అహన్త్వబీజాద్ అణుతో జాయతే ఽసౌ జగద్ద్రుమః । తస్యేన్ద్రియరసాఢ్యాని మూలాని భువనాని చ
ఈ 'నేను' అనే భావం అనే విత్తనం నుండి సూక్ష్మంగా ఈ జగత్తు అనే వృక్షం పుట్టింది. దాని మూలాలు, ఇంద్రియాల రసంతో నిండినవి, ఈ లోకాలే.
తారకా బాలకలికా ఋక్షౌఘẖ కోరకోత్కరః । వాసరా గుచ్ఛవిసరాḫ పూర్ణచన్ద్రాḫ ఫలాలయః
నక్షత్రాలు ఆ వృక్షానికి చిన్న కొమ్మలు, తారాగణాలు పుష్పగుచ్ఛాలు, పగలు వాటి విస్తరించిన కొమ్మలు, పూర్ణచంద్రులు ఆ వృక్షానికి ఫలాల నిలయం.
స్వర్గాదయో బృహద్వర్గా మహావిటపకోటరాః । మేరుమన్దరసహ్యాద్యా గిరయḫ పత్త్రరాజయః
స్వర్గాది లోకాలు పెద్ద పెద్ద గుంపుల్లా ఉన్నాయి, అవి గొప్ప కొమ్మల్లోని పెద్ద రంధ్రాలవంటివి. మేరు, మందర, సహ్యాది పర్వతాలు ప్రధానమైన ఆకుల్లా ఉన్నాయి.
సప్తాబ్ధయో ఽఙ్గ స్రుతయḫ పాతాలం మూలకోటరమ్ । అగాని ఘుణవృన్దాని పర్వాణి పురపఙ్క్తయః
ఏడు సముద్రాలు, ప్రియమైనవాడా, చెట్టు లో ప్రవహించే రసంలా ఉన్నాయి. పాతాళం వేరు లోని పెద్ద రంధ్రంలా ఉంది. ఇళ్ళు చెట్టును తినే పురుగుల గుంపుల్లా ఉన్నాయి. మోకాళ్లు పట్టణాల వరుసల్లా ఉన్నాయి.
అజ్ఞానమ్ ఉత్పత్తిమహీ విహగా భూతకోటయః । ఉపలమ్భో బృహత్స్తమ్భో దావో నిర్వాణనిర్వృతిః
అజ్ఞానం ఆవిర్భావమైన భూమిలా ఉంది. పక్షులు అనేక జీవుల్లా ఉన్నాయి. గ్రహిక శక్తి గొప్ప దుంగలాంటిది. అరణ్యాగ్ని మోక్షానందంలా ఉంది.
రూపాలోకమనస్కారా వివిధామోదవృత్తయః । వనం విపులమ్ ఆకాశం శుక్లా జలముచస్ త్వచః
రూపాలు, వెలుగులు, సంకల్పాలు, ఎన్నో రకాల ఆనందకరమైన కార్యాలు — ఇవన్నీ కలిసినప్పుడు అటవి విస్తారమైన ఆకాశంలా ఉంటుంది. మేఘాలు నీళ్లు కురిపించే చెట్టు పొట్టెల్లా ఉన్నాయి.
విచిత్రశాఖా ఋతవ ఉపశాఖా దిశో దశ । సంవిద్ రసమహాపూరో వాతస్పన్దో వివర్తనః
విభిన్నమైన కొమ్మలు ఋతువులు, వాటి చిన్న కొమ్మలు పది దిశలు. చైతన్యం అనేది రసం పొంగిపొర్లే ప్రవాహం, గాలి కదలిక అనేది మార్పు.
చన్ద్రార్కరుచయో లోలా మజ్జనోన్మజ్జనోన్ముఖాః । రమ్యాẖ కుసుమమఞ్జర్యస్ తిమిరభ్రమరభ్రమాః
చంద్రుడు, సూర్యుని కిరణాలు స్థిరంగా ఉండవు, ఎప్పుడూ పైకి లేచి దిగిపోతుంటాయి. అందమైన పుష్పగుచ్ఛాలు చీకటి, తేనెటీగల సంచారం వలె ఉన్నాయి.
పాతాలమ్ ఆశాగణమ్ అన్తరిక్షమ్ ఆపూర్య తిష్ఠత్య్ అసద్ ఏవ సద్వత్ । తస్యానహన్తాగ్నిహతే ఽహమర్థబీజే పునర్ నాస్తి సతో ఽపి రోహః
పాతాళం, దిశల సమూహం, ఆకాశం—ఇవి అన్నీ అసత్యమే అయినా నిజమైనట్లుగా నిండిపోయి నిలిచాయి. 'నేను' అనే భావం అహంకారాగ్ని ద్వారా కాలిపోతే, నిజమైనదానికీ మళ్లీ మొలకెత్తడం ఉండదు.
విద్యాధర ధరాధార గిరికన్దరమన్దిర । దిగన్తరామ్బరాచార చారసఞ్చారచఞ్చుర
విద్యాధరులు భూమికి ఆధారం, కొండ గుహలు వారి నివాసాలు. వారు దూర ఆకాశంలో సంచరిస్తూ, వారి కదలిక చురుకుగా, ఆనందంగా ఉంటుంది.
ఈదృశో యో జగద్వృక్షో జాయతే ఽహన్త్వబీజతః । బీజే జ్ఞానాగ్నినా దగ్ధే నైవ కిఞ్చన జాయతే
ఈ లోకవృక్షం అహంకారబీజం నుండి పుట్టుతుంది. ఆ బీజాన్ని జ్ఞానాగ్ని కాల్చిపారేస్తే, ఏదీ మళ్లీ పుట్టదు.
ప్రేక్ష్యమాణం చ తన్ నాస్తి కిలాహన్త్వం కదాచన । ఏతావద్ ఏవ తజ్జ్ఞానమ్ అనేనైవ ప్రదహ్యతే
గమనిస్తే, అహంకారం ఎప్పుడూ లేదు అని తెలుస్తుంది. ఇదే నిజమైన జ్ఞానం, దీని వల్ల అది పూర్తిగా నశిస్తుంది.
అహన్త్వభావాచ్ చాహన్త్వమ్ అస్తి సంసారబీజకమ్ । నాహన్త్వభావాన్ నాహన్త్వమ్ అస్తీతి జ్ఞానమ్ ఉత్తమమ్
అహంకారం ఉంటే, అదే సంసారానికి బీజం అవుతుంది. అహంకారం అసలు లేదని తెలుసుకోవడమే పరమ జ్ఞానం.
సర్గాదావ్ ఏవ సర్గస్య కిలాస్యాభావయోగతః । కుతో ఽహన్త్వం కుతస్ త్వన్త్వం కుతో ద్వైతైక్యవిభ్రమః
సృష్టి ఆరంభంలో, ఈ సృష్టి నిజంగా లేనప్పుడు, అహంకారం ఎక్కడి నుండి వస్తుంది? నీవు-నేను అనే భావం ఎక్కడి నుండి వస్తుంది? ద్వైతం, అద్వైతం అనే మాయ ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?
సమాకర్ణ్య గురోర్ వాక్యం యతన్తే యే ప్రయత్నతః । సఙ్కల్పత్యాగమ్ ఆమూలం పదప్రాప్తౌ జయన్తి తే
గురువు మాటలను శ్రద్ధగా వినిపించి, దృఢంగా ప్రయత్నిస్తూ, ఊహను పూర్తిగా వదిలిపెట్టే వారు, పరమ స్థితిని సాధిస్తారు.
రన్ధనాజ్ జయమ్ ఆప్నోతి స్వశాస్త్రే సూపకృచ్ ఛ్రుతే । వివేకీ స్వవివేకే చ యతనాద్ ఏవ నాన్యథా
వంటకాలను వినిపించి, వంటలో సాధన చేస్తే విజయం పొందినట్లే, వివేకం ఉన్నవాడు కూడా తన స్వంత వివేకాన్ని అభ్యాసంతోనే పొందగలడు, మరే విధంగా కాదు.
చిచ్చమత్కారమాత్రాత్మ జగద్ విద్ధీహ నేతరత్ । నాశాసు న బహిర్ నాన్తర్ ఏతత్ క్వచన విద్యతే
ఈ లోకం అనేది కేవలం చైతన్యమే ఆశ్చర్యంగా కనిపించేది, అంతే. నాశనంలో కాదు, బయట కాదు, లోపల కాదు, ఎక్కడా ఇది ఉండదు.
సఙ్కల్పోన్మేషమాత్రేణ జగచ్చిత్రం విలోక్యతే । తదనున్మేషవిలయి చిత్రకృచ్చిత్తచిత్రవత్
ఊహ పుట్టిన వెంటనే ఈ లోకం అనేక విధాలుగా కనిపిస్తుంది. ఆ ఊహ మాయమైతే, చిత్రాలను సృష్టించే మనస్సు కూడా అదేవిధంగా లయమవుతుంది.
మణ్డపో ఽస్తి మహాస్తమ్భో ముక్తామణివినిర్మితః । బహుయోజనలక్షాణి కాన్తకాఞ్చనచిత్రితః
అక్కడ ఒక గొప్ప మండపం ఉంది. అది ముత్యాలు, రత్నాలతో నిర్మించబడి, బంగారు అలంకరణలతో మెరిసిపోతూ, ఎన్నో లక్షల యోజనాల పొడవుగా విస్తరించి ఉంది.
మణిస్తమ్భసహస్రేణ వృతో ఽఙ్గ ప్రోతమేరుణా । ఇన్ద్రాయుధసహస్రాఢ్యకల్పసన్ధ్యాభ్రసున్దరః
ఆ మండపాన్ని వెయ్యి రత్నస్తంభాలు చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి. మధ్యలో మెరు పర్వతంలా ఒక గొప్ప స్థంభం ఉంది. అది కల్పాంత్య సంధ్యాకాల మేఘాల్లా, వెయ్యి ఇంద్రధనస్సులతో ప్రకాశిస్తూ అద్భుతంగా కనిపిస్తుంది.
స్త్రీబాలపురుషాదీనాం వాస్తవ్యానామ్ ఇతస్ తతః । క్రీడార్థం స్థాపితా యత్ర నానారచనయాన్తరే
ఆ మండపంలో నివసించే స్త్రీలు, పిల్లలు, పురుషులు మరియు ఇతరుల ఆనందానికి, అనేక రకాల ఆట వస్తువులు వివిధ ఆకృతుల్లో అమర్చబడ్డాయి.
భూతబీజపరాపూర్ణతమోఽరిషు సఘుఙ్ఘుమాః । తమḫప్రకాశచిత్రాఢ్యా లోకాన్తరసముద్గకాః
అందులో భూతబీజాలతో నిండిన, కొన్ని ఘుమఘుమలతో, కొన్ని గాఢమైన చీకటితో, మరికొన్ని వెలుతురు నీడలతో అలంకరించబడి, ఇంకొన్ని ఇతర లోకాల ఆకారంలో ఉన్న ఆట వస్తువులు ఉన్నాయి.
ఆమోదసుభగా లోలజలదావలిపల్లవాః । లీలాపద్మాẖ కరే స్త్రీణాం విలోలాẖ కల్పపాదపాః
ఆనందంగా పరిమళించే, ఊగిపోతున్న మేఘాల సమూహాలు, పుష్పించే కొమ్మలు అక్కడ కనిపిస్తాయి. మహిళల చేతుల్లో ఆటపాటగా తుల్లిపడే తామరలు, కంపించే కల్పవృక్షాలు ఉంటాయి.
బాలనిశ్శ్వాసచలితాẖ కన్దుకాని కులాచలాః । సన్ధ్యామ్బుదాẖ కర్ణపూరాశ్ చామరాశ్ శరదమ్బుదాః
పిల్లల మృదువైన ఊపిరితో కదిలే బంతులు, పర్వతాలు ఆట వస్తువుల్లా మారాయి. సాయంకాల మేఘాలు చెవి అలంకారాలుగా, చామరాలు, శరదృతువు మేఘాలు అక్కడ కనిపిస్తాయి.
కల్పాన్తకాలజలదాస్ తాలవృన్తపదం గతాః । భూతలం ద్యూతఫలకం వితానం తారకామ్బరమ్
కాలాంత మేఘాలు తాళిపత్ర పంకాలు అయ్యాయి. భూమి జూదపు పలకగా, ఆకాశపు తారలు పందిరిగా ఉన్నాయి.
భూతసారపరావర్తే ద్యూతే ఽక్షాశ్ శశిభానవః । వ్యోమాజిరే జగద్గ్రామపణే గృహనివాసినామ్
ఈ విశ్వ జూదంలో చంద్రుడు, సూర్యుడు పాశాలు, ఆకాశమే ఆటస్థలం, ప్రాణుల గ్రామాలు, ఇళ్ళు జూదపు పలకపై చతురస్రాలుగా ఉన్నాయి.
తథైవాయం జగద్రూపస్ సఙ్కల్పస్ సన్ సముత్థితః । చిచ్చమత్కారమాత్రాత్మా చిత్రకృచ్చిత్తచిత్రవత్
ఇదే విధంగా, ఈ ప్రపంచం కూడా మనసులో పుట్టిన ఆలోచన రూపమే. ఇది చైతన్య ఆశ్చర్యానికి పరమార్థం, మనసు చిత్రించిన చిత్రంలా, మనసు ఊహలో మాత్రమే ఉన్నదిగా ఉంటుంది.
అసత్యమ్ ఏవ స్ఫురతి తథా సత్యం విలీయతే । విలీయతే న స్ఫురతి సర్వమ్ అస్తి న చాస్తి చ
నిజం కానిది కనిపిస్తుంది, నిజమైనది కలిసిపోతుంది. అది కలిసిపోతుంది కానీ కనిపించదు. అన్నీ ఉన్నట్టే ఉన్నాయి, లేనట్టే కూడా ఉన్నాయి.
అసముత్థిత ఏవాయం కుతో ఽపీవ సముత్థితః । హేమ్నీవ కటకాదిత్వం సంసారోదారకోటరః
ఇది పుట్టకపోయినా, ఎక్కడో నుంచో పుట్టినట్టుగా అనిపిస్తుంది. బంగారం నుండి వడలు తయారయ్యినట్టు, ఈ సంసార విశాల ఖాళీ కూడా అలాగే కనిపిస్తుంది.
చిచ్చమత్కార ఏవాయమ్ అచిత్కచనసఙ్క్షయః । అత్యన్తమ్ ఏవ స్వాయత్తో యథేచ్ఛసి తథా కురు
ఇది చైతన్య ఆశ్చర్యమే, జడ ఆవరణలు తొలిగిపోవడమే. ఇది పూర్తిగా నీ మీదే ఆధారపడి ఉంది. నువ్వు ఎలా కోరుకుంటే అలా చేయు.