నైష్కర్మ్యాత్ కల్పనాత్యాగాత్ తనుḫ పతతి దేహినః । కథమ్ ఏతద్ అతో బ్రహ్మన్ సమ్భవత్య్ ఆశు జీవతః
కర్మలు చేయకపోవడం, ఊహలను వదిలిపెట్టడం వల్ల, శరీరం జీవికి విడిపోతుంది. బ్రహ్మన్, మరి జీవించి ఉండగానే ఇది ఎలా త్వరగా జరుగుతుంది?
జీవతẖ కల్పనాత్యాగో యుజ్యతే న త్వ్ అజీవతః । రూపమ్ అస్య యథావత్ త్వం శృణు శ్రవణభూషణమ్
జీవించి ఉన్నపుడే ఊహలను వదిలిపెట్టడం సాధ్యమవుతుంది, మరణించిన తర్వాత కాదు. వినేవారిలో మణిగా ఉన్నవాడా, దాని అసలు స్వరూపాన్ని ఇప్పుడు విను.
అహమ్భావనమ్ ఏవాహుẖ కల్పనం కల్పకోవిదాః । నఞర్థభావనం తస్య సఙ్కల్పత్యాగ ఉచ్యతే
ఊహ అనేది 'నేను' అనే భావమే అని వివేకవంతులు చెబుతారు. ఆ 'నేను' భావాన్ని లేకుండా చేసుకోవడమే ఊహను వదిలిపెట్టడమని అంటారు.
పదార్థరసమ్ ఏవాహుẖ కల్పనం కల్పనావిదః । నఞర్థభావనం తస్య సఙ్కల్పత్యాగ ఉచ్యతే
విషయాల పట్ల ఆకర్షణే ఊహ అని ఊహను తెలిసినవారు అంటారు. ఆ ఆకర్షణను లేకుండా చేసుకోవడమే ఊహను వదిలిపెట్టడమని చెబుతారు.
ఇదమ్ అస్త్వ్ ఇతి సంవేగమ్ ఆహుస్ సఙ్కల్పమ్ ఉత్తమాః । నఞర్థభావనం తస్య సఙ్కల్పత్యాగ ఉచ్యతే
బుద్ధిమంతులు చెబుతారు — 'ఇది ఉండాలి' అనే గట్టి సంకల్పమే నిజమైన సంకల్పం. దాని లేకపోవడం, అంటే 'ఇది ఉండకూడదు' అని ఆలోచించడం, సంకల్పాన్ని వదిలిపెట్టడమే.
స్మరణం విద్ధి సఙ్కల్పం శివమ్ అస్మరణం విదుః । తచ్ చ ప్రాగనుభూతం చ నానుభూతం చ భావ్యతే
సంకల్పం అంటే జ్ఞాపకం అని తెలుసుకో. జ్ఞాపకం లేకపోవడమే శుభం అని అంటారు. ఆ జ్ఞాపకం మునుపు అనుభవించినదానికైనా, అనుభవించని దానికైనా ఉండొచ్చు.
అనుభూతాం నానుభూతాం స్మృతిం విస్మృత్య కారణమ్ । సర్వమ్ ఏవాశు విస్మృత్య గూఢస్ తిష్ఠ మహామునిః
అనుభవించినా, అనుభవించనన్నా జ్ఞాపకాలను పూర్తిగా మర్చిపోవడమే కారణం. అన్ని విషయాలను త్వరగా మరిచిపోతూ, మహర్షి అంతర్లీనంగా ఉంటాడు.
సర్వాస్మరణమాత్రేణ తిష్ఠాయాతేషు కర్మసు । అర్ధసుప్తశిశుస్పన్ద ఇవాభ్యస్తోపపత్తిషు
అన్ని పనులు జ్ఞాపకం లేకుండా జరిగిపోతున్నప్పుడు, మనిషి అరవేలగా నిద్రలో ఉన్న చిన్నపిల్ల వలె, అలవాటుతో జరిగే వాటిలో కదిలేలా ఉంటుంది.
నిస్సఙ్కల్పం ప్రవాహేణ చక్రం ప్రస్పన్దతే యథా । స్పన్దస్వ కర్మస్వ్ అనఘ ప్రాక్సంస్కారవశాత్ తథా
పాపరహితుడా, చక్రం యథావిధిగా తానే తాను తిరుగుతుందిలా, మన పనులు కూడా మునుపటి అలవాట్ల ప్రభావంతో సహజంగా సాగిపోవాలి.
అవిద్యమానచిత్తస్ త్వం సత్త్వసంస్కారమ్ ఆగతః । ప్రవాహాపతితేష్వ్ ఏవ స్పన్దస్వ స్వేషు కర్మసు
నీ మనస్సు నిజంగా లేనప్పటికీ, జీవనపు అలవాట్ల ప్రభావంలోకి వచ్చావు. కాబట్టి నీ పనులు సహజంగా ఎలా వస్తాయో అలా వాటి ప్రవాహంలో సాగిపో.
ఊర్ధ్వబాహుర్ విరౌమ్య్ ఏష న చ కశ్చిచ్ ఛృణోతి మే । అసఙ్కల్పḫ పరం శ్రేయస్ స కిమ్ అన్తర్ న భావ్యతే
నేను చేతులు పైకెత్తి అరుస్తున్నాను, అయినా ఎవరూ వినడం లేదు. సంకల్పం లేకుండా ఉండడంలోనే పరమ శ్రేయస్సు ఉంది—ఇది మనసులో ఎందుకు గ్రహించబడదు?
అహో మోహస్య మాహాత్మ్యం యద్ అయం సర్వదుẖఖహా । చిన్తామణిర్ విచారాఖ్యో హృత్స్థో ఽపి త్యజ్యతే జనైః
అయ్యో, మోహానికి ఎంత గొప్పతనం! హృదయంలో ఉండే విచారణ అనే ఆభరణం అన్ని బాధలను పోగొట్టగలిగినా, ప్రజలు దాన్ని వదిలేస్తున్నారు.
అవేదనమ్ అసఙ్కల్పస్ తన్మయేనైవ భూయతామ్ । ఏతావత్ పరమం శ్రేయస్ స్వయమ్ ఏవానుభూయతామ్
ఆలోచన లేకుండా, మనసు పూర్తిగా ఆ స్థితిలో లీనమై ఉండాలి. ఇదే పరమ శ్రేయస్సు, దాన్ని మనమే ప్రత్యక్షంగా అనుభవించాలి.
కిల తూష్ణీంస్థితేనైవ తత్ పదం ప్రాప్యతే పరమ్ । పరమం యత్ర సామ్రాజ్యమ్ అపి రామ తృణాయతే
నిశ్శబ్దంగా ఉండటం వలన ఆ పరమ పదాన్ని పొందవచ్చు. ఆ స్థితిలో, ఓ రామా, ఎంతటి రాజ్యాధికారం అయినా గడ్డి ముక్కలా కనిపిస్తుంది.
గమ్యదేశైకనిష్ఠస్య యథా పాన్థస్య పాదయోః । స్పన్దో ఽవిదితసఙ్కల్పస్ తథా స్పన్దస్వ కర్మసు
ప్రయాణికుడు ఎటు పోవాలో ముందుగా ఆలోచించకుండా, అతని అడుగులు స్వయంగా ముందుకు సాగినట్లే, నీ పనులు కూడా ఆలోచన లేకుండా సహజంగా జరిగిపోవాలి.
సర్వకర్మఫలాభోగమ్ అలం విస్మృత్య సుప్తవత్ । ప్రవాహాపతితే కార్యే స్పన్దస్వ గతవేదనమ్
పనుల ఫలితాల ఆనందాన్ని, నిద్రలో ఉన్నట్టు పూర్తిగా మర్చిపో. జరిగే పనులు, ప్రవాహంలో సహజంగా, అవగాహన లేకుండా సాగిపోవాలి.
స్పన్దస్వ గతసఙ్కల్పం సుఖదుẖఖాన్య్ అభావయన్ । ప్రవాహాపతితే కార్యే వేష్టితోన్ముక్తశష్పవత్
సంతోషం, దుఃఖం రెండింటినీ లెక్కచేయకుండా, ఏ ఆశయమూ లేకుండా, నదిలో ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతూ విడిపడిన గడ్డి తంతివలె నీవు నిశ్చింతగా తిరుగు.
రసభావనమ్ అన్తస్ తే మాలం భవతు కర్మసు । దారుయన్త్రమయస్యేవ పరార్థమ్ ఇవ కుర్వతః
నీ లోపల రుచి భావన అన్ని పనులలో మసకబారిపోవాలి. అది ఇతరుల కోసం పనిచేసే కలప యంత్రంలా ఉండాలి.
నీరసా ఏవ తే సన్తు సమస్తేన్ద్రియసంవిదః । ఆకారమాత్రసంలక్ష్యా హేమన్తర్తౌ లతా ఇవ
నీ అన్ని ఇంద్రియ అనుభవాలు రుచి లేకుండా, కేవలం రూపమే కనిపించేలా ఉండాలి. ఇది శీతాకాలంలో వల్లి లతలు లాగానే.
బోధార్కాపీతరసయా స్పన్దిషడ్వర్గసత్తయా । యన్త్రస్పన్దాభయా తిష్ఠ వల్ల్యేవ శిశిరే ద్రుమః
జ్ఞాన సూర్యుడిలాంటి అవగాహనతో, ఆరు వికారాలు కేవలం యంత్రం లాగానే కదిలిపోతూ ఉండగా, నీవు శీతాకాలంలో చెట్టు మీద వల్లి లతలు కదిలినట్లు నిలిచిపో.
విదాన్తరరసాన్య్ ఏవ ప్రవృత్తాన్య్ అపి ధారయ । స్వయత్నేనేన్ద్రియాణ్య్ ఆశు హేమన్తర్తుస్ తరూన్ ఇవ
జ్ఞానమంతరంగ సారాన్ని ఆశ్రయించి, మన ఇంద్రియాల క్రియలను మనమే శ్రమతో త్వరగా నియంత్రించాలి. ఇది హేమంత ఋతువులో వృక్షాలు తమ రసం నిలిపేసినట్టే.
సరసేన్ద్రియవృత్తైస్ తైẖ కుర్వతో ఽకుర్వతస్ తథా । సంసారానర్థసార్థో ఽయం న కదాచన శామ్యతి
ఇంద్రియాల చురుకైన క్రియలతో మనిషి ఏదైనా చేస్తూ లేదా చేయకపోయినా, ఈ సంసారబాధల ఊరేగింపు ఎప్పుడూ ఆగదు.
నిస్సఙ్కల్పం మరుజ్జ్వాలాయన్త్రామ్బుస్పన్దవద్ యది । స్పన్దసే తద్ అనన్తాయ శ్రేయసే పరికల్పసే
మనస్సులో సంకల్పం లేకుండా, గాలి తాకిన నీటి అలలలాగా లేదా యంత్రం నడిచినట్లు నీవు కదిలితే, నీవు అనంతమైన శ్రేయస్సులో స్థిరపడతావు.
ఏతద్ ఏవ పరం ధైర్యం జన్మజ్వరనివారణమ్ । యద్ అవాసనమ్ అభ్యస్తనిజకర్మసు కర్తృతా
తన పనులను చేయడంలో 'నేనే చేస్తున్నాను' అనే భావం లేకుండా అభ్యాసం చేయడమే పరమ ధైర్యం; ఇది జననజ్వరానికి మందు.
అవాసనమ్ అసఙ్కల్పం యథాప్రాప్తానువృత్తిమాన్ । శనైశ్ చక్రం భ్రమాభోగ ఇవ స్పన్దస్వ కర్మసు
ఏదీ మనసులో నిలుపుకోకుండా, ఏదీ ముందుగా ఊహించకుండా, వచ్చినదాన్ని వచ్చినట్లు అనుసరిస్తూ, నీవు నీ పనుల్లో మెల్లగా, గతంలో నడిచిన చక్రంలా నడుచు.
మా కర్మఫలబుద్ధిర్ భూర్ మా తే సఙ్గో ఽస్త్వ్ అకర్మణి । ఉభయం వా త్యజైతత్ త్వమ్ ఉభయం వా సమాశ్రయ
పనుల ఫలితాలపై ఆశ పెట్టుకోకూ, పనులు చేయకపోవడంలో కూడా ఆసక్తి పెట్టుకోకు. రెండింటినీ వదిలేయి లేదా రెండింటినీ సమానంగా స్వీకరించు.
బహునాత్ర కిమ్ ఉక్తేన సఙ్క్షేపాద్ ఇదమ్ ఉచ్యతే । సఙ్కల్పనం పరో బన్ధస్ తదభావో విముక్తతా
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే — ఊహించుకోవడమే గొప్ప బంధనం; అది లేకపోవడమే విముక్తి.
నేహ కార్యం న చాకార్యమ్ అస్తి కిఞ్చన కుత్రచిత్ । సర్వం శివమ్ అనాద్యన్తమ్ అనన్తం ప్రాగ్వద్ ఆస్యతామ్
ఇక్కడ ఎక్కడా చేయాల్సిన పని లేదు, చేయకూడదన్నది కూడా లేదు. అన్నీ ఆద్యంతరహితంగా, శుభంగా, అనంతంగా, ముందున్నట్లే ఉండనివ్వు.
పశ్యన్ కర్మణ్య్ అకర్మత్వమ్ అకర్మణి చ కర్మతామ్ । యథాభూతార్థవిద్రూపశ్ శాన్తమ్ ఆస్స్వ యథాసుఖమ్
కర్మలో కర్మలేనిదాన్ని, కర్మలేనిదంలో కర్మను చూడగలవాడవై, వాస్తవాన్ని తెలిసినవాడిగా, నీకు అనుకూలంగా నిశ్చలంగా, ప్రశాంతంగా ఉండు.
అవేదనం విదుర్ యోగం శాన్తమ్ ఆసితమ్ అక్షయమ్ । యోగస్థẖ కురు కర్మాణి నీరసో మాథ వా కురు
ఏదీ అనుభూతించని స్థితినే యోగమని పండితులు అంటారు. అది ప్రశాంతమైనది, నశించని స్థితి. ఆ యోగంలో స్థిరంగా ఉండి, ఫలాభిలాష లేకుండా పనులు చేయి, లేకపోతే ఏమీ చేయకపోయినా పరవాలేదు.