మిశ్రీభూతా అపి హ్య్ ఏతే జతుకాష్ఠాదయో యథా । మిథోఽననుభవామిశ్రా ఐక్యం హ్య్ అనుభవో మిథః
జతుకా మరియు కట్టె కలిపినట్టు బయటకు కలిసినట్టు కనిపించినా, నిజంగా అవి ఒక్కటిగా మారవు. అలాగే, కేవలం దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ఏకత్వం కలగదు; పరస్పర అనుభవం ఉన్నప్పుడే నిజమైన ఏకత్వం కలుగుతుంది.
అన్యోఽన్యానుభవో హ్య్ ఐక్యమ్ ఐక్యం త్వ్ అన్యోఽన్యవేదనమ్ । యథామ్భసోẖ క్షీరయోర్ వా న కాష్ఠజతునోర్ ఇవ
పరస్పర అనుభవమే నిజమైన ఏకత్వం. అది పరస్పరంగా తెలుసుకోవడమే. ఇది నీరు, పాలలా కలిసిపోవడంలా ఉండాలి; కట్టె, జతుకాలా కాకూడదు.
అహమ్ ఇత్య్ ఏవ బన్ధాయ నాహమ్ ఇత్య్ ఏవ ముక్తయే । ఏతావన్మాత్రకే భద్రే స్వాయత్తే కిమ్ అశక్తతా
"నేను" అనే భావన బంధానికి కారణం. "నేను లేను" అనే భావన విముక్తికి దారి తీస్తుంది. ఇది అంతే సరిపోతే, అదీ నీ చేతిలో ఉంటే, ప్రియమైనవాడా, నీకు ఏం ల powerless గా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది?
చన్ద్రద్వయప్రత్యయవన్ మృగతృష్ణామ్బుబుద్ధివత్ । కిమ్ అనుత్థిత ఏవాయమ్ అసద్ ఏవాహమ్ ఉత్థితః
రెండు చంద్రులు కనిపిస్తున్నట్టు భావించడం, మృగతృష్ణలో నీరు కనిపించడంలా, ఈ భావన ఉద్భవించకపోతే అది అసత్యమే. ఉద్భవించినా కూడా అది నిజమైనది కాదు.
మమేదమ్ ఇతి బన్ధాయ న మమేత్య్ ఏవ ముక్తయే । ఏతావన్మాత్రకే వస్తున్య్ ఆత్మాయత్తే కిమ్ అజ్ఞతా
ఇది నాది అని అనుకోవడం బంధానికి దారితీస్తుంది. ఇది నాది కాదు అని భావించడం విముక్తికి మార్గం. అసలు నిజం ఇంతే, అది మన ఆత్మపై ఆధారపడి ఉన్నప్పుడు, అజ్ఞానం ఎందుకు ఉండాలి?
యẖ కాష్ఠబదరన్యాయో యో ఘటాకాశయోస్ స్థితః । స సమ్బన్ధో ఽపి నైవైక్యమ్ ఐక్యమ్ అన్యోఽన్యవేదనమ్
మరపు దుంగ మరియు చెక్క మాదిరిగానో, గడిలోని ఆకాశం మరియు బయట ఉన్న ఆకాశం మాదిరిగానో ఉన్న సంబంధం నిజమైన ఐక్యత కాదు. నిజమైన ఐక్యత అంటే పరస్పరం తెలుసుకోవడమే.
అన్యోఽన్యవేదనం త్వ్ ఐక్యం భాగశో గతమ్ అప్య్ అలమ్ । అజడం తజ్ జడం వాపి నైకం రూపం విముఞ్చతి
ఒకరినొకరు తెలుసుకోవడమే నిజమైన ఐక్యత. అది కొంత భాగంలో జరిగినా సరిపోతుంది. అది చైతన్యమై ఉన్నదా, జడమై ఉన్నదా, ఎప్పటికీ తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెట్టదు.
నాజడో జడతామ్ ఏతి స్వభావా హ్య్ అనపాయినః । యచ్ చాజడం జడం దృష్టం దృష్టే తత్రాస్తి నైకతా
చైతన్యం ఎప్పుడూ జడత్వాన్ని పొందదు, ఎందుకంటే వాటి స్వభావాలు మారవు. చైతన్యాన్ని జడంగా చూస్తే, అందులో నిజమైన ఐక్యత ఉండదు.
వాసనావేశవలితాẖ కువికారశతాత్మభిః । సంసారారణ్యకుహరే నృత్యన్తి హతకర్మభిః
వాసనల ప్రభావంతో మనస్సు వక్రతలతో నిండిపోయి, పాపకర్మల వల్ల సంసార అరణ్యంలోని గుహలో వారు తలతిప్పుతూ నాట్యం చేస్తారు.
వాసనారజ్జునా కృష్టా దూరం నీతాస్ స్వకర్మభిః । వ్రజన్త్య్ అధోఽధో ధావన్తశ్ శిలాశ్ శైలచ్యుతా ఇవ
వాసన అనే తాడుతో లాగబడుతూ, తమ స్వంత కర్మల వలన దూరంగా వెళ్లిపోతూ, కొండపై నుంచి పడిపోతున్న రాళ్లలా క్రిందక్రిందకి పడిపోతుంటారు.
వ్యూఢానాం వాసనావాతైర్ నృతృణానామ్ ఇతస్ తతః । తాన్య్ ఆపతన్తి దుẖఖాని యాని వక్తుం న పార్యతే
వాసనల గాలులతో ఇక్కడ అక్కడ తిప్పబడే వారి మనస్సులకు చెప్పలేని బాధలు ఎదురవుతాయి.
భ్రాన్త్యా భృశం కరతలాహతకన్దుకాభం లోకాḫ పతన్తి నిరయేషు రయేణ రక్తాః । క్లేదేన తత్ర పరిజర్జరతాం ప్రయాతాẖ కాలాన్తరేణ పునర్ అన్యనిభా భవన్తి
భ్రమ వల్ల, చేతితో కొట్టిన బంతుల్లా లోకులు నరకాల్లో పడిపోతారు; రాగంతో బలంగా ఆకర్షితులై అక్కడ కాలక్రమంలో బాధలతో పూర్తిగా అలసిపోతారు, తరువాత మళ్లీ వేరే రూపాలు ధరించుతారు.
సంసారమార్గే గహనే పతితస్యాపతన్తి హి । వృత్తవృత్తాన్తలక్ష్యాణి కాష్ఠా ఇవ ఘనాగమే
ఈ సంసార మార్గంలో లోతుగా పడి పోయినవారికి, సంఘటనలు మరియు వాటి ఫలితాలు, గాలి తుఫాను వచ్చినప్పుడు చెక్కలు ఎలా పడి పడతాయో అలా వరుసగా పడతాయి.
సర్వ ఏవ త్వ్ ఇమే భావాḫ పరస్పరమ్ అసఙ్గినః । అటవ్యామ్ ఉపలానీవ భావనైతేషు శృఙ్ఖలా
అయితే, ఇవన్నీ అనుభవాలు పరస్పరం కలిపి ఉండవు; అడవిలో రాళ్లు ఎలా విడివిడిగా ఉంటాయో అలా. వాటిని కలిపి గొలుసులు వేసింది మన ఊహ మాత్రమే.
చిత్తమ్ ఆన్ధ్యాయ వృత్తాన్తద్రుమైర్ గహనయన్ స్థితః । రసరఞ్జనయా లోకో వసన్త ఇవ కాననమ్
మనస్సు అంధంగా ఉండి, సంఘటనల చెట్ల మధ్య చిక్కుకుని నిలుస్తుంది. ఈ లోకం అనుభవాల రుచి వల్ల వసంతంలో అడవి లాగా రంగులమయంగా కనిపిస్తుంది.
అహో బత విచిత్రాణి వాసనావశతో ఽవశైః । భూతకైర్ అనుభూయన్తే సుఖదుẖఖాని జన్మసు
హాయ్! వాసనల ప్రభావంతో, జీవులు ఏమీ చేయలేని స్థితిలో, పుట్టుపుట్టులలో సుఖదుఃఖాలను అనుభవించడం ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉంది!
అహో బతాతివిషమా వాసనా యద్వశాజ్ జనైః । అవిద్యమాన ఏవాయం భ్రమో ఽన్తర్ అనుభూయతే
అయ్యో! మనసులో ఉన్న వాసనల వల్ల ఎంతటి కష్టాలు వస్తాయో! అవి లేనట్టే ఉన్నా, మనుషులు లోపల అనవసరమైన మాయలో పడిపోతున్నారు.
ఆహ్లాదినో ఽమృతవతశ్ శుద్ధస్యాలోకకారిణః । శీతలస్యాఖిలార్థేషు జ్ఞస్యేన్దోశ్ చ కిమ్ అన్తరమ్
సంతోషంగా, పవిత్రంగా, వెలుగు పంచుతూ, అన్ని విషయాల్లో చల్లగా ఉండే జ్ఞానిగారు, అలాగే ఆనందదాయకమైన, అమృతస్వరూపమైన, నిర్మలమైన, వెలుగు నిచ్చే, చల్లదనాన్ని కలిగించే చంద్రుడిలో ఏమి తేడా ఉంది?
పూర్వాపరమ్ అనాలోచ్య యత్ కిఞ్చిద్ అభివాఞ్ఛతః । నిర్మర్యాదస్య మూఢస్య బాలస్య చ కిమ్ అన్తరమ్
గతాన్ని, భవిష్యత్తును ఆలోచించకుండా ఏదైనా కోరుకునే, నియమం లేకుండా ప్రవర్తించే మూర్ఖుడు, చిన్నపిల్లలో ఏమి తేడా ఉంది?
లబ్ధమ్ ఆప్రాణపర్యన్తం శుభాశుభమ్ అనుజ్ఝతోః । ఆమిషే కో విశేషో ఽస్తి వద మార్జారమూఢయోః
ఏదైనా దొరికిన తర్వాత, చివరి ఊపిరి వరకు మంచి, చెడు విడిచిపెట్టని మూర్ఖుడు, ఆహారం కోసం పరితపించే పిల్లి — వీరిద్దరిలో ఏం తేడా ఉందో చెప్పు.
సర్వ ఏవ త్వ్ ఇమే భావా దేహదారధనాదయః । క్షిప్రమ్ ఆశుష్కసికతాశరావవిశరారవః
ఈ శరీరం, భార్య, ధనం మొదలైనవన్నీ ఇక్కడ ఉన్నవన్నీ, ఇసుకపాత్రలో నీరు వేగంగా ఆరిపోవడం లాగానే, చాలా త్వరగా కనుమరుగైపోతాయి.
ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తమ్ అపి యోనిశతేషు చ । ఆకల్పం భ్రమతశ్ చిత్తశాన్తిర్ నాస్తి శమాద్ ఋతే
గడ్డి నుండి బ్రహ్మదేవుడు వరకు, వందల జన్మల్లో తిరిగినా, మనసుకు శాంతి కలిగేది కేవలం నిశ్చలత వల్లే; వేరే మార్గం లేదు.
పర్యాలోచనమాత్రేణ బన్ధగన్ధో న బాధతే । గచ్ఛతో మార్గవైషమ్యమ్ ఇవాలోకనకారిణః
పరిశీలించడం వల్ల బంధన భావన కలగదు; మార్గాన్ని చూస్తున్నవాడికి ప్రయాణంలో ఆటంకం లేనట్లు.
న తవావహితం చిత్తం కామẖ కవలయిష్యతి । సావధానస్య బుద్ధస్య పిశాచẖ కిం కరిష్యతి
నీవు జాగ్రత్తగా ఉండగా, కోరిక నీ మనసును మింగలేను. తెలివిగా, అప్రమత్తంగా ఉన్నవాడిని పిశాచం ఏమి చేయగలదు?
యథేక్షణప్రసరణం రూపాలోకనమాత్రకమ్ । సంవిత్ప్రసరమాత్రాత్మ తథా సాహం జగత్ స్థితమ్
ఎలా కళ్లతో చూడటం అనేది రూపాలను మాత్రమే గ్రహించడం అయితే, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా నన్ను కలిగి ఉన్న ఆ చైతన్య విస్తరణ మాత్రమే అని తెలుసుకో.
యథాక్షిసంవృతిస్ సర్వరూపాలోకశమో ఽరిహన్ । సంవిత్సంవరణం నామ సర్వదృశ్యశమస్ తథా
ఎలా కళ్లను మూసుకుంటే అన్ని రూపాల దర్శనం ఆగిపోతుందో, అలాగే మనస్సును నియంత్రించటం వల్ల అన్ని కనిపించే వాటి నివారణ జరుగుతుంది.
అసద్ ఏవ జగత్ సాహం శుద్ధా సంవిత్ తనోతి ఖే । ఈషత్ప్రసరణేనాశు స్పన్దనం పవనో యథా
ఈ జగత్తూ, నేనూ వాస్తవంగా లేవు; స్వచ్ఛమైన చైతన్యం ఆకాశంలో వ్యాపించి, కొంచెం కదలికతో వెంటనే గాలిలా అలికడలాడుతుంది.
సద్ ఇవాసత్యమ్ ఏవేదమ్ అకుర్వత్యైవ మన్యతే । విదా హేమ్నేవ కుమ్భత్వమ్ అపృథగ్లభ్యమ్ ఆత్మగమ్
ఇది వాస్తవమైనదిగా అనిపించినా, నిజానికి అసత్యమే; బంగారం కుండగా కనిపించినట్టు, కుండతనము వేరుగా లేనిది, అది బంగారంలోనే కలిసిపోయి ఉంటుంది.
శూన్యమాత్రం యథా వ్యోమ స్పన్దమాత్రం యథానిలః । జలమాత్రం యథోర్మ్యాది సంవిన్మాత్రం జగత్ తథా
ఎలాగైతే ఆకాశం శూన్యమే, గాలి కదలిక మాత్రమే, అలలు నీటిలోనే కలిసిపోతాయో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా చైతన్యమే.
అవ్యవచ్ఛిన్ననిర్భాగసంవిన్మాత్రం జగత్త్రయమ్ । విద్ధి శాన్తం తథా వ్యోమ యథా వారిణి పర్వతమ్
ఈ మూడు లోకాలు ఏకరూపమైన, విభాగం లేని, ప్రశాంతమైన చైతన్యమే అని తెలుసుకో. అది ఆకాశంలా నిశ్చలంగా, నీటిలో పర్వతంలా ఉంటుంది.