భృశం యం సుజనప్రాయం లోకాస్ సాధుం ప్రచక్షతే । స విశిష్టస్ స సాధుస్ స్యాత్ తం ప్రయత్నేన సంశ్రయేత్
ఎవరిని మంచి మనుషులుగా పేరున్న వారు సద్గుణి అంటారో, అతడే నిజంగా గొప్పవాడు, సద్గుణి. అలాంటి వాడిని మనం శ్రద్ధగా ఆశ్రయించాలి.
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం ప్రధానం తత్కథాశ్రయమ్ । శాస్త్రం సచ్ఛాస్త్రమ్ ఇత్య్ ఆహుర్ ముచ్యతే తద్విచారవాన్
అన్ని విద్యల్లో ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానమే ప్రధానమైనది. దాని ఉపదేశాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న గ్రంథమే సత్యగ్రంథం. దానిని ఆలోచించే వాడు విముక్తి పొందుతాడు.
సచ్ఛాస్త్రసత్సఙ్గమజైర్ వివేకైస్ తథా వినశ్యన్తి బలాన్ మలాని । యథా జలానాం కతకానుషఙ్గాద్ యథా జడానామ్ అభయోపయోగాత్
సత్యమైన గ్రంథాలు చదవడం, మంచివారితో స్నేహం కలిగి ఉండడం వల్ల మనలో ఉన్న మలినాలు తెలివితేటలతో పోతాయి. ఇది నీటిలోని మురికిని కటకపరులు వేసినట్టు, మూర్ఖులకు మందు వాడినట్టు, మనలోని మలినాలు కూడా పోతాయి.
య ఏష దేవః కథితో యస్మిఞ్ జ్ఞాతే విముచ్యతే । వద క్వాసౌ స్థితో దేవః కథమ్ ఏనమ్ అహం లభే
ఈ దేవుడు ఎవరో మీరు వివరించారు. ఆయనను తెలుసుకుంటే బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుందని చెప్పారు. ఆయన ఎక్కడ ఉంటాడు? నేను ఆయనను ఎలా పొందగలను? దయచేసి చెప్పండి.
య ఏష దేవః కథితో నైష దూరే ఽవతిష్ఠతే । శరీరే సంస్థితో నిత్యం చిన్మాత్రమ్ ఇతి విశ్రుతః
మీరు చెప్పిన ఆ దేవుడు ఎక్కడో దూరంలో ఉండడు. ఆయన ఎప్పుడూ మన శరీరంలోనే ఉంటాడు. ఆయనను శుద్ధమైన చైతన్యంగా అందరూ గుర్తిస్తారు.
ఏష సర్వమ్ ఇదం విశ్వం న విశ్వం త్వ్ ఏష సర్వగః । విద్యతే హ్య్ ఏష ఏవైకో న తు విశ్వాభిధాస్తి దృక్
ఈ దేవుడే ఈ సర్వజగత్తు. అయినా, ఆయన జగత్తు కాదు. వాస్తవంగా ఈ ఒక్కడే ఉన్నాడు; ఆయన తప్ప ఇంకెవరూ లేరు, 'జగత్తు' అనే వేరే దర్శించేవాడు ఎవ్వరూ లేరు.
చిన్మాత్రమ్ ఏష శశిభృచ్ చిన్మాత్రం గరుడధ్వజః । చిన్మాత్రమ్ ఏవ తపనశ్ చిన్మాత్రం కమలోద్భవః
ఈ జగత్తులో చంద్రుడు, గరుడధ్వజుడు, సూర్యుడు, కమలంలో పుట్టినవాడు — వీళ్లందరూ కూడా శుద్ధమైన చైతన్యమే.
బాలా అపి వదన్త్య్ ఏతద్ యది చేతనమాత్రకమ్ । జగద్ ఇత్య్ ఏవ కైవాత్ర నామ స్యాద్ ఉపదేశతా
పిల్లలు కూడా ఈ లోకం చైతన్యమే అంటారు. అలా అయితే, దీనికి ఉపదేశం అవసరం ఏముంది? దీనికి పేరేంటని అడగాలి?
చిన్మాత్రం చేతనం విశ్వమ్ ఇతి యజ్ జ్ఞాతవాన్ అసి । న కిఞ్చిద్ ఏతద్ విజ్ఞాతం భవతా భవతారణమ్
ఈ విశ్వం చైతన్యమే అని నువ్వు తెలుసుకున్నావు. అయినా, నిజంగా నిన్ను సంసారం నుంచి బయటపడేలా చేసే జ్ఞానం నీవు పొందలేదు.
చేతనం నామ సంసారో జీవ ఏష పశుస్ స్మృతః । ఏతస్మాద్ ఏవ నిర్యాన్తి జరామరణవీచయః
చైతన్యమే సంసారం అని అంటారు. ఈ జీవుడు పశువుగా భావించబడతాడు. ఇదివల్లే ముదుసలి, మరణం వంటి అలలు వస్తుంటాయి.
పశుర్ అజ్ఞో హ్య్ అమూర్తో ఽపి దుఃఖస్యైవైష భాజనమ్ । చేతనత్వాచ్ చేతతీదమ్ అత్యనర్థస్ స్వయం స్థితః
జీవి అజ్ఞానంగా, రూపం లేకపోయినా, బాధలకు పాత్రమే. ఎందుకంటే అది చైతన్యంతో ఉండి, ఈ బాధను అనుభవిస్తుంది. అందుకే అది గొప్ప దురదృష్టంలోనే ఉంటుంది.
చేత్యనిర్ముక్తతా యా స్యాద్ అచేత్యోన్ముఖతాథవా । అస్య సా భరితావస్థా తాం జ్ఞాత్వా నానుశోచతి
విషయాల జ్ఞానం లేకపోవడం లేదా వాటి వైపు మనస్సు పోకపోవడమే సంపూర్ణ స్థితి. దీన్ని తెలుసుకున్నవాడు ఇక దుఃఖించడు.
భిద్యతే హృదయగ్రన్థిశ్ ఛిద్యన్తే సర్వసంశయాః । క్సీయన్తే చాస్య కర్మాణి తస్మిన్ దృష్టే పరాపరే
పరమార్థాన్ని, అపరమార్థాన్ని చూచినప్పుడు హృదయంలోని ముడి తెరుచుకుంటుంది, అన్ని సందేహాలు తొలగిపోతాయి, అతని కర్మలు కూడా క్షీణిస్తాయి.
తస్య చేత్యోన్ముఖత్వం తు చేత్యాసమ్భవనం వినా । రోద్ధుం న శక్యం దృశ్యం తు చేత్యం శామ్యతు వై కథమ్
విషయాల పట్ల ఆకర్షణ ఉండడాన్ని, ఆ విషయాలు అసాధ్యమై పోయినప్పుడే ఆపడం సాధ్యం. కనబడేవి విషయాలుగా ఉన్నంతవరకు అవి ఎలా శాంతించగలవు?
సాధుసఙ్గమసచ్ఛాస్త్రైస్ సంసారార్ణవతారకః । దృశ్యతే పరమాత్మా యస్ స బ్రహ్మన్ వద కీదృశః
ధర్మపరుల సాంగత్యం, సత్యమైన శాస్త్రాల అధ్యయనం వల్ల, మనల్ని సంసారసముద్రం దాటి పోయించేవాడు పరమాత్మ అని తెలుస్తుంది. ఓ బ్రహ్మన్, ఆ పరమాత్మ ఎలా ఉంటాడు చెప్పు.
యద్ ఏతచ్ చేతనం జీవో విశీర్ణో జన్మజఙ్గలే । ఏతమ్ ఆత్మానమ్ ఇచ్ఛన్తి యే తే ఽజ్ఞాః పణ్డితా అపి
ఈ చైతన్యం, అంటే జీవుడు, జన్మల అరణ్యంలో చెలరేగిపోతూ ఉన్నాడు. దాన్ని ఆత్మగా కోరేవారు, ఎంత విద్యావంతులైనా, వారు తెలియని వారే.
జీవ ఏవేహ సంసారశ్ చేతనాద్ దుఃఖసన్తతేః । అస్మిఞ్ జ్ఞాతే నావిజ్ఞాతం కిఞ్చిద్ భవతి కుత్రచిత్
ఈ లోకంలో జీవుడే సంసారం, చైతన్యంతో పాటు బాధల పరంపర వల్ల అది ఏర్పడింది. ఇది తెలిసినవాడికి ఇక ఏదీ తెలియని విషయం ఉండదు.
జ్ఞాయతే పరమాత్మా చేద్ రామ తద్ దుఃఖసన్తతిః । క్షయమ్ ఏతి విషావేశశాన్తావ్ ఇవ విషూచికా
ఓ రామా, పరమాత్మను తెలుసుకుంటే బాధల పరంపర అంతమవుతుంది. విషం పోయినప్పుడు వ్యాధి ఎలా మాయమవుతుందో, అలాగే.
రూపం కథయ మే బ్రహ్మన్ యథావత్ పరమాత్మనః । యస్మిన్ దృష్టే నరో మోహాత్ సమగ్రాత్ సన్తరిష్యతి
బ్రహ్మన్, పరమాత్మ యొక్క నిజమైన స్వరూపాన్ని నాకు వివరించండి. ఆ స్వరూపాన్ని చూసినవాడు, మాయ అనే సముద్రాన్ని పూర్తిగా దాటి వెళ్ళగలడు.
దేశాద్ దేశాన్తరం దూరం ప్రాప్తాయాస్ సంవిదో వపుః । నిమేషేణైవ యన్ మధ్యే తద్ రూపం పరమాత్మనః
మనస్సు ఒక చోటు నుండి మరొక దూరమైన చోటుకు ప్రయాణించినా, క్షణంలోనే పొందగలిగేది, అదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
అత్యన్తాభావ ఏవాస్తి సంసారస్య జగత్స్థితేః । యస్మిన్ బోధమహామ్భోధౌ తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఈ లోక జీవనానికి, జగత్తు నిలిచిఉండటానికి అసలు అస్తిత్వమే లేదు. కానీ, ఆ మేల్కొనుబడి అనే మహాసముద్రంలో ఉన్నదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
ద్రష్టృదృశ్యక్రమో యత్ర స్థితో ఽప్య్ అస్తమ్ అలం గతః । యద్ అనాకాశమ్ ఆకాశస్ తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఎక్కడ దృష్టికర్త, దృష్టి అనే క్రమం ఉన్నా, అది పూర్తిగా లీనమై పోయిందో, ఆకాశం లేని ఆకాశంలా ఉన్నదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
అశూన్యమ్ ఇవ యచ్ ఛూన్యం యస్మిఞ్ శూన్యం జగత్ స్థితమ్ । సర్గౌఘే సతి యచ్ ఛూన్యం తద్ రూపం పరమాత్మనః
శూన్యంగా కనిపించినా, నిజంగా శూన్యం కానిది, ఈ విశ్వం అనే శూన్యమైనది దానిలోనే నిలిచిఉంది. సృష్టులు ఎన్నో ఉన్నా, అది మాత్రం శూన్యంగానే ఉంటుంది. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
యన్ మహాచిన్మయమ్ అపి బృహత్పాషాణవత్ స్థితమ్ । జడం త్వ్ అజడమ్ ఏవాన్తస్ తద్ రూపం పరమాత్మనః
పూర్ణమైన చైతన్యంతో కూడినదైనా, అది ఒక పెద్ద రాయి లా స్థిరంగా ఉంటుంది. బయటకు అది జడంగా కనిపించినా, లోపల మాత్రం ఎప్పుడూ జాగృతంగా ఉంటుంది. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
సబాహ్యాభ్యన్తరం సర్వం యేన సమ్ప్రాప్య సఙ్గమమ్ । స్వరూపసత్తామ్ ఆప్నోతి తద్ రూపం పరమాత్మనః
బయట, లోపల అన్నిటినీ పూర్తిగా వ్యాపించి, కలిపి, చివరికి తన అసలు స్వరూపాన్ని పొందేది అదే. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
ప్రకాశస్య యథాలోకో యథా శూన్యత్వమ్ అమ్బరే । తథేదం సంస్థితం యత్ర తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఎలా వెలుతురు ప్రకాశానికి ఆధారం, ఎలా ఆకాశానికి శూన్యతే స్వభావమో, అలాగే ఈ సమస్తం నిలిచిఉండేది దాంట్లోనే. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
సర్వతః పరమాత్మైష కథం నామావబుధ్యతే । ఇయతో ఽస్య జగన్నామ్నో దృశ్యస్యాసమ్భవః కుతః
ఈ పరమాత్మ ప్రతి చోటా ఉన్నాడు, మరి ఆయనను ఎలా గుర్తించలేరు? ఎందుకంటే, ఈ జగత్తు అనే పేరు కలిగిన దృష్టమయ్యే ప్రపంచం, ఇదివల్లే ఉనికిలోకి వచ్చింది.
భ్రమస్య జాగతస్యాస్య జాతస్యాకాశవర్ణవత్ । అత్యన్తాభావసమ్బోధే యది రూఢిర్ అలం భవేత్
ఈ ప్రపంచం మాయా నీడలాంటిది, ఆకాశపు రంగు లాంటిది. అసలు ఏదీ లేదని స్పష్టంగా తెలుసుకున్నపుడు, ఈ ప్రపంచానికి ఎలాంటి స్థిరత ఉంటే ఉండనీ, ఉండనీకూడా.
తజ్ జ్ఞాతం బ్రహ్మణో రూపం భవేన్ నాన్యేన కర్మణా । దృశ్యాత్యన్తాభావతస్ తు ఋతే నాన్యా శుభా గతిః
బ్రహ్మ యొక్క స్వరూపాన్ని జ్ఞానంతోనే తెలుసుకోవచ్చు, మరే ఇతర క్రియతో కాదు. కనబడే దేనికీ పూర్తిగా లేనిదనిపించకపోతే, ఇంకో శుభమైన మార్గం లేదు.
అత్యన్తాభావసమ్పత్తౌ దృశ్యస్యాస్య యథాస్థితేః । శిష్యతే పరమార్థో ఽసౌ బుధ్యతే జ్ఞాయతే తతః
కనబడే దేనికీ పూర్తిగా లేనిదని తెలుసుకున్నపుడు, నిజమైన పరమార్థం మిగిలిపోతుంది. అప్పుడు అది గ్రహించబడుతుంది, అనుభవించబడుతుంది.