ఇన్ద్రియోత్తమరోగాణాం భోగాశావర్జనాద్ ఋతే । నౌషధాని న తీర్థాని న చ మన్త్రాḫ ప్రశాన్తయే
ఇంద్రియాల గాఢమైన వ్యాధులకు, అనుభవాల పట్ల ఆశను విడిచిపెట్టకుండా, మందులు వేసినా, పవిత్ర నదుల్లో స్నానం చేసినా, మంత్రాలు జపించినా, ఉపశమనం కలగదు.
నీతో ఽస్మి పరమం ఖేదమ్ అభిధావద్భిర్ ఇన్ద్రియైః । ఏక ఏవ మహారణ్యే తస్కరైḫ పథికో యథా
ఈ ఇంద్రియాలు వాటి విషయాల కోసం పరుగెత్తుతూ నన్ను తీవ్రంగా అలసటకు గురిచేశాయి. ఇది ఒకటి, అడవిలో ఒంటరిగా ప్రయాణించే వాడిని దొంగలు వెంటాడినట్టు.
పఙ్కవన్త్య్ అప్రసన్నాని మద్గుదౌర్భాగ్యవన్తి చ । గన్ధిశేవాలతుచ్ఛాని పల్వలానీన్ద్రియాణి చ
ఇంద్రియాలు మురికి నీటితో నిండిన, కలుషితమైన, దురదృష్టపూరితమైన చెరువుల్లా ఉన్నాయి. అవి వృధాగా ఉన్న గడ్డి, దుర్గంధమైన మొక్కలు పెరిగిన చెరువుల్లా నిరుపయోగంగా మారాయి.
దురతిక్రమణీయాని నీహారగహనాని చ । జీవితానన్తజాలాని జఙ్గలానీన్ద్రియాణి చ
ఇంద్రియాలు పొగమంచుతో కమ్ముకున్న, దాటి వెళ్లలేని అడవుల్లా ఉన్నాయి. అవి జీవితం అనే ఎన్నో ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసే ఉల్లికలతో నిండిన అరణ్యాల్లా ఉన్నాయి.
పఙ్కజాని సరన్ధ్రాణి సుదుర్లక్ష్యగుణాని చ । గ్రన్థిమన్తి జడాఙ్గాని మృణాలానీన్ద్రియాణి చ
ఇంద్రియాలు ప泥ములో పుట్టిన తామరపువ్వుల్లా ఉంటాయి. వీటిలో చిన్న చిన్న రంధ్రాలు ఉంటాయి, వాటి లక్షణాలు చాలా సూక్ష్మంగా, సులభంగా కనిపించవు. ఇవి ముడిపడినట్లూ, దృఢమైన కాండాలతో కూడినట్లూ ఉంటాయి.
రూక్షాణి రత్నలుబ్ధాని కల్లోలవలితాని చ । దుర్గ్రహగ్రాహఘోరాణి క్షారామ్బూనీన్ద్రియాణి చ
ఇంద్రియాలు పొడిగా, విలువైన వస్తువులపై ఆశతో, అలలతో ఊగిసలాడే నీటిలా ఉంటాయి. ఇవి ఉప్పు నీటిలా, పట్టుకోడం కష్టమైనవి, భయంకరమైనవి, ప్రమాదకరమైనవి.
బాన్ధవోద్వేగదాయీని దేహాన్తరపరాణి చ । కరుణాక్రన్దకారీణి మరణానీన్ద్రియాణి చ
ఇంద్రియాలు బంధువులకు బాధను కలిగిస్తాయి, ఇతర దేహాల పట్ల ఆకర్షణ చూపిస్తాయి, దుఃఖంతో ఏడుపు తెప్పిస్తాయి — ఇవే మరణానికి కారణమవుతాయి.
అవివేకిష్వ్ అమిత్రాణి మిత్రాణి చ వివేకిషు । గహనాతతశూన్యాని కాననానీన్ద్రియాణి చ
వివేకం లేని వారికి ఇంద్రియాలు శత్రువులవంటివి; వివేకం ఉన్నవారికి మిత్రులవంటివి. ఇవి లోతైన, విస్తారమైన, ఖాళీ అడవుల్లా ఉంటాయి.
ఘనాస్ఫోటాన్య్ అసారాణి మలినాని జడాని చ । విద్యుత్ప్రకాశాన్య్ ఏతాని మహాభ్రాణీన్ద్రియాణి చ
ఈ ఇంద్రియాలు మబ్బుల మధ్య మెరుపుల్లా మెరుస్తూ కనిపిస్తాయి. కానీ ఇవి అసలే స్థిరత లేని, మలినమైన, జడమైనవి.
క్షుద్రప్రాణిగృహీతాని వర్జితాని కృతాత్మభిః । రజస్తమోఽభిభూతాని స్వేన్ద్రియాణ్య్ అవటాని చ
చిన్నజీవులు పట్టుకున్నవి, జ్ఞానులు వదిలేసినవి, రజోగుణం, తమోగుణం బలంగా పట్టుకున్నవి, ఈ ఇంద్రియాలు బలహీనంగా, లోపల పడిపోయినట్టుగా ఉంటాయి.
పాతనైకాన్తదక్షాణి దోషాశీవిషవన్తి చ । రూక్షకణ్టకలగ్నాని శ్వభ్రాగ్రాణీన్ద్రియాణి చ
పతనానికి మాత్రమే తగినవి, లోపాల విషంతో నిండినవి, గట్టిగా ముల్లులా ఉండే ఇవి, లోతైన అగాధాల అంచులపై నిలిచినట్టుగా ఉన్న ఇంద్రియాలు.
ఆత్మమ్భరీణ్య్ అనార్యాణి సాహసైకరతాని చ । అన్ధకారవికారీణి రక్షాంసి స్వేన్ద్రియాణి చ
ఇవి నీతిలేని, స్వార్థపరమైన, తొందరపాటు పనుల్లో మునిగిపోయినవి, చీకటి వల్ల వక్రీకరించబడినవి, రాక్షస స్వభావం కలిగిన ఇంద్రియాలు.
అన్తశ్శూన్యాన్య్ అసారాణి వక్రాణి గ్రన్థిమన్తి చ । దహనైకాన్తయోగ్యాని దుర్దారూణీన్ద్రియాణి చ
మన ఇంద్రియాలు లోపల ఖాళీగా, అసారంగా, వంకరగా, ముడులు ముడిపడినట్టు ఉంటాయి. ఇవి తగలబెట్టడానికి మాత్రమే పనికొచ్చేలా, కోయడానికి చాలా కష్టంగా ఉంటాయి.
ఘనమోహప్రతర్దాని దుష్కూపగహనాని చ । మహావకరతుచ్ఛాని కుపురాణీన్ద్రియాణి చ
ఇంద్రియాలు గాఢమైన మాయ వల్ల దెబ్బతిన్నవి, దాటి వెళ్లడం చాలా కష్టమైనవి. ఇవి పెద్దవిగా కనిపించినా లోపల ఖాళీగా, పాడైన పట్టణాల్లా వృథాగా ఉంటాయి.
అనన్తేషు పదార్థేషు కరణాని ఘటాదిషు । సభ్రమాణి సపఙ్కాని చక్రాఙ్గానీన్ద్రియాణి చ
అనేక వస్తువుల మధ్య, మన ఇంద్రియాలు ముదురు, కలవరంగా, మట్టి పట్టిన చక్రాల మాదిరిగా ఉంటాయి. ఇవి గందరగోళంగా, spokes లాంటి భాగాలతో కూడి ఉంటాయి.
ఆపన్నిమగ్నమ్ ఇమమ్ ఏవమ్ అకిఞ్చనం త్వం మామ్ ఉద్ధరోద్ధరణశీల దయోదయేన । యే నామ కేచన జగత్సు జయన్తి సన్తస్ తత్సఙ్గమం పరమశోకహరం వదన్తి
ఈ మట్టిలో నేను పూర్తిగా మునిగి, ఏమీ చేయలేని స్థితిలో ఉన్నాను. రక్షించడంలో నిపుణుడవైన నీవు దయతో నన్ను పైకి లేపు. లోకాల్లో నిజమైన మంచి వారు మాత్రమే గెలుస్తారు; వారి సాంగత్యం పరమ శోకాన్ని తొలగించేదిగా చెబుతారు.
తతస్ తస్య మయా బ్రహ్మంస్ తచ్ ఛ్రుత్వా పావనం వచః । ఇదమ్ ఉక్తం యథాపృష్టం సుస్పష్టపదయా గిరా
ఆ బ్రహ్మన్, అతని పవిత్రమైన మాటలు విని, మీరు అడిగిన విధంగా, నేను స్పష్టంగా, సూటిగా సమాధానం చెప్పాను.
సాధు విద్యాధరాధీశ దిష్ట్యా బుద్ధో ఽసి భూతయే । భవాన్ధకూపకుహరాచ్ చిరేణోత్థాతుమ్ ఇచ్ఛసి
విద్యాధరాధీశా! నీకు శుభం కలగాలి. ఎంతో కాలం తర్వాత, నీవు ఈ భవబంధపు చీకటి బావిలోంచి బయటపడాలని కోరుకుంటున్నావు. ఇది నీకే మేలుగా ఉంది.
పావనీయం తవ మతీ రాజతే శుద్ధరూపిణీ । వివేకేనానలేనేవ కనకద్రవసన్తతిః
నీ మనస్సు ఇప్పుడు పవిత్రతతో మెరిసిపోతోంది. వివేకాగ్ని తాకినప్పుడు బంగారు కరిగినట్టు, నీ ఆలోచనలు స్వచ్ఛంగా వెలుగుతుంటాయి.
ఉపదేశగిరామ్ అర్థమ్ ఆదత్తే హారిహేలయా । మకురే నిర్మలే ద్రవ్యమ్ అయత్నేనైవ బిమ్బతే
నీవు ఉపదేశపు మాటల అర్థాన్ని ఎంతో సులభంగా, ఆకర్షణగా గ్రహిస్తున్నావు. నిర్మలమైన అద్దంలో వస్తువు సహజంగానే ప్రతిబింబించినట్టు, నీకు ఆ అర్థం స్పష్టంగా తెలుస్తోంది.
యద్ ఇదం వచ్మి తత్ సర్వమ్ ఓం ఇత్య్ ఆదాతుమ్ అర్హసి । అస్మాభిశ్ చిరమ్ అన్విష్టం నాత్ర కార్యా విచారణా
నేను చెప్పేది అన్నిటిని, 'ఓం' అనే మాటతో మొదలుపెట్టి, నీవు పూర్తిగా స్వీకరించాలి. దీన్ని మేము చాలా కాలంగా వెతికాం. ఇక ఇక్కడ మరింత ఆలోచన అవసరం లేదు.
యత్ కిఞ్చిత్ స్వదతే ఽన్తస్ తే వస్తు వస్తుతయాశ్రితమ్ । తద్ అస్వాద్వ్ ఇతి నిర్విఘ్నం త్యజంస్ తిష్ఠ యథాసుఖమ్
నీ లోపల ఏదైనా వస్తువు నిజమైనదిగా అనిపిస్తే, ఆ రుచిని అసత్యమని భావించి, నిర్భాగంగా, సుఖంగా ఉండి పో.
నిరహఙ్కారితాం సత్యాం బుధ్యస్వాబోధమ్ ఉత్సృజన్ । నాసి త్వం చిరమ్ అప్య్ అన్తḫ ప్రేక్షితో ఽసి న లక్ష్యసే
నిజమైన అహంకారరాహిత్యాన్ని కలిగి, మిగతావన్నీ వదిలిపెట్టి, నీ స్వీయజ్ఞానాన్ని తెలుసుకో. ఎంతకాలమైనా నిన్ను ఎవరూ గమనించరు, చూడరు కూడా.
నాహన్త్వమ్ అస్తి న జగద్ ఇతి నిశ్చయినస్ తవ । సర్వమ్ అస్తి శివం తచ్ చ న దుẖఖాయ సుఖాయ నో
నీవు 'నేను లేను, నువ్వు లేవు, ఈ లోకం లేదు' అని నిశ్చయంగా తెలుసుకున్నవాడివి. అందులో అన్నీ శుభమే. అది బాధకోసం కాదు, ఆనందకోసం కూడా కాదు.
కిమ్ అజ్ఞత్వాజ్ జగజ్ జాతం జగతో ఽథ కిమ్ అజ్ఞతా । విచార్యాపీతి నో విద్మ ఏకత్వాద్ అలమ్ ఏతయోః
ఏది మనకు తెలియకపోతే ఈ లోకం పుట్టిందో? లేదా, లోకంలో ఏది తెలియదో? దీన్ని ఎంత ఆలోచించినా మనకు స్పష్టంగా తెలియదు. ఎందుకంటే ఇవి రెండూ ఒకటే. ఇంతకంటే ఎక్కువగా విచారించాల్సిన అవసరం లేదు.
మృగతృష్ణామ్బువద్ విశ్వం అవస్తుత్వాత్ సద్ అప్య్ అసత్ । యచ్ చేదం భాతి తత్రైవ కిఞ్చిద్ ఇత్య్ ఏవ నిశ్చయః
మృగతృష్ణలో నీరు కనిపించడంలా, ఈ విశ్వం ఉన్నట్టు కనిపించినా వాస్తవంగా లేదు. ఇక్కడ ఏమి కనిపించినా, అది ఏదో ఒకటి మాత్రమే — అంతే, అంతకంటే స్పష్టత లేదు.
మృగతృష్ణామ్బువద్ విశ్వం అవస్తుత్వాత్ సద్ అప్య్ అసత్ । యచ్ చేదం భాతి తద్ బ్రహ్మ నకిఞ్చిత్ కిఞ్చిద్ ఏవ వా
మృగతృష్ణలో నీరు కనిపించడంలా, ఈ విశ్వం ఉన్నట్టే కనిపించినా వాస్తవంగా లేదు. ఇక్కడ ఏమి కనిపిస్తే అది బ్రహ్మమే కావచ్చు, లేదా ఏమీలేదు కావచ్చు, లేదా ఏదో ఒకటి మాత్రమే కావచ్చు.
మృగతృష్ణామ్బువద్ విశ్వం న సన్ నాసన్ న కిఞ్చన । ప్రతిభాసవశాత్ సత్యమ్ అవస్తుత్వాద్ అసత్ సదా
మృగతృష్ణలో నీరు కనిపించడంలా, ఈ విశ్వం ఉన్నదీ కాదు, లేనిదీ కాదు, ఏదీ కాదు. కనిపించే బలంతో నిజమైనట్టు అనిపించినా, వాస్తవంగా మాత్రం ఎప్పుడూ లేదు.
మృగతృష్ణామ్బువద్ విశ్వం నాస్తి సత్యమ్ అథాస్తి చ । ప్రతిభాతాపి నాస్త్య్ అత్ర తదభావాద్ అతశ్ శివమ్
మృగతృష్ణలో నీరు ఉన్నట్టు ఈ జగత్తు నిజంగా లేదు, ఉన్నట్టు మాత్రమే కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ ఆ కనిపించడమూ లేదు, ఎందుకంటే అది అసలు లేదు. అందుకే ఇక్కడ శాంతి ఉంది.
విశ్వబీజమ్ అహన్త్వం త్వం విద్ధి తస్మాద్ ధి జాయతే । సాద్రిద్యూర్వీనదీశాదిజగజ్జరఢపాదపః
ఈ జగత్తుకు మూలం 'నేను' అనే భావమే అని తెలుసుకో. అదే నుండి పర్వతాలు, భూమి, నదులు, పాత వృక్షాలు అన్నీ కలిగిన లోకం పుట్టింది.