శాస్త్రదృష్టిర్ అపి ప్రాజ్ఞైర్ ఆశ్రితా తరణాయ యా । సాప్య్ అదృష్టిర్ ఇవాన్ధ్యాయ వాసనావేశకారిణీ
బహుళమైన వాసనల ప్రభావంతో, జ్ఞానులు ఆశ్రయించే శాస్త్ర జ్ఞానం కూడా దాటి పోవడానికి సహాయపడే బదులు, అంధకారాన్ని కలిగించే దృష్టిలా మారిపోతుంది.
తద్ ఏవమ్ అతిసమ్మోహే యత్ కార్యమ్ ఇహ దారుణే । ఉదర్కశ్రేయసే తాత తన్ మే కథయ పృచ్ఛతే
ఈ భయంకరమైన మాయలో పూర్తిగా మునిగిపోయినప్పుడు, మంచి ఫలితానికి మనం ఏం చేయాలి? నాన్నగారు, నేను అడుగుతున్నాను, దయచేసి మీరు నాకు చెప్పండి.
శామ్యన్తి మోహమిహికాశ్ శరదీవ సాధౌ ప్రాప్తే భవన్తి విమలాశ్ చ తథాఖిలాశాః । సత్యేతి వాగ్ భవతు సాధుజనోపగీతా మద్బోధనేన భవతా భవశాన్తిదేన
ఎలాగైతే శరదృతువులో మబ్బులు తొలగిపోతాయో, అలాగే మాయా మబ్బులు కూడా సద్గురువు వచ్చేసరికి తొలగిపోతాయి; అన్ని ఆశలు కూడా స్వచ్ఛంగా మారతాయి. మంచి వారు ప్రశంసించే మీ మాటలు సత్యాన్ని ప్రకటించాలి, ఎందుకంటే మీ బోధన వల్ల ముక్తి శాంతి లభిస్తుంది.
సంవేదనం భావనం చ వాసనా కలనేతి చ । అనర్థాయేహ శబ్దార్థో విగతార్థో విజృమ్భతే
ఇక్కడ 'అనుభూతి', 'ధ్యానం', 'వాసన' వంటి పదాలు వాడినా, వాటి అసలు అర్థం పోయి, శూన్యమైన మాటలుగా మాత్రమే మిగిలిపోతున్నాయి.
వేదనం భావనం విద్ధి సర్వదోషసమాశ్రయమ్ । అస్మిన్న్ ఏవాపదస్ సన్తి లతా మధురసే యథా
అనుభూతి, ఊహలు అన్నీ దోషాలకు మూలకారణమని తెలుసుకో. వీటిలోనే, మధురమైన లతారసంలో ఎలా అపాయాలు పుట్టుతాయో, అలాగే అనర్థాలు కలుగుతాయి.
సంసారమార్గే గహనే వాసనావేశవాహినః । ఉపయాతి విచిత్రోచ్చైర్ వృత్తవృత్తాన్తసన్తతిః
ఈ సంసారమార్గం లో, వాసనల ప్రభావంతో, ఎన్నో విధాలైన సంఘటనలు ఎప్పుడూ మారుతూ, ఎప్పుడో ఎత్తుకు చేరుతూ ముందుకు సాగుతుంటాయి.
వివేకినో వాసనయా సహ సంసారసమ్భ్రమః । క్షీయతే మాధవస్యాన్తే శనైర్ వనమ్ ఇవారసమ్
వివేకం ఉన్నవాడికి, వాసనలతో కూడిన సంసార గందరగోళం, వసంతకాలం చివర్లో రుచి లేని అడవి ఎలా మెల్లగా తగ్గిపోతుందో, అలా క్రమంగా తగ్గిపోతుంది.
అస్యాస్ సంసృతిసల్లక్యా వాసనోత్సేధకారిణీ । కదల్యా ఘనజాలిన్యా రసలేఖేవ మాధవీ
ఈ సంసార లతకు వాసనలను నశింపజేసేది, మామిడికాయల గుళికలో మధురరసం మిగిలినట్టు, మాధవీ లతలా ఉంటుంది.
సంసారాబ్ధితయోదేతి వాసనాత్మా రసశ్ చితౌ । యథా వనతయాన్తస్స్థో మధుమాసరసẖ క్షితౌ
సంసార సముద్రంలో ఉద్భవించే వాసనల సారం మన మనస్సులో రుచిగా కనిపిస్తుంది. ఇది వనంలో లోపల దాగి ఉన్న వసంతకాలపు రసం భూమిలో ఉండటంలా ఉంటుంది.
చిన్మాత్రాద్ అమలాచ్ ఛూన్యాద్ ఋతే కిఞ్చిన్ న విద్యతే । నాన్యత్ క్వచిద్ అపర్యన్తే ఖే శూన్యత్వేతరద్ యథా
నిర్మలమైన చైతన్యం, ఖాళీగా ఉన్న శూన్యం తప్ప ఇంకేమీ లేదు. అంతులేని ఆకాశంలో, శూన్యంలో ఏదైనా వేరుగా ఉండదు.
వేదనాత్మా రసో ఽస్త్య్ అన్య ఇతి యా ప్రతిభా స్థిరా । ఏషావిద్యా భ్రమస్ త్వ్ ఏష ఏష సంసార ఆతతః
ఇంకో రకం సారం లేదా అనుభూతి ఉందని మనస్సులో బలంగా ఉండే భావనే అవిద్య, మాయ. ఇదే సంసార విస్తారం.
అనాలోచనసంసిద్ధ ఆలోకేనైష నశ్యతి । అసదాత్మా సదాభాసో బాలవేతాలవత్ క్షణాత్
విచారణ లేకుండా ఏర్పడిన ఈ మాయ, జ్ఞానమొచ్చినప్పుడు నశిస్తుంది. అసత్యమైన ఆత్మ, నిజమైనట్టు కనిపించినా, పిల్లల దెయ్యంలా ఒక్క క్షణంలో మాయమవుతుంది.
సర్వదృశ్యదృశో బోధే బోధసారతయైకతామ్ । యాన్త్య్ అశేషమహీపీఠసరిత్పూర ఇవార్ణవే
ఈ లోకంలో కనిపించే ప్రతీ వస్తువు, చూసేవాడు — ఇవన్నీ జ్ఞాన స్వరూపంలో కలిసిపోతాయి. భూమిపై ఉన్న అన్ని నదులు సముద్రంలో కలిసిపోతాయిగా, అలాగే ఇవన్నీ ఒకటైపోతాయి.
మృణ్మయం హి యథా భాణ్డం మృచ్ఛూన్యం తు న లభ్యతే । చిన్మయం హి తథా చేత్యం చిచ్ఛూన్యం తు నోపలభ్యతే
మట్టి పాత్ర మట్టితో తయారవుతుంది, కాని మట్టిని విడిగా పాత్రగా చూడలేం. అలాగే, మనం చూస్తున్నది జ్ఞానంతోనే ఉంటుంది, కాని జ్ఞానం కేవలం ఖాళీగా ఉండదు.
బోధావబుద్ధం యద్ వస్తు బోధ ఏవ తద్ ఉచ్యతే । నాబోధం బుధ్యతే బోధో వైరూప్యాత్ తేన నాన్యథా
జ్ఞానంలో గ్రహించబడినది ఏది ఉన్నా, అది జ్ఞానమే అని చెప్పబడుతుంది. జ్ఞానం కానిది ఎప్పుడూ జ్ఞానంగా కనిపించదు, ఎందుకంటే అది విరుద్ధంగా ఉంటుంది.
ద్రష్టృదర్శనదృశ్యేషు ప్రత్యేకం బోధమాత్రతా । సారస్ తేన తదన్యత్వం నాస్తి కిఞ్చిత్ ఖపుష్పవత్
చూసేవాడు, చూడటం, కనిపించేది — వీటిలో ఒక్కొక్కటిలోనూ కేవలం జ్ఞానమే ఉంది. అందువల్ల దానికి భిన్నంగా మరేదీ లేదు; ఆకాశంలో పువ్వు లేనట్టే.
సజాతీయస్ సజాతీయేనైకతామ్ అనుగచ్ఛతి । అన్యోఽన్యానుభవస్ తేన భవత్య్ ఏకత్వనిశ్చయః
ఒకే స్వభావం కలిగినవి ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోతాయి. ఒకరికి ఒకరు అనుభవించటం వల్ల, అవి ఒక్కటే అన్న నమ్మకం కలుగుతుంది.
యది కాష్ఠోపలాదీనాం న భవేద్ బోధరూపతా । తత్ సదానుపలమ్భస్ స్యాద్ ఏతేషామ్ అసతామ్ ఇవ
చెక్క, రాయి వంటి వాటికి చైతన్యం లేకపోతే, అవి ఎప్పుడూ కనిపించకపోవడం, లేని వాటిలా అవి ఉండిపోతాయి.
యదా త్వ్ అశేషా దృశ్యశ్రీర్ బోధమాత్రైకరూపిణీ । తదాన్యేవాప్య్ అనన్యైవ సతీ బోధేన బోధ్యతే
కానీ, కనిపించే ప్రతిదీ ఒక్కటైన చైతన్యమే అనిపించే సమయంలో, అవి వేరుగా కనిపించినా, అవి చైతన్యంతోనే తెలుసుకోబడతాయి, ఎందుకంటే అవి దానికి వేరయినవి కావు.
సర్వం జగద్గతం దృశ్యం బోధమాత్రమ్ ఇదం తతమ్ । స్పన్దమాత్రం యథా వాయుర్ జలమాత్రం యథార్ణవః
ఈ జగత్తులో కనిపించే ప్రతిదీ చైతన్యంతోనే నిండిపోయి ఉంది. గాలి ఎలా కదలిక మాత్రమే అయితే, సముద్రం ఎలా నీటితో మాత్రమే నిండిపోయి ఉంటుందో, అలాగే ఇది కూడా.
మిశ్రీభూతా అపి హ్య్ ఏతే జతుకాష్ఠాదయో యథా । మిథోఽననుభవామిశ్రా ఐక్యం హ్య్ అనుభవో మిథః
జతుకా మరియు కట్టె కలిపినట్టు బయటకు కలిసినట్టు కనిపించినా, నిజంగా అవి ఒక్కటిగా మారవు. అలాగే, కేవలం దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ఏకత్వం కలగదు; పరస్పర అనుభవం ఉన్నప్పుడే నిజమైన ఏకత్వం కలుగుతుంది.
అన్యోఽన్యానుభవో హ్య్ ఐక్యమ్ ఐక్యం త్వ్ అన్యోఽన్యవేదనమ్ । యథామ్భసోẖ క్షీరయోర్ వా న కాష్ఠజతునోర్ ఇవ
పరస్పర అనుభవమే నిజమైన ఏకత్వం. అది పరస్పరంగా తెలుసుకోవడమే. ఇది నీరు, పాలలా కలిసిపోవడంలా ఉండాలి; కట్టె, జతుకాలా కాకూడదు.
అహమ్ ఇత్య్ ఏవ బన్ధాయ నాహమ్ ఇత్య్ ఏవ ముక్తయే । ఏతావన్మాత్రకే భద్రే స్వాయత్తే కిమ్ అశక్తతా
"నేను" అనే భావన బంధానికి కారణం. "నేను లేను" అనే భావన విముక్తికి దారి తీస్తుంది. ఇది అంతే సరిపోతే, అదీ నీ చేతిలో ఉంటే, ప్రియమైనవాడా, నీకు ఏం ల powerless గా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది?
చన్ద్రద్వయప్రత్యయవన్ మృగతృష్ణామ్బుబుద్ధివత్ । కిమ్ అనుత్థిత ఏవాయమ్ అసద్ ఏవాహమ్ ఉత్థితః
రెండు చంద్రులు కనిపిస్తున్నట్టు భావించడం, మృగతృష్ణలో నీరు కనిపించడంలా, ఈ భావన ఉద్భవించకపోతే అది అసత్యమే. ఉద్భవించినా కూడా అది నిజమైనది కాదు.
మమేదమ్ ఇతి బన్ధాయ న మమేత్య్ ఏవ ముక్తయే । ఏతావన్మాత్రకే వస్తున్య్ ఆత్మాయత్తే కిమ్ అజ్ఞతా
ఇది నాది అని అనుకోవడం బంధానికి దారితీస్తుంది. ఇది నాది కాదు అని భావించడం విముక్తికి మార్గం. అసలు నిజం ఇంతే, అది మన ఆత్మపై ఆధారపడి ఉన్నప్పుడు, అజ్ఞానం ఎందుకు ఉండాలి?
యẖ కాష్ఠబదరన్యాయో యో ఘటాకాశయోస్ స్థితః । స సమ్బన్ధో ఽపి నైవైక్యమ్ ఐక్యమ్ అన్యోఽన్యవేదనమ్
మరపు దుంగ మరియు చెక్క మాదిరిగానో, గడిలోని ఆకాశం మరియు బయట ఉన్న ఆకాశం మాదిరిగానో ఉన్న సంబంధం నిజమైన ఐక్యత కాదు. నిజమైన ఐక్యత అంటే పరస్పరం తెలుసుకోవడమే.
అన్యోఽన్యవేదనం త్వ్ ఐక్యం భాగశో గతమ్ అప్య్ అలమ్ । అజడం తజ్ జడం వాపి నైకం రూపం విముఞ్చతి
ఒకరినొకరు తెలుసుకోవడమే నిజమైన ఐక్యత. అది కొంత భాగంలో జరిగినా సరిపోతుంది. అది చైతన్యమై ఉన్నదా, జడమై ఉన్నదా, ఎప్పటికీ తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెట్టదు.
నాజడో జడతామ్ ఏతి స్వభావా హ్య్ అనపాయినః । యచ్ చాజడం జడం దృష్టం దృష్టే తత్రాస్తి నైకతా
చైతన్యం ఎప్పుడూ జడత్వాన్ని పొందదు, ఎందుకంటే వాటి స్వభావాలు మారవు. చైతన్యాన్ని జడంగా చూస్తే, అందులో నిజమైన ఐక్యత ఉండదు.
వాసనావేశవలితాẖ కువికారశతాత్మభిః । సంసారారణ్యకుహరే నృత్యన్తి హతకర్మభిః
వాసనల ప్రభావంతో మనస్సు వక్రతలతో నిండిపోయి, పాపకర్మల వల్ల సంసార అరణ్యంలోని గుహలో వారు తలతిప్పుతూ నాట్యం చేస్తారు.
వాసనారజ్జునా కృష్టా దూరం నీతాస్ స్వకర్మభిః । వ్రజన్త్య్ అధోఽధో ధావన్తశ్ శిలాశ్ శైలచ్యుతా ఇవ
వాసన అనే తాడుతో లాగబడుతూ, తమ స్వంత కర్మల వలన దూరంగా వెళ్లిపోతూ, కొండపై నుంచి పడిపోతున్న రాళ్లలా క్రిందక్రిందకి పడిపోతుంటారు.