కేవలో వ్యవహారస్థẖ కాష్ఠమౌనరతో ఽథ వా । కాష్ఠపాషాణవత్ తిష్ఠన్ బ్రహ్మతామ్ అధిగచ్ఛతి
ఎవరైనా కేవలం లోకవ్యవహారాల్లో నిమగ్నుడై ఉన్నా, లేక అడవిలో నిశ్శబ్దంగా, కలప లేదా రాయి లా నిలబడి ఉన్నా, చివరికి బ్రహ్మ స్థితిని పొందుతాడు.
శాన్తత్వే చిత్రత్వే నానానానాత్మనీహ చైవ శివే । అవయవినో ఽవయవత్వే త్వ్ ఇవ యుక్తిర్ విద్యతే నాన్యా
శాంతంగా ఉన్నా, ఎన్నో విధాలుగా ఉన్నా, ఇక్కడ అనేక రూపాల్లో ఉన్నా, శుభంగా ఉన్నా — మొత్తం, భాగాల మధ్య సంబంధమే ఇక్కడ వర్తిస్తుంది; వేరే తర్కం లేదు.
అర్థగతేస్ స్వత్వస్య చ భావస్య చ నైవ సమ్భవాద్ అమలే । ఏతస్మిన్ సర్వగతే బ్రహ్మణి నాస్తి స్వభావోక్తిః
ఈ నిర్మలమైన, అన్నింటిలో వ్యాపించిన బ్రహ్మలో ఏదైనా స్వంతమవడం లేదా ప్రత్యేక స్వభావం ఉండడం అసాధ్యం; అందువల్ల దాని స్వభావం గురించి చెప్పడం కూడా లేదు.
న చ నాస్తితోపలమ్భాత్ సంవిత్తేర్ అస్తితా చ నైవాజే । గ్రాహ్యగ్రాహకదృష్టేర్ అసమ్భవాద్ అస్తి కిఞ్చిద్ అపి
ఏదీ లేదని అనడం కుదరదు, ఎందుకంటే అది గ్రహించలేం; ఉందని కూడా చెప్పలేం, ఎందుకంటే చైతన్యం కలగదు. గ్రహించేవాడు-గ్రహించబడేది అనే భేదం అసాధ్యం కాబట్టి, ఏదీ వాస్తవంగా లేదు.
సమమ్ అమలమ్ అహార్యమ్ ఆర్యజుష్టం శివమ్ అజమ్ అక్షయమ్ ఆసితం సమం యత్ । తద్ అవితథపదం తథాస్స్వ శాన్తం పిబ చల భుఙ్క్ష్వ భవాన్ అయం హి నాస్తి
ఏకంగా, నిర్మలంగా, అందరికీ అందని, గొప్పవారు ఆరాధించే, మంగళకరమైనది, జననం లేని, నశించని, ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండే ఆ పరమసత్యంలో స్థిరంగా ఉండు. అది నిజమైన శాంతి స్థితి. నీకు కావాల్సినంత తాగు, నడుచు, ఆనందించు. ఎందుకంటే ఈ లోకంలో మార్పు అనే దేన్నీ నిజంగా లేదు.
అహన్తైవ పరావిద్యా నిర్వాణపదరోధినీ । తయైవాన్విష్యతే మూఢైస్ తద్ ఇత్య్ ఉన్మత్తచేష్టితమ్
అహంకారమే పరమ అజ్ఞానం, అది మోక్ష మార్గాన్ని అడ్డుకుంటుంది. మూర్ఖులు ఇదే అహంకారంతో 'ఇది అదే' అని అన్వేషిస్తూ, పిచ్చివాళ్లలా ప్రవర్తిస్తారు.
అహన్తైవాలమ్ అజ్ఞానామ్ అజ్ఞత్వస్య నిదర్శనమ్ । న హి తజ్జ్ఞస్య శాన్తస్య మమాహమ్ ఇతి విద్యతే
అహంకారమే అజ్ఞానులకు చాలిపోతుంది, అది అజ్ఞానానికి గుర్తు. జ్ఞానిని, శాంతిగా ఉన్నవాడికి 'నాది', 'నేను' అనే భావన ఉండదు.
అహన్తామలమ్ ఉత్సృజ్య నిర్వాణẖ ఖమ్ ఇవామలమ్ । సదేహమ్ అపదేహం వా జ్ఞస్ తిష్ఠతి గతజ్వరమ్
అహంకార మలాన్ని వదిలేసినవాడు, ముక్తి అనే ఆకాశంలా నిర్మలంగా, శరీరం ఉన్నా లేకపోయినా, జ్ఞాని ఎలాంటి బాధలు లేకుండా స్థిరంగా ఉంటాడు.
న తథా శరదాకాశమ్ న తథా స్తిమితో ఽర్ణవః । పూర్ణేన్దుమధ్యం న తథా యథా జ్ఞḫ పరిరాజతే
శరదృతువు ఆకాశం ఎంత నిర్మలంగా మెరిసినా, సముద్రం ఎంత నిశ్శబ్దంగా ఉన్నా, పూర్ణచంద్రుడు ఎంత ప్రకాశించినా, జ్ఞాని వెలుగు వాటన్నింటికంటే ఎక్కువగా మెరిసిపోతుంది.
చిత్రే సఙ్గరసైన్యస్య యుద్ధస్యాక్షుబ్ధతా యథా । తథైకా సమతా జ్ఞస్య వ్యవహారవతో ఽపి చ
బొమ్మలో యుద్ధం ఎంత ఉల్లాసంగా కనిపించినా, అక్కడ నిశ్శబ్దతే ఉంటుంది. అలాగే, జ్ఞానికి లోకంలో పనులు చేస్తూ ఉన్నా, మనసులో ఒకేలా సమతా ఉంటుంది.
నిర్వాణైకతయా జ్ఞస్య వాసనైవ న వాసనా । లేఖా దామోపమాస్ త్వ్ అబ్ధేర్ ఊర్మ్యాది న జలేతరత్
నిర్వాణంలో లీనమైన జ్ఞానికీ, వాసనలు వాస్తవానికి వాసనలు కావు; అవి నీటిపై గీసిన గీతల్లా, సముద్రంలో అలలు నీటిలోనే కలిసిపోవడంలా ఉంటాయి.
తరత్తరఙ్గో జలధిర్ జలమ్ ఏవ యథాఖిలమ్ । దృశ్యోచ్ఛూనమ్ అపి బ్రహ్మ తథా బ్రహ్మైవ నేతరత్
సముద్రంలో అలలు ఎన్ని వచ్చినా, అవన్నీ నీటే అయినట్లు, ఈ జగత్తులో కనిపించే ప్రతిదీ బ్రహ్మమే, వేరేదేమీ కాదు.
అన్తరస్తఙ్గతో ఽక్షుబ్ధో బహిరస్తఙ్గతశ్ శమీ । విద్యతే చోదితో యశ్ చ స ముక్త ఇతి కథ్యతే
యువనిలో కలకలం లేకుండా, బయట కూడా ప్రశాంతంగా ఉండి, ఎవరూ ఒత్తిడి చేయకుండానే పనిచేసేవాడు నిజంగా విముక్తుడు అని అంటారు.
అహన్త్వసర్గరూపేణ సంవిత్ సంవిన్మయే పరే । స్ఫురత్య్ అమ్భో ఽమ్భసీవాతో నానాతేయం కిమాత్మికా
ఈ 'నేను' అనే భావం, సృష్టి అనే భావం అన్నీ పరమమైన ఆ జ్ఞానస్వరూపంలోనే వెలుగుతుంటాయి. నీళ్లలో నీరు, గాలి ఎలా కనిపిస్తాయో అలాగే. ఈ విభిన్నతకి అసలు స్వరూపం ఏమిటి?
ధూమస్య స్ఫురతో వ్యోమ్ని యథాగాజగజాదయః । వ్యూహా ధూమాన్ న తే భిన్నాస్ తథా సర్గాḫ పరే పదే
పొగ ఆకాశంలో మెరుస్తూ ఉండగా, దానిలో ఒంటెలు, ఏనుగులు లాంటి రూపాలు ఏర్పడతాయి కానీ అవి పొగకి వేరుగా ఉండవు. అలాగే పరమపదంలో సృష్టులు కూడా వేరుగా లేవు.
సంవిద్భ్రాన్తివిచారేణ భ్రాన్త్యలాభవిలాసినా । విజయధ్వం విషాదం మా గతాజ్ఞాస్ తజ్జ్ఞతాస్తి వః
సంవిద్ అనే చైతన్యంలో కలిగే మాయాభ్రమలను పరిశీలిస్తూ, ఆ మాయలో లాభనష్టాల ఆనందాన్ని చూసి, మీరు దుఃఖాన్ని జయించండి. నిరాశలో పడిపోకండి. ఆ పరమసత్యాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానం మీలో ఉంది.
అఙ్కురో ఽనుభవత్య్ అన్తర్ వృక్షం పుష్పం ఫలం యథా । తథా జగదహన్త్వే జ్ఞẖ ఖాత్మా ఖాత్మ ఖమ్ అప్య్ అఖమ్
ఎలా ఒక మొక్క అంకురంలోనే చెట్టు, పువ్వు, ఫలం అంతా అంతర్లీనంగా ఉంటాయో, అలాగే ఈ లోకంలో 'నేను' అనే భావంలో జ్ఞానం, ఆకాశం, ఆకాశస్వరూపమైన ఆత్మ, ఇంకా ఆకాశానికి అతీతమైనది కూడా అనుభవించబడతాయి.
రూపాలోకమనస్సత్తా జలార్చిష్ష్వ్ ఇవ దణ్డతాః । సత్యో ఽపి న చ సన్త్య్ ఏతా భ్రాన్తేశ్ చిత్తాచలా ఇవ
రూపాలు, వెలుగు, మనస్సు, ఉన్నతత్వం ఇవన్నీ నిజమైనవే అయినా, నిజంగా లేవు. నీటిలో మంట నిటారుగా నిలబడినట్టు, కలలో మనస్సు కంపించేలా, ఇవన్నీ మాయా ఆటలు మాత్రమే.
యథాసుఖం యథారమ్భం యథానాశం యథోదయమ్ । యథాదేశం యథాకాలమ్ అజరాశ్ శాన్తమ్ ఆస్యతామ్
ఎలా సౌకర్యంగా ఉంటుందో, ఎలా ప్రారంభమైందో, ఎలా ముగియాలో, ఎలా ఉద్భవించాలో, ఎలా తగినదో, ఎలా సమయానుకూలమో, అలా వృద్ధాప్యములేని శాంతిలో కూర్చో.
ఇష్టానిష్టోపలమ్భేషు శాన్తం వ్యవహరన్న్ అపి । శవవన్ నాన్యతామ్ అన్తర్ నిర్వాణో ఽనుభవత్య్ అలమ్
ఇష్టమైనవి, అనిష్టమైనవి ఎదురైనప్పటికీ ప్రశాంతంగా వ్యవహరిస్తూ, లోపల మాత్రం శవంలా ఏ భేదమూ లేకుండా, సంపూర్ణంగా నిర్వాణాన్ని అనుభవిస్తాడు.
అమనోవాసనాహన్తా ధత్తే యస్య జగచ్ చిరమ్ । జీవతో ఽజీవతశ్ చైవ చిజ్జీవస్ స పరం పదమ్
ఎవరికి 'నేను' అనే భావన, మనసులో వచ్చే వాసనలు లేవో, ఆతడు బహుకాలం ఈ లోకాన్ని నిలిపి ఉంచుతాడు. బ్రతికున్నా, బ్రతకకపోయినా, ఆ చైతన్యమయమైన జీవుడు పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
మత్తైవ జడవాహేన దుẖఖభారాయ కేవలమ్ । నృణాం పాశావబద్ధానాం పోతకానామ్ ఇవార్ణవే
నా స్వంత జడమైన శరీరమే బాధల భారాన్ని మోసే సాధనంగా మారింది. సముద్రంలో చిన్న పడవలు ఎలా బంధించబడి ఉంటాయో, అలాగే మనుషులు కూడా బంధించబడి బాధపడుతున్నారు.
మోక్షసత్తాం శ్రయతి తాం నాజ్ఞో ఽననుభవాద్ ఇవ । మృతేన కిల యత్ ప్రాప్తం జీవన్ ప్రాప్నోతి తత్ కథమ్
విముక్తి స్థితిని కొందరు పొందగలుగుతారు, కానీ అనుభవం లేని అజ్ఞానులు దాన్ని పొందలేరు. చనిపోయినవాడు చేరిన స్థితిని, బ్రతికున్నవాడు ఎలా పొందగలడు?
యద్ యత్ సఙ్కల్ప్యతే తత్ తత్ సఙ్కల్పాద్ ఏవ నాశభాక్ । న సమ్భవతి యత్రైతత్ తత్ సత్యం పదమ్ అక్షయమ్
ఏది మనసులో ఊహించబడుతుందో, అది ఆ ఊహ వల్లే నశించిపోతుంది. అలాంటి ఊహలు లేని స్థితి ఎక్కడ ఉంటుందో, అదే నిజమైన, శాశ్వతమైన పదం.
నాన్యో న చాహమ్ అస్తీతి భావనాన్ నిర్భయో భవ । సత్యం యుక్త్యా భవత్య్ ఏతద్ విషమ్ అప్య్ అమృతం యథా
ఇక్కడ నీవు 'నేను లేను, వేరొకరు లేరు' అని ధైర్యంగా ఆలోచించు. ఈ భావనను బుద్ధితో పరిశీలిస్తే, అది నిజమవుతుంది. విషం కూడా అమృతంలా మారినట్లే ఇది కూడా నిజంగా మారుతుంది.
జడం దేహాదిచిత్తాన్తం విచార్య సకలం వపుః । లభ్యతే నాహమ్ అస్మీతి తస్మాన్ నాస్మీతి సత్యతా
ఈ శరీరం నుంచి మనస్సు వరకు ఉన్నదంతా జడమని విచారించి చూస్తే, 'ఇది నేను కాదు' అని తెలుస్తుంది. అందువల్ల, 'నేను కాదు' అనే సత్యమే మిగిలిపోతుంది.
శాన్తాశేషవిశేషాణామ్ అహన్తాన్తం విచారిణామ్ । కేవలం ముక్తతోదేతి న తు కిఞ్చిద్ వినశ్యతి
అన్ని భేదాలు, 'నేను' అనే భావం అంతమయ్యేలా విచారించే వారికి, కేవలం విముక్తి మాత్రమే కలుగుతుంది. అక్కడ ఏదీ నశించదు.
భోగత్యాగవిచారాత్మపౌరుషాన్ నాన్యద్ అత్ర హి । ఉపయుజ్యత ఇత్య్ అజ్ఞాస్ స్వాత్మైవాశు ప్రణమ్యతామ్
ఇక్కడ అనుభవాన్ని వదిలిపెట్టడాన్ని విచారించే స్వశక్తి తప్ప మరొకటి ఉపయోగపడదు. అందువల్ల, ఓ అజ్ఞానులారా, త్వరగా మీ స్వంత ఆత్మను నమస్కరించండి.
నిర్వాసనం మననమ్ ఏవమ్ ఉదాహరన్తి మోక్షం వినా భవతి తచ్ చ న జాతు బోధాత్ । సన్నో జగద్భ్రమ ఇతీహ పరḫ ప్రబోధో న ప్రత్యయో ఽత్ర యద్ అతస్ స చిరాయ బన్ధః
మనస్సులో మిగిలిన వాసనలు లేకుండా ఆలోచించడం అంటేనే విముక్తి అని అంటారు. కానీ అది నిజమైన జ్ఞానం లేకుండా కలగదు. ఈ లోకమంతా మాయ అని తెలిసినప్పుడు మాత్రమే అది పోతుంది, కేవలం నమ్మకంతో కాదు. అందుకే బంధనం చాలా కాలం నిలుస్తుంది.
జగద్ అహమ్ అసద్ ఇత్య్ అవేత్య సమ్యక్ సుతధనదారశరీరనిర్వ్యపేక్షః । భవతి హి సహచేతనో దృషద్ యస్ స పరమ్ ఇతẖ ఖలు నాన్యథాస్తి ముక్తిః
ఈ లోకం, 'నేను' అనే భావం అసత్యమని పూర్తిగా గ్రహించి, ధనం, భార్య, శరీరం అన్నిటిపట్ల ఉదాసీనత కలిగి, శిలలా చైతన్యంతో ఉండేవాడే పరమ స్థితిలో ఉంటాడు. నిజంగా, దీనికంటే వేరే విముక్తి లేదు.