బ్రహ్మేన్దుబిమ్బస్ఫురితశ్ చిజ్జ్యోత్స్నాచ్ఛామృతద్రవః । దిక్కాలాసమ్భవాత్ సర్గో నేశ్వరాద్ వ్యతిరిచ్యతే
బ్రహ్మను చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే ఆ చైతన్య జ్యోత్స్నా అమృతస్వరూపంగా వెలుగుతుంది. అది దిక్కులు, కాలం వలన పుట్టినదికాదు. సృష్టి కూడా పరమేశ్వరుని నుండి వేరుగా లేదు.
అదిగాద్య్ అస్ఫురచ్ చైవ పరే స్ఫురతి భాసురమ్ । జగదాద్యాత్మకం చిత్త్వం చక్రౌఘత్వమ్ ఇవామ్భసి
మొదట అది కనిపించదు, తర్వాత పరమంలో అది ప్రకాశంగా వెలుగుతుంది. ఈ మనస్సే జగత్తుకు మూలం, అది నీటిలో చక్రాలు ఏర్పడినట్టు అనేక వలయాల్లా కనిపిస్తుంది.
మజ్జనోన్మజ్జనారావైర్ వివర్తావర్తవేష్టనైః । అచ్ఛిన్నానుపదం క్షీణా వాతి సర్గసరిచ్ చిరమ్
మునిగిపోవడం, పైకి రావడం, మార్పుల చుట్టూ తిరుగడం, వలయాల్లా తిరగడం వంటి శబ్దాలతో, సృష్టి నది నిరాటంకంగా, ప్రతి దశలో కొనసాగుతూ, చివరకు శాంతమవే వరకు ప్రవహిస్తుంది.
యథావర్తైḫ పయో యాతి ధూమో యాతి యథా నభః । తథా జడాత్మకతయా తృతీయస్ సర్గ ఏతయోః
నీటిలో వలయాలు ఎలా కదులుతాయో, పొగ ఆకాశంలోకి ఎలా ఎగురుతుందో, అలాగే ఈ మూడవ సృష్టి కూడా అవి రెండింటి నుండి జడ స్వభావంతో ఉద్భవిస్తుంది.
దారుణి క్రకచచ్ఛేదే యథావర్తాదికం తథా । అదిగాదౌ పరే సర్గస్ తద్ ఏతద్రూపవాన్ అయమ్
మరపు చెక్కను కొయ్యతో కోస్తే మొదట కదలికలు ఎలా వస్తాయో, అలాగే అవ్యక్తమైనది మొదలై పరమాత్మలో ఈ సృష్టి కూడా అలాంటి రూపాన్ని సంతరించుకుంటుంది.
సంసారకదలీస్తమ్భాద్ వినా సఙ్కల్పపల్లవాత్ । మృదునో ఽపి దృషత్క్రూరాన్ న కిఞ్చిల్ లభ్యతే ఽన్తరాత్
ఈ Samsāra అనే అరటి చెట్టు కాండం నుంచి, ఊహ అనే మృదువైన కొత్త మొగ్గలు లేకుండా, లోపల ఎలాంటి గట్టి, క్రూరమైన, బలమైనదీ దొరకదు.
సహస్రఖురమూర్ధాక్షికరవక్త్రేహితేహితమ్ । నానాద్రితరుదిగ్దేశసరిత్ప్రాదేశమాత్రకమ్
అనేక వేల కాళ్లు, తలలు, కళ్ళు, చేతులు, నోట్లు, చర్యలు కలిగి, ఇది వివిధ పర్వతాలు, అడవులు, దిక్కులు, నదులు ఎంత విస్తరించాయో అంత పరిమితిలోనే ఉంటుంది.
అన్తశ్శూన్యమ్ అసారాత్మ బహురాగోపరఞ్జితమ్ । స్ఫురద్విరాగవిహితమార్జనామాత్రతర్జనమ్
లోపల ఖాళీగా, అసలు సారం లేకుండా, ఎన్నో రకాల ఆశయాలతో రంగు పులిమబడినది, విరక్తి ఆటలో ఏర్పడిన శుద్ధి సంకేతంతో మాత్రమే భయపెడుతుంది.
ససురాసురగన్ధర్వవిద్యాధరమహోరగమ్ । జడాత్మపవనస్పన్ది జడచేతనచేతితమ్
దేవతలు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, మహా పాములు; అలాగే జడ, ఆత్మ, గాలి, చలనం; జడమైనవి, చైతన్యమైనవి, అజ్ఞానమైనవి— ఇవన్నీ కలిసిన ఈ ప్రపంచం...
పటే చిత్రమహారాజ్యమ్ ఇవ భాసురసున్దరమ్ । పరామర్శాసహం చారు వికల్పస్ఫూర్జితం జగత్
ఒక గొప్ప రాజ్యం వస్త్రంపై చిత్రంగా అందంగా కనిపించునట్లు, ఈ లోకం కూడా మన ఊహల ఆటలో వెలుగుతో, అందంగా, మనసు తట్టుకోలేని విధంగా వెలిసింది.
స్పన్దాత్మని వికల్పాంశే ప్రతిభాసత్యరూపిణి । సంవిత్ ప్రసరతి భ్రాన్తౌ తైలబిన్దుర్ ఇవామ్భసి
చలించే ఆత్మలో, ఊహల భాగంలో, కేవలం కనిపించేదిగా ఉన్నదానిలో, చైతన్యం మోసంలో నీటిపై నూనెబొట్టు పడ్డట్లు వ్యాపిస్తుంది.
హృల్లేఖాజాలవిసరైస్ సర్గావర్తవివర్తనైః । విసరత్స్నేహసమ్మిశ్రజడానుశయచర్వణైః
మనసులో లేఖలు వలె వ్యాపించే సంకల్పాల వల్ల, సృష్టి ప్రవాహాల తిప్పల వల్ల, ప్రవహించే మమకారంతో కలిసిన జడవాసనలను మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించడంవల్ల...
అహమిత్యాదివిద్రూపే వికల్పేనోన్ముఖీ సతీ । న పరాద్ వ్యతిరిక్తైషా జలత్వాద్ ఇవ తోయతా
నేను ఇదిని అనే భావనతో కల్పన వైపు మొగ్గుచూపినప్పటికీ, అది పరమాత్మను వేరుగా కాదు. నీటికి నీటితనమూ వేరుగా లేనట్లే, ఇది కూడా వేరుగా ఉండదు.
విదా నిత్యస్ స్వ ఆత్మైవ సర్గ ఇత్య్ అభిధీయతే । భూత్వాహమ్ ఇతి తేనాన్యో న సర్గో ఽస్తి న సర్గకః
నిత్యమైన ఆత్మే సృష్టి అని చెప్పబడుతుంది. 'నేను ఉన్నాను' అని భావించినప్పుడు, వేరే సృష్టి లేదు, వేరే సృష్టికర్త కూడా ఉండడు.
స్పన్దాత్మతాయాం శాన్తాయాం యథా స్పన్దం జలద్రవః । న వేత్తి జగదాభాసం చితḫ ప్రసరణం తథా
కదలిక స్వభావం శాంతంగా ఉన్నప్పుడు, నీటి ప్రవాహం అలల రూపాన్ని తెలియనట్టే, విస్తరించిన చైతన్యం ప్రపంచ రూపాన్ని తెలియదు.
ఆవర్తత్వే తరఙ్గత్వం న యథా వేత్త్య్ అపాం ద్రవః । తథా చిద్ ఆత్మవ్యోమత్వే న వ్యోమత్వాది వేత్తి హి
వలయంగా ఉన్నప్పుడు నీటి ప్రవాహం అలల స్థితిని తెలియనట్టే, ఆత్మ స్వరూపమైన ఆకాశంలో స్థిరమైన చైతన్యం ఆకాశత్వం మొదలైన వాటిని తెలియదు.
దేశకాలాదినిర్మాణపూర్వకం వేదనం విదః । సర్గాత్మకత్వాత్ తేనామ్బు ద్రవసామ్యం న దూరగమ్
దేశం, కాలం మొదలైనవి ఏర్పడిన తర్వాతే మనకు అనుభూతి కలుగుతుంది. ఇది సృష్టి స్వభావమే కనుక, నీటి ద్రవత్వం కూడా దానికి చాలా దూరంగా ఉండదు.
మనోఽహమ్భావబుద్ధ్యాది యత్ కిఞ్చిన్ నామ వేదనమ్ । అవిద్యాం విద్ధి యత్నేన పౌరుషేణాశు నశ్యతి
మనస్సు, అహంకారం, బుద్ధి లేదా ఇంకేదైనా అనుభూతి అని పిలవబడేదంతా, అవన్నీ అజ్ఞానమే అని తెలుసుకో. మనుష్యుడు ప్రయత్నం చేస్తే, అవి త్వరగా నశించిపోతాయి.
అర్ధం మిథస్ సఙ్కథయా భాగశ్ శాస్త్రవిచారణైః । ఆత్మప్రయత్నతశ్ శిష్టమ్ అవిద్యాయా నివర్తతే
అజ్ఞానం లో సగం పరస్పర చర్చల ద్వారా పోతుంది; కొంత భాగం శాస్త్రాలను ఆలోచించడం వల్ల తగ్గుతుంది; మిగిలినది మన స్వంత ప్రయత్నంతో తొలగిపోతుంది.
చతుర్భాగాత్మని కృతే ఇత్య్ అవిద్యాక్షయే క్రమాత్ । సమకాలం చ యచ్ ఛిష్టం తద్ అనామార్థసదసత్
నాలుగవ భాగం మనలో మిగిలినప్పుడు, అజ్ఞానం క్రమంగా నశిస్తుంది. అదే సమయంలో మిగిలినది, అది అర్థవంతమైనది కూడా కాదు, అర్థంలేనిదీ కాదు.
అర్ధం మిథస్సఙ్కథయా భాగశ్ శాస్త్రవిచారణైః । ఆత్మప్రయత్నతో భాగẖ కథం తస్యా నివర్తతే
అజ్ఞానం తొలగిపోవడానికి, సగం భాగం పరస్పర చర్చ ద్వారా, కొంత భాగం శాస్త్రాల పరిశీలన వల్ల, ఇంకొంత భాగం మన స్వంత ప్రయత్నంతో పోతుంది. ఆ చివరి భాగం ఎలా పోతుంది?
సమకాలం క్రమాచ్ చేతి మునినాథ కిమ్ ఉచ్యతే । తద్ అనామార్థసచ్ చేతి తచ్ చాసచ్ చేతి కిం వద
ఓ మునులలో శ్రేష్ఠుడా, అది ఒకేసారి పోతుందా లేక క్రమంగా పోతుందా అని ఏమి చెబుతారు? మిగిలినదీ నిజమేనా, అబద్ధమేనా? దయచేసి చెప్పు.
సుజనేన విరక్తేన సంసారోత్తరణార్థినా । సహ వాధ్యాత్మవిదుషా సంసృతిం ప్రవిచారయేత్
ఈ జన్మ మరణాల చక్రాన్ని దాటి పోవాలని కోరుకునే, మంచి స్వభావం కలిగి, విరక్తి ఉన్న, ఆత్మజ్ఞానం గలవారితో కలిసి ఈ సంసారం గురించి విచారించాలి.
యతẖ కుతశ్చిద్ అన్విష్య సవిరాగమ్ అమత్సరమ్ । జనం సుజనమ్ ఆత్మజ్ఞం యత్నేనారాధయేద్ బుధమ్
ఎక్కడైనా ఉన్న, మంచి స్వభావం, విరక్తి, అసూయ లేని, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన జ్ఞానిని శ్రద్ధతో వెతికి, గౌరవించాలి.
సమ్పన్నే సఙ్గమే సాధోర్ అవిద్యార్ధం క్షయం గతమ్ । విద్ధి వేద్యవిదాం శ్రేష్ఠ జ్యేష్ఠశ్రేష్ఠదశోదయాత్
మంచి మనుషుల సాంగత్యం కలిగినప్పుడు, అజ్ఞానం అర్థం తక్కువవుతుంది. జ్ఞానులకు లోకంలో నీవు శ్రేష్ఠుడవు, ఇది అత్యుత్తమమైన స్థితి ప్రారంభమని తెలుసుకో.
అర్ధం సజ్జనసమ్పర్కాద్ అవిద్యాయా వినశ్యతి । చతుర్భాగస్ తు శాస్త్రోక్తైశ్ చతుర్భాగస్ స్వయత్నతః
సజ్జనుల సాంగత్యంతో అజ్ఞానం అర్థం పోతుంది. శాస్త్రాలలో చెప్పినదానితో నాలుగవ వంతు, మన స్వంత ప్రయత్నంతో ఇంకో నాలుగవ వంతు అజ్ఞానం తొలగిపోతుంది.
ఏకో ఽభిలాష ఉత్పన్నో భోగేభ్యశ్ చ నివార్యతే । తత్ క్షయం యాత్య్ అవిద్యాయాశ్ చతుర్థో ఽంశస్ స్వయత్నతః
ఒక కోరిక పుట్టి, దాన్ని అనుభవాల నుండి ఆపగలిగితే, అజ్ఞానంలో నాలుగవ వంతు మన స్వంత ప్రయత్నంతో పోతుంది.
సాధుసఙ్గమశాస్త్రార్థస్వయత్నైẖ క్షీయతే మలమ్ । ఏకైకేనాథ సర్వైశ్ చ సమకాలం క్రమాద్ అపి
సద్గుణుల సాంగత్యం, శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించడం, స్వయంకృషి—ఇవి ఒక్కొక్కటిగా, అన్నీ కలిపి, లేదా వరుసగా చేసినా మలినత తక్కువవుతుంది.
యద్ అవిద్యాక్షయైకాత్మ నకిఞ్చిత్ కిఞ్చిద్ ఏవ వా । శిష్యతే తత్ పరం ప్రాహుర్ అనామార్థమ్ అసచ్ చ సత్
అజ్ఞానం పూర్తిగా తొలగిపోయిన తర్వాత, ఏమీ మిగలకపోయినా, లేదా ఏదైనా మిగిలినా, దానిని పరమమైనదిగా, ప్రయోజనం లేనిదిగా, అసత్యమైనదిగా, అయినా నిజమైనదిగా పండితులు చెబుతారు.
బ్రహ్మేదం ఘనమ్ అజరాద్య్ అనన్తమ్ ఏకం సఙ్కల్పస్ఫురణమ్ అనాద్య్ అనన్తమ్ ఏవ । బుద్ధ్వైవం వ్యపగతమానమేయమోహో నిర్వాణḫ పరివిహరన్ విశోకమ్ ఆస్స్వ
ఇది బ్రహ్మం — దృఢంగా, వృద్ధాప్యం లేనిది, అనంతమైనది, ఒక్కటే, స్వచ్ఛమైన సంకల్పం మెరుపులా వెలిగేది, ఆదిలోనూ అంతులోనూ లేనిది. ఇది తెలిసినవాడు, గర్వం, కొలత, మాయా అన్నీ పోయినవాడు, నిర్వాణంలో సుఖంగా తిరుగుతూ, దుఃఖం లేకుండా జీవించు.