యావాన్ కశ్చిత్ కిలోల్లేఖో వాఙ్మయో వదతాం వర । సూక్ష్మార్థḫ పరమార్థో వా బహుర్ అల్పతరో ఽపి వా
ఏదైనా మాటల ప్రవాహం ఎత్తెత్తినా, అది సూక్ష్మమైన అర్థమై ఉండొచ్చు, పరమార్థమై ఉండొచ్చు, ఎక్కువగా ఉండొచ్చు, తక్కువగా ఉండొచ్చు — ఓ ఉత్తమ వక్తవా, ఏ మాట వచ్చినా —
ప్రతియోగివ్యవచ్ఛేదసఙ్ఖ్యాభేదాదిభిర్ భ్రమైః । స స సర్వో ఽఙ్కితస్ సాధో భా ఇవ త్రసరేణుభిః
అందులో ప్రతీది తేడాలు, విభాగాలు, సంఖ్యలు, భేదాలు వంటి అపోహలతో ముద్రపడినట్టే ఉంటుంది; ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, అది బల్లపై ఉన్న ధూళిబింబాల్లా కనిపిస్తుంది.
ఉత్తరం సకలఙ్కం చ తజ్జ్ఞో నార్హతి సున్దర । నాకలఙ్కా చ వాగ్ అస్తి త్వం చ తజ్జ్ఞతరస్ స్థితః
ఆ పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడు మచ్చలతో కూడిన సమాధానాన్ని అర్హించడు; అలాగే, మాట ఎప్పుడూ మచ్చలేనిదిగా ఉండదు. నువ్వు ఆ పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడివిగా నిలిచావు.
యథాభూతం చ వక్తవ్యం జ్ఞస్యాన్తేవాసినో మయా । యథాభూతం విదుẖ కాష్ఠమౌనమ్ అన్తవివర్జితమ్
నిజంగా ఉన్నదాన్ని, జ్ఞానాన్ని కోరే శిష్యుడికి నేను చెప్పాల్సింది కూడా నిజంగానే ఉండాలి. నిజాన్ని తెలిసినవారు అంతులేని, అక్షయమైన మౌనాన్నే పరమావధిగా భావిస్తారు.
అవిరామమ్ అసఙ్కల్పం మౌనమ్ ఆహుḫ పరం పదమ్ । తద్ ఏవ తవ తజ్జ్ఞస్య దత్తస్ సున్దర ఉత్తరః
నిరంతరంగా, ఆలోచనలేని మౌనం పరమ పదమని అంటారు. ఇదే, ఓ జ్ఞానవంతుడా, నీకు ఇచ్చిన అందమైన సమాధానం.
యన్మయో హి భవత్య్ అఙ్గ పురుషో వక్తి తాదృశమ్ । జ్ఞేయమాత్రమ్ అసచ్ చాహం వాగతీతే పదే స్థితః
ఓ ప్రియమైనవాడా, మనిషి ఏ స్వభావంతో ఉంటాడో, అలాంటి మాటలే మాట్లాడతాడు. నేను కేవలం జ్ఞానమే, అసత్త్వమే, మాటలకు అతీతమైన స్థితిలో నిలిచినవాడిని.
వాగతీతపదస్థో హి కథం గృహ్ణాతి వాఙ్మలమ్ । అవాచ్యం వచ్మి నో తేన వాగ్ ఘి సఙ్కల్పనాఙ్కితా
మాటలకు అతీతమైన స్థితిలో ఉన్నవాడు మాటల మలినాన్ని ఎలా స్వీకరిస్తాడు? చెప్పలేనిదాన్ని నేను పలకను, ఎందుకంటే మాటలు ఎప్పుడూ ఆలోచనలతోనే ఉంటాయి.
వాచి యే యే ప్రవర్తన్తే తాన్ అనాదృత్య దోషకాన్ । ప్రతియోగివ్యవచ్ఛేదపూర్వకాన్ వద కో భవాన్
మాటల్లో నిమగ్నమయ్యే వారి లోపాలను పక్కన పెట్టి, అన్ని విరుద్ధతలను త్రోసిపోసి మాట్లాడే నువ్వెవరో చెప్పు.
ఏవం స్థితే రాఘవేహ యథాభూతమ్ ఇదం శృణు । కస్ త్వం కో ఽహం జగద్ వా కిమ్ ఇతి తత్త్వవిదాం వర
ఇలాంటి స్థితిలో ఉన్న రాఘవా, నిజంగా ఉన్నది విను. నువ్వెవరు? నేనెవరు? ఈ లోకం ఏమిటి? — సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడవు.
అయం తావద్ అహం శాన్తశ్ చిదాలోకో నిరామయః । చేత్యసంవేద్యరహితస్ సర్వసఙ్కల్పనాతిగః
నేను ప్రశాంతుడిని, చైతన్యమయమైన వెలుగును, ఎలాంటి వ్యాధి లేని వాడిని, తెలిసే వస్తువులు లేనివాడిని, అన్ని ఊహలను దాటి ఉన్నవాడిని.
స్వచ్ఛం చిదాకాశమ్ అహం భవాన్ ఆకాశమ్ ఏవ చ । జగచ్ చాకాశమ్ అఖిలం సర్వమ్ ఆకాశమాత్రకమ్
నేను నిర్మలమైన చైతన్యాకాశాన్ని, నువ్వు నిజంగా ఆకాశమే, ఈ లోకమంతా కూడా ఆకాశమే — అన్నీ ఆకాశమే తప్ప వేరే ఏదీ లేవు.
శుద్ధజ్ఞానైకరూపాత్మా శుద్ధజ్ఞానమయాత్మని । అన్యసంవిద్దశోన్ముక్తస్ త్వ్ అన్యద్ వక్తుం న వేద్మ్య్ అహమ్
పరిశుద్ధమైన జ్ఞానమే నా స్వరూపం, పరిశుద్ధమైన జ్ఞానమే నా అంతరంగం. ఇతరులను తెలుసుకునే స్థితులన్నీ దాటి పోయాను. ఇంకేమీ చెప్పడానికి నాకు తెలియదు.
స్వపక్షోద్భావనపరా అహన్తాత్మైకబన్ధనమ్ । మోక్షార్థమ్ అప్య్ ఉద్యమినో నయన్తి శతశాఖతామ్
తమవైపు మాత్రమే పట్టుబడి, 'నేనే' అనే భావమే బంధనంగా భావించే వారు, విముక్తి కోసం ఎంత ప్రయత్నించినా, వందలకొలది పనులలో చిక్కుకుంటారు.
జీవతో ఽప్య్ ఉపశాన్తస్య వ్యవహారవతో ఽపి వా । శవవద్ యద్ అవస్థానం తద్ ఆహుḫ పరమం పదమ్
ప్రపంచంలో వ్యవహారాలు చేస్తూ ఉన్నా, లేక శాంతంగా జీవిస్తూ ఉన్నా, శవంలా నిర్లిప్తంగా ఉండగలిగిన స్థితినే పరమపదంగా అంటారు.
అబహిస్సాధనం శాన్తమ్ అనన్తస్సాధనం సమమ్ । న సుఖం నాసుఖం నాహం నాన్యద్ ఇత్య్ ఆసితం శివమ్
బయటి సాధనాలు లేని, శాంతమైన, అంతం లేని, సమమైన, సుఖం లేదా దుఃఖం లేని, 'నేను' లేదా మరేదీ లేని స్థితినే శివం అంటారు.
ముక్తతాయా అహన్తేయమ్ అభావో భావనాఙ్కయా । తయైవాన్విష్యతే సేతి జాత్యన్ధశ్ చిత్రమ్ ఈక్షతే
'నేనే' అనే భావం లేకపోవడమే ముక్తి లక్షణం; అలాంటి భావనను పెంపొందించడమే దానికి మార్గం. దానివల్లే మనిషి, జన్మతో అంధుడిలా, ఆశ్చర్యంగా ఏదో చూస్తాడు.
స్పన్దనే ఽస్పన్దనే చైవ యత్ పాషాణవద్ ఆసితమ్ । అజడస్యైవ తద్ విద్ధి నిర్వాణమ్ అజరం పదమ్
చలనం లేదా నిశ్చలతలో, పాషాణంలా ఉండటం జడత్వం లేని వానికి మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. అదే మరణం లేని నిర్మలమైన నిర్వాణ స్థితి.
తచ్ చ నాన్యో విజానాతి స్వయమ్ ఏవానుభూయతే । లోకైషణావిరక్తేన జ్ఞేన జ్ఞత్వమ్ ఇవాత్మని
ఈ స్థితిని వేరెవ్వరూ తెలుసుకోలేరు; ప్రతి ఒక్కరూ తమకు తామే అనుభవిస్తారు. లోకబంధనాల పట్ల ఆసక్తి లేని జ్ఞానులు తమలో జ్ఞానాన్ని ఎలా తెలుసుకుంటారో, అలాగే ఇది స్వయంగా అనుభూతి.
నాత్రాహన్తా న చ త్వత్తా నాహన్తా నైవ చాన్యతా । కేవలం కేవలీభావో నిర్వాణమ్ అమలం శివమ్
ఇక్కడ 'నేను' అనే భావన లేదు, 'నీవు' అనే భావన లేదు, 'నాదనిపాటు' లేదు, పరాయితనం లేదు. కేవలం నిర్మలమైన, మంగళకరమైన నిర్వాణ స్థితి మాత్రమే ఉంటుంది.
చేత్యోన్ముఖత్వమ్ ఏవాహుశ్ చేతనస్యాస్య చేతనమ్ । ఏష ఏవ చ సంసారో బన్ధẖ క్లేశాయ భూయసే
మనస్సు చైతన్యం వస్తువుల వైపు మొగ్గుచూపడమే దాని స్వభావమని చెబుతారు. ఇదే సంసారం, ఇదే బంధనం, ఇదే ఎక్కువ బాధలకు కారణం.
చేతనస్యాచేతనత్వమ్ అచేత్యోన్ముఖతాత్మకమ్ । మోక్షం విద్ధి పరం శాన్తం పదమ్ అవ్యయమ్ ఏవ చ
చైతన్యం నిశ్చలంగా, ఏ విషయాన్ని గ్రహించని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, అదే పరమ శాంతమైన, నిత్యమైన మోక్ష స్థితి అని తెలుసుకో.
దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నే శాన్తే శాన్తాత్మని స్థితే । చేత్యం న సమ్భవత్య్ ఏవ కẖ కిం చేతయతాం కథమ్
దిశలు, కాలం వంటివాటికి అతీతంగా, శాంతమైన ఆత్మలో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, అక్కడ ఎలాంటి గ్రహణం ఉండదు. ఎవరు, ఏమి, ఎలా గ్రహించగలరు?
సఙ్కల్పస్వప్నదృశ్యే ఽన్తస్ సంవిన్మాత్రాత్మతాం వినా । యథా నాన్యద్ భవేద్ రూపం తథైవాస్మిన్ బహిర్గతే
మనస్సులో కల్పనలూ, కలలలో, స్వచ్ఛమైన చైతన్యం తప్ప మరొకటి లేనట్లు, ఈ బాహ్య లోకంలో కూడా అదే విధంగా ఉంటుంది.
మనోబుద్ధ్యాదయశ్ చైతే సంవిన్మాత్రాత్మరూపిణః । మనోబుద్ధ్యాదిశబ్దార్థభావితాస్ తు జడాత్మకాః
మనస్సు, బుద్ధి మొదలైనవి స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వరూపమే. కానీ వాటిని 'మనస్సు', 'బుద్ధి' అనే అర్థాలతో భావించినప్పుడు అవి జడ స్వభావాన్ని పొందుతాయి.
సంవిన్మాత్రే సమే స్వచ్ఛే సబాహ్యాభ్యన్తరే తతే । అభిన్నే భేదబుద్ధిర్ వẖ కిమ్ అనర్థాయ జృమ్భతే
బయట, లోపల అన్న తేడా లేని, నిర్మలమైన, స్వచ్ఛమైన ఆ జ్ఞానంలో, ఏకత్వంలో, ఈ భేద భావన ఎందుకు కలుగుతుంది? అది ఎందుకు బాధలకు కారణమవుతుంది?
సంవిన్మాత్రస్య శుద్ధస్య శూన్యస్య చ కిమ్ అన్తరమ్ । యచ్ చాన్తరం తద్ విబుధా విదన్త్య్ ఏతి న వాగ్గతిమ్
పరిపూర్ణమైన ఆ జ్ఞానం, శూన్యత్వం — వీటిద్దరిలో ఏ తేడా ఉంది? జ్ఞానులు ఏదైనా తేడా గుర్తించినా, అది మాటల ద్వారా వివరించలేని విషయం.
సదసద్రూప ఆభాసో యథా కిమ్ అపి లక్ష్యతే । తమసీక్షితయత్నేన బ్రహ్మణీదం తథా గతమ్
ఏదో ఒక రూపం ఉన్నట్టు లేదా లేనట్టు మనకు కనబడుతుంది. అలాగే, అజ్ఞాన ప్రయత్నంతో ఈ జగత్తు బ్రహ్మంలో కలిసిపోయింది.
అయమ్ ఆకాశమ్ ఏవాహం యది శామ్యామ్య్ అవాసనమ్ । వాసనాం తు న బధ్నామి స్థిత ఏవాస్మి చిన్నభః
నేనే ఈ ఆకాశం, నేను నా వాసనలను ఆపి నిశ్చలంగా ఉంటే, ఏ వాసనకూ లోబడి ఉండను; నేను ఎప్పటికీ ఆ జ్ఞాన ఆకాశంలానే ఉంటాను.
ఇతినిశ్చయవాన్ అన్తస్ తజ్జ్ఞో ఽజ్ఞ ఇవ సఞ్జ్ఞయా । విద్వపుర్ విద్యమానో ఽపి శామ్యత్య్ అసద్ ఇవ స్వయమ్
అంతరంగా నిశ్చయంగా తెలిసినవాడైనా, బయటికి మాత్రం తెలియని వాడిలా కనిపిస్తాడు. ఆ జ్ఞాని ఉన్నప్పటికీ, లేనట్టుగా నిశ్శబ్దంగా ఉంటాడు.
జీవానాం జ్ఞప్తిగుహ్యేన జ్వలత్య్ అజ్ఞానవాయునా । అవిద్యాగ్నిḫ ప్రబుద్ధానాం పునస్ తేనైవ శామ్యతి
ప్రాణులలో, తెలియదనిపించే గాలి ఊదటంతో అజ్ఞానమనే అగ్ని లోపల మంటలేస్తుంది. కానీ, మేలుకున్నవారిలో అదే అగ్ని అదే విధానంలో ఆర్పబడిపోతుంది.