సాహన్తాదిజగచ్ఛాన్తౌ బోధే సంవిత్కలాత్మని । దీపసంశాన్తిసఙ్కాశస్ త్యాగస్ సిధ్యతి నాన్యథా
'నేను' అనే భావంతో మొదలయ్యే ఈ లోకం, చైతన్య స్వరూపమైన జ్ఞానంలో దీపం మాదిరిగా నిశ్శబ్దంగా లీనమైపోయినప్పుడు మాత్రమే వాస్తవ త్యాగం సాధ్యమవుతుంది; వేరే విధంగా కాదు.
న త్యాగẖ కర్మసన్త్యాగో బోధస్ త్యాగ ఇతి స్మృతః । అజగత్ప్రతిభైకాత్మా యో ఽనహన్తాదిర్ అవ్యయః
త్యాగం అనేది పనులను వదిలేయడమే కాదు; 'నేను' అనే భావం లేని, అజ్ఞానం రూపమైన, మారని స్థితిని వదిలేయడమే నిజమైన త్యాగంగా గుర్తించబడింది.
అయం సో ఽహమ్ ఇదం తన్ మే ఇతి నిస్స్నేహదీపవత్ । శాన్తే పరమనిర్వాణం ప్రబోధాత్మైవ శిష్యతే
మనసులో అనురాగం లేకుండా, దీపం లాంటి స్థితిలో, 'ఇది అది, నేను ఇదే, ఇది నాది' అనే భావనలన్నీ శాంతించిపోయినప్పుడు, పరమ నిశ్చలమైన మోక్షంలో, మేలుకొన్న ఆత్మ మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది.
అయం సో ఽహమ్ ఇదం తన్ మే శాన్తమ్ ఇత్య్ ఏవ యస్య నో । న జ్ఞానం తస్య నో శాన్తిర్ న త్యాగో న చ నిర్వృతిః
'ఇది అది, నేను ఇదే, ఇది నాది, ఇది శాంతమైనది' అనే భావన లేనివారికి, జ్ఞానం ఉండదు, శాంతి ఉండదు, త్యాగం ఉండదు, ఆనందం కూడా ఉండదు.
మమేదమ్ అయమ్ ఏవాహమ్ ఇత్య్ ఏతావతి యẖ క్షయః । బోధాత్మా శివం శాన్తం తు తస్మాద్ అన్యన్ న విద్యతే
'ఇది నాది, నేను ఇదే' అనే భావం పూర్తిగా పోయిన చోట, మిగిలేది శాంతమైన, మంగళకరమైన, మేలుకొన్న ఆత్మ మాత్రమే; దాని తప్ప ఇంకొకటి ఉండదు.
అహమంశే చితా క్షీణే సర్వమ్ ఏవ క్షయం గతమ్ । న కిఞ్చిచ్ చ క్వచిత్ క్షీణం నిర్వాణైకఘనం స్థితమ్
మనసులో 'నేను' అనే భావం పూర్తిగా క్షీణించినప్పుడు, అన్నీ అంతమవుతాయి; ఎక్కడా ఏమి మిగలదు కాదు, పరిపూర్ణమైన మోక్షమే నిలిచి ఉంటుంది.
అహంవిద్ అనహంవిత్త్వాద్ ఏవ శామ్యత్య్ అవిఘ్నతః । ఏతావన్మాత్రసాధ్యేయం కిమ్ ఏవేయం కదర్థనా
నేను అనే భావం పోయి, నేను కాదు అనే భావం వచ్చినప్పుడు, అది సహజంగానే నశిస్తుంది. ఇదే సాధించాల్సింది, ఇంకెందుకు అనవసరంగా తలనొప్పులు పెట్టుకోవాలి?
అహం నాహమ్ ఇతి భ్రాన్తిర్ న చ విత్త్వాద్ ఋతే ఽస్తి సా । విత్త్వం చాకాశవిశదమ్ అతẖ క్వైషా భ్రమస్థితిః
నేను ఉన్నాను, నేను లేను అనే మాయా భావం, నేను అనే భావం వల్లే వస్తుంది; అది లేకపోతే ఏ మాయా లేదు. నేను అనే భావం ఆకాశంలా నిర్మలంగా, ఖాళీగా ఉంటుంది—అయితే ఈ మాయా స్థితి ఎక్కడ ఉంటుంది?
న భ్రమో భ్రమణం నైవ న భ్రాన్తిర్ భ్రమకో ఽస్తి వా । అనాలోకనమ్ ఏవేదమ్ ఆలోకాన్ నేదమ్ అస్తి తే
ఇక్కడ మాయా లేదు, తిరుగుడు లేదు, మాయకు కారణం కూడా లేదు. ఇది కేవలం చూడకపోవడమే. ఒకసారి నిజంగా చూసినప్పుడు, ఈ మాయా నీకు ఉండదు.
విద్ధి విన్మాత్రమ్ ఏవేదమ్ అసద్రూపోపమం తతమ్ । ఓం అలం మౌనమ్ ఆస్స్వైవం సర్వం నిర్వాణమాత్రకమ్
ఇది కేవలం చైతన్యమే అని తెలుసుకో, అది అసత్యానికి పోలికగా వ్యాపించి ఉంది. ఓం—ఇంతే, నిశ్శబ్దంగా ఉండిపో. అన్నీ ముక్తి మాత్రమే.
యేనైవాశు నిమేషేణ త్వ్ అహమ్ ఇత్య్ ఏవ చేతతి । తేనైవ నాహమ్ ఇత్య్ ఏవ చేతిత్వాశు న శోచ్యతే
ఒక క్షణంలోనే 'నేను ఉన్నాను' అని నువ్వు అనుకుంటే, అదే క్షణంలో 'నేను లేను' అని కూడా అనుకోవచ్చు. అలా అనుకున్నప్పుడు, నీకు బాధ ఉండదు.
అహమ్భావం నఞర్థేన నిర్వాప్యారూఢబాణవత్ । అజస్రమ్ ఆసవక్షీవస్ తిష్ఠావష్టబ్ధతత్పదః
'నేను' అనే భావాన్ని 'లేదు' అనే అర్థంతో పూర్తిగా పోగొట్టి, లక్ష్యాన్ని తాకిన బాణంలా ఎప్పుడూ స్థిరంగా, కదలకుండా ఆ స్థితిలో నిలిచి ఉండాలి.
సనఞర్థామ్ అహన్తాం త్వం చేతన్న్ ఏవమ్ అనారతమ్ । సర్వభావైర్ అనారూఢో భవ తీర్ణభవార్ణవః
'నేను' అనే భావాన్ని దాని వ్యతిరేక భావంతో కలిసి నిత్యం పరిశీలిస్తే, ఏ స్థితిలోనూ నువ్వు చిక్కుకోకుండా, జనన మరణాల సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళగలవు.
స్వభావమాత్రావజయే స్వయం యస్య న వీరతా । తస్యోత్తమపదప్రాప్తౌ పశోర్ బ్రూహి కథైవ కా
తన స్వభావాన్ని కూడా జయించే ధైర్యం లేని వాడికి, పశువులా ఉన్న వాడికి, పరమ పదాన్ని ఎలా అందుతుందో చెప్పు.
షడ్వర్గో నిర్జితḫ పూర్వం యేనోత్తమవిదా స్వతః । భాజనం స ప్రకర్షాణాం నేతరో నరగర్దభః
ఆరు రకాల ఇంద్రియాలను ముందే పరిపూర్ణ జ్ఞానంతో జయించినవాడే నిజంగా గొప్పతనానికి యోగ్యుడు. అలాంటి వాడు కాకుండా, అవి జయించని వాడు మాత్రం మనిషి రూపంలో గాడిదలాంటివాడు.
యస్య స్వాన్తర్ మనోవృత్తిర్ జీయమానా జితాథ వా । విషయస్ స వివేకానాం స పుమాన్ ఇతి కథ్యతే
ఎవరికి తన మనస్సులో వచ్చే ఆలోచనలు జయించబడుతున్నాయో, లేదా పూర్తిగా జయించబడ్డాయో, వాడే నిజమైన వివేకాన్ని కలిగి ఉంటాడు. అలాంటి వాడినే నిజమైన మనిషి అంటారు.
అర్థో దృషద్ ఇవామ్భోధౌ యో య ఆపతతి త్వయి । తస్మాద్ ఏవ పలాయ్యాస్స్వ నాహమ్ ఇత్య్ ఏవ భావనాత్
ఏదైనా వస్తువు, సముద్రంలో రాయి పడినట్టు, నీ మీద పడితే, అది నీవు కాదనే భావనతో, ఆ వస్తువునుంచి దూరంగా ఉండాలి.
నాహమ్ అస్మీతి బుద్ధ్వాపి సోపపత్తికమ్ అప్య్ అలమ్ । జ్ఞానాజ్ జ్ఞో జ్ఞప్తిమాత్రం చ కిమ్ అజ్ఞ ఇవ ముహ్యసి
నేను ఇది కాను అని బాగా తెలుసుకున్నాక, ఆ విషయాన్ని తర్కంతో అర్థం చేసుకున్నాక కూడా, నీవు స్వయంగా జ్ఞానస్వరూపుడవై, కేవలం జ్ఞానమే అయినా, ఎందుకు అజ్ఞాని లాగా మాయలో పడిపోతున్నావు?
న జ్ఞే ఽహమర్థతాస్తీహ హేమ్నీవ కటకాదితా । భ్రాన్తిమాత్రాద్ ఋతే సా చ శామ్యత్య్ అస్మరణేన తే
ఇక్కడ 'నేనే తెలుసుకునేవాడిని' అన్న భావం నిజంగా లేదు. అది బంగారంలో గాజు, ఉంగరం లాంటి రూపం ఉండటంలా కాదు. ఈ భావం తప్పు ఊహ వల్లే కలుగుతుంది. అది కూడా నీవు గుర్తు పెట్టుకోకపోతే మాయమైపోతుంది.
యో యో భావ ఉదేత్య్ అన్తస్ త్వయి స్పన్ద ఇవానిలే । నాహమ్ అస్మీతి చిద్వృత్త్యా తమ్ అనాధారతాం నయ
నీ లోపల ఏ భావం వచ్చినా, అది గాలిలో అలికిడి లాంటిది. 'నేను ఇది కాదు' అన్న జ్ఞానంతో ఆ భావాన్ని ఆధారంలేని స్థితికి తీసుకెళ్ళు.
లోభో లజ్జా మదో మోహో యేనాదావ్ ఇతి నో జితాః । నిరర్థకమ్ అనర్థే ఽస్మిన్ స కిమర్థం ప్రవర్తతే
ఆరంభంలోనే ఎవడు లోభం, లజ్జ, అహంకారం, మాయ వీటిని జయించలేకపోతాడో, అతడు ఈ వ్యర్థమైన ప్రపంచంలో ఎందుకు పనికిమాలిన పనులు చేస్తాడు?
అహన్త్వం పవనే స్పన్ద ఇవ యత్ త్వయి సంస్థితమ్ । పరమాత్మని తన్ నాన్యద్ ఏతత్ స్పన్ద ఇవానిలే
నీకు ఉండే 'నేనే' అన్న భావం, గాలిలో అలికిడి లాంటిది. అది పరమాత్మనే తప్ప వేరేది కాదు. అది గాలిలో అలికిడి లాగా పరమాత్మలో కలిసిపోతుంది.
అసర్గసంవిదా సర్గḫ పరే ఽస్తీతి విరాజతే । సన్నివేశవిశేషేణ దురర్థో ఽపి హి శోభతే
సృష్టి లేని జ్ఞానంతోనే సృష్టి అనే భావన వెలుగులోకి వస్తుంది. ఏదైనా క్లిష్టమైనదైనా, దాని ప్రత్యేకమైన ఏర్పాటుతో అందంగా కనిపిస్తుంది.
పరమాత్మా తు నోదేతి నాస్తం యాతి కదాచన । న చాస్మాద్ అన్యద్ అస్తీతి కో భావో ఽభావ ఏవ వా
పరమాత్మ ఎప్పుడూ ఉద్భవించదు, ఎప్పుడూ అంతమవ్వదు. దాని నుండి వేరుగా ఏదీ లేదు. అప్పుడు నిజంగా ఉన్నదీ, లేనిదీ ఏదని చెప్పగలం?
పరం పరే పరాపూర్ణం శాన్తే శాన్తం శివశ్ శివే । ఇత్యేవమాత్రం వితతం నాహం న చ జగన్ న ధీః
పరమాత్మ పరమమైనవాడు, సంపూర్ణమైనవాడు, శాంతిలో శాంతి, మంగళంలో మంగళం. ఇదే అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంది. ఇక్కడ నేను, జగత్, మనస్సు అనే భావాలు లేవు.
అనిర్వాణం వినిర్వాణే శాన్తే శాన్తం శివే శివమ్ । నిర్వాణమ్ అపి నిర్వాణే సనఞర్థం న వాపి తత్
విముక్తి లేనిదీ విముక్తిలోనే ఉంది, శాంతిలో శాంతి, మంగళంలో మంగళం. విముక్తి కూడా విముక్తిలో అర్థవంతమై ఉండొచ్చు, లేక అర్థం లేకపోయినా ఉండొచ్చు.
శస్త్రాఘాతాḫ ప్రసహ్యన్తే సహ్యన్తే వ్యాధివేదనాః । నాహమ్ ఇత్యేవమాత్రస్య సహనే కా కదర్థనా
శస్త్రాల గాయాలు భరించగలుగుతాం, వ్యాధి బాధను కూడా తట్టుకోగలుగుతాం. కాని 'నేను కాదు' అనే భావంలో స్థిరమైనవారికి భరించడంలో ఏమి కష్టం ఉంటుంది?
జగత్పదార్థసార్థానామ్ అహమ్ ఇత్య్ అఙ్కురో ఽక్షయః । తస్మిన్ నిర్మూలతాం నీతే జగన్ నిర్మూలతాం గతమ్
ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువులలో 'నేను' అనే భావమే అసలు మూలం. అది పూర్తిగా తొలగిపోతే, ఈ లోకమంతా మూలం లేని దానిగా మారిపోతుంది.
బాష్పేణేవాహమర్థేన నిస్సారేణాపి సారవాన్ । శ్యామలḫ పరమాదర్శస్ తచ్ఛాన్తౌ సమ్ప్రసీదతి
ఎలాగైతే నీళ్ళు లేని కన్నీటిలో కూడా తేమ ఉంటుంది, అలాగే 'నేను' అనే భావంలో కూడా ఒక సారం ఉంటుంది. ఆ భావం శాంతించగానే, ఆ గాఢమైన పరమదర్శనం సంతృప్తిని పొందుతుంది.
అహమర్థḫ పరే వాయౌ స్పన్దస్ తత్ప్రశమే తు తత్ । అనిర్దేశ్యమ్ అనాభాసమ్ అనన్తమ్ అజమ్ అవ్యయమ్
'నేను' అనే భావం పరమవాయువులో ఒక అలజడి లాంటిది. అది ఆగిపోయినప్పుడు, అది వర్ణించలేనిది, కనిపించనిది, అనంతమైనది, జన్మించనిది, మారిపోని దానిగా ఉంటుంది.