అత్యన్తాపూర్వసంస్థానం దేశాన్తరమ్ ఇవాల్పధీః । అశూన్యం శూన్యమ్ ఏవాతి జ్ఞḫ పశ్యతి జగత్త్రయమ్
చిన్న మనస్సుతో, ఈ మూడు లోకాల్నీ అతడు పూర్తిగా కొత్తదిగా, పరదేశంలా, ఖాళీగా ఉన్నట్టు కాని, నిజంగా ఖాళీ కానట్టు చూస్తాడు.
అనూఢమ్ ఉహ్యమానాత్మ స్థిరం చలమ్ అసచ్ చ సత్ । సరిద్బిమ్బస్థపురవజ్ జ్ఞḫ పశ్యతి జగత్త్రయమ్
పెళ్లి కాలేదు, ఆత్మ చేత తాను నడిపించబడుతున్నాడు, స్థిరంగా, చంచలంగా, అసత్యంగా, సత్యంగా కూడా — నదిలో ప్రతిబింబమై కనిపించే నగరంలా ఆ జ్ఞాని ఈ మూడు లోకాల్నీ చూస్తాడు.
ప్రతిబిమ్బితమ్ అమ్భోధావ్ ఇవ నిర్మజ్జద్ ఏవ వా । చలితే శఫరస్పన్దాజ్ జ్ఞḫ పశ్యతి జగత్త్రయమ్
బుద్ధిమంతుడు మూడు లోకాలను సముద్రంలో ప్రతిబింబంలా, లేదా చేపవేలు కదిలినప్పుడు నీటిలో కదిలిపోతున్నట్టు చూస్తాడు.
జాత్యన్ధరూపానుభవమ్ ఇవ నాసన్ న సన్మయమ్ । అన్ధప్రాగ్దృష్టరూపాభం జ్ఞḫ పశ్యతి జగత్త్రయమ్
బుద్ధిమంతుడు మూడు లోకాలను పుట్టుకతో అంధుడైనవాడి అనుభవంలా, ఏదీ లేదు, ఏదీ లేదు అనిపించేలా, గతంలో అంధుడు చూసిన రూపంలా చూస్తాడు.
మసృణైకమహాభిత్తౌ సఙ్కల్పోల్లిఖితాత్మకమ్ । చిత్రసైన్యమ్ ఇవాభాతి జగజ్ జ్ఞం ప్రత్య్ అరోధకమ్
ఒక మృదువైన పెద్ద గోడపై ఊహతో వ్రాసిన స్వరూపంలా, బుద్ధిమంతుడికి ఈ లోకమంతా చిత్రంగా, అతడిని అడ్డుకునే సైన్యంలా కనిపిస్తుంది.
ఆకాశభిత్తిలిఖితమ్ అలబ్ధమ్ అపి వాయునా । చిత్తచిత్రకృతశ్ చిత్రం జ్ఞḫ పశ్యతి జగత్త్రయమ్
బుద్ధిమంతుడు మూడు లోకాలను ఆకాశపు గోడపై మనస్సు వేసిన చిత్రంలా, గాలితో అందుకోలేని చిత్రంలా చూస్తాడు.
దృశ్యే పతత్య్ అదృశ్యే ఽపి పరయత్నావబోధితః । బహిర్ ద్రష్టైవ నాన్తర్ జ్ఞో హృదయేనాపరాజితః
కనిపించే దాన్ని దర్శించేవాడు, కనపడని దానిని కూడా గొప్ప ప్రయత్నంతో తెలుసుకుంటాడు. ఆ దర్శికుడు బయటే ఉంటాడు, లోపల ఏమి తెలియదు, కానీ హృదయంలో ఎవరూ ఓడించలేరు.
విచ్ఛిన్నశరదభ్రాంశవిలయం ప్రవిలీయతే । సత్తావశేష ఏవాస్తే పఞ్చమీం భూమికామ్ ఇతః
విభిన్నంగా ఉన్న శరదృతువులోని మేఘాలు కరిగిపోయినట్టు, చివరికి మిగిలేది కేవలం స్వచ్ఛమైన ఉండటమే. ఇదే ఐదవ స్థితి.
సమస్తశబ్దశబ్దార్థభావనాభావనాత్మకమ్ । బీజాఙ్కురసముత్సేధసత్తాసుషమమ్ ఆస్యతామ్
అన్ని శబ్దాలు, వాటి అర్థాలు, వాటి గురించి ఆలోచనలు లేదా ఆలోచనల లేమి అన్నీ కలిసిపోయేలా, విత్తనం మొలకెత్తే సున్నితమైన స్థితి ఉండాలి.
అనహన్తాదిమననం సమం సర్వగతం స్థిరమ్ । అవేద్యవేదనం పుష్పవికాససమమ్ ఆస్యతామ్
అహంకారం లేని, సమంగా, అన్నిటిలో వ్యాపించిన, స్థిరమైన ధ్యానం ఉండాలి. తెలిసినదీ తెలియనిదీ లేని, పువ్వు వికసించడంలా మృదువైన అవగాహన కలిగి ఉండాలి.
అద్వైతైక్యం సమం శాన్తం విజ్ఞానైకఘనం పరమ్ । ఆకాశకోశవిశదం జ్ఞḫ పశ్యన్ న వినశ్యతి
అద్వైత భావాన్ని, సమానంగా, శాంతంగా, పరిపూర్ణమైన జ్ఞానరూపంగా, ఆకాశం లా నిర్మలంగా చూసే జ్ఞాని నశించడు.
భేదబుద్ధ్యా పురాత్తానాం సమ్ప్రత్య్ అద్వయభావనమ్ । స్థిరీకుర్వన్ పదార్థానాం సమమ్ ఆస్తే సుషుప్తవత్
ఇంతకుముందు భేద భావన కలిగి ఉన్నవాడు, ఇప్పుడు అద్వైత ధ్యానాన్ని స్థిరంగా ఉంచుకుంటూ, అన్ని వస్తువుల మధ్యలో, గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్టు సమంగా ఉంటాడు.
సుషుప్తఘనవిజ్ఞానభాసురావరణక్షయః । నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి న తిష్ఠతి న గచ్ఛతి
గాఢ నిద్రలోని ప్రకాశవంతమైన జ్ఞానమయమైన ఆవరణం తొలగిపోయినప్పుడు, అది అస్తమించదు, ఉదయించదు, నిలవదు, కదలదు కూడా.
గలితద్వైతనిర్భాసమ్ ఉదితో ఽన్తḫ ప్రబోధవాన్ । సుషుప్తఘనమ్ ఏవాస్తే పఞ్చమీం భూమికామ్ ఇతః
ద్వైత భావం పూర్తిగా పోయి, లోపల జ్ఞానం ఉదయించినప్పుడు, వాడు గాఢ నిద్ర స్థితిలోనే ఉంటాడు — ఇదే ఐదవ స్థితి.
అహన్త్వం చేతమానస్య న కదాచన శామ్యతి । హృత్పద్మకోశభ్రమరీ సంసృత్యాఖ్యావిషూచికా
మనస్సులోని 'నేను' అనే భావన ఎప్పుడూ ఆగదు; అది హృదయ పద్మాన్ని చుట్టే తేనెటీగలా, జనన మరణాల చక్రంలో తిరుగుతూ కలిగే బాధలా ఉంటుంది.
అమనోబుద్ధ్యహఙ్కారమ్ ఆవర్తాది యథా పయః । సంవేత్తి దేశకాలాది తథా బ్రహ్మ జగత్త్రయమ్
నీరు ఎలా చక్రాలు, అలలు లాంటి రూపాలు తీసుకుని, దిక్కులు, కాలం వంటివాటిని తెలుసుకుంటుందో, అలాగే పరబ్రహ్మం కూడా మూడు లోకాలను గ్రహిస్తుంది.
అహన్త్వం చేతమానస్య న కదాచన శామ్యతి । అహన్త్వతిలతైలశ్రీస్ సంసారోగ్రవిషూచికా
మనస్సులోని 'నేను' అనే భావన ఎప్పుడూ ఆగదు; అదే 'నేను' అనే నూనె, ఈ జనన మరణాల బాధలకు మూలధనం.
అహన్త్వముకులస్యాన్తర్ యత్ స్వం సంసారసౌరభమ్ । తద్ అస్య సవికాసస్య బహిర్ దృశ్యతయా స్థితమ్
'నేను' అనే మొగ్గలో ఉన్న సంసార సువాసన, అది పూర్తిగా వికసించినప్పుడు బయట కనిపించేలా నిలుస్తుంది.
న యథా పద్మసౌగన్ధ్యే వ్యతిరిక్తే కదాచన । అహన్త్వదృశ్యే న తథా వ్యతిరిక్తే కదాచన
ఎలా పద్మానికి పరిమళం ఎప్పుడూ వేరుగా ఉండదో, అలాగే 'నేను' అనే భావన కూడా దాని నుండి ఎప్పుడూ వేరుగా ఉండదు.
అహన్త్వం స్వస్వరూపస్య ద్రష్టృదృశ్యమయాత్మనీ । అన్తర్ బహిర్ ఇతి స్వైరం కృతవన్ నామ నామనీ
ఈ 'నేను' అనే భావన మన సహజ స్వరూపమే, అది చూచేవాడు, చూచబడేది అన్నీ కలిపి ఉంటుంది. ఇది తనకు తానే లోపల, బయట అని పేర్లు పెట్టుకుంది.
ప్రేక్షితం సన్ న చాహన్త్వం నాన్తర్ న బహిర్ అస్తి చ । మాయైషా భాత్య్ అసద్రూపా స్వాలోచనపలాయినీ
ఈ 'నేను' అనే భావనను ఎంత పరిశీలించినా, అది లోపల కూడా లేదు, బయట కూడా లేదు. ఇదే మాయ, అసత్యంగా కనిపిస్తూ, తన చూపు నుండి తప్పించుకుంటుంది.
యద్ అసన్ మృగతృష్ణామ్బు భాసతే తత్ పరీక్షితమ్ । కథం విలాప్యతే తద్వద్ ఏవాహన్తాదివిభ్రమః
ఎలా మృగతృష్ణలో నీరు ఉన్నట్టు కనిపించినా, అది నిజంగా లేదో పరిశీలిస్తే తెలుస్తుందో, అలాగే 'నేను' అనే భావన మొదలైన భ్రమలు కూడా విచారించినప్పుడు కరుగుతాయి.
ద్రష్టా దృశ్యం దర్శనం చ మృగతృష్ణామ్బ్వ్ ఇతి త్రయమ్ । నాస్తి కస్యచిద్ ఏవాతశ్ శాన్తం శివమ్ ఇదం తతమ్
చూసేవాడు, కనిపించేది, చూడటం—ఈ మూడూ మృగతృష్ణలో నీళ్లు కనిపించడంలా వాస్తవంగా ఎవరికీ లేవు. అందుకే ఈ శాంతి, మంగళం అన్నీకి వ్యాపించి ఉంది.
ఇతి నిశ్చయవాన్ ఐక్యద్వైతాతీతవపుశ్ శివమ్ । సమమ్ ఆస్తే మహాసత్త్వḫ పఞ్చమీం భూమికామ్ ఇతః
ఈ విధంగా స్పష్టమైన నిశ్చయంతో, ఏకత్వం-ద్వైతం రెండింటినీ దాటి ఉన్న రూపంతో, గొప్ప స్థైర్యం కలిగి, ఐదవ స్థితిని చేరినవాడు సమంగా మంగళమయమైన స్థితిలో ఉంటాడు.
అన్తర్ముఖతయా తిష్ఠన్ బహిర్వృత్తిపరో ఽపి సన్ । పరిశాన్తతయా నిత్యం నిద్రాలుర్ ఇవ లక్ష్యతే
లోపల దృష్టి పెట్టి, బయట పనుల్లో ఉన్నా, అంతర్గతంగా పూర్తిగా ప్రశాంతంగా ఉండి, ఎప్పుడూ నిద్రలో ఉన్నట్టు కనిపిస్తాడు.
లోకసంవ్యవహారే ఽస్మిన్ నాన్తర్ న వ్యోమ్ని నో బహిః । రమతే ఽథ భ్రమతి వా వ్యోమరూపో గలన్మనాః
ఈ లోక వ్యవహారాల్లో, లోపల కాదు, ఆకాశంలో కాదు, బయట కూడా కాదు—ఆనందించడు, తిరుగడు; మనస్సు పూర్తిగా లీనమై, ఆకాశంలా రూపం లేని వాడిగా ఉంటాడు.
సుషుప్తవజ్ జాగ్రతి దృశ్యవిభ్రమం త్వ్ అభావయన్ భావపరిక్షయోదయీ । చితిత్వమ్ అప్య్ అన్తరసంవిదన్న్ ఇదం ప్రతిష్ఠతే చిత్రనరోపమో బుధః
ఒక జ్ఞాని, మెలకువలో ఉన్నప్పటికీ, లోకంలో కనిపించే వస్తువుల మాయను లెక్కచేయకుండా, ఆలోచనలు తగ్గిపోయినప్పుడు, అంతర్గతంగా ఉన్న ఆవగాహనను కూడా గ్రహిస్తూ, నిశ్చలంగా, చిత్రంలో ఉన్న మనిషిలా నిలబడతాడు.
కుర్వన్న్ అభ్యాసమ్ ఏతస్యాం భూమికాయాం వివాసనః । షష్ఠీం తుర్యాభిధామ్ అన్యాం క్రమాత్ పతతి భూమికామ్
ఈ స్థితిలో సాధన చేస్తూ, మిగిలిన వాసనలను వదిలిపెట్టి, క్రమంగా 'తురీయ' అని పిలిచే ఆరవ స్థితిని చేరుకుంటాడు.
యత్ర నాసన్ న సద్రూపో నాహం నాప్య్ అనహఙ్కృతిః । కేవలం క్షీణమననం తద్ ఆస్తే గతవాసనః
అక్కడ నాశమూ లేదు, ఉనికిని పోలిన రూపమూ లేదు, 'నేను' అనే భావమూ లేదు, అహంకారమూ లేదు; ఆలోచనలు పూర్తిగా తగ్గిపోయినవాడు, వాసనలన్నీ పోయినవాడు మాత్రమే అక్కడ ఉంటాడు.
నిర్గ్రన్థిశ్ శాన్తసద్రూపో జీవన్ముక్తో విభావనః । సకృద్విభాతా విమలమ్ ఆస్తే ద్వైతైక్యనిర్గతః
అతడు అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, శాంతమైన స్వరూపంతో, బ్రతికుండగానే ముక్తుడై, పరిపూర్ణ జ్ఞానంలో నిలిచి, ఒక్కసారి ప్రకాశించి, నిర్మలంగా, ద్వంద్వమూ ఏకత్వమూ దాటి నిలుస్తాడు.