జలే జలమ్ ఇవ క్షిప్తం బ్రహ్మణ్య్ ఏవైకతాం గతః । గలితద్వైతనిర్భాసో జాగ్రత్య్ ఏవ సుషుప్తకమ్
నీటిలో నీరు కలిసిపోయినట్టు, అతను పరబ్రహ్మతో ఏకత్వాన్ని పొందాడు. అతనిలో ద్వైత భావన పూర్తిగా పోయింది. మెలకువలో ఉన్నా, అతను నిద్రలో ఉన్నట్టు నిశ్చలంగా ఉంటాడు.
చరాచరమ్ ఇదం విష్వక్ చేతమానో న చేతతి । భేదమ్ అస్తఙ్గతాహన్త్వḫ పశ్యన్న్ అపి న పశ్యతి
ఈ జగత్తులోని చలించేవాటిని, నిశ్చలమైనవాటిని చూసినా, అతనికి అవి కనిపించవు. భేద భావన పూర్తిగా పోయినందువల్ల, చూస్తున్నా కూడా అతనికి ఏదీ కనిపించదు.
భగ్నస్థాలీఘటాకాశమ్ ఇవ ఖే మిలితḫ పరే । సమామ్ ఏకామ్ అసద్రూపాం శాన్తామ్ ఉపగతో దశామ్
పగిలిన మట్టికుండలో ఉన్న ఆకాశం, విశాలమైన ఆకాశంలో కలిసిపోయినట్టు, అతడు ఒకేలా, రూపం లేని, నిశ్శబ్దమైన స్థితిని పొందాడు.
అనిర్వాణో ఽపి నిర్వాణో బాలవత్ ప్రవిచేష్టతే । హేయోపాదేయతాముక్తో జీవన్ముక్తḫ ప్రతిష్ఠతే
ఇంకా పూర్తిగా లీనమవకపోయినా, లీనమైనవాడిలా, పిల్లాడిలా నిర్లిప్తంగా తిరుగుతాడు. తీసుకోవాలన్నా, వదిలేయాలన్నా భావాలు లేకుండా, బ్రతికుండగానే విముక్తుడిగా నిలుస్తాడు.
సమగ్రగతమ్ అప్య్ అన్తా రాగద్వేషభవామయాః । నాకాశమ్ ఇవ చేతన్తే సమస్తా మృగపక్షిణః
అతనిలో రాగద్వేషాల వల్ల కలిగే అన్ని వికారాలు వచ్చినా, అవి అతడిని ఏమాత్రం ప్రభావితం చేయవు. పక్షులు, జంతువులు ఆకాశాన్ని ఎటువంటి ప్రభావం కలిగించనట్టు.
సంశాన్తాహన్త్వనీహారḫ ప్రసన్నవితతాకృతిః । అశూన్యమ్ ఇవ శూన్యాత్మ శరత్ఖమ్ ఇవ రాజతే
అహంకారం, ప్రయత్నాల మబ్బు పూర్తిగా తొలగిపోయి, అతని స్వరూపం నిర్మలంగా, విస్తృతంగా మెరిసిపోతుంది. అది ఖాళీగా ఉన్నప్పటికీ, ఖాళీగా లేనట్టు, శరదృతువు ఆకాశంలా ప్రకాశిస్తుంది.
క్షీవతాయాం ప్రశాన్తాయామ్ ఇవ సోమ్యత్వమ్ ఆగతః । భూతలే గాఢనిద్రస్ సన్ స్వర్గం నీత ఇవోదితః
శ్రమం తీరిపోయి, మనస్సు ప్రశాంతంగా మారినప్పుడు, చల్లదనమొకటి వచ్చినట్టుగా అనిపిస్తుంది. భూమిపై లోతైన నిద్రలో పడుకుని ఉండగా, ఆతడు పరలోకానికి తీసుకెళ్లినట్టు కనిపిస్తాడు.
ఆనన్దైకనిమగ్నత్వాద్ అనానన్దపదం గతః । కేవలం జ్ఞప్తిరూపత్వాద్ అజ్ఞప్తిర్ ఇవ సంస్థితః
ఆతడు పరమానందంలో పూర్తిగా మునిగిపోయి, ఆనందాన్ని దాటి ఉన్న స్థితికి చేరాడు. కేవలం జ్ఞాన స్వరూపుడై ఉండటంతో, అతను జ్ఞానం లేని వాడిలా కనిపిస్తున్నాడు.
నిర్మన్దర ఇవామ్భోధిర్ దగ్ధదాహ్య ఇవానలః । శాన్తభ్రమం చక్రమ్ ఇవ స్వాత్మన్య్ ఏవ శమం గతః
మందర పర్వతం లేని సముద్రంలా, దహించదగిన ద్రవ్యమంతా కాలిపోయిన అగ్నిలా, తిరుగుడు ఆగిపోయిన చక్రంలా, అతడు తనలోనే పూర్తిగా శాంతిని పొందాడు.
త్వష్ట్రేవ యన్త్రోల్లిఖితస్ సో ఽపూర్వాకారతాం గతః । ఋత్వన్తరే ద్రుమ ఇవ స ఏవాన్యతయోదితః
దేవశిల్పి త్వష్ట్రు తయారు చేసిన యంత్రంలా, అతడు ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ లేని రూపాన్ని ధరించాడు. ఋతువులు మారినప్పుడు చెట్టు కొత్తగా కనిపించడంలా, అతడు అదే అయినా కొత్త రూపంలో వెలుగుచూస్తున్నాడు.
ఉపశాన్తశ్ చ కాన్తశ్ చ దీప్తో ఽప్య్ ఆలోకసున్దరః । చన్ద్రబిమ్బాద్ ఇవోత్కీర్ణస్ సోమ్య ఆహ్లాదకారకః
ఆయన ఎంతో శాంతంగా, ఆకర్షణీయంగా, వెలుగు పరచుతూ అందంగా కనిపిస్తాడు. చంద్రబింబం నుండి తయారైనట్టుగా, ఎంతో మృదువుగా, ఆనందాన్ని పంచేవాడిగా ఉంటాడు.
అన్తశ్శూన్యో బహిశ్శూన్యశ్ శూన్యకుమ్భ ఇవామ్బరే । అన్తḫపూర్ణో బహిḫపూర్ణḫ పూర్ణకుమ్భ ఇవార్ణవే
అతడు లోపల ఖాళీగా, బయట కూడా ఖాళీగా, ఆకాశంలో ఉన్న పొడవాటి గిన్నెలా ఉంటాడు. అలాగే లోపల నిండుగా, బయట కూడా నిండుగా, సముద్రంలో నిండిన గిన్నెలా ఉంటాడు.
విక్రియాదివినిర్ముక్తస్ సన్త్యక్తో మరణాద్ ఇవ । మహావ్యాధేర్ ఇవోత్తీర్ణస్ తీర్ణాపూర్ణభవార్ణవః
అతడు మార్పులకు, పరిణామాలకు దూరంగా, మరణాన్ని వదిలేసినవాడిలా, పెద్ద వ్యాధిని దాటి వచ్చినవాడిలా, జనన మరణాల సముద్రాన్ని దాటి నిండుగా నిలిచాడు.
దీర్ఘాధ్వశ్రమఖిన్నాత్మా సుఖసుప్త ఇవాక్షయమ్ । ప్రబుద్ధ ఇతి నిద్రాలుర్ ఇవ దృశ్యే ప్రసుప్తధీః
దీర్ఘ ప్రయాణంలో అలసిపోయిన మనస్సుతో, సుఖంగా నిద్రపోతున్నవాడిలా, అలసట లేకుండా ఉంటాడు. మేలుకుని ఉన్నా, ఇంకా నిద్రలో ఉన్నట్టు, చూసినప్పుడు అతని బుద్ధి విశ్రాంతిగా ఉంటుంది.
సబాహ్యాభ్యన్తరం శీతస్ తుషారాద్ ఇవ నిర్మితః । సబాహ్యాభ్యన్తరం పూర్ణ ఆలోకేనామలామ్బ్వ్ ఇవ
అతడు బయటా, లోపలా పూర్తిగా చల్లగా ఉంటాడు, మంచుతో తయారైనట్టు. అంతే కాదు, బయటా, లోపలా అంతా నిర్మలమైన వెలుతురుతో నిండిపోయి, స్వచ్ఛమైన నీటిలా కనిపిస్తాడు.
సబాహ్యాభ్యన్తరం స్వచ్ఛẖ కచన్ మణిర్ ఇవాత్మని । సబాహ్యాభ్యన్తరం శూన్యో నభసేవ వినిర్మితః
అతడు బయటా, లోపలా అంతా పారదృష్టంగా, లోపల మణిపడవిలా నిర్మలంగా ఉంటాడు. అలాగే, బయటా, లోపలా పూర్తిగా ఖాళీగా, ఆకాశంతో తయారైనట్టు కనిపిస్తాడు.
నిర్మనస్కతయా జిత్వా సంస్థితస్ సాలభఞ్జికామ్ । యన్త్రాకృతిర్ ఇవ స్వైరం స్పన్దికర్మేన్ద్రియవ్రజః
మనస్సు లేనివాడిగా ఉండటం వల్ల, అతడు స్తంభించిన శిల్పంలా నిలిచి ఉంటాడు. అతని ఇంద్రియాలు, క్రియాశక్తులు యంత్రం లాగా స్వేచ్ఛగా కదులుతుంటాయి.
స్యామ్ ఇత్య్ అన్తర్ అహన్తాత్మసత్తాస్నేహపరిక్షయాత్ । జీవదీపో వినిర్వాణ ఆత్మన్య్ ఏవ స లీయతే
‘నేను’ అనే భావం, ఆత్మతత్వానికి ఉన్న మమకారం పూర్తిగా పోయినప్పుడు, జీవదీపం ఆత్మలోనే ఆరిపోతుంది, కలిసిపోతుంది.
నిత్యతృప్తో నిరానన్దో నిర్దుẖఖో నిరుపాశ్రయః । నిస్సఙ్గో నిరభిప్రాయో జ్ఞో ఽనీహో నావబధ్యతే
ఎప్పుడూ తృప్తిగా ఉండే వాడు, ఆనందం లేకుండా, బాధలు లేకుండా, ఎవరిపైనా ఆధారపడకుండా, ఏదీ అంటుకోకుండా, మనసులో ఉద్దేశం లేకుండా, జ్ఞానంతో నిశ్చలంగా ఉండే వాడు బంధించబడడు.
నాస్య దేహో న కర్మాది న దృశ్యద్రష్టృదర్శనమ్ । న జీవితం న మరణం నాసన్ న సదసన్ న సత్
ఆయనకు శరీరం లేదు, కర్మలు లేవు, చూడడమూ, చూసేవాడూ, చూసే దృష్టీ లేవు. జీవితం లేదు, మరణం లేదు, లేనిదీ లేదు, ఉన్నదీ లేదు, సత్కూడా లేదు.
కిఞ్చిద్ ఏవైష సమ్పన్నẖ కో ఽపి వా వా న కిఞ్చన । శుద్ధం వేదనమాత్రం వా కిఞ్చిద్ వా జ్ఞప్తిర్ ఏవ వా
అతడు ఏదో ఒకటి సాధించినవాడై ఉండవచ్చు, లేదా అది కూడా కాదు. కేవలం పవిత్రమైన జ్ఞానం మాత్రమే, లేదా కొంత జ్ఞాపకం మాత్రమే ఉండవచ్చు.
సబాహ్యాభ్యన్తరం నాన్యద్ ఏకమ్ ఏవ పదార్థవత్ । స్థితో దూరే ఽప్య్ అదూరే చ ప్రసృతానన్తతన్తువత్
బయటగా, లోపలగా వేరే ఏదీ లేదు—ఒకటే ఉంది, అది ఒక పదార్థంలా. అది దూరంగా ఉన్నా దగ్గరగా ఉన్నట్టు, అనంతంగా వ్యాపించే దారంలా విస్తరించి ఉంటుంది.
స బహ్వీష్వ్ అప్య్ అవస్థాసు నిత్యైకాత్మా సమో ఽమలః । సంశాన్తగుణభేదశ్రీర్ మహాకాల ఇవాకలః
అతడు ఎన్నో స్థితుల్లో ఉన్నా, ఎప్పుడూ ఒకటే, సమంగా, నిర్మలంగా ఉంటాడు. అతని మహిమ అనగా అన్ని లక్షణాల తేడాలు శాంతించిపోవడం. అతడు మహాకాలుడిలా, కానీ కాలానికి అతీతుడు.
అజమ్ అమరమ్ అనాద్యం బుద్ధమ్ ఆద్యన్తశుద్ధం శివమ్ అమలమ్ అజల్పం సర్వగం శాన్తమ్ ఏకమ్ । బహిర్ అబహిర్ అపీశం జ్ఞం వినిర్మాణమ్ అగ్ర్యం కమ్ అపి తమ్ ఉపగమ్యం సారమ్ ఆభాసమ్ ఆహుః
అహన్తాదేహతాద్యర్థశ్ చిరమ్ ఏవ లయం గతః । జీవన్ముక్తస్య తేనాసౌ జ్ఞో ఽపి వ్యోమ్నైకతాం గతః
'నేను' అనే భావన, శరీరమూ ఇతర వస్తువుల భావన చాలా కాలంగా లయమైపోయాయి. అందువల్ల జీవన్ముక్తునికి, జ్ఞానమున్న వాడికీ, ఆకాశంతో ఏకత్వం కలుగుతుంది.
అగమ్యా వచసాం సా తు సా సీమా భవభూమిషు । సంసారసరసḫ పారమ్ అపారస్యేహ సా పరమ్
ఆ పరిమితి మాటలతో చెప్పలేనిది. అది భవభూముల్లో సరిహద్దు. అది సంసార సముద్రానికి అంచు, ఇక్కడ ఉన్నది, అయినా దాటి ఉన్నది.
కైశ్చిత్ సా శివ ఇత్య్ ఉక్తా కైశ్చిద్ బ్రహ్మేత్య్ ఉదాహృతా । కైశ్చిజ్ జ్ఞప్తిర్ ఇతి ప్రోక్తా కైశ్చిచ్ ఛూన్యమ్ ఇతి స్మృతా
దీనిని కొందరు శివుడు అంటారు, మరికొందరు బ్రహ్మం అంటారు; ఇంకొందరు ఇది జ్ఞానం అంటారు, ఇంకొందరు శూన్యం అని గుర్తుపెడతారు.
అర్థ ఇత్య్ ఊహితా కైశ్చిత్ కైశ్చిత్ కాల ఇతి శ్రితా । కైశ్చిత్ ప్రకృతిపుంభావవిభాగ ఇతి భావితా
దీనిని కొందరు అర్థం అని ఊహిస్తారు, మరికొందరు కాలం అని ఆధారపడతారు; ఇంకొందరు ఇది ప్రకృతి-పురుషుల మధ్య భేదం అని భావిస్తారు.
అన్యైర్ అప్య్ అన్యథా నానాభేదైర్ ఆత్మవికల్పితైః । నిత్యమ్ అవ్యపదేశ్యాపి కిలాన్యైవోపదిశ్యతే
ఇంకా మరికొందరు తమ మనస్సులో ఏర్పడిన రకరకాల భేదాలతో దీనిని వేరేలా వివరిస్తారు; ఇది ఎప్పుడూ వివరించలేనిది అయినా, వేరేలా చెప్పబడుతుంది.
విదేహముక్తైర్ ఏవైషా విదేహైకాన్తముక్తతా । బుధ్యతే తాదృశైర్ ఏవ సమనస్కైస్ తు నేతరైః
ఈ శరీరరహిత విముక్తిని శరీరాన్ని దాటి విముక్తులైనవారు మాత్రమే తెలుసుకుంటారు; అలాంటి మనస్సు ఉన్నవారికే ఇది గ్రహించగలిగేది, ఇతరులకు కాదు.
అతడు పుట్టని వాడు, మరణించని వాడు, ఆది లేని వాడు, జ్ఞానముతో నిండిన వాడు, మొదటి నుండి చివరి వరకు పవిత్రుడు, మంగళకరుడు, మచ్చలేని వాడు, మౌనంగా ఉండేవాడు, అన్నింటిలో వ్యాపించిన వాడు, శాంతమయుడు, ఒక్కటైన వాడు. బయటా, లోపలా ఉన్న వాడు, ప్రభువు, తెలిసిన వాడు, సృష్టి లేని వాడు, అత్యుత్తముడు. కొందరు అతనిని సారంగా, రూపంగా, అందరికీ అందని వాడిగా అంటారు.