మఙ్కినేతి శ్రుతవతా తతో మోహో మహాన్ అపి । అశేషేణ పరిత్యక్తస్ తత్ర వై త్వగ్ ఇవాహినా
'మంకినీ' అనే మాట విన్న తరువాత కూడా, ఎంతటి మోహమొచ్చినా, అది అక్కడ పాము తన చర్మాన్ని వదిలేసినట్టు పూర్తిగా విడిచిపెడతాడు.
ప్రవాహాపతితం కార్యం కుర్వతాపాస్తవాసనమ్ । తేన వర్షశతస్యాన్తే స్థితమ్ అద్రౌ సమాధినా
జీవిత ప్రవాహంలో జరిగే పనులు చేసి, బాధలను వదిలేసి, వంద సంవత్సరాలు ఆ కొండపై సమాధిలో ఉండిపోయాడు.
తత్రాద్య యావత్ పాషాణసమధర్మా స తిష్ఠతి । శాన్తాన్తẖకరణో యోగీ బోధ్యమానḫ ప్రబుధ్యతే
అక్కడ ఆ యోగి, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండగా, రాయిలా నిశ్చలంగా ఉంటాడు. ఎవరో లేపినప్పుడు మాత్రమే అతడు మేల్కొంటాడు.
ఏతేన రాఘవ వివేకపదేన శాన్తిమ్ ఆసాదయోదయవతా మనసా విహర్తుమ్ । మా దీనతాం వ్రజతు రాగమయీ మతిస్ తే క్షీణా క్షణాద్ అసలిలేవ శరద్ఘనాలీ
రాఘవా, వివేకమార్గం ద్వారా మనస్సు ఉదయించే వెలుగు లాగా ప్రశాంతతను పొందుతుంది. నీ మనస్సు మోహంతో నిండిపోయి నిరుత్సాహంగా మారకూడదు—ఎండిన ఆకాశంలో శరదృతువులో మేఘాల వలె అది క్షణంలో కనుమరుగవుతుంది.
నిర్వాణో భవ శాన్తాత్మా యథాప్రప్తానువృత్తిమాన్ । సన్న్ ఏవాసత్సమస్ సోమ్యస్ స్ఫటికాద్ ఇవ నిర్మితః
నీవు ముక్తుడై, ప్రశాంతమైన హృదయంతో, వచ్చినదాన్ని అంగీకరించు. నీవు ఉన్నదీ కానిదీ రెండింటిలోనూ ఉన్నట్టు, స్ఫటికంలా నిర్మలంగా ఉండు, మృదువైనవాడా.
ఏకస్మిన్న్ ఏవ సర్వస్మిన్ సంస్థితే వితతాత్మని । నైకస్మిన్ న చ సర్వస్మిన్ నానాతా కలనాẖ కుతః
ఒకటిలోనూ అన్నిటిలోనూ వ్యాపించిన ఆత్మ స్థిరపడినప్పుడు, ఒక్కటిలోనూ అన్నిటిలోనూ భేదం ఉండదు—అయితే, వేర్వేరు భావనలు ఎలా కలుగుతాయి?
ఆద్యన్తరహితం సర్వం వ్యోమ చిత్తత్త్వనిర్భరమ్ । శరీరోత్పత్తినాశేషు కా చిత్తత్త్వస్య ఖణ్డనా
ప్రపంచం అంతా ఆది అంతం లేని ఆకాశంలా, మనస్సు సత్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఉంది. ఈ శరీరం పుట్టినా, పోయినా, ఆ మనస్సు సత్యంలో ఎలాంటి చీలిక ఉండదు.
స్ఫురన్తి హి జగత్క్రీడాశ్ చిచ్చమత్కారచాపలాత్ । అచాపలాత్ ప్రలీయన్తే తరఙ్గా ఇవ వారిణి
ఈ లోకమంతా మనస్సు ఆశ్చర్యకరమైన చంచలత వల్ల ఆడుకుంటూ కనిపిస్తుంది. ఆ చంచలత లేకపోతే, అది నీటిలో అలలు మాయమయ్యేలా, అంతా మాయమైపోతుంది.
యథా శుభ్రామ్బుదే వస్త్రశఙ్కా న ఫలభాగినీ । దేహో ఽయమ్ అహమ్ ఇత్య్ ఏషా తథా శఙ్కా న వాస్తవీ
పచ్చిక మబ్బులో వస్త్రం ఉందేమో అన్న అనుమానం నిజమైనదికాదు, అలాగే 'ఈ శరీరమే నేను' అనే భావన కూడా వాస్తవం కాదు.
మావస్తుని నిమగ్నస్ త్వం భవ భూరిభయప్రదే । వస్త్వ్ అనన్తసుఖాయాద్యం భవ్య భావయ భూతయే
నిజం కానిదాంట్లో మునిగిపోకు, అది ఎన్నో భయాలను తెస్తుంది. నిజమైనది, అనంతమైన ఆనందానికి మూలమైనదాన్ని మనసారా ఆలోచించు, నీ మేలు కోసం.
చిద్వ్యోమానన్త ఏవాస్మి నేయత్తాస్తి మమాత్మనః । ఇత్య్ ఏవం పరమం వస్తు వస్తుతస్ స్తుత్యమ్ అస్తు తే
నేను నిజంగా అనంతమైన చైతన్య ఆకాశమే. నా ఆత్మకు ఎలాంటి పరిమితి లేదు. ఇలాంటి పరమార్థం, నిజంగా మహత్యానికి పాత్రమైనది, నీ ద్వారా స్తుతించబడాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఏవంనిశ్చయవాన్ రామ త్వమ్ ఏవాసి నిరఞ్జనః । ధ్యాతా ధ్యేయం తథా ధ్యానం సత్యం వాపి న కిఞ్చన
ఇలాంటి నిశ్చయంతో, రామా, నీవు నిజంగా మలినతలేని వాడవు. ఇక్కడ ధ్యానం చేసే వాడు, ధ్యేయం, ధ్యానం అన్నీ లేవు; వీటి వెలుపల వేరే సత్యం కూడా లేదు.
ద్రష్టా దృశ్యం దర్శనం చ చిత ఏతా విభూతయః । అతస్ తత్ సంవిదో నాన్యద్ అధ్యేయం ధ్యేయమ్ అస్తి వా
చూసేవాడు, కనిపించేది, చూడటం—ఇవి అన్నీ చైతన్య శక్తులే. అందువల్ల ఆ అవగాహన తప్ప వేరే ఏదీ తెలుసుకోవాల్సినదీ, ధ్యానించాల్సినదీ లేదు.
ఉద్యతి ప్రతిపచ్చన్ద్రే వహతి ప్రలయానిలే । ఆత్మతత్త్వం సమం సోమ్యం న క్షుభ్యతి న శామ్యతి
పెరుగుతున్న చంద్రుడు, తగ్గుతున్న చంద్రుడు, ప్రళయ గాలి వీచినా, ఆత్మ తత్వం ఎప్పుడూ సమంగా, శాంతంగా ఉంటుంది; అది కలవరపడదు, పూర్తిగా నిశ్శబ్దమూ కాదు.
యథా నౌయాయినస్ స్థాణుతరుశైలాదిచోపనమ్ । యథా శుక్తౌ రజతధీస్ తథా దేహాది చేతసః
ఎలా ఒక పడవ కదులుతున్నప్పుడు, మనకు చెట్లు, కొండలు, ఇతర స్థిరమైన వస్తువులు కదులుతున్నట్టు అనిపిస్తుందో, అలాగే ఒక శంఖంలో వెండి ఉందని మనసు ఊహించుకుంటుందో, అలాగే ఈ శరీరం మొదలైనవన్నీ మనసే ఊహించుకుంటుంది.
యథా దేహాది చిత్తస్య తథా దేహస్య చిత్తకమ్ । తథైవ జీవḫ పరమే ద్వైతమ్ ఐక్యమ్ అతẖ కుతః
ఎలా శరీరం మొదలైనవి మనసు వల్ల కలుగుతాయో, అలాగే మనసు కూడా శరీరం వల్లే కలుగుతుంది. అలాగే, జీవుడు, పరమాత్మ ఇద్దరూ వేరువేరు కాదు—అయితే ఏకత్వం, ద్వైతం అనే భావనలకు అర్థమే లేదు.
సర్వమ్ ఏవమ్ ఇదం శాన్తం బ్రహ్మ బృంహితవేదనమ్ । న కిఞ్చిజ్ జగదాద్య్ అస్తి భ్రాన్తిర్ అన్యా న విద్యతే
ఈ సర్వం శాంతంగా, విశాలమైన బ్రహ్మ జ్ఞానమే. జగత్తు లేదా దాని ఆది అనే దేనికీ వాస్తవికత లేదు—ఇంకా వేరే మాయా భావన ఏదీ లేదు.
న విద్యతే యథా వ్యోమ్ని వనం స్నేహశ్ చ సైకతే । విద్యుచ్ ఛశాఙ్కబిమ్బే వా తథా దేహాది చేతసి
ఎలా ఆకాశంలో అడవి ఉండదు, ఇసుకలో తేమ ఉండదు, చంద్రుని ప్రతిబింబంలో మెరుపు ఉండదో, అలాగే శరీరం మొదలైనవి కూడా మనసులో వాస్తవంగా ఉండవు.
అవిద్యమానే ఏవాస్మిన్ మా బిభీహి జగద్భ్రమే । ఏతద్ ఏవ పరం సత్యం విద్ధి సత్యవిదాం వర
ఈ లోకమంతా మాయ మాత్రమేనని, అది నిజంగా లేనిదేనని భయపడకుము. ఇదే పరమ సత్యమని, సత్యాన్ని తెలుసుకునే వారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడవని గుర్తుంచుకో.
జగద్ అస్తి న మే వేతి యాసీద్ భ్రాన్తిస్ తవాద్య సా । శాన్తా మదుపదేశేన కిమ్ అన్యద్ బన్ధకారణమ్
ఈ లోకం నాకు ఉంది లేదా లేదు అని నీవు అనుకున్న భ్రమ, నా ఉపదేశంతో ఇప్పుడు పోయింది. ఇంకేమీ బంధానికి కారణం లేదు.
స్థాల్యుదఞ్చనకుమ్భాది యథా మృణ్మాత్రకం తథా । చిత్తమాత్రం జగద్ ఇదం క్షీణం తచ్ చ విచారణాత్
పాత్రలు, చెంబులు, గడపలు అన్నీ మట్టి మాత్రమే అయినట్లు, ఈ లోకమంతా మనసే. విచారంతో అది అంతా లయమవుతుంది.
ఆపత్సు సమ్పత్సు భవాభవేషు శాన్తైషణాహర్షవిషాదసంవిత్ । సామ్యాద్ అహమ్భావవిదా విముక్తో యథాస్థితం తిష్ఠ విలీయ వాస్స్వ
కష్టాల్లోనైనా, సుఖాల్లోనైనా, జనన మరణాల్లోనైనా, ఆశ, ఆనందం, దుఃఖం అన్నిటినీ సమంగా చూసే మనసుతో, 'నేను' అనే భావన లేకుండా విముక్తుడై, నీవు ఎలా ఉన్నావో అలా ఉండిపో, లేక పరమాత్మలో లయమవు.
యథాస్థితం వస్త్వ్ అవగమ్య సమ్యక్ స్థితో ఽసి చేద్ వా స్వకులామ్బరేన్దో । తద్ ధర్షశోకైషణదూషణాది విముచ్య వాశ్రిత్య యథేచ్ఛమ్ ఆస్స్వ
వస్తువుల స్వరూపాన్ని పూర్తిగా గ్రహించి, ఆ జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉండగలిగితే, లేదా నీ వంశం, వస్త్రం, చంద్రుడు లాంటివాటిలో విశ్రాంతి పొందగలిగితే, అహంకారం, దుఃఖం, ఆశ వంటి మలినతల నుంచి విముక్తుడై, వాటిని ఆధారంగా తీసుకుని, నీవు కోరినట్లు జీవించు.
బీజాఙ్కురాణాం పురుషకర్మణాం జన్మకారిణామ్ । దైవశబ్దార్థయుక్తానాం తత్త్వం వద విభో పునః
ఓ మహోన్నతుడా, విత్తనాలు, మొక్కలు, మనుషుల క్రియలు, జననానికి కారణమైనవి, 'దైవం' అనే పదానికి సంబంధించిన అర్థంతో కూడిన వాటి నిజ స్వరూపాన్ని మళ్లీ వివరించు.
దైవకర్మాదిపర్యాయం ఘటాదిఘటనావధి । సంవిత్స్పన్దనమ్ ఏవేదం లోకే పురుషతాం గతమ్
'దైవం', క్రియలు, వాటి ప్రత్యామ్నాయాలు, గడపలు వంటి వస్తువుల తయారీ వరకు అన్నీ, ఈ లోకంలో వ్యక్తిత్వాన్ని పొందిన చైతన్యపు కదలిక మాత్రమే.
సంవిత్స్పన్దాద్ ఋతే పుంస్త్వం కర్మ వా కీదృశం భవేత్ । ఘటావటపటాద్యాత్మ హ్య్ ఏతేనైవ జగత్ కృతమ్
చైతన్యపు కదలిక లేకుండా, వ్యక్తిత్వం లేదా ఏవైనా క్రియలు ఎలా ఉనికిలోకి వస్తాయో? గడపలు, మట్టికట్టలు, వస్త్రాలు తమ స్వభావం వల్ల ఏర్పడినట్లే, ఈ లోకమంతా ఇదే కారణంగా ఏర్పడింది.
ప్రవర్తతే జగల్లక్ష్మీస్ సంవిత్స్పన్దాత్ సవాసనాత్ । నివర్తతే హి సంసారస్ సంవిత్స్పన్దాద్ అవాసనాత్
ఈ లోకంలోని ఐశ్వర్యం అనేది చైతన్యపు కదలికతో, మనసులో దాగి ఉన్న వాసనలతో కలసి పుట్టుకొస్తుంది. అదే చైతన్యపు కదలిక వాసనలు లేకుండా ఉన్నప్పుడు, జనన మరణాల చక్రం ఆగిపోతుంది.
అవాసనం హి సంవిత్తేస్ స్పన్దమ్ అస్పన్దనం విదుః । స స్పన్దో ఽప్య్ అప్సు న స్పన్దో యేనావర్తాది నోహ్యతే
చైతన్యంలో వాసనలు లేకపోవడం అంటే కదలిక లేకపోవడమే అని తెలుసుకో. నీటిలో కదలిక కనిపించకపోతే, అది నిజంగా కదలిక కాదు.
మనాగ్ అపి న భేదో ఽస్తి సంవిత్స్పన్దమయాత్మనోః । కల్పనాంశాద్ ఋతే రామ సృష్టౌ పురుషకర్మణోః
రామా! సృష్టిలో కల్పన వల్ల, మనుషుల చర్యల వల్ల తప్ప, చైతన్యపు కదలికతో ఉన్న ఆత్మకు, నిజమైన ఆత్మకు ఎలాంటి తేడా లేదు.
జలవీచ్యోర్ యథా ద్విత్వం సఙ్కల్పోత్థం న వాస్తవమ్ । తథేహ చిత్పరిస్పన్దరూపయోర్ జన్తుకర్మణోః
నీటికి, దాని అలలకు మధ్య తేడా కల్పన వల్ల మాత్రమే కనిపిస్తుంది, అది వాస్తవం కాదు. అలాగే, చైతన్యపు కదలిక రూపాలు, జీవుల చర్యల మధ్య తేడా కూడా కల్పన వల్లే.