ఈదృశో యో జగద్వృక్షో జాయతే ఽహన్త్వబీజతః । బీజే జ్ఞానాగ్నినా దగ్ధే నైవ కిఞ్చన జాయతే
ఈ లోకవృక్షం అహంకారబీజం నుండి పుట్టుతుంది. ఆ బీజాన్ని జ్ఞానాగ్ని కాల్చిపారేస్తే, ఏదీ మళ్లీ పుట్టదు.
ప్రేక్ష్యమాణం చ తన్ నాస్తి కిలాహన్త్వం కదాచన । ఏతావద్ ఏవ తజ్జ్ఞానమ్ అనేనైవ ప్రదహ్యతే
గమనిస్తే, అహంకారం ఎప్పుడూ లేదు అని తెలుస్తుంది. ఇదే నిజమైన జ్ఞానం, దీని వల్ల అది పూర్తిగా నశిస్తుంది.
అహన్త్వభావాచ్ చాహన్త్వమ్ అస్తి సంసారబీజకమ్ । నాహన్త్వభావాన్ నాహన్త్వమ్ అస్తీతి జ్ఞానమ్ ఉత్తమమ్
అహంకారం ఉంటే, అదే సంసారానికి బీజం అవుతుంది. అహంకారం అసలు లేదని తెలుసుకోవడమే పరమ జ్ఞానం.
సర్గాదావ్ ఏవ సర్గస్య కిలాస్యాభావయోగతః । కుతో ఽహన్త్వం కుతస్ త్వన్త్వం కుతో ద్వైతైక్యవిభ్రమః
సృష్టి ఆరంభంలో, ఈ సృష్టి నిజంగా లేనప్పుడు, అహంకారం ఎక్కడి నుండి వస్తుంది? నీవు-నేను అనే భావం ఎక్కడి నుండి వస్తుంది? ద్వైతం, అద్వైతం అనే మాయ ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?
సమాకర్ణ్య గురోర్ వాక్యం యతన్తే యే ప్రయత్నతః । సఙ్కల్పత్యాగమ్ ఆమూలం పదప్రాప్తౌ జయన్తి తే
గురువు మాటలను శ్రద్ధగా వినిపించి, దృఢంగా ప్రయత్నిస్తూ, ఊహను పూర్తిగా వదిలిపెట్టే వారు, పరమ స్థితిని సాధిస్తారు.
రన్ధనాజ్ జయమ్ ఆప్నోతి స్వశాస్త్రే సూపకృచ్ ఛ్రుతే । వివేకీ స్వవివేకే చ యతనాద్ ఏవ నాన్యథా
వంటకాలను వినిపించి, వంటలో సాధన చేస్తే విజయం పొందినట్లే, వివేకం ఉన్నవాడు కూడా తన స్వంత వివేకాన్ని అభ్యాసంతోనే పొందగలడు, మరే విధంగా కాదు.
చిచ్చమత్కారమాత్రాత్మ జగద్ విద్ధీహ నేతరత్ । నాశాసు న బహిర్ నాన్తర్ ఏతత్ క్వచన విద్యతే
ఈ లోకం అనేది కేవలం చైతన్యమే ఆశ్చర్యంగా కనిపించేది, అంతే. నాశనంలో కాదు, బయట కాదు, లోపల కాదు, ఎక్కడా ఇది ఉండదు.
సఙ్కల్పోన్మేషమాత్రేణ జగచ్చిత్రం విలోక్యతే । తదనున్మేషవిలయి చిత్రకృచ్చిత్తచిత్రవత్
ఊహ పుట్టిన వెంటనే ఈ లోకం అనేక విధాలుగా కనిపిస్తుంది. ఆ ఊహ మాయమైతే, చిత్రాలను సృష్టించే మనస్సు కూడా అదేవిధంగా లయమవుతుంది.
మణ్డపో ఽస్తి మహాస్తమ్భో ముక్తామణివినిర్మితః । బహుయోజనలక్షాణి కాన్తకాఞ్చనచిత్రితః
అక్కడ ఒక గొప్ప మండపం ఉంది. అది ముత్యాలు, రత్నాలతో నిర్మించబడి, బంగారు అలంకరణలతో మెరిసిపోతూ, ఎన్నో లక్షల యోజనాల పొడవుగా విస్తరించి ఉంది.
మణిస్తమ్భసహస్రేణ వృతో ఽఙ్గ ప్రోతమేరుణా । ఇన్ద్రాయుధసహస్రాఢ్యకల్పసన్ధ్యాభ్రసున్దరః
ఆ మండపాన్ని వెయ్యి రత్నస్తంభాలు చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి. మధ్యలో మెరు పర్వతంలా ఒక గొప్ప స్థంభం ఉంది. అది కల్పాంత్య సంధ్యాకాల మేఘాల్లా, వెయ్యి ఇంద్రధనస్సులతో ప్రకాశిస్తూ అద్భుతంగా కనిపిస్తుంది.
స్త్రీబాలపురుషాదీనాం వాస్తవ్యానామ్ ఇతస్ తతః । క్రీడార్థం స్థాపితా యత్ర నానారచనయాన్తరే
ఆ మండపంలో నివసించే స్త్రీలు, పిల్లలు, పురుషులు మరియు ఇతరుల ఆనందానికి, అనేక రకాల ఆట వస్తువులు వివిధ ఆకృతుల్లో అమర్చబడ్డాయి.
భూతబీజపరాపూర్ణతమోఽరిషు సఘుఙ్ఘుమాః । తమḫప్రకాశచిత్రాఢ్యా లోకాన్తరసముద్గకాః
అందులో భూతబీజాలతో నిండిన, కొన్ని ఘుమఘుమలతో, కొన్ని గాఢమైన చీకటితో, మరికొన్ని వెలుతురు నీడలతో అలంకరించబడి, ఇంకొన్ని ఇతర లోకాల ఆకారంలో ఉన్న ఆట వస్తువులు ఉన్నాయి.
ఆమోదసుభగా లోలజలదావలిపల్లవాః । లీలాపద్మాẖ కరే స్త్రీణాం విలోలాẖ కల్పపాదపాః
ఆనందంగా పరిమళించే, ఊగిపోతున్న మేఘాల సమూహాలు, పుష్పించే కొమ్మలు అక్కడ కనిపిస్తాయి. మహిళల చేతుల్లో ఆటపాటగా తుల్లిపడే తామరలు, కంపించే కల్పవృక్షాలు ఉంటాయి.
బాలనిశ్శ్వాసచలితాẖ కన్దుకాని కులాచలాః । సన్ధ్యామ్బుదాẖ కర్ణపూరాశ్ చామరాశ్ శరదమ్బుదాః
పిల్లల మృదువైన ఊపిరితో కదిలే బంతులు, పర్వతాలు ఆట వస్తువుల్లా మారాయి. సాయంకాల మేఘాలు చెవి అలంకారాలుగా, చామరాలు, శరదృతువు మేఘాలు అక్కడ కనిపిస్తాయి.
కల్పాన్తకాలజలదాస్ తాలవృన్తపదం గతాః । భూతలం ద్యూతఫలకం వితానం తారకామ్బరమ్
కాలాంత మేఘాలు తాళిపత్ర పంకాలు అయ్యాయి. భూమి జూదపు పలకగా, ఆకాశపు తారలు పందిరిగా ఉన్నాయి.
భూతసారపరావర్తే ద్యూతే ఽక్షాశ్ శశిభానవః । వ్యోమాజిరే జగద్గ్రామపణే గృహనివాసినామ్
ఈ విశ్వ జూదంలో చంద్రుడు, సూర్యుడు పాశాలు, ఆకాశమే ఆటస్థలం, ప్రాణుల గ్రామాలు, ఇళ్ళు జూదపు పలకపై చతురస్రాలుగా ఉన్నాయి.
తథైవాయం జగద్రూపస్ సఙ్కల్పస్ సన్ సముత్థితః । చిచ్చమత్కారమాత్రాత్మా చిత్రకృచ్చిత్తచిత్రవత్
ఇదే విధంగా, ఈ ప్రపంచం కూడా మనసులో పుట్టిన ఆలోచన రూపమే. ఇది చైతన్య ఆశ్చర్యానికి పరమార్థం, మనసు చిత్రించిన చిత్రంలా, మనసు ఊహలో మాత్రమే ఉన్నదిగా ఉంటుంది.
అసత్యమ్ ఏవ స్ఫురతి తథా సత్యం విలీయతే । విలీయతే న స్ఫురతి సర్వమ్ అస్తి న చాస్తి చ
నిజం కానిది కనిపిస్తుంది, నిజమైనది కలిసిపోతుంది. అది కలిసిపోతుంది కానీ కనిపించదు. అన్నీ ఉన్నట్టే ఉన్నాయి, లేనట్టే కూడా ఉన్నాయి.
అసముత్థిత ఏవాయం కుతో ఽపీవ సముత్థితః । హేమ్నీవ కటకాదిత్వం సంసారోదారకోటరః
ఇది పుట్టకపోయినా, ఎక్కడో నుంచో పుట్టినట్టుగా అనిపిస్తుంది. బంగారం నుండి వడలు తయారయ్యినట్టు, ఈ సంసార విశాల ఖాళీ కూడా అలాగే కనిపిస్తుంది.
చిచ్చమత్కార ఏవాయమ్ అచిత్కచనసఙ్క్షయః । అత్యన్తమ్ ఏవ స్వాయత్తో యథేచ్ఛసి తథా కురు
ఇది చైతన్య ఆశ్చర్యమే, జడ ఆవరణలు తొలిగిపోవడమే. ఇది పూర్తిగా నీ మీదే ఆధారపడి ఉంది. నువ్వు ఎలా కోరుకుంటే అలా చేయు.
యదాన్నపానదానాదావ్ అనాదరమ్ ఉపేయివాన్ । తస్యేదం పశ్చిమం జన్మ న స కర్మసు మజ్జతి
భోజనం, పానీయం, దానం వంటివాటిపట్ల మనసులో ఆసక్తి లేకపోయినప్పుడు, ఆ వ్యక్తికి ఇదే చివరి జన్మం. అతడు ఇకపై కర్మల్లో చిక్కుకోడు.
ప్రాప్తో వివేకపదవీమ్ అసి పావనాత్మన్ పుణ్యాం పవిత్రితజగత్త్రితయాం ద్వితీయామ్ । నాధḫ పతిష్యసి పునర్ మనసామునేతి జానామి మైతద్ అమలం పదమ్ ఉత్సృజ త్వమ్
పవిత్ర హృదయమున్నవాడా! నీవు వివేకమార్గాన్ని, మూడు లోకాలను పవిత్రం చేసే రెండవ పవిత్ర మార్గాన్ని చేరుకున్నావు. ఇకపై ఈ మనస్సు సృష్టించిన లోకంలోకి నీవు మళ్లీ పడిపోవడం జరగదు అని నాకు తెలుసు. కాబట్టి, ఈ కలుషరహిత స్థితిని వదిలిపెట్టు.
అబుధ్యమానశ్ చేత్యాది చిద్రూపమ్ అపి చానఘ । శాన్తచిద్ఘన ఏవాస్స్వ నిర్మలామ్బ్వన్తర్ అంశువత్
అజ్ఞానం, జ్ఞానం, తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు అన్నీ కూడా చైతన్య స్వరూపమే, పాపరహితుడా! నీవు నిర్మలమైన నీటిలో కిరణంలా శాంతమైన చైతన్యరాశిగా ఉండిపో.
అచేతనం చేతనాన్తశ్ చేతనాద్ ఏవ విద్యతే । వైసాదృశ్యే ఽపి సదృశం పయోరాశావ్ ఇవానలః
జడత్వం కూడా చైతన్యంలోనే ఉంటుంది, చైతన్యంనుంచే అది తెలిసిపోతుంది. అవి వేరుగా కనిపించినా, ఒకేలా ఉంటాయి — సముద్రంలో అగ్ని ఉన్నట్టు.
సా చేతనాచేతనయోర్ హేతుశ్ చిత్త్వాత్మనైవ చిత్ । వినాశోత్పాదయోర్ వహ్నిజ్వాలయోḫ పవనో యథా
సజీవమైనదానికీ, అజీవమైనదానికీ కారణం ఒక్క చైతన్యమే. ఇది ఎలా అంటే, అగ్ని జ్వాల ఎగసిపడడానికీ, ఆర్పడానికీ గాలి ఎలా కారణమో, అలాగే చైతన్యం కూడా అన్ని జీవ, అజీవ వస్తువులకు మూలం.
నాహమ్ అస్తీతి చిద్రూపమ్ ఇతి విశ్రాన్తిర్ అస్తు తే । తతో యథా యాదృశేన భూయతే తాదృశో భవ
నీవు 'నేను వేరు కాదు' అనే భావంలో మనసును విశ్రాంతిపర్చు. అప్పుడు ఏది ఎలా ఉద్భవిస్తే, నీవు కూడా అలాగే మారిపోవచ్చు.
చిద్రూపస్ సర్వభావానామ్ అన్తర్ బహిర్ అసి స్థితః । ప్రసన్నామ్బుభరస్యాన్తర్ బహిశ్ చైవ యథాతపః
నీవు చైతన్య స్వరూపుడవు. అన్ని జీవులలో, లోపల కూడా, బయట కూడా నీవే వ్యాపించి ఉన్నావు. ఇది ఎలా అంటే, నిర్మలమైన నీళ్లు ఉన్న పాత్రలో లోపల, బయట కూడా ఎండ వెలుతురు వ్యాపించినట్లే.
నాయమ్ అస్మీతి చిద్రూపం చితౌ చేల్ లగ్నమ్ అఙ్గ తే । న చాన్యశ్ చేతి తద్ బ్రహ్మరూపః కేనాసి మీయసే
ప్రియమైనవాడా, 'నేను ఇది కాదు' అనే భావం చైతన్యంలో లీనమై, వేరొకదని భావం లేకపోతే, నీవు పరబ్రహ్మ స్వరూపుడవు. అలాంటి నిన్ను ఎవరు కొలవగలరు?
ససురాసురపాతాలభూవిష్టపమ్ ఇవోత్థితమ్ । నానాజవఞ్జవీభావక్రియాకాలమ్ ఇవాకులమ్
ఇది దేవతలు, రాక్షసులు, పాతాళం, భూమి మొదలైన అన్ని లోకాలతో నిండినట్టుగా ఉద్భవించి, రకరకాల మాయా చర్యలు, కాలాల ఆటల వల్ల కలిగే కలకలంలా అల్లకల్లోలంగా కనిపిస్తుంది.
యథా రఙ్గమయం కుడ్యే జగన్ మౌనమ్ ఇవ స్థితమ్ । తథా చిచ్చిత్రకచితం ఖకుడ్యే చాత్మసంస్థితమ్
గోడపై చిత్రించిన రంగస్థల దృశ్యం ఎలాంటి శబ్దం లేకుండా నిశ్శబ్దంగా ఉండినట్టు, ఆత్మ కూడా చైతన్యపు రంగులతో అలంకరించబడిన ఆకాశంలాంటి గోడపై స్థిరంగా ఉంటుంది.