నాహన్త్వం లభ్యతే సాధో బుద్ధ్యాలం కిం నిరీక్షితమ్ । అసద్ ఏవ కుతో ఽప్య్ ఏతద్ బాలయక్ష ఇవోత్థితమ్
ఓ మహానుభావా, 'నేను' అనే భావనను బుద్ధితో పట్టుకోలేరు. మరింత విచారించడం ఎందుకు? ఇది నిజంగా లేనిది, పిల్లవాడి ఊహా రాక్షసంలా ఎక్కడో నుండి పుట్టింది.
ముక్తం త్వ్ అహన్త్వశబ్దార్థైర్ లభ్యతే యచ్ చ తత్ పరమ్ । యుక్తం త్వ్ అహన్త్వశబ్దార్థైḫ ప్రేక్ష్యమాణం విలీయతే
'నేను' అనే భావనను పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు దొరికేది పరమమైనది. కానీ ఆ భావనను పరిశీలిస్తే అది కరిగిపోతుంది.
భేదో జగద్బ్రహ్మదృశోర్ అభేదḫ పర్యాయశబ్దార్థవిలాసతుల్యః । సఙ్కల్పమాత్రప్రథితో న సత్యో యథానయోర్ వై కటకత్వహేమ్నోః
ఈ లోకమూ బ్రహ్మమూ వేర్వేరు అనిపించడమూ, వాస్తవానికి ఒకటే అని చెప్పే పదాల ఆటలాంటిది. మన ఊహలో మాత్రమే ఈ భేదం కనిపిస్తుంది, నిజంగా లేదు. ఇది గాజు, బంగారం మధ్య ఉన్న తేడా లాంటిది — గాజు వేరు, బంగారం వేరు అనిపించినా, రెండూ ఒకటే.
శస్త్రాణి దయితాఙ్గాని మగ్నాన్య్ అఙ్గే నిరమ్బరే । యో బుధ్యమానస్ సుసమస్ స పరస్మిన్ పదే స్థితః
ఏ ఆయుధాలు గానీ, ప్రియమైనవారి చేతులు గానీ, తన దేహాన్ని తాకినా, ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు కూడా, ఎవడు పూర్తిగా సంతులితంగా, జాగ్రత్తగా ఉండగలడో, అతడు పరమపదంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడే.
తావత్ పురుషయత్నేన ధైర్యేణాభ్యాసమ్ ఆహరేత్ । యావత్ సుషుప్తతోదేతి పదార్థోదయనం ప్రతి
దీర్ఘకాలం సహనం చూపిస్తూ, మనుష్య ప్రయత్నంతో సాధన కొనసాగించాలి. ఎప్పటివరకు అంటే, పదార్థాల ఉత్పత్తి, నిద్రలో ఎలా తెలియదో, అలాగే అనిపించే వరకు.
యథాభూతార్థతత్త్వజ్ఞమ్ ఆధయో ఽఙ్గగతా అపి । న మనాగ్ అపి లిమ్పన్తి పయాంసీవ సరోరుహమ్
వాస్తవాన్ని నిజంగా తెలిసినవాడిని, శరీరంలో బాధలు ఉన్నా కూడా, అవి ఏమాత్రం తాకవు. ఇది సరస్సులోని తామర ఆకుపై నీరు అంటకపోవడంలా ఉంటుంది.
శస్త్రాఙ్గనానభాంస్య్ అఙ్గలగ్నాన్య్ అలమ్ అసంవిదన్ । అలగ్నానీవ శాన్తాత్మా యḫ పశ్యతి స పశ్యతి
శస్త్రాలు తగిలినా, అవి శరీరాన్ని తాకనట్టుగా, శాంతమైన మనసుతో ఎవరు చూస్తారో వారు నిజంగా చూస్తారు.
విషం యథా స్వాన్తర్ ఏవ ఘుగ్ఘున్థీభవతి స్వయమ్ । న చ ఘుగ్ఘున్థతా నామ విషాద్ అన్యాస్తి కాచన
విషం లోపలే తానే పురుగు అవుతుంది; ఆ పురుగు అవడానికి విషం తప్ప ఇంకేమీ కారణం ఉండదు.
స్వరూపమ్ అజహన్న్ ఏవ జీవతామ్ అధితిష్ఠతి । తథాత్మా తత్పరిజ్ఞానమాత్రైకప్రవిలాయినీమ్
అదే విధంగా, ఆత్మ తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెట్టకుండా, జీవులలో ఉండి, ఆ పరమార్థాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞానంలో మాత్రమే లయమవుతుంది.
జీవీభవతి ఘుగ్ఘున్థో మృత్యాత్మైవ యథా తథా । అత్యజన్తీ నిజం రూపం చిజ్ జడం రూపమ్ ఋచ్ఛతి
విషం పురుగుగా మారినట్లే, చైతన్యం తన స్వరూపాన్ని వదిలిపెట్టినప్పుడు, అది జడరూపాన్ని పొందుతుంది.
బ్రహ్మణ్య్ అనన్యో ఽప్య్ అన్యాభో ఘుగ్ఘున్థకవద్ ఉత్థితః । తత్స్థస్ స ఏవాస ఇవాప్య్ అతత్స్థ ఇవ సర్గకః
బ్రహ్మంతో వేరుగా లేని వాడు, మరొకరిలా కనిపించినా, విషంలో నుంచి ఘుఘ్ఘుంథ అనే పురుగు పుట్టినట్టు ఉద్భవిస్తాడు. ఆ పరమసత్యంలో స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ, సృష్టికర్త లా, స్థిరంగా ఉన్నట్టు, లేనట్టు కూడా కనిపిస్తాడు.
విషం విషత్వమ్ అజహద్ యథా స్వాన్తẖ క్రిమిẖ క్రమాత్ । న జాయతే న మ్రియతే జాయతే మ్రియతే ఽపి చ
పురుగు తన విష స్వభావాన్ని వదలకుండా లోపల క్రమంగా పుట్టినట్టు, అది పుట్టదు, చావదు, అయినా పుట్టినట్టు, చచ్చినట్టు కనిపిస్తుంది.
స్వేనైవ సంవిదర్థేన పదార్థానామ్ అరూపిణా । తీర్యతే గోష్పదమ్ ఇవ న తు దైవాద్ భవార్ణవః
తన సహజమైన, రూపం లేని చైతన్య స్వరూపంతోనే, ఈ Samsāra సముద్రాన్ని ఆవు పాదంలో నీరు ఉన్నంత సులభంగా దాటి పోవచ్చు; అదృష్టం వల్ల కాదు.
సర్వభావాన్తరావస్థా సర్వభావాతిశాయినీ । అన్తశ్శీతలతా యస్మింస్ తస్మిన్ కిమ్ అవహేలనమ్
అది అన్ని జీవుల అంతరంగ స్థితి, అన్నిటినీ మించిపోయినది, లోపల చల్లదనం ఉన్నది—అలాంటి దానిని ఎవరు తక్కువగా చూడగలరు?
జగత్పదార్థసత్తాన్తస్ సామాన్యేనాశు భావ్యతామ్ । మనోఽహఙ్కారబుద్ధ్యాదిẖ కẖ కలఙ్కో ఽమలాత్మని
ఈ లోకంలోని వస్తువుల ఉనికిని సాధారణంగా త్వరగా పరిశీలించు. మనస్సు, అహంకారం, బుద్ధి మొదలైనవి నిష్కళంకమైన ఆత్మకు ఎలా మచ్చలుగా ఉండగలవు?
యథా ఘటపటాద్య్ అర్థాన్ పశ్యస్య్ అర్థం శరీరకమ్ । తథాహన్త్వమనోబుద్ధివేదనాద్య్ అపి పశ్య హే
ఎలా నువ్వు మట్టి పాత్రలు, బట్టలు వంటి వస్తువుల్లో శరీర పదార్థాన్ని చూస్తావో, అలాగే స్నేహితా, అహంకారం, మనస్సు, బుద్ధి, అనుభూతి మొదలైనవన్నీ కూడా అలాగే చూడుము.
జగత్పదార్థసార్థౌఘం మనోబుద్ధ్యాదిసంయుతమ్ । జ్ఞ ఏవాసంవిదంస్ తిష్ఠ పరినిష్ఠితనిష్ఠయా
ఈ లోకంలోని అనేక వస్తువులను, మనస్సు, బుద్ధి కలిపి ఉన్న సమూహంగా మాత్రమే గుర్తించు. నీవు నిశ్చయంగా స్థిరమైన జ్ఞానస్వరూపుడిగా నిలుచు.
న కేనచిత్ కస్యచిద్ ఏవ కశ్చిద్ దోషో న చైవేహ గుణẖ కదాచిత్ । సుఖేన దుẖఖేన భవాభవేన న చాస్తి భోక్తా న చ కర్తృతేతి
ఇక్కడ ఎవరికీ ఎవరి వల్ల ఎలాంటి తప్పు లేదు, ఎప్పుడూ ఎలాంటి గుణమూ లేదు. సుఖం, దుఃఖం, ఉనికి, లేనివాటిలో అనుభవించేవాడు లేదా చేసేవాడు ఎవ్వరూ లేరు.
ఖ ఏవ వ్యోమ సమ్పన్నమ్ ఇతి సఙ్కల్పనం యథా । భ్రాన్తిమాత్రమ్ అసద్రూపం తథాహమ్భావభావనమ్
ఆకాశం నిండింది అనేది మన ఊహ మాత్రమే, అది నిజంగా లేదు. అలాగే, 'నేను' అనే భావన కూడా భ్రమ మాత్రమే, అది వాస్తవం కాదు.
ఖం ఖే జాతమ్ ఇతి భ్రాన్తేర్ అహం కల్పయితా యథా । తథా నిర్వ్యపదేశ్యాత్మ సద్ అస్త్య్ అసద్ ఇవాతతమ్
ఆకాశంలోనే ఆకాశం పుట్టింది అని మన భ్రమలో ఊహించుకున్నట్టు, వర్ణించలేని ఆత్మ నుండి నిజమైనది కూడా అసత్యంలా వ్యాపించినట్టు కనిపిస్తుంది.
ఖే ఖాత్మైవాస్తి చిద్రూపం తత్ స్వకం విద్యతే వపుః । భాసతే యద్ ఇదన్త్వేన నాహమ్ అస్మి న చానహమ్
ఆకాశంలో నిజంగా ఉన్నది ఆకాశ స్వరూపమైన ఆత్మ మాత్రమే, అది చైతన్యమయమైనది. దాని స్వరూపమే మనకు కనిపించే ప్రతీది. కానీ నేను 'నేను' కూడా కాదు, 'నేను కాదు' కూడా కాదు.
తతం చిద్రూపమ్ అస్తీదృగ్ యత్ర స్థూలం ఖమ్ అప్య్ అలమ్ । అణావ్ ఇవ మహామేరుస్ తత్సంవిత్తిర్ హి ఖాదితా
అంతటా వ్యాపించిన ఆ చైతన్య స్వరూపం ఉండగా, అందులో స్థూలమైన ఆకాశం కూడా చాలా చిన్నదిగా ఉంటుంది. ఒకణువులో మహా మెరు పర్వతం ఉన్నట్టు, ఆ చైతన్య జ్ఞానం అంతా ఆ ఆకాశంలో లీనమై ఉంటుంది.
ఘనస్ తతో విదాభాసẖ ఖాద్ అప్య్ అతితరామ్ అణుః । జానాతి యత్ స్వభావం తద్ ఏతత్ సర్గతయా స్థితమ్
గాఢమైనదానినుండి విడిపోవడం కనిపిస్తుంది; సూక్ష్మమైనదానినుండి కూడా అత్యంత చిన్నదైనదీ వస్తుంది. ఏది తన స్వభావాన్ని తెలుసుకుంటుందో, అదే సృష్టిగా నిలుస్తుంది.
అహన్తాఖాదితాద్యాత్మ విదḫ ప్రసరణం జగత్ । అమ్భోద్రవప్రసరణం యథావర్తాదివేష్టనమ్
‘నేను’ అనే భావంలో మునిగిపోయిన ఆత్మ విస్తరించడమే ఈ లోక విస్తరణ. ఇది నీటిలో తుఫాను తిరుగుతూ నీరు ఎలా వ్యాపించునో అలానే జరుగుతుంది.
అవిత్ప్రసరణం శాన్తమ్ అస్పన్దీవ జలద్రవః । నిస్స్పన్దపవనాకారమ్ ఆకాశహృదయోపమమ్
విస్తరించని స్థితి నిశ్శబ్దంగా, అలలు లేని నీటి మాదిరిగా ఉంటుంది; కదలని గాలి లాంటిది, ఆకాశ హృదయంలా ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.
న దేశకాలాది జగత్ప్రసరేషూపయుజ్యతే । ఘనాచ్ ఛూన్యాన్ నిరాభాసాద్ విన్మాత్రప్రసరాద్ ఋతే
ఈ లోక విస్తరణలో దేశం, కాలం మొదలైనవి వర్తించవు—గాఢం, శూన్యం, కనిపించని, స్వచ్ఛమైన చైతన్యం విస్తరించడిని తప్ప.
విన్మాత్రే ప్రసృతే కాష్ఠే వ్యోమ్ని నావి జలే స్థలే । నిద్రాయాం జాగ్రతి స్వప్నే భవేజ్ జగద్ ఇవోదితమ్
శుద్ధమైన చైతన్యం విస్తరించినప్పుడు, అది కలపలోనైనా, ఆకాశంలోనైనా, నౌకలోనైనా, నీటిలోనైనా, భూమిలోనైనా, నిద్రలోనైనా, మేలులోనైనా, కలలోనైనా, ప్రపంచం ఉద్భవించినట్లు అనిపిస్తుంది.
ప్రసరణాప్రసరణే న చ సమ్భవతో మిథః । ఖాద్ అప్య్ అతితరాచ్ఛత్వాద్ అక్షోభాదేస్ సదైవ హి
విస్తరణ, అవిస్తరణ రెండూ పరస్పరం కలసి జరగవు; ఎందుకంటే అత్యంత సూక్ష్మత వల్ల, కలకలం లేకుండా, అది ఎప్పుడూ అలాగే ఉంటుంది.
జ్ఞశ్ చేతతి న భోగాది న చైవాత్మన్య్ అసావ్ అహమ్ । ద్రవత్వమ్ అమ్భసీవాన్తర్ అద్వితీయḫ పరే స్థితః
తెలిసినవాడు జాగృతంగా ఉంటాడు, కానీ అనుభవం లేదా ఇతర విషయాలను గ్రహించడు; 'నేనే ఈ ఆత్మను' అని భావించడు. నీటిలోని తేమలా, అతడు లోపల ద్వైతం లేని పరమాత్మగా నిలుస్తాడు.
ధీర్ హ్రీశ్ శ్రీస్ స్త్రీ స్మృతిẖ కీర్తిẖ కాన్తిర్ ఇత్యాదికం గణమ్ । న పశ్యతి విసఙ్కల్పస్ తమసీవ పదాన్య్ అహేః
ధైర్యం, లజ్జ, ఐశ్వర్యం, స్త్రీత్వం, స్మృతి, కీర్తి, కాంతి వంటి లక్షణాలను, సంకల్పాలు లేని వాడు, చీకటిలో పాము పాదాలను కనబడనట్టు, చూడడు.