స్పన్దాత్మని వికల్పాంశే ప్రతిభాసత్యరూపిణి । సంవిత్ ప్రసరతి భ్రాన్తౌ తైలబిన్దుర్ ఇవామ్భసి
చలించే ఆత్మలో, ఊహల భాగంలో, కేవలం కనిపించేదిగా ఉన్నదానిలో, చైతన్యం మోసంలో నీటిపై నూనెబొట్టు పడ్డట్లు వ్యాపిస్తుంది.
హృల్లేఖాజాలవిసరైస్ సర్గావర్తవివర్తనైః । విసరత్స్నేహసమ్మిశ్రజడానుశయచర్వణైః
మనసులో లేఖలు వలె వ్యాపించే సంకల్పాల వల్ల, సృష్టి ప్రవాహాల తిప్పల వల్ల, ప్రవహించే మమకారంతో కలిసిన జడవాసనలను మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించడంవల్ల...
అహమిత్యాదివిద్రూపే వికల్పేనోన్ముఖీ సతీ । న పరాద్ వ్యతిరిక్తైషా జలత్వాద్ ఇవ తోయతా
నేను ఇదిని అనే భావనతో కల్పన వైపు మొగ్గుచూపినప్పటికీ, అది పరమాత్మను వేరుగా కాదు. నీటికి నీటితనమూ వేరుగా లేనట్లే, ఇది కూడా వేరుగా ఉండదు.
విదా నిత్యస్ స్వ ఆత్మైవ సర్గ ఇత్య్ అభిధీయతే । భూత్వాహమ్ ఇతి తేనాన్యో న సర్గో ఽస్తి న సర్గకః
నిత్యమైన ఆత్మే సృష్టి అని చెప్పబడుతుంది. 'నేను ఉన్నాను' అని భావించినప్పుడు, వేరే సృష్టి లేదు, వేరే సృష్టికర్త కూడా ఉండడు.
స్పన్దాత్మతాయాం శాన్తాయాం యథా స్పన్దం జలద్రవః । న వేత్తి జగదాభాసం చితḫ ప్రసరణం తథా
కదలిక స్వభావం శాంతంగా ఉన్నప్పుడు, నీటి ప్రవాహం అలల రూపాన్ని తెలియనట్టే, విస్తరించిన చైతన్యం ప్రపంచ రూపాన్ని తెలియదు.
ఆవర్తత్వే తరఙ్గత్వం న యథా వేత్త్య్ అపాం ద్రవః । తథా చిద్ ఆత్మవ్యోమత్వే న వ్యోమత్వాది వేత్తి హి
వలయంగా ఉన్నప్పుడు నీటి ప్రవాహం అలల స్థితిని తెలియనట్టే, ఆత్మ స్వరూపమైన ఆకాశంలో స్థిరమైన చైతన్యం ఆకాశత్వం మొదలైన వాటిని తెలియదు.
దేశకాలాదినిర్మాణపూర్వకం వేదనం విదః । సర్గాత్మకత్వాత్ తేనామ్బు ద్రవసామ్యం న దూరగమ్
దేశం, కాలం మొదలైనవి ఏర్పడిన తర్వాతే మనకు అనుభూతి కలుగుతుంది. ఇది సృష్టి స్వభావమే కనుక, నీటి ద్రవత్వం కూడా దానికి చాలా దూరంగా ఉండదు.
మనోఽహమ్భావబుద్ధ్యాది యత్ కిఞ్చిన్ నామ వేదనమ్ । అవిద్యాం విద్ధి యత్నేన పౌరుషేణాశు నశ్యతి
మనస్సు, అహంకారం, బుద్ధి లేదా ఇంకేదైనా అనుభూతి అని పిలవబడేదంతా, అవన్నీ అజ్ఞానమే అని తెలుసుకో. మనుష్యుడు ప్రయత్నం చేస్తే, అవి త్వరగా నశించిపోతాయి.
అర్ధం మిథస్ సఙ్కథయా భాగశ్ శాస్త్రవిచారణైః । ఆత్మప్రయత్నతశ్ శిష్టమ్ అవిద్యాయా నివర్తతే
అజ్ఞానం లో సగం పరస్పర చర్చల ద్వారా పోతుంది; కొంత భాగం శాస్త్రాలను ఆలోచించడం వల్ల తగ్గుతుంది; మిగిలినది మన స్వంత ప్రయత్నంతో తొలగిపోతుంది.
చతుర్భాగాత్మని కృతే ఇత్య్ అవిద్యాక్షయే క్రమాత్ । సమకాలం చ యచ్ ఛిష్టం తద్ అనామార్థసదసత్
నాలుగవ భాగం మనలో మిగిలినప్పుడు, అజ్ఞానం క్రమంగా నశిస్తుంది. అదే సమయంలో మిగిలినది, అది అర్థవంతమైనది కూడా కాదు, అర్థంలేనిదీ కాదు.
అర్ధం మిథస్సఙ్కథయా భాగశ్ శాస్త్రవిచారణైః । ఆత్మప్రయత్నతో భాగẖ కథం తస్యా నివర్తతే
అజ్ఞానం తొలగిపోవడానికి, సగం భాగం పరస్పర చర్చ ద్వారా, కొంత భాగం శాస్త్రాల పరిశీలన వల్ల, ఇంకొంత భాగం మన స్వంత ప్రయత్నంతో పోతుంది. ఆ చివరి భాగం ఎలా పోతుంది?
సమకాలం క్రమాచ్ చేతి మునినాథ కిమ్ ఉచ్యతే । తద్ అనామార్థసచ్ చేతి తచ్ చాసచ్ చేతి కిం వద
ఓ మునులలో శ్రేష్ఠుడా, అది ఒకేసారి పోతుందా లేక క్రమంగా పోతుందా అని ఏమి చెబుతారు? మిగిలినదీ నిజమేనా, అబద్ధమేనా? దయచేసి చెప్పు.
సుజనేన విరక్తేన సంసారోత్తరణార్థినా । సహ వాధ్యాత్మవిదుషా సంసృతిం ప్రవిచారయేత్
ఈ జన్మ మరణాల చక్రాన్ని దాటి పోవాలని కోరుకునే, మంచి స్వభావం కలిగి, విరక్తి ఉన్న, ఆత్మజ్ఞానం గలవారితో కలిసి ఈ సంసారం గురించి విచారించాలి.
యతẖ కుతశ్చిద్ అన్విష్య సవిరాగమ్ అమత్సరమ్ । జనం సుజనమ్ ఆత్మజ్ఞం యత్నేనారాధయేద్ బుధమ్
ఎక్కడైనా ఉన్న, మంచి స్వభావం, విరక్తి, అసూయ లేని, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన జ్ఞానిని శ్రద్ధతో వెతికి, గౌరవించాలి.
సమ్పన్నే సఙ్గమే సాధోర్ అవిద్యార్ధం క్షయం గతమ్ । విద్ధి వేద్యవిదాం శ్రేష్ఠ జ్యేష్ఠశ్రేష్ఠదశోదయాత్
మంచి మనుషుల సాంగత్యం కలిగినప్పుడు, అజ్ఞానం అర్థం తక్కువవుతుంది. జ్ఞానులకు లోకంలో నీవు శ్రేష్ఠుడవు, ఇది అత్యుత్తమమైన స్థితి ప్రారంభమని తెలుసుకో.
అర్ధం సజ్జనసమ్పర్కాద్ అవిద్యాయా వినశ్యతి । చతుర్భాగస్ తు శాస్త్రోక్తైశ్ చతుర్భాగస్ స్వయత్నతః
సజ్జనుల సాంగత్యంతో అజ్ఞానం అర్థం పోతుంది. శాస్త్రాలలో చెప్పినదానితో నాలుగవ వంతు, మన స్వంత ప్రయత్నంతో ఇంకో నాలుగవ వంతు అజ్ఞానం తొలగిపోతుంది.
ఏకో ఽభిలాష ఉత్పన్నో భోగేభ్యశ్ చ నివార్యతే । తత్ క్షయం యాత్య్ అవిద్యాయాశ్ చతుర్థో ఽంశస్ స్వయత్నతః
ఒక కోరిక పుట్టి, దాన్ని అనుభవాల నుండి ఆపగలిగితే, అజ్ఞానంలో నాలుగవ వంతు మన స్వంత ప్రయత్నంతో పోతుంది.
సాధుసఙ్గమశాస్త్రార్థస్వయత్నైẖ క్షీయతే మలమ్ । ఏకైకేనాథ సర్వైశ్ చ సమకాలం క్రమాద్ అపి
సద్గుణుల సాంగత్యం, శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించడం, స్వయంకృషి—ఇవి ఒక్కొక్కటిగా, అన్నీ కలిపి, లేదా వరుసగా చేసినా మలినత తక్కువవుతుంది.
యద్ అవిద్యాక్షయైకాత్మ నకిఞ్చిత్ కిఞ్చిద్ ఏవ వా । శిష్యతే తత్ పరం ప్రాహుర్ అనామార్థమ్ అసచ్ చ సత్
అజ్ఞానం పూర్తిగా తొలగిపోయిన తర్వాత, ఏమీ మిగలకపోయినా, లేదా ఏదైనా మిగిలినా, దానిని పరమమైనదిగా, ప్రయోజనం లేనిదిగా, అసత్యమైనదిగా, అయినా నిజమైనదిగా పండితులు చెబుతారు.
బ్రహ్మేదం ఘనమ్ అజరాద్య్ అనన్తమ్ ఏకం సఙ్కల్పస్ఫురణమ్ అనాద్య్ అనన్తమ్ ఏవ । బుద్ధ్వైవం వ్యపగతమానమేయమోహో నిర్వాణḫ పరివిహరన్ విశోకమ్ ఆస్స్వ
ఇది బ్రహ్మం — దృఢంగా, వృద్ధాప్యం లేనిది, అనంతమైనది, ఒక్కటే, స్వచ్ఛమైన సంకల్పం మెరుపులా వెలిగేది, ఆదిలోనూ అంతులోనూ లేనిది. ఇది తెలిసినవాడు, గర్వం, కొలత, మాయా అన్నీ పోయినవాడు, నిర్వాణంలో సుఖంగా తిరుగుతూ, దుఃఖం లేకుండా జీవించు.
జగత్ప్రసరపూరస్య న దేశ ఉపయుజ్యతే । న కాలో ధారణే స్తమ్భ ఆలోకస్యామ్బరే యథా
ప్రపంచం ఉద్భవించడానికైనా, లయమవ్వడానికైనా, స్థలం లేదా కాలం అవసరం లేదు — ఆకాశంలో వెలుగు నిలబడటానికి స్థానం, కాలం అవసరం లేనట్లు.
మనోమనననిర్మాణమాత్రమ్ ఏతజ్ జగత్త్రయమ్ । శాన్తం తను లఘు స్వచ్ఛం వాతాన్తస్ సౌరభాద్ అపి
ఈ మూడు లోకాలు మనస్సు ఊహతో, ఆలోచనతో మాత్రమే ఏర్పడినవి. ఇవి శాంతంగా, సున్నితంగా, తేలికగా, పారదర్శకంగా ఉంటాయి — గాలి ద్వారా వచ్చే పరిమళం కన్నా ఇంకా మృదువుగా ఉంటాయి.
చిచ్చమత్కృతిమాత్రస్య సాధో జగదణోẖ కిల । వాతాన్తస్ సౌరభం మేరుర్ అన్యానుభవయోగతః
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, ఈ జగత్తు నిజంగా చైతన్య క్రీడ వల్ల పుట్టిన ఒక చిన్న రేణువులాంటిది. ఇది గాలిలో పరిమళం ఎలా ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో విధంగా అనిపిస్తుందో, లేదా మెరుపర్వతం ఒక్కొక్కరి అనుభవానికి తగినట్టు ఎలా కనిపిస్తుందో, అలాగే ఉంటుంది.
యం ప్రత్య్ ఉదేతి సర్గో ఽయం స ఏవేహ హి చేతతి । పదార్థస్ సన్నివేశం స్వమ్ ఇహ స్వప్నం పుమాన్ ఇవ
ఈ సృష్టి ఎవరికైతే కనిపిస్తుందో, వాడే దీనిని ఇక్కడ అనుభవిస్తాడు. మనిషి నిద్రలో కలలో వస్తువుల ఏర్పాటును తనదిగా అనుభవించడంలా ఇది కూడా అంతే.
అత్రైవోదాహరన్తీమమ్ ఇతిహాసం పురాతనమ్ । యద్ వృత్తం దేవరాజస్య త్రసరేణూదరే పురా
ఇక్కడ ఒక పురాతన కథను చెబుతారు. అది ఎప్పుడో, దేవేంద్రునికి ఒక రేణువులో జరిగిన సంఘటన.
క్వచిత్ కదాచిత్ కస్మింశ్చిత్ కిఞ్చిత్ కల్పద్రుమే ఽభవత్ । కస్యాఞ్చిద్ యుగశాఖాయాం ఫలం జగదుడుమ్బరమ్
ఒకప్పుడు, ఎక్కడో, ఎప్పుడో, ఒక యుగ శాఖపై ఉన్న కల్పవృక్షంలో, జగత్తు అనే ఉడుంబరపండు ఏర్పడింది.
ససురాసురభూతౌఘమషకాహితఘుఙ్ఘుమమ్ । శైలమాంసలపాతాలద్యుభూమ్యుగ్రకవాటకమ్
దానిలో దేవతలు, రాక్షసులు, ఇతర జీవులు సమూహంగా ఉండేవారు. దోమల గుంగురుము, మాంసపు కొండలు, పాతాళం, భూమి, ఆకాశం — ఇవన్నీ ఉగ్రమైన తలుపులతో అక్కడ కనిపించేవి.
చిచ్చమత్కృతిచారూచ్చైర్ వాసనారసపీవరమ్ । వివిధానుభవామోదం చిత్తాస్వాదమనోహరం
అది చైతన్య క్రీడ యొక్క అద్భుత ఆకర్షణతో నిండిపోయి, వాసనల రుచి తీపిగా, అనేక అనుభవాల పరిమళంతో మధురంగా, మనస్సుకు రుచికరంగా ఆకట్టుకునేది.
బృహద్బ్రహ్మతరుప్రౌఢసత్తావ్రతతికోటిగమ్ । అహఙ్కారమహావృన్తం సమాలోకసముజ్జ్వలమ్
అది పరబ్రహ్మ వృక్షం మీద పెరిగి, విస్తారమైన సత్త్వంతో ఉన్నది. అహంకారమే దాని బలమైన కాండం, గ్రహణశక్తి వెలుగు దానిని ప్రకాశింపజేసింది.
మోక్షద్వారవికాసాస్యం సరిదబ్ధిసిరావృతమ్ । మాత్రాపఞ్చకకోశస్థం తరత్తారకశీకరమ్
దాని ముఖం మోక్ష ద్వారం వలె విప్పబడింది. నదులు, సముద్రాలు, నాళాలు దానిని చుట్టుముట్టాయి. ఐదు మాయా పొరల్లో దాగి, నక్షత్రాలు, గ్రహాల తుఫాను చిందరువుతో అలంకరించబడింది.