వ్యూఢానాం వాసనావాతైర్ నృతృణానామ్ ఇతస్ తతః । తాన్య్ ఆపతన్తి దుẖఖాని యాని వక్తుం న పార్యతే
వాసనల గాలులతో ఇక్కడ అక్కడ తిప్పబడే వారి మనస్సులకు చెప్పలేని బాధలు ఎదురవుతాయి.
భ్రాన్త్యా భృశం కరతలాహతకన్దుకాభం లోకాḫ పతన్తి నిరయేషు రయేణ రక్తాః । క్లేదేన తత్ర పరిజర్జరతాం ప్రయాతాẖ కాలాన్తరేణ పునర్ అన్యనిభా భవన్తి
భ్రమ వల్ల, చేతితో కొట్టిన బంతుల్లా లోకులు నరకాల్లో పడిపోతారు; రాగంతో బలంగా ఆకర్షితులై అక్కడ కాలక్రమంలో బాధలతో పూర్తిగా అలసిపోతారు, తరువాత మళ్లీ వేరే రూపాలు ధరించుతారు.
సంసారమార్గే గహనే పతితస్యాపతన్తి హి । వృత్తవృత్తాన్తలక్ష్యాణి కాష్ఠా ఇవ ఘనాగమే
ఈ సంసార మార్గంలో లోతుగా పడి పోయినవారికి, సంఘటనలు మరియు వాటి ఫలితాలు, గాలి తుఫాను వచ్చినప్పుడు చెక్కలు ఎలా పడి పడతాయో అలా వరుసగా పడతాయి.
సర్వ ఏవ త్వ్ ఇమే భావాḫ పరస్పరమ్ అసఙ్గినః । అటవ్యామ్ ఉపలానీవ భావనైతేషు శృఙ్ఖలా
అయితే, ఇవన్నీ అనుభవాలు పరస్పరం కలిపి ఉండవు; అడవిలో రాళ్లు ఎలా విడివిడిగా ఉంటాయో అలా. వాటిని కలిపి గొలుసులు వేసింది మన ఊహ మాత్రమే.
చిత్తమ్ ఆన్ధ్యాయ వృత్తాన్తద్రుమైర్ గహనయన్ స్థితః । రసరఞ్జనయా లోకో వసన్త ఇవ కాననమ్
మనస్సు అంధంగా ఉండి, సంఘటనల చెట్ల మధ్య చిక్కుకుని నిలుస్తుంది. ఈ లోకం అనుభవాల రుచి వల్ల వసంతంలో అడవి లాగా రంగులమయంగా కనిపిస్తుంది.
అహో బత విచిత్రాణి వాసనావశతో ఽవశైః । భూతకైర్ అనుభూయన్తే సుఖదుẖఖాని జన్మసు
హాయ్! వాసనల ప్రభావంతో, జీవులు ఏమీ చేయలేని స్థితిలో, పుట్టుపుట్టులలో సుఖదుఃఖాలను అనుభవించడం ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉంది!
అహో బతాతివిషమా వాసనా యద్వశాజ్ జనైః । అవిద్యమాన ఏవాయం భ్రమో ఽన్తర్ అనుభూయతే
అయ్యో! మనసులో ఉన్న వాసనల వల్ల ఎంతటి కష్టాలు వస్తాయో! అవి లేనట్టే ఉన్నా, మనుషులు లోపల అనవసరమైన మాయలో పడిపోతున్నారు.
ఆహ్లాదినో ఽమృతవతశ్ శుద్ధస్యాలోకకారిణః । శీతలస్యాఖిలార్థేషు జ్ఞస్యేన్దోశ్ చ కిమ్ అన్తరమ్
సంతోషంగా, పవిత్రంగా, వెలుగు పంచుతూ, అన్ని విషయాల్లో చల్లగా ఉండే జ్ఞానిగారు, అలాగే ఆనందదాయకమైన, అమృతస్వరూపమైన, నిర్మలమైన, వెలుగు నిచ్చే, చల్లదనాన్ని కలిగించే చంద్రుడిలో ఏమి తేడా ఉంది?
పూర్వాపరమ్ అనాలోచ్య యత్ కిఞ్చిద్ అభివాఞ్ఛతః । నిర్మర్యాదస్య మూఢస్య బాలస్య చ కిమ్ అన్తరమ్
గతాన్ని, భవిష్యత్తును ఆలోచించకుండా ఏదైనా కోరుకునే, నియమం లేకుండా ప్రవర్తించే మూర్ఖుడు, చిన్నపిల్లలో ఏమి తేడా ఉంది?
లబ్ధమ్ ఆప్రాణపర్యన్తం శుభాశుభమ్ అనుజ్ఝతోః । ఆమిషే కో విశేషో ఽస్తి వద మార్జారమూఢయోః
ఏదైనా దొరికిన తర్వాత, చివరి ఊపిరి వరకు మంచి, చెడు విడిచిపెట్టని మూర్ఖుడు, ఆహారం కోసం పరితపించే పిల్లి — వీరిద్దరిలో ఏం తేడా ఉందో చెప్పు.
సర్వ ఏవ త్వ్ ఇమే భావా దేహదారధనాదయః । క్షిప్రమ్ ఆశుష్కసికతాశరావవిశరారవః
ఈ శరీరం, భార్య, ధనం మొదలైనవన్నీ ఇక్కడ ఉన్నవన్నీ, ఇసుకపాత్రలో నీరు వేగంగా ఆరిపోవడం లాగానే, చాలా త్వరగా కనుమరుగైపోతాయి.
ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తమ్ అపి యోనిశతేషు చ । ఆకల్పం భ్రమతశ్ చిత్తశాన్తిర్ నాస్తి శమాద్ ఋతే
గడ్డి నుండి బ్రహ్మదేవుడు వరకు, వందల జన్మల్లో తిరిగినా, మనసుకు శాంతి కలిగేది కేవలం నిశ్చలత వల్లే; వేరే మార్గం లేదు.
పర్యాలోచనమాత్రేణ బన్ధగన్ధో న బాధతే । గచ్ఛతో మార్గవైషమ్యమ్ ఇవాలోకనకారిణః
పరిశీలించడం వల్ల బంధన భావన కలగదు; మార్గాన్ని చూస్తున్నవాడికి ప్రయాణంలో ఆటంకం లేనట్లు.
న తవావహితం చిత్తం కామẖ కవలయిష్యతి । సావధానస్య బుద్ధస్య పిశాచẖ కిం కరిష్యతి
నీవు జాగ్రత్తగా ఉండగా, కోరిక నీ మనసును మింగలేను. తెలివిగా, అప్రమత్తంగా ఉన్నవాడిని పిశాచం ఏమి చేయగలదు?
యథేక్షణప్రసరణం రూపాలోకనమాత్రకమ్ । సంవిత్ప్రసరమాత్రాత్మ తథా సాహం జగత్ స్థితమ్
ఎలా కళ్లతో చూడటం అనేది రూపాలను మాత్రమే గ్రహించడం అయితే, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా నన్ను కలిగి ఉన్న ఆ చైతన్య విస్తరణ మాత్రమే అని తెలుసుకో.
యథాక్షిసంవృతిస్ సర్వరూపాలోకశమో ఽరిహన్ । సంవిత్సంవరణం నామ సర్వదృశ్యశమస్ తథా
ఎలా కళ్లను మూసుకుంటే అన్ని రూపాల దర్శనం ఆగిపోతుందో, అలాగే మనస్సును నియంత్రించటం వల్ల అన్ని కనిపించే వాటి నివారణ జరుగుతుంది.
అసద్ ఏవ జగత్ సాహం శుద్ధా సంవిత్ తనోతి ఖే । ఈషత్ప్రసరణేనాశు స్పన్దనం పవనో యథా
ఈ జగత్తూ, నేనూ వాస్తవంగా లేవు; స్వచ్ఛమైన చైతన్యం ఆకాశంలో వ్యాపించి, కొంచెం కదలికతో వెంటనే గాలిలా అలికడలాడుతుంది.
సద్ ఇవాసత్యమ్ ఏవేదమ్ అకుర్వత్యైవ మన్యతే । విదా హేమ్నేవ కుమ్భత్వమ్ అపృథగ్లభ్యమ్ ఆత్మగమ్
ఇది వాస్తవమైనదిగా అనిపించినా, నిజానికి అసత్యమే; బంగారం కుండగా కనిపించినట్టు, కుండతనము వేరుగా లేనిది, అది బంగారంలోనే కలిసిపోయి ఉంటుంది.
శూన్యమాత్రం యథా వ్యోమ స్పన్దమాత్రం యథానిలః । జలమాత్రం యథోర్మ్యాది సంవిన్మాత్రం జగత్ తథా
ఎలాగైతే ఆకాశం శూన్యమే, గాలి కదలిక మాత్రమే, అలలు నీటిలోనే కలిసిపోతాయో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా చైతన్యమే.
అవ్యవచ్ఛిన్ననిర్భాగసంవిన్మాత్రం జగత్త్రయమ్ । విద్ధి శాన్తం తథా వ్యోమ యథా వారిణి పర్వతమ్
ఈ మూడు లోకాలు ఏకరూపమైన, విభాగం లేని, ప్రశాంతమైన చైతన్యమే అని తెలుసుకో. అది ఆకాశంలా నిశ్చలంగా, నీటిలో పర్వతంలా ఉంటుంది.
నిర్వాణస్యోపశాన్తస్య జ్ఞస్య సోదేతి శీతతా । అన్తర్ యత్రేన్దవో ఽప్య్ ఏతే దీప్తజ్వలనబన్ధవః
నిర్వాణ స్థితిలో, ప్రశాంతతలో ఉన్న జ్ఞానికి ఒక చల్లదనం కలుగుతుంది. ఆ లోపలే, మంటగా ఉన్న అగ్ని బంధువులైన ఈ నీటి బిందువులు కూడా ఉంటాయి.
కిం కేన కథమ్ ఏకాన్తశాన్తాతతశివాత్మని । నిరాలోకే పరాలోకే శూన్యే జగతి జన్యతే
పూర్తిగా శాంతమైన, మంగళకరమైన ఆత్మలో, వెలుగు లేని, పరలోకమైన, శూన్యమైన జగత్తులో ఏమి, ఎవరు, ఎలా ఉత్పన్నమవుతారు?
యా సత్తా బ్రహ్మశబ్దాఖ్యా రూపం సర్వస్య తన్ నిజమ్ । న యత్ర కాచిద్ బాధాస్తి సర్వం తన్మయమ్ అవ్యయమ్
బ్రహ్మం అని పిలవబడే ఆ సత్యమైన సత్త్వమే అందరికీ అసలైన స్వరూపం. అందులో ఎలాంటి అడ్డంకి ఉండదు. ఈ జగత్తులో ఉన్న ప్రతిదీ అదే స్వరూపంతో, మార్పు లేని దానితో నిండిపోయి ఉంటుంది.
యద్ ఇదం తు పదార్థత్వం యత్ర బాధానుభూయతే । యచ్ చ వా బాధనం ప్రేక్ష్య తన్ న విద్మẖ ఖపుష్పవత్
ఏదైనా వస్తువు అని భావించేది, దానిలో ఏదైనా అడ్డంకి అనుభవించేది, లేదా ఏదైనా అడ్డంగా కనిపించేది — ఇవన్నీ మనకు తెలియవు, అవి ఆకాశంలో పువ్వులా కల్పితమే.
జ్ఞ ఏవాపగతస్వాన్తం శాన్తమ్ ఆస్స్వ మహాశ్మవత్ । అబోధమననో మౌనమ్ అనన్తమ్ అజమ్ అవ్యయమ్
నీ మనస్సు పూర్తిగా శాంతమై పోయిన జ్ఞాని అయి, గొప్ప రాయిలా స్థిరంగా ఉండు. ఆ మనస్సులో ఆలోచనలు లేవు, అది నిశ్శబ్దంగా, అనంతంగా, జన్మించని, మార్పు లేని స్వరూపంగా ఉంటుంది.
ఆకాశకల్పే స్వే భావే తిష్ఠతో ఽఙ్గాదివేదనమ్ । భవత్య్ అభ్యాసదార్ఢ్యేన వినా స్వప్నవికారవత్
తన స్వభావంలో, ఆకాశంలా ఉండేవారికి శరీరం, అవయవాల అనుభూతి కేవలం అలవాటు బలంతో మాత్రమే కలుగుతుంది. లేకపోతే, అవి కలలో మార్పులు జరిగినట్లే అనిపిస్తాయి.
నిరుపాదానసమ్భారమ్ అభిత్తావ్ ఏవ చేతతి । బ్రహ్మాకర్తృ జగచ్చిత్రం న కశ్చిద్ వా న కిఞ్చన
ఏమైనా కారణాలు లేకుండా, ఆలోచన అనేది అంతరాయంలేని బ్రహ్మంలోనే జరుగుతుంది. బ్రహ్మకు చేసేవాడు అనే భావం లేదు, ఈ లోకం ఒక ప్రదర్శన మాత్రమే. ఇక్కడ ఎవ్వరూ లేరు, ఏదీ లేదు.
తనోతి యత్ తద్ ఆత్మైవ తస్య తత్ర తథా స్థితమ్ । దృశ్యాభావాద్ అతద్దర్శీ తేన కẖ క్వ కరోతి కిమ్
ఆత్మ ఏమి వ్యాపింపజేస్తుందో, అదే అక్కడ అలాగే ఉంటుంది. చూడదగిన వస్తువులు లేనప్పుడు, చూసేవాడు ఎవ్వరూ ఉండరు. అప్పుడు ఎవరు, ఎక్కడ, ఏమి చేయగలరు?
అహం సుఖీతి సుఖితా అహం దుẖఖీతి దుẖఖితాః । సర్వ ఏవ స్వభావస్థా వ్యోమాత్మానో ఽపి పార్థివాః
నేను సంతోషంగా ఉన్నాను అని అనుకుంటే వారు సంతోషంగా ఉంటారు; నేను దుఃఖంగా ఉన్నాను అని అనుకుంటే వారు దుఃఖంగా ఉంటారు. అన్ని జీవులు, ఆకాశ స్వరూపులు అయినవారు కూడా, తమ స్వభావంలోనే ఉంటారు.
సర్వేషామ్ ఏవ భావానాం విదాకాశాత్మనామ్ అపి । మిథ్యైవ స్వప్నశైలానామ్ ఇవ పార్థివతాస్తి తే
అన్ని జీవులకు, ఆకాశ స్వరూపులు అయినవారికీ కూడా, భూమి లక్షణం కలిగినట్టు కనిపించడం అబద్ధమే. అది కలలో పర్వతాలు గట్టి గా కనిపించడంలాంటిది.