అహమర్థḫ పురో ద్రవ్యప్రతిబిమ్బకరḫ పరే । రత్నే తద్విలయాద్ ఆస్తే తదరాగమ్ అబిమ్బనమ్
ముందుగా 'నేను' అనే భావన వస్తువుల ప్రతిబింబానికి కారణమవుతుంది. ఆ భావన రత్నంలో లీనమైతే, దానికి ఉన్న ఆసక్తి కూడా ప్రతిబింబించదు.
అహమర్థḫ పురో ద్రవ్యప్రతిబిమ్బప్రదశ్ చితి । తచ్ఛాన్తౌ సా నిరాభాసా పరమా కేవలాయతే
'నేను' అనే భావన మొదటగా వస్తువుల ప్రతిబింబాన్ని చైతన్యంలో కలిగిస్తుంది. అది శాంతమైతే, ఆ చైతన్యం ఏ రూపం లేకుండా, పరిపూర్ణంగా, స్వచ్ఛంగా, ఒంటరిగా కనిపిస్తుంది.
అహమర్థామ్బుదే క్షీణే పరమార్థశరన్నభః । పరయానన్తయా లక్ష్మ్యా స్వచ్ఛయాచ్ఛం విరాజతే
'నేను' అనే భావన సముద్రం తగ్గిపోయినప్పుడు, పరమార్థం శరదృతువు ఆకాశంలా, అనంతమైన, నిర్మలమైన మహా శ్రేయస్సు కాంతితో ప్రకాశిస్తుంది.
అహమర్థమలోన్ముక్తమ్ అహన్తాతామ్రమ్ అఙ్గ చేత్ । తద్ పరం పరమాభాసం సమ్పన్నం హేమకాన్తిమత్
'నేను' అనే భావన మలినతను తొలగించినప్పుడు, ప్రియమైనవాడా, అహంకారపు రాగి బంగారంగా మారుతుంది. అప్పుడు పరమమైన, కాంతివంతమైన బంగారు ప్రకాశం లభిస్తుంది.
యథా నిరభిధార్థశ్రీర్ భజత్య్ అవ్యపదేశ్యతామ్ । తథానహన్తాహన్తేయం బ్రహ్మత్వమ్ అధిగచ్ఛతి
ఎలా ఒక వస్తువు పేరులేకుండా ఉన్నప్పుడు అది వివరించలేనిదిగా మారుతుందో, అలాగే అహంకారం, మమకారం లేని స్థితి బ్రహ్మత్వాన్ని పొందుతుంది.
సత్య్ అహన్త్వే స్థితం బ్రహ్మ సనామేవ పదార్థవత్ । శాన్తవత్ సద్ ఇవాసద్వత్ తద్వత్ సవ్యపదేశవత్
బ్రహ్మం అహంకార సత్యంలో నిలిచినప్పుడు, అది ఒక పేరుతో, వస్తువులా కనిపిస్తుంది. అది శాంతిలా, సత్త్వంలా, అసత్త్వంలా, పేరుతోనే గుర్తించబడుతుంది.
అహమర్థో జగద్బీజం యది దగ్ధమ్ అభావనాత్ । తద్ అహం త్వం జగద్ బన్ధ ఇత్యాదేẖ కలనైవ కా
ఈ 'నేను' అనే భావన, ప్రపంచానికి మూలంగా ఉండి, అది భావనలేకుండా పూర్తిగా పోతే, ఇక 'నేను', 'నీవు', 'ప్రపంచం', 'బంధం' వంటి కల్పనలు ఎందుకు అవసరం?
సద్ బ్రహ్మ శివమ్ ఆత్మేతి పరే నామకలఙ్కితా । ఉదేత్య్ అహన్తా కుమ్భత్వాద్ ఇవ మృద్ధాతువిస్మృతిః
సత్యం, బ్రహ్మం, శివుడు, ఆత్మ అనే పేర్లు పరమార్థంలో పెట్టబడ్డాయి. అహంకారం, మట్టి మరిచిపోయి గడడిగా భావించడంలా, వస్తువుల భావనగా ఉద్భవిస్తుంది.
అహమర్థాద్ ఇయం బీజాత్ సత్తా విషలతోత్థితా । యస్యాం జగన్త్య్ అనన్తాని ఫలాన్య్ ఆయాన్తి యాన్తి చ
నేను అనే భావం నుండి ఈ జీవితం విత్తనం లా పుట్టి, విశాలంగా వ్యాపించి ఉంది. అందులో అనేక లోకాలు పండ్లలా వచ్చి పోతుంటాయి.
సాద్రిద్యూర్వీనదీశేయం రూపాలోకైషణాదికా । అహమర్థస్య మరిచబీజస్యాన్తశ్ చమత్కృతిః
ఈ పర్వతాలు, భూమి, నదులు, రూపాలు, వెలుగులు, కోరికలు కలిగిన లోకం అన్నీ 'నేను' అనే భావం అనే కిరణపు విత్తనంలోపల అద్భుతంగా వెలిసినవి.
ద్యౌẖ క్షమా వాయుర్ ఆకాశం పర్వతాస్ సరితో దిశః । ఇత్య్ ఆమోదో ఽహమర్థోగ్రకుసుమస్య వికాసినః
ఆకాశం, భూమి, గాలి, శూన్యం, పర్వతాలు, నదులు, దిక్కులు—ఇవి అన్నీ 'నేను' అనే భావం బలంగా వికసించిన పువ్వు పరిమళంలాంటివి.
అహమర్థḫ ప్రవిసృతḫ ప్రకటీకురుతే జగత్ । సద్రూపాలోకమననం ప్రవృత్త ఇవ వాసరః
'నేను' అనే భావం వ్యాపించినప్పుడు, ఈ లోకాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. అది ఎలా అంటే, రూపాలు, వెలుగులు, ఆలోచనలు మొదలయ్యే వేళ, పగలు ప్రారంభమయ్యినట్లుగా.
ప్రవృత్తేన దినేనాభా ప్రకటీక్రియతే యథా । అసజ్ జగద్ అహన్త్వేన క్షణాన్ నిర్మీయతే తథా
పగలు మొదలయ్యాక రాత్రి లేకపోవడం ఎలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుందో, అలాగే 'నేను' అనే భావం వల్ల ఈ అస్తిత్వంలేని లోకం క్షణంలోనే ఏర్పడుతుంది.
అహమ్ ఇత్య్ అర్థదుస్తైలలవో బ్రహ్మణి వారిణి । ప్రసృతో యత్ తద్ ఆశ్వ్ ఏతత్ త్రిజగచ్చక్రికం స్థితమ్
బ్రహ్మం అనే నీటిలో 'నేను' అనే భావం ఒక చుక్క నూనెలా కలిసిపోతే, అది వెంటనే మూడు లోకాల చక్రంలా స్థిరపడిపోతుంది.
ఉన్మేషమాత్రేణాహన్తా జగన్త్య్ అనుభవత్య్ అహో । న నిమేషేణ దృగ్ ఇవ సత్యానీత్య్ అప్య్ అసన్త్య్ అలమ్
కేవలం కన్ను తెరిచినంతలోనే 'నేను' అనే భావం ఈ లోకాలను అనుభవిస్తుంది. కన్ను మూసుకున్నప్పుడు ఎలా కనిపించవో, నిజమైనవి కాని విషయాలు కూడా నిజమేనని కనిపిస్తాయి.
అహమర్థే ప్రవిసృతే సంసారో హ్య్ అనుభూయతే । నాన్తర్లయపరిక్షీణే లోచనస్యేవ తారకే
'నేను' అనే భావం వ్యాపించినప్పుడు సంసారం అనుభవించబడుతుంది. అది లోపల కలిసిపోతే, కన్ను మూసినప్పుడు కనబడే నక్షత్రంలా అది తగ్గిపోతుంది.
అహమంశే నిరంశత్వం నీతే శాశ్వతసంవిదా । శామ్యతీయమ్ అశేషేణ సంసారమృగతృష్ణికా
నేను అనే భావం శాశ్వతమైన అవిభాజ్యమైన చైతన్యంలో లీనమైపోయినప్పుడు, ఈ సంసారమనే మృగతృష్ణ పూర్తిగా నిశ్చలమై పోతుంది.
స్వసంవిద్భావనామాత్రసాధ్యే ఽస్మిన్ వరవస్తుని । సిద్ధమాత్రాత్మని స్వైరం మా ఖేదం గచ్ఛ మా భ్రమీః
మన స్వచైతన్యాన్ని ధ్యానించటం ద్వారా మాత్రమే పొందగలిగే ఈ పరమసత్యంలో, ఆత్మలోనే సంపూర్ణతను పొందినవాడవై, నీవు నిర్భయంగా ఉండు; మనసులో కలవరపడకు, అయోమయానికి లోనవవద్దు.
స్వయత్నమాత్రసంసాధ్యాద్ అసహాయాదిసాధనాత్ । అనహంవేదనాన్ నాన్యచ్ ఛ్రేయḫ పశ్యామి తే ఽనఘ
ఇది పూర్తిగా తన స్వయంప్రయత్నంతోనే, ఇతరుల సహాయం లేకుండా, అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి సాధించవచ్చు. పాపరహితుడా! నీకు దీని కన్నా గొప్ప మేలేమీ నేను చూడటం లేదు.
విస్మృత్యాహన్త్వమ్ ఆస్స్వ ప్రవిసృతవిభవో భూషితాశేషవిశ్వో విష్వక్శైలాన్తరిక్షక్షితిజలధిమరున్మార్గరూపో ఽమలాత్మా । స్వస్థశ్ శాన్తో విశోకẖ కరణమలకలావర్జితో నిష్ప్రపఞ్చో నిస్సఞ్చారశ్ చరాత్మా సకలమ్ అసకలం చేతి సిద్ధాన్తసారః
స్వభావమ్ అవజిత్యాదావ్ ఇన్ద్రియాణాం సచేతసామ్ । ప్రవర్తతే వివేకే యస్ సర్వం తస్యాశు సిధ్యతి
ప్రారంభంలోనే మనస్సు, ఇంద్రియాల సహజ స్వభావాన్ని జయించి, వివేకంతో వ్యవహరించే వాడికి అన్ని పనులు త్వరగా సిద్దిస్తాయి.
స్వభావమాత్రం యేనాన్తర్ న జితం దగ్ధబుద్ధినా । తస్యోత్తమపదప్రాప్తిస్ సికతాతైలదుర్లభా
ఎవరికి లోపల స్వభావాన్ని జయించలేక, మనస్సు అశాంతిగా ఉన్నదో, అతడికి పరమపదాన్ని పొందడం ఇసుకలో నూనెను తీయడానికంటే కష్టం.
శుద్ధే ఽల్పో ఽప్య్ ఉపదేశో హి నిర్మలాదర్శతైలవత్ । లగత్య్ ఉత్తానచిత్తే తు నాదర్శ ఇవ మౌక్తికమ్
పవిత్రమైన మనస్సులో కొంత ఉపదేశం కూడా నిర్మలమైన అద్దంలో నూనె పడినట్టు నిలుస్తుంది. కానీ చంచలమైన మనస్సులో అది నిలవదు, అద్దంపై ముత్యం పడినట్టు.
అత్రైవోదాహరన్తీమమ్ ఇతిహాసం పురాతనమ్ । మమ పూర్వం భుసుణ్డేన కథితం మేరుమూర్ధని
ఈ విషయానికి ఉదాహరణగా ఒక పురాతన కథను చెబుతారు. ఆ కథను నాకు భుసుండుడు, మేరు పర్వత శిఖరంపై, ఒకప్పుడు చెప్పాడు.
పురా భుసుణ్డẖ కస్మింశ్చిత్ పృష్ట ఆసీత్ కథాన్తరే । మయా కదాచిద్ ఏకాన్తే మేరోశ్ శిఖరకోటరే
ఒకసారి, భుసుండుడు ఒక సందర్భంలో ఏదో విషయమై అడిగబడ్డాడు. ఎప్పుడో ఒకసారి, నేను మేరు పర్వతం శిఖరంలోని ఒక గుహలో ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు, అతడిని అడిగాను.
ముగ్ధబుద్ధిమ్ అనాత్మజ్ఞం కఞ్చిత్ త్వం చిరజీవితమ్ । స్మరసీతి మయా పృష్టేనోక్తం తేనేదమ్ అఙ్గ మే
ఓ ప్రియమైనవాడా! నేను అతడిని ఇలా అడిగాను: 'నీవు ఎప్పుడైనా మూర్ఖుడైన, ఆత్మజ్ఞానం లేని, చాలా కాలం జీవించిన వాడిని గుర్తు చేసుకుంటున్నావా?' అని. అప్పుడు అతడు నాకు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
ఆసీద్ విద్యాధరḫ పూర్వమ్ అనాత్మజ్ఞస్ సుఖోచితః । లోకాలోకోత్తరే శృఙ్గే శుష్క ఆర్యో ఽవిచారవాన్
పూర్వం ఒక విద్యాధరుడు ఉండేవాడు. అతడు ఆత్మజ్ఞానం లేని వాడు, సుఖాలకు అలవాటుపడినవాడు, హృదయంలో పొడిబారినవాడు, మంచితనంతో కూడినవాడు, విచారణ లేకుండా జీవించేవాడు. అతడు లోకానికి అటీతమైన శిఖరంపై నివసించేవాడు.
తపసా బహురూపేణ యమేన నియమేన చ । అక్షీణాయుర్ వ్యతిష్ఠత్ స పురా కల్పచతుష్టయమ్
వివిధ విధాల తపస్సు, నియమాలు, నియంత్రణలతో, అతడు తన ఆయుష్షును తగ్గించుకోకుండా, నాలుగు కల్పకాలం పాటు అక్కడ జీవించాడు.
తతశ్ చతుర్థే కల్పాన్తే వివేకస్ తస్య తూదభూత్ । విడూరస్యేవ వైడూర్యమ్ ఔచిత్యాజ్ జలదోదయాత్
అలా నాలుగవ కల్పాంతంలో అతనికి వివేకం కలిగింది. అది ముత్యానికి నీరు తగిలినప్పుడు మెరుపు వచ్చేలా, తగిన సమయంలో వెలిగింది.
పునర్మృతిḫ పునర్జన్మ జరా చేతి విచారయన్ । లజ్జే ఽహం తత్ కిమ్ ఏకం స్యాత్ స్థిరమ్ ఇత్య్ అవమృశ్య సః
పునః మరణం, పునః జననం, మళ్లీ మళ్లీ వృద్ధాప్యం ఇలా జరుగుతూనే ఉంటే, ఒకటి మాత్రం ఎందుకు స్థిరంగా ఉండదు అని ఆలోచిస్తూ, తనకు సిగ్గుపడిపోయాడు.
నీవు 'నేను' అనే భావాన్ని మరచి, విశ్వమంతటిని అలంకరిస్తున్న, పర్వతాలు, ఆకాశం, భూమి, సముద్రం, గాలి, అంతరిక్షం రూపంగా వెలిసిన, నిర్మలమైన ఆత్మగా స్థిరంగా ఉండు. నీవు స్వస్థుడవై, శాంతుడవై, దుఃఖరహితుడవై, ఇంద్రియమానసిక మలినతలకు అతీతుడవై, ప్రపంచ సంబంధాలన్నింటినీ దాటి, కదలికలేని జీవాత్మగా, సమస్తమూ అయినవాడవై, సమస్తం కానివాడవై ఉండాలి — ఇదే ఉపదేశసారం.