వేదనాత్మా రసో ఽస్త్య్ అన్య ఇతి యా ప్రతిభా స్థిరా । ఏషావిద్యా భ్రమస్ త్వ్ ఏష ఏష సంసార ఆతతః
ఇంకో రకం సారం లేదా అనుభూతి ఉందని మనస్సులో బలంగా ఉండే భావనే అవిద్య, మాయ. ఇదే సంసార విస్తారం.
అనాలోచనసంసిద్ధ ఆలోకేనైష నశ్యతి । అసదాత్మా సదాభాసో బాలవేతాలవత్ క్షణాత్
విచారణ లేకుండా ఏర్పడిన ఈ మాయ, జ్ఞానమొచ్చినప్పుడు నశిస్తుంది. అసత్యమైన ఆత్మ, నిజమైనట్టు కనిపించినా, పిల్లల దెయ్యంలా ఒక్క క్షణంలో మాయమవుతుంది.
సర్వదృశ్యదృశో బోధే బోధసారతయైకతామ్ । యాన్త్య్ అశేషమహీపీఠసరిత్పూర ఇవార్ణవే
ఈ లోకంలో కనిపించే ప్రతీ వస్తువు, చూసేవాడు — ఇవన్నీ జ్ఞాన స్వరూపంలో కలిసిపోతాయి. భూమిపై ఉన్న అన్ని నదులు సముద్రంలో కలిసిపోతాయిగా, అలాగే ఇవన్నీ ఒకటైపోతాయి.
మృణ్మయం హి యథా భాణ్డం మృచ్ఛూన్యం తు న లభ్యతే । చిన్మయం హి తథా చేత్యం చిచ్ఛూన్యం తు నోపలభ్యతే
మట్టి పాత్ర మట్టితో తయారవుతుంది, కాని మట్టిని విడిగా పాత్రగా చూడలేం. అలాగే, మనం చూస్తున్నది జ్ఞానంతోనే ఉంటుంది, కాని జ్ఞానం కేవలం ఖాళీగా ఉండదు.
బోధావబుద్ధం యద్ వస్తు బోధ ఏవ తద్ ఉచ్యతే । నాబోధం బుధ్యతే బోధో వైరూప్యాత్ తేన నాన్యథా
జ్ఞానంలో గ్రహించబడినది ఏది ఉన్నా, అది జ్ఞానమే అని చెప్పబడుతుంది. జ్ఞానం కానిది ఎప్పుడూ జ్ఞానంగా కనిపించదు, ఎందుకంటే అది విరుద్ధంగా ఉంటుంది.
ద్రష్టృదర్శనదృశ్యేషు ప్రత్యేకం బోధమాత్రతా । సారస్ తేన తదన్యత్వం నాస్తి కిఞ్చిత్ ఖపుష్పవత్
చూసేవాడు, చూడటం, కనిపించేది — వీటిలో ఒక్కొక్కటిలోనూ కేవలం జ్ఞానమే ఉంది. అందువల్ల దానికి భిన్నంగా మరేదీ లేదు; ఆకాశంలో పువ్వు లేనట్టే.
సజాతీయస్ సజాతీయేనైకతామ్ అనుగచ్ఛతి । అన్యోఽన్యానుభవస్ తేన భవత్య్ ఏకత్వనిశ్చయః
ఒకే స్వభావం కలిగినవి ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోతాయి. ఒకరికి ఒకరు అనుభవించటం వల్ల, అవి ఒక్కటే అన్న నమ్మకం కలుగుతుంది.
యది కాష్ఠోపలాదీనాం న భవేద్ బోధరూపతా । తత్ సదానుపలమ్భస్ స్యాద్ ఏతేషామ్ అసతామ్ ఇవ
చెక్క, రాయి వంటి వాటికి చైతన్యం లేకపోతే, అవి ఎప్పుడూ కనిపించకపోవడం, లేని వాటిలా అవి ఉండిపోతాయి.
యదా త్వ్ అశేషా దృశ్యశ్రీర్ బోధమాత్రైకరూపిణీ । తదాన్యేవాప్య్ అనన్యైవ సతీ బోధేన బోధ్యతే
కానీ, కనిపించే ప్రతిదీ ఒక్కటైన చైతన్యమే అనిపించే సమయంలో, అవి వేరుగా కనిపించినా, అవి చైతన్యంతోనే తెలుసుకోబడతాయి, ఎందుకంటే అవి దానికి వేరయినవి కావు.
సర్వం జగద్గతం దృశ్యం బోధమాత్రమ్ ఇదం తతమ్ । స్పన్దమాత్రం యథా వాయుర్ జలమాత్రం యథార్ణవః
ఈ జగత్తులో కనిపించే ప్రతిదీ చైతన్యంతోనే నిండిపోయి ఉంది. గాలి ఎలా కదలిక మాత్రమే అయితే, సముద్రం ఎలా నీటితో మాత్రమే నిండిపోయి ఉంటుందో, అలాగే ఇది కూడా.
మిశ్రీభూతా అపి హ్య్ ఏతే జతుకాష్ఠాదయో యథా । మిథోఽననుభవామిశ్రా ఐక్యం హ్య్ అనుభవో మిథః
జతుకా మరియు కట్టె కలిపినట్టు బయటకు కలిసినట్టు కనిపించినా, నిజంగా అవి ఒక్కటిగా మారవు. అలాగే, కేవలం దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ఏకత్వం కలగదు; పరస్పర అనుభవం ఉన్నప్పుడే నిజమైన ఏకత్వం కలుగుతుంది.
అన్యోఽన్యానుభవో హ్య్ ఐక్యమ్ ఐక్యం త్వ్ అన్యోఽన్యవేదనమ్ । యథామ్భసోẖ క్షీరయోర్ వా న కాష్ఠజతునోర్ ఇవ
పరస్పర అనుభవమే నిజమైన ఏకత్వం. అది పరస్పరంగా తెలుసుకోవడమే. ఇది నీరు, పాలలా కలిసిపోవడంలా ఉండాలి; కట్టె, జతుకాలా కాకూడదు.
అహమ్ ఇత్య్ ఏవ బన్ధాయ నాహమ్ ఇత్య్ ఏవ ముక్తయే । ఏతావన్మాత్రకే భద్రే స్వాయత్తే కిమ్ అశక్తతా
"నేను" అనే భావన బంధానికి కారణం. "నేను లేను" అనే భావన విముక్తికి దారి తీస్తుంది. ఇది అంతే సరిపోతే, అదీ నీ చేతిలో ఉంటే, ప్రియమైనవాడా, నీకు ఏం ల powerless గా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది?
చన్ద్రద్వయప్రత్యయవన్ మృగతృష్ణామ్బుబుద్ధివత్ । కిమ్ అనుత్థిత ఏవాయమ్ అసద్ ఏవాహమ్ ఉత్థితః
రెండు చంద్రులు కనిపిస్తున్నట్టు భావించడం, మృగతృష్ణలో నీరు కనిపించడంలా, ఈ భావన ఉద్భవించకపోతే అది అసత్యమే. ఉద్భవించినా కూడా అది నిజమైనది కాదు.
మమేదమ్ ఇతి బన్ధాయ న మమేత్య్ ఏవ ముక్తయే । ఏతావన్మాత్రకే వస్తున్య్ ఆత్మాయత్తే కిమ్ అజ్ఞతా
ఇది నాది అని అనుకోవడం బంధానికి దారితీస్తుంది. ఇది నాది కాదు అని భావించడం విముక్తికి మార్గం. అసలు నిజం ఇంతే, అది మన ఆత్మపై ఆధారపడి ఉన్నప్పుడు, అజ్ఞానం ఎందుకు ఉండాలి?
యẖ కాష్ఠబదరన్యాయో యో ఘటాకాశయోస్ స్థితః । స సమ్బన్ధో ఽపి నైవైక్యమ్ ఐక్యమ్ అన్యోఽన్యవేదనమ్
మరపు దుంగ మరియు చెక్క మాదిరిగానో, గడిలోని ఆకాశం మరియు బయట ఉన్న ఆకాశం మాదిరిగానో ఉన్న సంబంధం నిజమైన ఐక్యత కాదు. నిజమైన ఐక్యత అంటే పరస్పరం తెలుసుకోవడమే.
అన్యోఽన్యవేదనం త్వ్ ఐక్యం భాగశో గతమ్ అప్య్ అలమ్ । అజడం తజ్ జడం వాపి నైకం రూపం విముఞ్చతి
ఒకరినొకరు తెలుసుకోవడమే నిజమైన ఐక్యత. అది కొంత భాగంలో జరిగినా సరిపోతుంది. అది చైతన్యమై ఉన్నదా, జడమై ఉన్నదా, ఎప్పటికీ తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెట్టదు.
నాజడో జడతామ్ ఏతి స్వభావా హ్య్ అనపాయినః । యచ్ చాజడం జడం దృష్టం దృష్టే తత్రాస్తి నైకతా
చైతన్యం ఎప్పుడూ జడత్వాన్ని పొందదు, ఎందుకంటే వాటి స్వభావాలు మారవు. చైతన్యాన్ని జడంగా చూస్తే, అందులో నిజమైన ఐక్యత ఉండదు.
వాసనావేశవలితాẖ కువికారశతాత్మభిః । సంసారారణ్యకుహరే నృత్యన్తి హతకర్మభిః
వాసనల ప్రభావంతో మనస్సు వక్రతలతో నిండిపోయి, పాపకర్మల వల్ల సంసార అరణ్యంలోని గుహలో వారు తలతిప్పుతూ నాట్యం చేస్తారు.
వాసనారజ్జునా కృష్టా దూరం నీతాస్ స్వకర్మభిః । వ్రజన్త్య్ అధోఽధో ధావన్తశ్ శిలాశ్ శైలచ్యుతా ఇవ
వాసన అనే తాడుతో లాగబడుతూ, తమ స్వంత కర్మల వలన దూరంగా వెళ్లిపోతూ, కొండపై నుంచి పడిపోతున్న రాళ్లలా క్రిందక్రిందకి పడిపోతుంటారు.
వ్యూఢానాం వాసనావాతైర్ నృతృణానామ్ ఇతస్ తతః । తాన్య్ ఆపతన్తి దుẖఖాని యాని వక్తుం న పార్యతే
వాసనల గాలులతో ఇక్కడ అక్కడ తిప్పబడే వారి మనస్సులకు చెప్పలేని బాధలు ఎదురవుతాయి.
భ్రాన్త్యా భృశం కరతలాహతకన్దుకాభం లోకాḫ పతన్తి నిరయేషు రయేణ రక్తాః । క్లేదేన తత్ర పరిజర్జరతాం ప్రయాతాẖ కాలాన్తరేణ పునర్ అన్యనిభా భవన్తి
భ్రమ వల్ల, చేతితో కొట్టిన బంతుల్లా లోకులు నరకాల్లో పడిపోతారు; రాగంతో బలంగా ఆకర్షితులై అక్కడ కాలక్రమంలో బాధలతో పూర్తిగా అలసిపోతారు, తరువాత మళ్లీ వేరే రూపాలు ధరించుతారు.
సంసారమార్గే గహనే పతితస్యాపతన్తి హి । వృత్తవృత్తాన్తలక్ష్యాణి కాష్ఠా ఇవ ఘనాగమే
ఈ సంసార మార్గంలో లోతుగా పడి పోయినవారికి, సంఘటనలు మరియు వాటి ఫలితాలు, గాలి తుఫాను వచ్చినప్పుడు చెక్కలు ఎలా పడి పడతాయో అలా వరుసగా పడతాయి.
సర్వ ఏవ త్వ్ ఇమే భావాḫ పరస్పరమ్ అసఙ్గినః । అటవ్యామ్ ఉపలానీవ భావనైతేషు శృఙ్ఖలా
అయితే, ఇవన్నీ అనుభవాలు పరస్పరం కలిపి ఉండవు; అడవిలో రాళ్లు ఎలా విడివిడిగా ఉంటాయో అలా. వాటిని కలిపి గొలుసులు వేసింది మన ఊహ మాత్రమే.
చిత్తమ్ ఆన్ధ్యాయ వృత్తాన్తద్రుమైర్ గహనయన్ స్థితః । రసరఞ్జనయా లోకో వసన్త ఇవ కాననమ్
మనస్సు అంధంగా ఉండి, సంఘటనల చెట్ల మధ్య చిక్కుకుని నిలుస్తుంది. ఈ లోకం అనుభవాల రుచి వల్ల వసంతంలో అడవి లాగా రంగులమయంగా కనిపిస్తుంది.
అహో బత విచిత్రాణి వాసనావశతో ఽవశైః । భూతకైర్ అనుభూయన్తే సుఖదుẖఖాని జన్మసు
హాయ్! వాసనల ప్రభావంతో, జీవులు ఏమీ చేయలేని స్థితిలో, పుట్టుపుట్టులలో సుఖదుఃఖాలను అనుభవించడం ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉంది!
అహో బతాతివిషమా వాసనా యద్వశాజ్ జనైః । అవిద్యమాన ఏవాయం భ్రమో ఽన్తర్ అనుభూయతే
అయ్యో! మనసులో ఉన్న వాసనల వల్ల ఎంతటి కష్టాలు వస్తాయో! అవి లేనట్టే ఉన్నా, మనుషులు లోపల అనవసరమైన మాయలో పడిపోతున్నారు.
ఆహ్లాదినో ఽమృతవతశ్ శుద్ధస్యాలోకకారిణః । శీతలస్యాఖిలార్థేషు జ్ఞస్యేన్దోశ్ చ కిమ్ అన్తరమ్
సంతోషంగా, పవిత్రంగా, వెలుగు పంచుతూ, అన్ని విషయాల్లో చల్లగా ఉండే జ్ఞానిగారు, అలాగే ఆనందదాయకమైన, అమృతస్వరూపమైన, నిర్మలమైన, వెలుగు నిచ్చే, చల్లదనాన్ని కలిగించే చంద్రుడిలో ఏమి తేడా ఉంది?
పూర్వాపరమ్ అనాలోచ్య యత్ కిఞ్చిద్ అభివాఞ్ఛతః । నిర్మర్యాదస్య మూఢస్య బాలస్య చ కిమ్ అన్తరమ్
గతాన్ని, భవిష్యత్తును ఆలోచించకుండా ఏదైనా కోరుకునే, నియమం లేకుండా ప్రవర్తించే మూర్ఖుడు, చిన్నపిల్లలో ఏమి తేడా ఉంది?
లబ్ధమ్ ఆప్రాణపర్యన్తం శుభాశుభమ్ అనుజ్ఝతోః । ఆమిషే కో విశేషో ఽస్తి వద మార్జారమూఢయోః
ఏదైనా దొరికిన తర్వాత, చివరి ఊపిరి వరకు మంచి, చెడు విడిచిపెట్టని మూర్ఖుడు, ఆహారం కోసం పరితపించే పిల్లి — వీరిద్దరిలో ఏం తేడా ఉందో చెప్పు.