో యత్ర స్థితో ఽప్య్ అస్తమ్ అలం గతః । యద్ అనాకాశమ్ ఆకాశస్ తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఎక్కడ దృష్టికర్త, దృష్టి అనే క్రమం ఉన్నా, అది పూర్తిగా లీనమై పోయిందో, ఆకాశం లేని ఆకాశంలా ఉన్నదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
అశూన్యమ్ ఇవ యచ్ ఛూన్యం యస్మిఞ్ శూన్యం జగత్ స్థితమ్ । సర్గౌఘే సతి యచ్ ఛూన్యం తద్ రూపం పరమాత్మనః
శూన్యంగా కనిపించినా, నిజంగా శూన్యం కానిది, ఈ విశ్వం అనే శూన్యమైనది దానిలోనే నిలిచిఉంది. సృష్టులు ఎన్నో ఉన్నా, అది మాత్రం శూన్యంగానే ఉంటుంది. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
యన్ మహాచిన్మయమ్ అపి బృహత్పాషాణవత్ స్థితమ్ । జడం త్వ్ అజడమ్ ఏవాన్తస్ తద్ రూపం పరమాత్మనః
పూర్ణమైన చైతన్యంతో కూడినదైనా, అది ఒక పెద్ద రాయి లా స్థిరంగా ఉంటుంది. బయటకు అది జడంగా కనిపించినా, లోపల మాత్రం ఎప్పుడూ జాగృతంగా ఉంటుంది. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
సబాహ్యాభ్యన్తరం సర్వం యేన సమ్ప్రాప్య సఙ్గమమ్ । స్వరూపసత్తామ్ ఆప్నోతి తద్ రూపం పరమాత్మనః
బయట, లోపల అన్నిటినీ పూర్తిగా వ్యాపించి, కలిపి, చివరికి తన అసలు స్వరూపాన్ని పొందేది అదే. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
ప్రకాశస్య యథాలోకో యథా శూన్యత్వమ్ అమ్బరే । తథేదం సంస్థితం యత్ర తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఎలా వెలుతురు ప్రకాశానికి ఆధారం, ఎలా ఆకాశానికి శూన్యతే స్వభావమో, అలాగే ఈ సమస్తం నిలిచిఉండేది దాంట్లోనే. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
సర్వతః పరమాత్మైష కథం నామావబుధ్యతే । ఇయతో ఽస్య జగన్నామ్నో దృశ్యస్యాసమ్భవః కుతః
ఈ పరమాత్మ ప్రతి చోటా ఉన్నాడు, మరి ఆయనను ఎలా గుర్తించలేరు? ఎందుకంటే, ఈ జగత్తు అనే పేరు కలిగిన దృష్టమయ్యే ప్రపంచం, ఇదివల్లే ఉనికిలోకి వచ్చింది.
భ్రమస్య జాగతస్యాస్య జాతస్యాకాశవర్ణవత్ । అత్యన్తాభావసమ్బోధే యది రూఢిర్ అలం భవేత్
ఈ ప్రపంచం మాయా నీడలాంటిది, ఆకాశపు రంగు లాంటిది. అసలు ఏదీ లేదని స్పష్టంగా తెలుసుకున్నపుడు, ఈ ప్రపంచానికి ఎలాంటి స్థిరత ఉంటే ఉండనీ, ఉండనీకూడా.
తజ్ జ్ఞాతం బ్రహ్మణో రూపం భవేన్ నాన్యేన కర్మణా । దృశ్యాత్యన్తాభావతస్ తు ఋతే నాన్యా శుభా గతిః
బ్రహ్మ యొక్క స్వరూపాన్ని జ్ఞానంతోనే తెలుసుకోవచ్చు, మరే ఇతర క్రియతో కాదు. కనబడే దేనికీ పూర్తిగా లేనిదనిపించకపోతే, ఇంకో శుభమైన మార్గం లేదు.
అత్యన్తాభావసమ్పత్తౌ దృశ్యస్యాస్య యథాస్థితేః । శిష్యతే పరమార్థో ఽసౌ బుధ్యతే జ్ఞాయతే తతః
కనబడే దేనికీ పూర్తిగా లేనిదని తెలుసుకున్నపుడు, నిజమైన పరమార్థం మిగిలిపోతుంది. అప్పుడు అది గ్రహించబడుతుంది, అనుభవించబడుతుంది.
న చిద్ అప్రతిబిమ్బాస్తి దృశ్యాభావాద్ ఋతే క్వచిత్ । క్వ వినా ప్రతిబిమ్బేన కిలాదర్శో ఽవతిష్ఠతే
ఏదైనా వస్తువు లేకుండా ఎక్కడా చైతన్యానికి ప్రతిబింబం ఉండదు. ప్రతిబింబం లేకుండా అద్దం ఎలా ఉంటుందో చెప్పు.
జగన్నామ్నో ఽస్య దృశ్యస్య సత్తాసమ్భవనం వినా । బుధ్యతే పరమం తత్త్వం న కదాచన కేనచిత్
ఈ జగత్తు అనే కనిపించే ప్రపంచం ఉండే అవకాశం లేకుండా, ఎవరూ పరమసత్యాన్ని గ్రహించలేరు.
ఇయతో దృశ్యజాలస్య బ్రహ్మాణ్డస్య జగత్స్థితేః । మునే కథమ్ అసత్తాస్తి క్వ మేరుస్ సర్షపోదరే
ఈ ప్రపంచం, ఈ బ్రహ్మాండంలో ఉన్న ఎన్నో రూపాలు ఉన్నప్పుడు, అసత్త్వం ఎలా ఉంటుంది? మునీశ్వరా, మెరుపర్వతం మినప్పప్పులో ఎక్కడ ఉంటుంది?
దినాని కతిచిద్ రామ యది తిష్ఠస్య్ అఖిన్నధీః । సాధుసఙ్గమసచ్ఛాస్త్రపరమస్ తద్ అహం క్షణాత్
ఓ రామా, కొన్ని రోజులు నీవు అలసట లేకుండా, మంచి వారి సాంగత్యం మరియు సత్యమైన శాస్త్రాలలో మనస్సు నిలిపితే, వెంటనే నేను—
ప్రమార్జయామి తే దృశ్యం బోధే మృగజలం యథా । దృశ్యాభావే ద్రష్టృతా చ శామ్యేద్ బోధో ఽవశిష్యతే
నీవు చూస్తున్న ఈ జగత్తును, మృగజలాన్ని జ్ఞానంతో తొలగించినట్లు, నేను పూర్తిగా తొలగిస్తాను. చూడదగినది లేకపోతే, చూసే భావన కూడా పోతుంది; చివరికి మిగిలేది స్వచ్ఛమైన చైతన్యమే.
ద్రష్టృత్వం సతి దృశ్యే ఽస్మిన్ దృశ్యత్వం సత్య్ అవేక్షకే । ఏకత్వం సతి హి ద్విత్వే ద్విత్వం చైకత్వవేదనే
ఏదైనా చూడదగినది ఉన్నప్పుడే చూసే భావన ఉంటుంది; చూసేవాడు ఉన్నప్పుడే చూసే వస్తువు ఉంటుంది. ఏకత్వం ఉన్నప్పుడే ద్వైతం ఉంటుంది; ద్వైతాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడే ఏకత్వం తెలుస్తుంది.
ఏకాభావే ద్వయోర్ ఏవ సిద్ధిర్ భవతి నాత్ర హి । ద్విత్వైక్యద్రష్టృదృశ్యత్వక్షయే సద్ అవశిష్యతే
ఒకటి లేకపోతే రెండింటి ఉనికీ ఉండదు. చూసేవాడు, చూసే వస్తువు, ఏకత్వం, ద్వైతం అన్నీ పోయినప్పుడు, చివరికి మిగిలేది పరిపూర్ణమైన సత్త్వమే.
అహన్తాది జగద్దృశ్యం సర్వం తే మార్జయామ్య్ అహమ్ । అత్యన్తాసత్త్వసంవిత్త్యా మనోమకురతో మలమ్
నీవు అనుభవిస్తున్న 'నేను' అనే భావన మొదలుకొని, ఈ జగత్తులో కనిపించే అన్నిటినీ, అవి అసలు లేవన్న పరిపూర్ణమైన జ్ఞానంతో, అద్దంలో మలినాన్ని తుడిచేసినట్లు, నేను పూర్తిగా తొలగిస్తాను.
నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః । యత్ తు నాస్తి స్వభావేన కః క్లేశస్ తత్ప్రమార్జనే
అసత్యానికి అసలు ఉనికే లేదు, సత్యానికి అసలు లేనిది ఉండదు. సహజంగా లేనిది తొలగించడానికి ఏ కష్టం అవసరం?
జగద్ ఆదావ్ అనుత్పన్నం యచ్ చేదం దృశ్యతే తతమ్ । తత్ స్వాత్మన్య్ ఏవ విమలే బ్రహ్మ చిత్త్వాత్ స్వబృంహితమ్
ప్రపంచం మొదట్లో పుట్టలేదు. ఇప్పుడు కనిపిస్తున్నదంతా స్వచ్ఛమైన బ్రహ్మమే, తన చైతన్యంతో విస్తరించింది.