ఆయుర్ వాయుచలత్పత్త్రలమ్బామ్బుకణభఙ్గురమ్ । పరలోకమహావ్యాధిర్ యత్నేనాశు చికిత్స్యతామ్
మన జీవితం గాలిలో ఊగే ఆకుపోలా, వేలాడే నీటి బొట్టులా ఎంతో బలహీనంగా ఉంటుంది. అందుకే పరలోక మహావ్యాధిని త్వరగా, శ్రద్ధతో పోగొట్టాలి.
పరలోకమహావ్యాధౌ యత్నేనాశు చికిత్సితే । దృష్టలోకమయో వ్యాధిస్ స్వయమ్ ఆశూపశామ్యతి
పరలోక మహావ్యాధిని శ్రద్ధగా, త్వరగా పోగొడితే, ఈ లోకంలో కలిగే వ్యాధులు కూడా తానే తానుగా తగ్గిపోతాయి.
సంవిన్మాత్రం విదుర్ జన్తుం తస్య ప్రసరణం జగత్ । పరమాణూదరే ఽప్య్ అస్తి తచ్ ఛైలశతవిస్తరమ్
జీవి అనేది కేవలం చైతన్యమే అని జ్ఞానులు తెలుసుకున్నారు. ఆ చైతన్యం విస్తరించి ఈ ప్రపంచమవుతుంది. అది పరమాణువులో కూడా ఉంటుంది, అలాగే వంద కొండలు ఉన్నంత దూరం విస్తరించగలదు.
యత్ సంవిదḫ ప్రసరణం రూపాలోకమనాంసి తత్ । వ్యోమన్య్ ఏవానుభూయన్తే నాతస్ సత్యో జగద్భ్రమః
చైతన్యం ఎలా విస్తరించిందో, అవే రూపాలు, దృశ్యాలు, ఆలోచనలు—all ఇవన్నీ ఆకాశంలోనే అనుభవించబడతాయి. అందువల్ల ఈ లోకబ్రాంతి నిజమైనది కాదు.
ప్రలయేష్వ్ అపి దృష్టేషు జగద్దృశ్యాభ్రవిభ్రమాః । న నశ్యన్తి న జాయన్తే భ్రాన్తిమాత్రైకరూపిణః
ప్రపంచం లయమైపోయినప్పుడు కూడా, దృశ్యాలు, మేఘాలు లాంటి లోకబ్రాంతులు నశించవు, పుట్టవు కూడా. అవి కేవలం మాయ మాత్రమే.
భోగపఙ్కార్ణవే మగ్న ఆత్మా నోత్తార్యతే యది । స్వపౌరుషచమత్కృత్యా తద్ ఉపాయో ఽస్తి నేతరః
భోగాల మట్టిలో మునిగిపోయిన ఆత్మను, తానే తన శక్తితో పైకి లేపుకోకపోతే, దానికి మరే మార్గం లేదు.
అజితాత్మా జనో మూఢో రూఢో భోగైకకర్దమే । ఆపదాం పాత్రతామ్ ఏతి పయసామ్ ఇవ సాగరః
తనను జయించుకోని, మాయలో మునిగిపోయి, అనుభవాల మట్టిలో బాగా కూరుకుపోయినవాడు, సముద్రం నీళ్లకు పాత్రమైనట్లు, అపాయాలకు పాత్రమవుతాడు.
జీవితస్య యథా బాల్యం దృష్టం ప్రథమకల్పితమ్ । నిర్వాణస్య తథా భోగసన్త్యాగో రాగశాన్తిదః
జీవితంలో బాల్యం మొదటి దశగా కనిపించునట్లు, అనుభవాల త్యాగమే, మనసులో ఆకర్షణలు శాంతించేందుకు కారణమై, మోక్షానికి ఆది దశగా నిలుస్తుంది.
తజ్జ్ఞస్య జీవితనదీ సకల్లోలాప్య్ అసమ్భ్రమా । సమం వహతి సోమ్యైవ చిత్రసంస్థేవ నీరసా
ఇది తెలిసినవాడికి, జీవన నది ఎన్ని అలలతో ఉన్నా, కలవరపడకుండా, మృదువుగా, ప్రశాంతంగా, చిత్రంలో ఉన్న దృశ్యంలా, లోపల అసలు రసములేని విధంగా సాగిపోతుంది.
అజ్ఞజీవితనద్యస్ తు రసేనాత్యన్తభీషణాః । ఆవర్తావృత్తివిక్షోభకల్లోలాస్ సహవాహినః
అజ్ఞానుల జీవన నదులు మాత్రం, అనుభవాల రుచితో నిండినవిగా, భయంకరంగా, చక్రాలు, ముంచే ప్రవాహాలు, కలకలలతో కూడినవిగా ప్రవహిస్తాయి.
సర్గవేగాḫ ప్రవల్గన్తి సంవిత్ప్రసరలేశకాః । ద్విచన్ద్రబాలవేతాలమృగామ్బుస్వప్నమోహవత్
సృష్టి వేగంతో ఉప్పొంగే ఇవి, చైతన్య విస్తరణలో కేవలం తక్కువ భాగం మాత్రమే కలిగి ఉంటాయి. ఇవి రెండు చంద్రులు కనిపించడంలా, చిన్నపిల్లల మాటల్లా, మృగమరుచిలా, నీటిలా, కలలలా, మాయల్లా ఉంటాయి.
సంవిద్వారితరఙ్గౌఘా భాన్తి సర్గాస్ సహస్రశః । విచారితాస్ త్వ్ అసత్యాస్ తే సత్యాస్ త్వ్ అనుభవభ్రమాత్
ఈ సృష్టి తరంగాలు అనేవి చైతన్య సముదాయాలే, వేలాది రూపాల్లో కనిపిస్తాయి. కానీ పరిశీలిస్తే అవి వాస్తవంగా లేవు; అనుభవ మాయ వల్లే నిజమైనవిగా అనిపిస్తాయి.
జగన్త్య్ ఆకాశకోశే ఽపి సంవిత్ప్రసరణభ్రమాత్ । సన్తీవాప్య్ అనుభూయన్తే న తు సత్యాని తాని హి
ఈ విశాలమైన ఆకాశంలోనూ, చైతన్య వ్యాప్తి వల్ల మాయగా లోకాలు ఉన్నట్టుగా అనుభవమవుతాయి. కానీ నిజంగా అవి లేవు.
సంవిద్వికాసపయసో బుద్బుదస్ సర్గవిభ్రమః । అహమ్ ఇత్యాదిసద్భావవికారాకారరూపవాన్
చైతన్య విస్తరణ జలంపై బుడగలలా, సృష్టి భ్రమ ఏర్పడుతుంది. 'నేను' అనే భావనతో మొదలయ్యే అన్ని రూపాలూ, అవి కలిగిన మార్పుల్లా అవి కనిపిస్తాయి.
సంవిన్నిర్వాణమ్ అజగత్ సంవిదున్మీలనం జగత్ । నాన్తర్ న బాహ్యం నాసత్యం న సత్యం సర్వమ్ ఏవ తత్
చైతన్యం అంటేనే నిశ్చలమైన శాంతి స్థితి; ప్రపంచం లేనప్పుడు అదే చైతన్యం, ప్రపంచం ఉన్నప్పుడు అదే చైతన్యం ఉద్భవిస్తుంది. ఇందులో లోపల, బయట అనే తేడా లేదు; అబద్ధం, నిజం అనే భేదం లేదు — అన్నీ ఇదే ఒక్కటే.
చిద్రూపమ్ అజమ్ అవ్యక్తమ్ ఏకమ్ అవ్యయమ్ ఈశ్వరమ్ । స్వత్వభావత్వరహితం బ్రహ్మ శాన్తాత్మ ఖాద్ అపి
చైతన్య స్వరూపం జననం లేనిది, వ్యక్తం కానిది, ఒక్కటే, నశించనిది, స్వతంత్రమైనది; తానంటూ భావం లేని బ్రహ్మం, పరమ శాంతి స్వరూపం, ఆకాశానికీ అతీతమైనది.
బ్రహ్మణో నిస్స్వభావస్య సర్గసంవేదనే స్వతః । స్పన్దనే పవనస్యేవ కారణం నోపయుజ్యతే
బ్రహ్మానికి స్వభావం ఉండదు. సృష్టి అనుభవం సహజంగా ఉద్భవిస్తుంది; గాలికి కదలికకు కారణం అవసరం లేనట్లు, ఇక్కడ కూడా ఏ కారణం అవసరం లేదు.
స్వప్నానుభవవద్ భాన్తి బ్రహ్మాబ్ధౌ బ్రహ్మవీచయః । సర్గతా వస్తుతస్ త్వ్ అత్ర న స్వప్నో న చ సర్గతా
నిద్రలో కలలు కనబడినట్లు, బ్రహ్మ సముద్రంలో బ్రహ్మ తరంగాలు కనిపిస్తాయి. నిజంగా చూస్తే, ఇక్కడ కల కూడా లేదు, సృష్టి కూడా లేదు.
ఏకమ్ ఏవ నిరాభాసమ్ అచిత్త్వమ్ అజడం సమమ్ । న సన్ నాసన్ న ఖం నాఖమ్ ఇదమ్ అద్వయమ్ అవ్యయమ్
ఒకటే ఉంది — అది రూపం లేని, మనస్సు లేని, జడత్వం లేని, అందరికీ సమంగా ఉండే, ఉండే లేదా ఉండని, ఆకాశం గానీ, ఆకాశం కానిది గానీ కానిది. అది ద్వంద్వం లేని, ఎప్పటికీ మారని పరమసత్యం.
యథాస్థితస్యైవ సతో యస్యాసంవేదనాత్మకమ్ । సంవిత్ప్రశమనం జాతం తమ్ ఆహుర్ మునిసత్తమమ్
ఎవరైనా యథాస్థితిగా ఉండి, అనుభూతి లేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఆ చైతన్యం నిశ్చలమై పోయినప్పుడు, దానిని మునులు పరమశాంతి అంటారు.
సతో ఽపి మృణ్మయస్యేవ యస్యాసంవేదనాత్మకమ్ । సాహం జగద్ విగలితం తమ్ ఆహుర్ మునిసత్తమమ్
కలిమట్టి వస్తువులా, ఏదైనా ఉన్నా, అనుభూతి లేకపోతే, 'నేను' అనే భావన, జగత్తు అన్నీ లయమైపోతాయి. దానినే మునులు పరమ స్థితి అంటారు.
యథా శామ్యత్య్ అసఙ్కల్పాత్ సఙ్కల్పనగరం తథా । వేదనోత్థం జగద్ అహం చేతి శామ్యత్య్ అవేదనాత్
ఎలా కల్పనలేని స్థితిలో కల్పిత నగరం నశించిపోతుందో, అలాగే అనుభూతి లేకపోతే, ఈ జగత్తు, 'నేను' అనే భావన, అనుభూతి ద్వారా కలిగే అనుభవాలు కూడా నశించిపోతాయి.
స్వభావవర్జం శబ్దార్థాస్ సర్వ ఏవ సహేతుకాః । స్వభావస్య తు యో హేతుర్ ముక్తేస్ తద్ అనుభావనమ్
పదాలు, వాటి అర్థాలు — ఇవన్నీ సహజ స్వభావం లేకుండా, కారణాల వల్లే ఉత్పన్నమవుతాయి. కానీ, నిజమైన స్వభావానికి కారణం మాత్రం ముక్తి అనుభవమే.
న కస్యచిత్ పదార్థస్య స్వభావో ఽస్తీహ కశ్చన । మహాచిదమ్బుద్రవతాస్ సర్వా ఏవానుభూతయః
ఈ లోకంలో ఏ వస్తువుకి కూడా స్వంత స్వభావం లేదు; అన్ని అనుభవాలు మహా చైతన్య సముద్రంలా ఉంటాయి.
మహాచిదనిలస్పన్దా ఏతా ఏవానుభూతయః । ఏతాస్ తా బ్రహ్మగగనశూన్యతా ఇతి బుధ్యతామ్
ఈ అనుభవాలన్నీ మహా చైతన్య వాయువు అలజడిలాంటివే. ఇవే బ్రహ్మన్ ఆకాశపు శూన్యత అని తెలుసుకో.
వాతస్పన్దావ్ ఇవాభిన్నౌ బ్రహ్మసర్గౌ విభిన్నతా । తయోస్ త్వ్ అసత్యా స్వభ్రాన్తేస్ స్వప్నే స్వమరణోపమా
వాయువు అలజడిలా, బ్రహ్మన్ సృష్టులు వేర్వేరుగా లేవు. వాటి విడదీయబడటం మన భ్రమ మాత్రమే; అది కలలో లేదా తన మరణంలో అనిపించేదానికే సమానం.
భ్రాన్తిస్ తు తావత్ తత్త్వార్థవిచారో యావద్ అస్ఫుటః । విచారే తు స్ఫుటే భ్రాన్తిర్ బ్రహ్మతామ్ ఏవ గచ్ఛతి
వాస్తవ స్వరూపాన్ని గురించి మనలో స్పష్టమైన విచారణ లేకపోతే, అపోహలు మనలో ఉండిపోతాయి. కానీ ఆ విచారణ స్పష్టంగా జరిగితే, ఆ అపోహలు కూడా పరమాత్మ తత్వాన్ని చేరుకుంటాయి.
భ్రాన్తిస్ త్వ్ అసత్యావస్త్వ్ ఏవ ప్రేక్షయాతో న లభ్యతే । శశశృఙ్గవద్ అత్యచ్ఛమ్ అతో బ్రహ్మైవ శిష్యతే
అపోహ అనేది నిజంగా లేనిది. దాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే, అది కనిపించదు. అది కుందేలు కొమ్ముల్లా అసలు ఉండదు. అందువల్ల చివరికి పరమాత్మ మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
అనాదిమధ్యాన్తమ్ అనన్తమ్ అచ్ఛం సమం శివం శాశ్వతమ్ ఏకమ్ ఏవ । సర్వాం జరామోహవికారభారభ్రాన్తిం విముచ్యామ్బరభావమ్ ఏహి
ఆదిలోనూ, మధ్యలోనూ, అంతంలోనూ లేని, అనంతమైన, నిర్మలమైన, సమమైన, మంగళకరమైన, శాశ్వతమైన, ఒక్కటైన ఆకాశ స్వరూపాన్ని పొందు. ముసలితనం, మాయ, మార్పు అనే భారాన్ని వదిలేసి ఆ స్థితికి చేరు.
ప్రాప్తేషు సుఖదుẖఖేషు యో నశ్యతి స నశ్యతి । యో న నశ్యత్య్ అనాశో ఽసావ్ అలం శాస్త్రోపదేశనైః
సుఖం, దుఃఖం వచ్చినప్పుడు ఎవడు నశిస్తాడో, వాడే నిజంగా నశించినవాడు. కాని ఎవడు నశించడో, అతడు నశించని వాడై, వానికి శాస్త్ర బోధలు అవసరం ఉండవు.