తస్య శక్రస్య కులజẖ కశ్చిద్ ఆసీత్ సురాధిపః । తత్రోత్తమగుణశ్ శ్రీమాన్ పాశ్చాత్యా యస్య సా తనుః
ఆ శక్రుని వంశంలో ఒకరు ఉన్నారు. ఆయన దేవతలలో అధిపతి, ఉత్తమ గుణాలతో, పశ్చిమ దేశానికి చెందిన శరీరంతో ఉన్నవారు.
అథేన్ద్రకులపుత్రస్య తస్య తత్ర బభూవ హ । ప్రతిభాజ్ఞానసమ్ప్రాప్తిర్ బృహస్పతిగిరోదితా
ఆ ఇంద్రకుల పుత్రుడికి అక్కడ బృహస్పతి మాటల ద్వారా తెలివి, జ్ఞానం కలిగాయి.
తతో విదితవేద్యో ఽసౌ యథాప్రాప్తానువృత్తిమాన్ । చకార జగతాం రాజ్యమ్ ఆజ్యపానామ్ అధీశ్వరః
ఆయన తెలుసుకోవలసినదాన్ని తెలుసుకుని, దక్కినదాన్ని అనుసరించి, యజ్ఞాలు చేసే వారికి అధిపతిగా ప్రపంచ రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
యుయుధే దానవైస్ సార్ధమ్ అజయత్ సర్వశాత్రవాన్ । శతం చకార యజ్ఞానామ్ అజ్ఞానోత్తీర్ణమానసః
ఆయన దానవులతో యుద్ధం చేసి, శత్రువులను జయించాడు. అజ్ఞానాన్ని దాటి, మనసు నిర్మలంగా చేసి, వంద యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.
ఉవాస కార్యవశతో బిసవాలాన్తరే చిరమ్ । అన్యాన్య్ అపి చ వృత్తాన్తశతాన్య్ అనుబభూవ హ
అతడు పరిస్థితుల బలవశాన, ఒక తామర కాండంలో చాలా కాలం నివసించాడు. అలాగే, వందలాది ఇతర అనుభవాలు కూడా పొందాడు.
కదాచిద్ ఆసీత్ తస్యేచ్ఛా ప్రబోధబలశాలినః । బ్రహ్మతత్త్వమ్ అవేక్షే ఽహం యథావద్ ధ్యానవాన్ ఇతి
ఒకసారి, అతనికి బలమైన జ్ఞానశక్తితో, 'నేను బ్రహ్మతత్వాన్ని యథావిధిగా ధ్యానిస్తాను' అనే కోరిక కలిగింది.
సో ఽపశ్యత్ ప్రణిధానేన తత ఏకాన్తసంస్థితః । స బాహ్యాభ్యన్తరాశేషకరణత్యాగశాన్తధీః
అప్పుడతడు ఒంటరిగా ఉండి, బయటపక్కా లోపలపక్కా అన్ని క్రియలను వదిలేసి, మనస్సు ప్రశాంతంగా చేసి, లోతైన ధ్యానంతో తాను చూశాడు.
సర్వశక్తి పరం బ్రహ్మ సర్వవస్తుమయం తతమ్ । సర్వథా సర్వదా సర్వం సర్వైస్ సర్వత్ర సర్వగమ్
అతడు పరమశక్తిగల పరబ్రహ్మను, అన్ని వస్తువుల్లో వ్యాపించి, ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా, అందరిలో, అన్నిటిలోనూ ఉన్నదిగా చూశాడు.
సర్వతḫ పాణిపాదాన్తం సర్వతో ఽక్షిశిరోముఖమ్ । సర్వతశ్ శ్రుతిమల్ లోకే సర్వమ్ ఆవృత్య సంస్థితమ్
ఈ జగత్తులో అన్నిచోట్ల చేతులు, కాళ్లు, కన్నులు, తలలు, ముఖాలు, చెవులు ఉన్నవాడిగా, అన్నిటినీ ఆవరించి నిలిచినవాడు.
సర్వేన్ద్రియగుణైర్ ముక్తం సర్వేన్ద్రియగుణాన్వితమ్ । అసక్తం సర్వభృచ్ చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ
అన్ని ఇంద్రియాల లక్షణాలు లేనివాడైనా, అన్ని లక్షణాలు కలవాడిగా, ఎలాంటి ఆసక్తి లేకపోయినా, అన్నిటినీ పోషించేవాడిగా, గుణాలు లేనివాడైనా, గుణాలను అనుభవించేవాడిగా ఉన్నాడు.
బహిర్ అన్తశ్ చ భూతానామ్ అచరం చరమ్ ఏవ చ । సూక్ష్మత్వాత్ తద్ అవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్
ప్రాణులందరిలోపల, బయట కూడా ఉండి, కదలని వాడైనా, కదిలే వాడిగా, అతని సూత్ష్మత్వం వల్ల తెలుసుకోలేనిదిగా, దూరంగా ఉన్నట్టూ, దగ్గరగా ఉన్నట్టూ ఉంటాడు.
సర్వత్ర చన్ద్రార్కమయం సర్వత్రైవ ధరామయమ్ । సర్వత్ర పర్వతమయం సర్వత్రాబ్ధిమయం తథా
అన్నిచోట్ల చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నట్టు, అన్నిచోట్ల భూమి ఉన్నట్టు, అన్నిచోట్ల పర్వతాలు ఉన్నట్టు, అన్నిచోట్ల సముద్రాలు ఉన్నట్టుగా ఉన్నాడు.
సర్వత్ర సారగురుకం సర్వత్రైవ నభోమయమ్ । సర్వత్ర సంసృతిమయం సర్వత్రైవ జగన్మయమ్
ప్రతి చోటా సారమూ, బరువూ, ఆకాశ విస్తారమూ కనిపిస్తాయి. ప్రతి చోటా జనన మరణాల ప్రవాహమూ, ప్రతి చోటా ఈ సృష్టి అంతయూ ఉంది.
సర్వత్రైవ చ మోక్షాత్మ సర్వత్రైవాద్యచిన్మయమ్ । సర్వత్ర సర్వార్థమయం సర్వతస్ సర్వవర్జితమ్
ప్రతి చోటా మోక్ష స్వరూపమూ, ప్రతి చోటా ఆదిక చైతన్యమూ ఉంది. ప్రతి చోటా అన్నిటి అర్థసారమూ, ప్రతి చోటా అన్నిటినుండి విముక్తమైనదీ ఉంది.
ఘటే వటే పటే కుడ్యే శకటే వానరే నరే । ధామ్ని వ్యోమ్ని తరావ్ అద్రావ్ అనిలే సలిలే ఽనలే
ఒక మట్టికుండలో, వటవృక్షంలో, బట్టలో, గోడలో, బండిలో, కోతిలో, మనిషిలో, నివాసంలో, ఆకాశంలో, నక్షత్రంలో, కొండలో, గాలిలో, నీటిలో, అగ్నిలో —
నానాచారవికారాణి వివిధావృత్తిమన్తి చ । పరమాణ్వంశమాత్రే ఽపి త్రిజగన్తి దదర్శ సః
అతడు అతి చిన్న పరమాణువులో కూడా మూడు లోకాల్లోని విభిన్న ఆచారాలు, మార్పులు, అనేక రకాల క్రియలు అన్నింటినీ చూశాడు.
మరిచస్యాన్తరే తైక్ష్ణ్యం శూన్యత్వమ్ ఇవ వాఙ్గ ఖే । త్రిజగత్ సత్య్ అసతి చ విద్యతే చిన్మయాత్మని
కాంతి కిరణంలో తీవ్రత ఉన్నట్లు, ఆకాశంలో ఖాళీదనం ఉన్నట్లు, మాటలో శూన్యత ఉన్నట్లు, అలాగే చైతన్య స్వరూపంలో ఈ మూడు లోకాలు నిజమైనవిగా, అబద్ధమైనవిగా కూడా ఉంటాయి.
ఇత్య్ ఏవం భావయన్ ముక్తభావయా శుద్ధసంవిదా । శక్రẖ క్రమేణ తేనైవ స నిర్వాణమ్ అవాప్తవాన్
ఇలా విముక్త స్థితిలోని పవిత్రమైన జ్ఞానంతో ఎవరైతే ఆలోచిస్తారో, ఆ విధంగా ఇంద్రుడు కూడా క్రమంగా అదే మార్గంలో నిర్వాణాన్ని పొందాడు.
తస్యాభవద్ యశ్ శక్రస్య పుత్రḫ పరపురఞ్జయః । సో ఽపి క్రమేణ తేనైవ తథైవ ధ్యానవాన్ అభూత్
ఆ ఇంద్రునికి పరపురంజయుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. అతడూ అదే విధంగా క్రమంగా ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు.
ధ్యానేన సర్వమ్ ఏకత్ర పశ్యంశ్ చిరమ్ ఉదారధీః । దదర్శేమమ్ అసౌ సర్గమ్ అస్మదీయం మహామతిః
ఆ మహామతి, ధ్యానంతో ఎంతో కాలం అన్నిటినీ ఒకటిగా చూశాడు. అలా మన సృష్టిని స్పష్టంగా గ్రహించాడు.
తతో ఽస్మిన్ విచరన్ సర్గే శక్రాన్తే శక్రతాం గతః । చకార జగతాం రాజ్యం వృత్తాన్తశతశోభితమ్
ఆ సృష్టిలో తిరుగుతూ, ఇంద్రుని పాలన ముగిసిన తర్వాత, అతడు ఇంద్రుని స్థానం పొందాడు. అప్పుడు అనేక సంఘటనలతో అలంకరించబడిన లోకాలపై రాజ్యమందించాడు.
విద్యాధరకులాధీశ ఇహాద్యైవ స దేవరాట్ । తస్యేన్ద్రస్య కులోత్పన్న ఇతి విద్ధి యథాస్థితమ్
ఈ రోజు ఇక్కడ ఆ దేవతల రాజు, విద్యాధర వంశానికి అధిపతి. అతడు ఆ ఇంద్రుని వంశంలో జన్మించినవాడని, యథాస్థితిగా తెలుసుకో.
తతో హృదయబీజస్థప్రాఙ్ముఖాభ్యాసయోగతః । బిసజాలవిలాసాదివృత్తాన్తమ్ అనుభూతవాన్
తర్వాత హృదయంలోని విత్తనంపై మనస్సును కేంద్రీకరించి సాధనచేసి, తామర తంతువుల ఆటల వంటి అనేక అనుభవాలను పొందాడు.
యథైష శక్రẖ కథితస్ త్రసరేణూదరాస్పదః । బిసవాలాస్పదశ్ చైతత్కులజẖ కాన్తిమాన్ అథ
ఎలా ఈ ఇంద్రుడు, ముందుగా చెప్పినట్లు, ధూళి కణంలో నివసించాడో, అలాగే ఆ వంశంలో జన్మించిన ఈ ప్రకాశవంతుడు తామర తంతువులో నివసించాడు.
తథా శతసహస్రాణి తత్రతశ్ చాన్యతశ్ చ ఖే । తాదృశవ్యవహారాణి సమతీతాని సన్తి చ
అలాగే, వందలాది, వేలాది ఇటు అటు ఆకాశంలో ఇలాంటి పనులు జరిగినవి, ఇంకా జరుగుతూనే ఉన్నాయి.
వహతీయమ్ అవిచ్ఛిన్నా చిరాయైవం తరఙ్గిణీ । తాత దృశ్యసరిత్ ప్రౌఢా మూఢా రూఢేవ తత్పదే
ఈ రూపాల నది, నా కుమారా, ఎప్పటినుంచో ఆగకుండా ప్రవహిస్తోంది. అది బలమైనదిగా, మూర్ఖంగా, ఆ స్థితిలో పటిష్టంగా నిలిచిన ప్రవాహంలా ఉంది.
ఇతి మాయేయమ్ ఆదీర్ఘా ప్రసృతోపశమోన్ముఖీ । సత్యావలోకమాత్రాతివిలయైకవిలాసినీ
ఇలా, ఈ దీర్ఘమైన మాయా ప్రవాహం విస్తరించి, ఆగడానికి సిద్ధంగా ఉంది. సత్యాన్ని ఒక్కసారి చూసిన వెంటనే అది అంతరించిపోవడంలో ఆనందిస్తుంది.
యతẖ కుతశ్చిన్ మాయేయం యత్ర క్వచన వానఘ । యథా కథఞ్చిత్ సమ్పన్నమాత్రైవ పరిదృశ్యతే
ఓ పాపరహితుడా, ఈ మాయా ఎక్కడో ఒకచోట ఏదో విధంగా ఉద్భవించి, ఏ రూపంలోనైనా కనిపిస్తుంది. అది కలిగిన వెంటనే మాత్రమే మనకు కనిపిస్తుంది.
అహమ్భావచమత్కారమాత్రాద్ వృష్టిర్ ఇవామ్బుదాత్ । జాయతే మిహికేవాశు ప్రేక్షామాత్రవినాశినీ
ఈ 'నేను' అనే భావన మనలో కలిగే ఆశ్చర్యంతోనే మేఘంలో నుంచి వర్షం పడినట్టు ఉత్పన్నమవుతుంది. కానీ, ఆత్మవిచారణ చూపుతో మబ్బులోని మంచు ఎలా వెంటనే కరిగిపోతుందో, అలాగే ఈ 'నేను' భావన కూడా వెంటనే అంతరించిపోతుంది.
మైనాం పతాభిమతదర్శన పశ్య దృశ్యముక్తం స్వభావమ్ అవభాసనమాత్రతత్త్వమ్ । సర్వార్థశూన్యమ్ అత ఏవ చ శూన్యరూపమ్ ఏకం ఖమాత్రమ్ ఇవ మాత్ర వికల్పమ్ ఏహి
ఓ మనసా! నీవు కోరుకున్న దృశ్యాన్ని చూడుము. దానిలోని స్వభావం కేవలం కనబడే రూపమే తప్ప వాస్తవంలో ఏమీ లేదు. అది అన్ని అర్థాలకూ ఖాళీగా, అందువల్ల ఖాళీ రూపంలో ఉంది. అది ఒక్కటే, ఆకాశంలా, కేవలం ఊహలతోనే ఏర్పడింది.