చిద్వ్యోమానన్త ఏవాస్మి నేయత్తాస్తి మమాత్మనః । ఇత్య్ ఏవం పరమం వస్తు వస్తుతస్ స్తుత్యమ్ అస్తు తే
నేను నిజంగా అనంతమైన చైతన్య ఆకాశమే. నా ఆత్మకు ఎలాంటి పరిమితి లేదు. ఇలాంటి పరమార్థం, నిజంగా మహత్యానికి పాత్రమైనది, నీ ద్వారా స్తుతించబడాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఏవంనిశ్చయవాన్ రామ త్వమ్ ఏవాసి నిరఞ్జనః । ధ్యాతా ధ్యేయం తథా ధ్యానం సత్యం వాపి న కిఞ్చన
ఇలాంటి నిశ్చయంతో, రామా, నీవు నిజంగా మలినతలేని వాడవు. ఇక్కడ ధ్యానం చేసే వాడు, ధ్యేయం, ధ్యానం అన్నీ లేవు; వీటి వెలుపల వేరే సత్యం కూడా లేదు.
ద్రష్టా దృశ్యం దర్శనం చ చిత ఏతా విభూతయః । అతస్ తత్ సంవిదో నాన్యద్ అధ్యేయం ధ్యేయమ్ అస్తి వా
చూసేవాడు, కనిపించేది, చూడటం—ఇవి అన్నీ చైతన్య శక్తులే. అందువల్ల ఆ అవగాహన తప్ప వేరే ఏదీ తెలుసుకోవాల్సినదీ, ధ్యానించాల్సినదీ లేదు.
ఉద్యతి ప్రతిపచ్చన్ద్రే వహతి ప్రలయానిలే । ఆత్మతత్త్వం సమం సోమ్యం న క్షుభ్యతి న శామ్యతి
పెరుగుతున్న చంద్రుడు, తగ్గుతున్న చంద్రుడు, ప్రళయ గాలి వీచినా, ఆత్మ తత్వం ఎప్పుడూ సమంగా, శాంతంగా ఉంటుంది; అది కలవరపడదు, పూర్తిగా నిశ్శబ్దమూ కాదు.
యథా నౌయాయినస్ స్థాణుతరుశైలాదిచోపనమ్ । యథా శుక్తౌ రజతధీస్ తథా దేహాది చేతసః
ఎలా ఒక పడవ కదులుతున్నప్పుడు, మనకు చెట్లు, కొండలు, ఇతర స్థిరమైన వస్తువులు కదులుతున్నట్టు అనిపిస్తుందో, అలాగే ఒక శంఖంలో వెండి ఉందని మనసు ఊహించుకుంటుందో, అలాగే ఈ శరీరం మొదలైనవన్నీ మనసే ఊహించుకుంటుంది.
యథా దేహాది చిత్తస్య తథా దేహస్య చిత్తకమ్ । తథైవ జీవḫ పరమే ద్వైతమ్ ఐక్యమ్ అతẖ కుతః
ఎలా శరీరం మొదలైనవి మనసు వల్ల కలుగుతాయో, అలాగే మనసు కూడా శరీరం వల్లే కలుగుతుంది. అలాగే, జీవుడు, పరమాత్మ ఇద్దరూ వేరువేరు కాదు—అయితే ఏకత్వం, ద్వైతం అనే భావనలకు అర్థమే లేదు.
సర్వమ్ ఏవమ్ ఇదం శాన్తం బ్రహ్మ బృంహితవేదనమ్ । న కిఞ్చిజ్ జగదాద్య్ అస్తి భ్రాన్తిర్ అన్యా న విద్యతే
ఈ సర్వం శాంతంగా, విశాలమైన బ్రహ్మ జ్ఞానమే. జగత్తు లేదా దాని ఆది అనే దేనికీ వాస్తవికత లేదు—ఇంకా వేరే మాయా భావన ఏదీ లేదు.
న విద్యతే యథా వ్యోమ్ని వనం స్నేహశ్ చ సైకతే । విద్యుచ్ ఛశాఙ్కబిమ్బే వా తథా దేహాది చేతసి
ఎలా ఆకాశంలో అడవి ఉండదు, ఇసుకలో తేమ ఉండదు, చంద్రుని ప్రతిబింబంలో మెరుపు ఉండదో, అలాగే శరీరం మొదలైనవి కూడా మనసులో వాస్తవంగా ఉండవు.
అవిద్యమానే ఏవాస్మిన్ మా బిభీహి జగద్భ్రమే । ఏతద్ ఏవ పరం సత్యం విద్ధి సత్యవిదాం వర
ఈ లోకమంతా మాయ మాత్రమేనని, అది నిజంగా లేనిదేనని భయపడకుము. ఇదే పరమ సత్యమని, సత్యాన్ని తెలుసుకునే వారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడవని గుర్తుంచుకో.
జగద్ అస్తి న మే వేతి యాసీద్ భ్రాన్తిస్ తవాద్య సా । శాన్తా మదుపదేశేన కిమ్ అన్యద్ బన్ధకారణమ్
ఈ లోకం నాకు ఉంది లేదా లేదు అని నీవు అనుకున్న భ్రమ, నా ఉపదేశంతో ఇప్పుడు పోయింది. ఇంకేమీ బంధానికి కారణం లేదు.
స్థాల్యుదఞ్చనకుమ్భాది యథా మృణ్మాత్రకం తథా । చిత్తమాత్రం జగద్ ఇదం క్షీణం తచ్ చ విచారణాత్
పాత్రలు, చెంబులు, గడపలు అన్నీ మట్టి మాత్రమే అయినట్లు, ఈ లోకమంతా మనసే. విచారంతో అది అంతా లయమవుతుంది.
ఆపత్సు సమ్పత్సు భవాభవేషు శాన్తైషణాహర్షవిషాదసంవిత్ । సామ్యాద్ అహమ్భావవిదా విముక్తో యథాస్థితం తిష్ఠ విలీయ వాస్స్వ
కష్టాల్లోనైనా, సుఖాల్లోనైనా, జనన మరణాల్లోనైనా, ఆశ, ఆనందం, దుఃఖం అన్నిటినీ సమంగా చూసే మనసుతో, 'నేను' అనే భావన లేకుండా విముక్తుడై, నీవు ఎలా ఉన్నావో అలా ఉండిపో, లేక పరమాత్మలో లయమవు.
యథాస్థితం వస్త్వ్ అవగమ్య సమ్యక్ స్థితో ఽసి చేద్ వా స్వకులామ్బరేన్దో । తద్ ధర్షశోకైషణదూషణాది విముచ్య వాశ్రిత్య యథేచ్ఛమ్ ఆస్స్వ
వస్తువుల స్వరూపాన్ని పూర్తిగా గ్రహించి, ఆ జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉండగలిగితే, లేదా నీ వంశం, వస్త్రం, చంద్రుడు లాంటివాటిలో విశ్రాంతి పొందగలిగితే, అహంకారం, దుఃఖం, ఆశ వంటి మలినతల నుంచి విముక్తుడై, వాటిని ఆధారంగా తీసుకుని, నీవు కోరినట్లు జీవించు.
బీజాఙ్కురాణాం పురుషకర్మణాం జన్మకారిణామ్ । దైవశబ్దార్థయుక్తానాం తత్త్వం వద విభో పునః
ఓ మహోన్నతుడా, విత్తనాలు, మొక్కలు, మనుషుల క్రియలు, జననానికి కారణమైనవి, 'దైవం' అనే పదానికి సంబంధించిన అర్థంతో కూడిన వాటి నిజ స్వరూపాన్ని మళ్లీ వివరించు.
దైవకర్మాదిపర్యాయం ఘటాదిఘటనావధి । సంవిత్స్పన్దనమ్ ఏవేదం లోకే పురుషతాం గతమ్
'దైవం', క్రియలు, వాటి ప్రత్యామ్నాయాలు, గడపలు వంటి వస్తువుల తయారీ వరకు అన్నీ, ఈ లోకంలో వ్యక్తిత్వాన్ని పొందిన చైతన్యపు కదలిక మాత్రమే.
సంవిత్స్పన్దాద్ ఋతే పుంస్త్వం కర్మ వా కీదృశం భవేత్ । ఘటావటపటాద్యాత్మ హ్య్ ఏతేనైవ జగత్ కృతమ్
చైతన్యపు కదలిక లేకుండా, వ్యక్తిత్వం లేదా ఏవైనా క్రియలు ఎలా ఉనికిలోకి వస్తాయో? గడపలు, మట్టికట్టలు, వస్త్రాలు తమ స్వభావం వల్ల ఏర్పడినట్లే, ఈ లోకమంతా ఇదే కారణంగా ఏర్పడింది.
ప్రవర్తతే జగల్లక్ష్మీస్ సంవిత్స్పన్దాత్ సవాసనాత్ । నివర్తతే హి సంసారస్ సంవిత్స్పన్దాద్ అవాసనాత్
ఈ లోకంలోని ఐశ్వర్యం అనేది చైతన్యపు కదలికతో, మనసులో దాగి ఉన్న వాసనలతో కలసి పుట్టుకొస్తుంది. అదే చైతన్యపు కదలిక వాసనలు లేకుండా ఉన్నప్పుడు, జనన మరణాల చక్రం ఆగిపోతుంది.
అవాసనం హి సంవిత్తేస్ స్పన్దమ్ అస్పన్దనం విదుః । స స్పన్దో ఽప్య్ అప్సు న స్పన్దో యేనావర్తాది నోహ్యతే
చైతన్యంలో వాసనలు లేకపోవడం అంటే కదలిక లేకపోవడమే అని తెలుసుకో. నీటిలో కదలిక కనిపించకపోతే, అది నిజంగా కదలిక కాదు.
మనాగ్ అపి న భేదో ఽస్తి సంవిత్స్పన్దమయాత్మనోః । కల్పనాంశాద్ ఋతే రామ సృష్టౌ పురుషకర్మణోః
రామా! సృష్టిలో కల్పన వల్ల, మనుషుల చర్యల వల్ల తప్ప, చైతన్యపు కదలికతో ఉన్న ఆత్మకు, నిజమైన ఆత్మకు ఎలాంటి తేడా లేదు.
జలవీచ్యోర్ యథా ద్విత్వం సఙ్కల్పోత్థం న వాస్తవమ్ । తథేహ చిత్పరిస్పన్దరూపయోర్ జన్తుకర్మణోః
నీటికి, దాని అలలకు మధ్య తేడా కల్పన వల్ల మాత్రమే కనిపిస్తుంది, అది వాస్తవం కాదు. అలాగే, చైతన్యపు కదలిక రూపాలు, జీవుల చర్యల మధ్య తేడా కూడా కల్పన వల్లే.
కర్మైవ పురుషో రామ పురుషస్యైవ కర్మతా । ఏతే హ్య్ అభిన్నే విద్ధి త్వం యథా తుహినశీతతే
రామా, మనిషి అనేది కర్మే. మనిషి అంటే కర్మ తప్ప మరొకటి కాదు. ఇవి వేర్వేరు కావు అని తెలుసుకో. మంచు, చలిని వేరుగా చెప్పలేము కదా, అదేవిధంగా ఇవి కూడా వేరుగా లేవు.
హిమం యత్ తద్ యథా శైత్యం యచ్ ఛైత్యం తద్ యథా హిమమ్ । యత్ కర్మాసౌ తథా జన్తుర్ యో జన్తుẖ కర్మ తత్ తథా
మంచు అంటే చలి, చలి అంటే మంచు ఎలా వేరుగా ఉండవు, అలాగే జీవి అంటే కర్మ, కర్మ అంటే జీవి వేరుగా ఉండవు.
సంవిత్స్పన్దరసస్యైతే దైవకర్మనరాదయః । పర్యాయశబ్దా న పునḫ పృథక్ కర్మాదయస్ స్థితాః
దైవం, కర్మ, మనిషి అన్నీ కూడా చైతన్యపు కదలికకు మారుపేర్లే. ఇవి వేరువేరు పదాలుగా ఉన్నా, వాస్తవానికి వేరు కావు.
స్పన్దాత్ సంవిజ్ జగద్బీజమ్ అస్పన్దాద్ యాత్య్ అబీజతామ్ । అఙ్కురశ్ చ తద్ ఏవాన్తస్స్థితత్వాద్ అఙ్కురశ్రియః
చైతన్యపు కదలిక వల్లే జగత్తు పుట్టే విత్తనం ఏర్పడుతుంది. ఆ కదలిక లేకపోతే విత్తనం ఉండదు. మొక్కలో ఉన్న మహిమ అంతా ఆ విత్తనంలోనే ఉంటుంది.
చిత్త్వం చ క్వచిద్ అస్పన్దం క్వచిత్ స్పన్ది స్వభావతః । అనన్తమ్ ఏకార్ణవవద్ అదిక్కాలక్రమం స్థితమ్
మనస్సు కొన్ని సార్లు నిశ్చలంగా ఉంటుంది, కొన్ని సార్లు స్వభావప్రకారం చలించిపోతుంది. అది అనంతమైనది, ఒకే సముద్రంలా, దిక్కులు, కాలం, క్రమం అన్నీ దాటి స్థిరంగా ఉంటుంది.
సంవిత్స్పన్దో వాసనావాన్ ఇహ బీజమ్ అకారణమ్ । భూత్వా కారణతామ్ ఏతి దేహాదేర్ అఙ్కురావలేః
ఈ లోకంలో చైతన్యపు చలనం, వాసనలతో కూడినది, కారణం లేని విత్తనంలా ఉంటుంది. అది కారణంగా మారి, శరీరం మొదలైన వాటి మొగ్గల శ్రేణిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
తృణవల్లీలతాగుల్మబీజాఙ్కురగతేర్ అపి । బీజం సంవిత్స్పన్ద ఏవ తస్య బీజం న విద్యతే
పుల్ల, లత, పొదల విత్తనం-మొగ్గల పెరుగుదలలో కూడా, విత్తనం అనేది చైతన్యపు చలనమే; దానికి వేరే విత్తనం లేదు.
న బీజాఙ్కురయోర్ భేదో విద్యతే ఽగ్న్యౌష్ణ్యయోర్ ఇవ । బీజమ్ ఏవాఙ్కురం విద్ధి విద్ధి కర్మైవ మానవమ్
విత్తనం, మొగ్గ రెండింటికీ తేడా లేదు, అగ్ని, వేడి లాంటివే. విత్తనమే మొగ్గ అని తెలుసుకో, అలాగే క్రియే మనిషి అని తెలుసుకో.
సంవిత్ స్ఫురన్తీ భూకోశే కరోతి స్థావరాఙ్కురమ్ । స్థూలాన్ సూక్ష్మాన్ మృదూన్ క్రూరాన్ పయో బుద్బుదకాన్ ఇవ
ఈ భూమి పొరలో ప్రకాశించే చైతన్యం, నీటిలో బుడబుడలు పుట్టినట్లే, స్థిరమైన మొక్కలను — పెద్దవైనా, చిన్నవైనా, మృదువైనా, కఠినమైనవైనా — ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
విదా వినా ధరాకోశాద్ అత్యన్తపరిపేలవాత్ । అఙ్కురాన్ వజ్రసారాంశ్ చ క ఉల్లాసయితుం క్షమః
ఈ భూమి పొర లేకుండా, అది ఎంత సున్నితమైనదైనా, ఎవరు ఆ మొక్కలను — మృదువైనవైనా, వజ్రంలా గట్టి అయినవైనా — పెరిగేలా చేయగలరు?