అమనోవాసనాహన్తా ధత్తే యస్య జగచ్ చిరమ్ । జీవతో ఽజీవతశ్ చైవ చిజ్జీవస్ స పరం పదమ్
ఎవరికి 'నేను' అనే భావన, మనసులో వచ్చే వాసనలు లేవో, ఆతడు బహుకాలం ఈ లోకాన్ని నిలిపి ఉంచుతాడు. బ్రతికున్నా, బ్రతకకపోయినా, ఆ చైతన్యమయమైన జీవుడు పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
మత్తైవ జడవాహేన దుẖఖభారాయ కేవలమ్ । నృణాం పాశావబద్ధానాం పోతకానామ్ ఇవార్ణవే
నా స్వంత జడమైన శరీరమే బాధల భారాన్ని మోసే సాధనంగా మారింది. సముద్రంలో చిన్న పడవలు ఎలా బంధించబడి ఉంటాయో, అలాగే మనుషులు కూడా బంధించబడి బాధపడుతున్నారు.
మోక్షసత్తాం శ్రయతి తాం నాజ్ఞో ఽననుభవాద్ ఇవ । మృతేన కిల యత్ ప్రాప్తం జీవన్ ప్రాప్నోతి తత్ కథమ్
విముక్తి స్థితిని కొందరు పొందగలుగుతారు, కానీ అనుభవం లేని అజ్ఞానులు దాన్ని పొందలేరు. చనిపోయినవాడు చేరిన స్థితిని, బ్రతికున్నవాడు ఎలా పొందగలడు?
యద్ యత్ సఙ్కల్ప్యతే తత్ తత్ సఙ్కల్పాద్ ఏవ నాశభాక్ । న సమ్భవతి యత్రైతత్ తత్ సత్యం పదమ్ అక్షయమ్
ఏది మనసులో ఊహించబడుతుందో, అది ఆ ఊహ వల్లే నశించిపోతుంది. అలాంటి ఊహలు లేని స్థితి ఎక్కడ ఉంటుందో, అదే నిజమైన, శాశ్వతమైన పదం.
నాన్యో న చాహమ్ అస్తీతి భావనాన్ నిర్భయో భవ । సత్యం యుక్త్యా భవత్య్ ఏతద్ విషమ్ అప్య్ అమృతం యథా
ఇక్కడ నీవు 'నేను లేను, వేరొకరు లేరు' అని ధైర్యంగా ఆలోచించు. ఈ భావనను బుద్ధితో పరిశీలిస్తే, అది నిజమవుతుంది. విషం కూడా అమృతంలా మారినట్లే ఇది కూడా నిజంగా మారుతుంది.
జడం దేహాదిచిత్తాన్తం విచార్య సకలం వపుః । లభ్యతే నాహమ్ అస్మీతి తస్మాన్ నాస్మీతి సత్యతా
ఈ శరీరం నుంచి మనస్సు వరకు ఉన్నదంతా జడమని విచారించి చూస్తే, 'ఇది నేను కాదు' అని తెలుస్తుంది. అందువల్ల, 'నేను కాదు' అనే సత్యమే మిగిలిపోతుంది.
శాన్తాశేషవిశేషాణామ్ అహన్తాన్తం విచారిణామ్ । కేవలం ముక్తతోదేతి న తు కిఞ్చిద్ వినశ్యతి
అన్ని భేదాలు, 'నేను' అనే భావం అంతమయ్యేలా విచారించే వారికి, కేవలం విముక్తి మాత్రమే కలుగుతుంది. అక్కడ ఏదీ నశించదు.
భోగత్యాగవిచారాత్మపౌరుషాన్ నాన్యద్ అత్ర హి । ఉపయుజ్యత ఇత్య్ అజ్ఞాస్ స్వాత్మైవాశు ప్రణమ్యతామ్
ఇక్కడ అనుభవాన్ని వదిలిపెట్టడాన్ని విచారించే స్వశక్తి తప్ప మరొకటి ఉపయోగపడదు. అందువల్ల, ఓ అజ్ఞానులారా, త్వరగా మీ స్వంత ఆత్మను నమస్కరించండి.
నిర్వాసనం మననమ్ ఏవమ్ ఉదాహరన్తి మోక్షం వినా భవతి తచ్ చ న జాతు బోధాత్ । సన్నో జగద్భ్రమ ఇతీహ పరḫ ప్రబోధో న ప్రత్యయో ఽత్ర యద్ అతస్ స చిరాయ బన్ధః
మనస్సులో మిగిలిన వాసనలు లేకుండా ఆలోచించడం అంటేనే విముక్తి అని అంటారు. కానీ అది నిజమైన జ్ఞానం లేకుండా కలగదు. ఈ లోకమంతా మాయ అని తెలిసినప్పుడు మాత్రమే అది పోతుంది, కేవలం నమ్మకంతో కాదు. అందుకే బంధనం చాలా కాలం నిలుస్తుంది.
జగద్ అహమ్ అసద్ ఇత్య్ అవేత్య సమ్యక్ సుతధనదారశరీరనిర్వ్యపేక్షః । భవతి హి సహచేతనో దృషద్ యస్ స పరమ్ ఇతẖ ఖలు నాన్యథాస్తి ముక్తిః
ఈ లోకం, 'నేను' అనే భావం అసత్యమని పూర్తిగా గ్రహించి, ధనం, భార్య, శరీరం అన్నిటిపట్ల ఉదాసీనత కలిగి, శిలలా చైతన్యంతో ఉండేవాడే పరమ స్థితిలో ఉంటాడు. నిజంగా, దీనికంటే వేరే విముక్తి లేదు.
సర్వాత్మని చిదాభాసే తద్ ఏవాశ్వ్ అనుభూయతే । సంవేద్యతే యద్ ఏవాన్తర్ అసత్యం సత్యవస్తు వా
అఖిలమయమైన ఆత్మలో, అది చైతన్యంగా కనిపిస్తుంది. లోపల అనుభవించేది — అది అబద్ధమైనదైనా, నిజమైనదైనా — అదే రూపంలో గ్రహించబడుతుంది.
తద్ ఏవాభ్యాసతḫ పూర్వం బాహ్యార్థానుభవాత్మనా । స్ఫురత్య్ ఏవ బహిష్ట్వేన స్వస్వప్నో ఽత్ర నిదర్శనమ్
ముందుగా సాధన వల్ల, బాహ్య విషయాల అనుభవం బయట కనిపించేలా ప్రకాశిస్తుంది. ఇక్కడ మన స్వప్నమే దీనికి ఉదాహరణ.
చిద్రూపం సర్వమ్ ఏతచ్ చ చిచ్ చాచ్ఛా గగనాద్ అపి । విచ్ చ నో కిఞ్చిద్ ఏవాతో నైతత్ కిఞ్చన కుత్రచిత్
ఈ సృష్టిలో ఉన్నది అన్నీ పరమచైతన్యమే, అది ఆకాశం కన్నా కూడా స్పష్టంగా ఉంటుంది. చైతన్యం తప్ప ఇంకొకటి లేదు. అందువల్ల దాని నుండి వేరుగా ఎక్కడా ఏదీ లేదు.
న నాశో నాస్తితా నార్థో న జన్మమరణే న ఖమ్ । న శూన్యతాస్తి నో నాస్తి సర్వం బ్రహ్మైవ నైవ చ
ఇక్కడ నాశనం లేదు, అస్థిత్వం లేదు, వాస్తవమైన వస్తువు లేదు, జననం లేదా మరణం లేదు, ఆకాశం లేదు. శూన్యతా లేదు, శూన్యత లేనిదీ లేదు. అన్నీ బ్రహ్మమే, అదే కాదు కూడా.
నాశే జగదహన్త్వాదేర్ న కిఞ్చిద్ అపి నశ్యతి । అసతẖ కిల నాశే ఽపి స్వప్నాద్రేẖ కిం వినశ్యతి
ప్రపంచం, అహంకారం మొదలైనవి నశించినప్పుడు నిజంగా ఏమీ పోయిందని చెప్పలేం. అసత్యమైనది పోయినప్పుడు, కలలో కనిపించే కొండ మాయమైపోయినట్టు, నిజంగా ఏమి పోతుంది?
మిథ్యావభాసే సఙ్కల్పనగరే కేవ నష్టతా । తథా జగదహన్త్వాదౌ నాశో నాసతి విద్యతే
భ్రమతో కనిపించే ఊహా నగరంలో నిజంగా ఏదైనా పోతుందా? అలాగే ఈ ప్రపంచం, అహంకారం మొదలైన వాటిలో అసత్యమైనదానికి నాశనం ఉండదు.
కుతో జగదుపాలమ్భ ఇతి చేత్ తద్ అవస్తుని । న నిర్ణయస్ సమ్భవతి ఖపుష్పాణాం కిమ్ ఉమ్భ్యతే
ఈ లోకం ఎలా కనిపిస్తుంది అని అడిగితే, అసత్యమైనదానిలో ఎలాంటి నిర్ణయం సాధ్యం కాదు. ఆకాశంలో పువ్వులు ఏవిధంగా పుట్టవు, అలాగే అసత్యంలో ఏదీ స్థిరంగా ఉండదు.
నిర్ణయస్ త్వ్ ఏష ఏవాత్ర యద్ అశేషమ్ అభావయన్ । యథాస్థితం యథాచారం పాషాణ ఇవ తిష్ఠసి
ఇక్కడ ఒకే నిర్ణయం ఉంది — అన్నిటినీ పూర్తిగా త్యజించి, నీవు ఎలా ఉన్నావో అలా, కదలకుండా, రాయి లా నిలిచిపోవాలి.
జగత్ సఙ్కల్పమాత్రాత్మ తన్ నఞర్థయుతం క్షణాత్ । శామ్యత్య్ అశేషేణేత్య్ ఏవ నిర్ణయస్ సర్గవిభ్రమే
ఈ లోకం ఊహే మూలంగా ఉంది. అది తక్షణమే అంతమవుతుంది. సృష్టి భ్రమ గురించి ఇదే నిజమైన నిర్ణయం.
సర్గో ఽనర్గల ఏవాయం బ్రహ్మాత్మకతయాక్షయః । అన్యథాపి న సర్గో ఽయమ్ అస్తి నాస్తి చ సర్గతా
ఈ సృష్టి పరిమితులు లేకుండా, బ్రహ్మస్వరూపంగా, శాశ్వతంగా ఉంది. లేకపోతే, ఈ సృష్టి లేదు, సృష్టి అనే స్థితి కూడా లేదు.
యేషాం న విద్యతే సర్గస్ స్వప్నపుంసామ్ ఇవాసతామ్ । స సర్గḫ పురుషాస్ తే చ మృగతృష్ణామ్బువీచివత్
ఎవరికి సృష్టి అనిపించదో, కలలో ఉన్నవాళ్లకు లేదా అసత్యమైనవాళ్లకు లాగా, ఆ సృష్టి కూడా, ఆ మనుష్యులు కూడా, మృగతృష్ణలో నీటి అలలు లాంటివే.
అసతామ్ ఏవ సద్భావమ్ ఇవ చైషామ్ ఉపేయుషామ్ । న వయం నిర్ణయం విద్మో వన్ధ్యాపుత్రగిరామ్ ఇవ
అసలు లేనిది ఉన్నట్టు అనిపించే వారికి, వాస్తవంగా ఏదీ నిర్ణయించలేము, ఎందుకంటే అది వంధ్యాపుత్రుని మాటల లాంటిది.
పరిపూర్ణార్ణవప్రఖ్యా కాప్య్ అపూర్వైవ పూర్ణతా । తజ్జ్ఞానాం ద్రష్టృదృశ్యాంశదృష్టౌ న హి పతన్తి తే
పూర్తిగా నిండిన సముద్రంలా ఒక అపూర్వమైన పరిపూర్ణత ఉంటుంది; దాన్ని తెలిసినవారు, దృష్టి మరియు దృశ్యాన్ని చూసినా, ఆ స్థితి నుండి పడిపోరు.
అచలా ఇవ నిర్వాతా దీపా ఇవ శమామ్బ్వ్ ఇవ । సాచారా వా నిరాచారాస్ తిష్ఠన్తి స్వస్థమ్ ఏవ తే
వాయువు లేని స్థిరమైన దీపాలు, నిశ్చలమైన నీటిలా, వారు కదలికతో ఉన్నా లేక కదలిక లేకుండానే, ఎప్పుడూ తాము తాము స్థిరంగా ఉంటారు.
ఆపూర్ణైకార్ణవప్రఖ్యా కాప్య్ అన్తḫపూర్ణతోదితా । అన్తశ్శీతలతా జ్ఞప్తిర్ జ్ఞస్యాపూర్వైవ లక్ష్యతే
లోపల నుంచే ఉద్భవించిన, ఇంకా నిండని విస్తృతమైన సముద్రంలా కనిపించే ఒక ప్రత్యేకమైన అవగాహన ఉంది. ఆ లోపల చల్లదనం ఉంటుంది, ఆ జ్ఞానం పూర్తిగా కొత్తదిగా అనిపిస్తుంది.
వాసనైవేహ పురుషḫ ప్రేక్షితా సా న విద్యతే । తాం చ న ప్రేక్షతే కశ్చిత్ తతస్ సంసార ఆతతః
ఇక్కడ మనిషిగా కనిపించేది వాసనలు మాత్రమే. అవి నిజంగా లేవు. వాటిని ఎవ్వరూ నిజంగా చూడరు కూడా. అందుకే ఈ సంసారం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
అనాలోకనసిద్ధం యత్ తద్ ఆలోకాన్ న విద్యతే । కృష్ణాహ్యనుపలమ్భో ఽత్ర దృష్టాన్తస్ స్పష్టచేష్టితః
ఏది చూడకుండా స్థిరమైందో, దాన్ని చూస్తే కనబడదు. నల్లటి వస్తువు చీకటి ఎలా కనిపించదో, ఇక్కడ కూడా అదే ఉదాహరణ స్పష్టంగా చెప్పబడింది.
భూతాని దేహమాంసాది తచ్ చాసద్విభ్రమో జడః । బుద్ధ్యహఙ్కారచేతాంసి తన్మయాన్య్ ఏవ నేతరత్
భూతాలు, శరీరం, మాంసం ఇవన్నీ అసత్యమైన మాయలు మాత్రమే, అవి జడమయినవే. బుద్ధి, అహంకారం, మనస్సు ఇవన్నీ కూడా అదే మాయతోనే ఏర్పడినవి, వేరే ఏమీలేవు.
భూతాదిమయతాం త్యక్త్వా బుద్ధ్యహఙ్కారచేతసామ్ । అత్యన్తం స్థితిర్ అభ్యేతి యది తన్ ముక్తతోదితా
బుద్ధి, అహంకారం, మనస్సు ఇవన్నీ భూతాదులలో ఐక్యతను వదిలిపెడితే, అవి పూర్తిగా స్థిరంగా ఉంటాయి. అప్పుడు ఆ స్థితి ద్వారా ముక్తి స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
చిచ్ ఛిష్టా చేత్యనిష్ఠత్వాత్ తాదృశ్య్ ఏవాత్ర కాస్తితా । తస్మాత్ కేవ కుతẖ కుత్ర వాసనా కింస్వరూపిణీ
అవగాహన మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది, కానీ అది ఏ వస్తువుపైనా ఆధారపడదు కాబట్టి, ఇక్కడ దాని స్వరూపం అలాంటిదే. అప్పుడు ఎవరు, ఎక్కడి నుండి, వాసన ఏమిటి, దానికి ఏ రూపం ఉంది అన్న ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి.